رفتن به محتوای اصلی

نماز

نام‌های دیگر: نماز اول وقت، نماز صبح

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فریضهٔ نماز، آثار و آداب آن و اقامهٔ آن در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

«و یقیمون الصلوة»: و نماز را به پا میدارند. من بارها این را گفته‌ام که به پاداشتن نماز غیر از گزاردن نماز است و متأسفانه در بعضی از ترجمه‌ها مشاهده میشود مینویسند و نماز میگزارند، در حالی که نمازگزاردن در عربی میشود «یصلون» و «یقیمون الصلوة» یعنی نماز را بپا میدارند، پس به پا داشتن نماز چیزی بیش از گزاردن نماز است، که البته نمازگزاردن را هم شامل میشود. یعنی اگر شما بخواهید جزو نماز بپادارندگان باشید نمیتوانید نمازگزاردن را ترک کنید. بپاداشتن نماز، یعنی در محیط و درجامعه این واجب و این حقیقت لطیف را بوجود آوردن و محیط را محیط نماز کردن و دیگری را به نماز دعوت کردن و نماز را با توجه ادا کردن، و مفاهیم نماز را در زندگی تحقق بخشیدن است، که مفهوم اصلی نماز عبارت است از: خضوع انسان در مقابل پروردگار و عمل انسان به فرمان پروردگار این آن عنصر اصلی نماز است که در حاشیه‌اش هم چیزهای دیگری وجود دارد. پس شرط دوم متقین اقامه‌ی صلوة است «یقیمون‌الصلوة» و آنکه قبلاً گفتیم: «الذین یؤمنون ‌بالغیب»، یکی از مقومات تقوا بود در عالم بینش و این دومی، اقامه‌ی صلوة یکی از مقومات تقوا در عالم خود سازی است و خودسازی بسیار مهم است.
البتّه این نکته نیز شایان ذکر است که نماز، همین بر زبان راندن کلمات و گزاردن حرکاتى معیّن نیست. آن‌‌همه فیض و برکت، بر پدید آوردن امواج صوتى و اعمال بدنى، بى‌‌آنکه روح ذکر و توجّه در سراسر این کالبد دمیده باشد، مترتّب نمیگردد؛ اگرچه حدّاقلّ تکلیف با آن ساقط میگردد. روح نماز، یاد خدا و خشوع و حضور در برابر او است و این کلمات و اعمالى که با تعلیم الهى بر مکلّف واجب گشته است، بهترین قالب براى آن روح و نزدیک‌‌ترین راه به آن سرمنزل مقصود است. نماز بى ‌‌ذکر و حضور، کالبدى بى‌‌روح است که اگرچه نام نماز بر آن مَجاز نیست لیکن اثر و خاصیّت نماز نیز از آن مترقَّب[3] نیست. از این حقیقت، در آثار دینى با عنوان «قبولى نماز» سخن رفته است و چنین آمده است که از یک نماز که تو میگزارى، تنها هر آنچه با حضور و توجّه آورده شده، قبول است و بس.
در محیط دانشجویىِ جوان، پرداختن به معارف دینی، پرداختن به الگوهای دینی، توسلات به پروردگار، توسلات به ائمه (علیهم السلام)، خواندن دعای عرفه، برگزاری مراسم اعتکاف و خواندن نماز جماعت، بسیار خوب است. البته این را هم عرض بکنم؛ در مراسم مذهبی به روح مراسم توجه کنید؛ فقط صورت سازی نباشد؛ انسان شعری بخواند، اشکی بگیرد یا بریزد. روح دعا و نماز عبارت است از ارتباط با خدا، آشنا شدن با خدا، بهره بردن از معنویت، پاکیزه کردن و پیراستن روح، و پالایش کردن ذهن از وسوسه ها. نماز را با توجه و اول وقت بخوانید. تحجر بد است؛ فکر نکردن در لایه های زیرین ظواهر، عیب بزرگی است؛ مواظب باشید به این عیب دچار نشوید. حرف های زیادی در این زمینه مطرح است که چون وقت نماز نزدیک است، از آنها می گذرم. گفت: «یک سینه حرف موج زند در دهان ما». ما با شما خیلی حرف داریم؛ ولی متأسفانه مجال زیادی نیست.

نماز مایهٔ مسرت حقیقی و زدودن غم به‌سبب گفت‌وگوی بی‌واسطه با خدا

… انسان از حادثه‌ای، از خبری، از پیشامدی، از ناتوانی‌ای در صحنه‌ای و در میدانی غمگین است و به چیزی می‌خواهد پناه ببرد که این غم را بزداید. گاهی انسان به تفریح و دوستی، به رفاقت و به بگو بخند، پناه می‌برد. کسانی می‌توانند، کسانی هم گیرشان نمی‌آید و نمی‌توانند. اما من به تجربه دریافته‌ام: آن عاملی که همواره در چنین حالاتی به انسان مسرت می‌بخشد، نماز است. یعنی انسان وقتی به طرف نماز می‌رود، دلش باز می‌شود و آن مسرت معنوی در او به وجود می‌آید. چرا؟ چون نماز، آن مرحله‌ای است که انسان با خدا، بدون هیچ‌گونه واسطه و هیچ پرده‌ای حرف می‌زند. آن، مسرت حقیقی است. از این مسرت، نباید غافل شد.

آرامش و خنکای وصل الهی در نماز به تعبیر «ابرد یا بلال»

… شیخ بهایی است یا مرحوم نراقی - در ذیلش می‌نویسد که این «ابرد»، دو معنا ممکن است داشته باشد: ممکن است از معنای برید باشد. برید، یعنی سرعت. «ابرد»، یعنی زودباش، زودباش. مثل کسی که سراسیمه است. می‌گوید زودتر اذان را بگو. ممکن هم هست از «برد» باشد؛ یعنی «خنکا». «ابرد» یعنی مرا آرامش ببخش، خنک کن؛ آن خنکای وصل الهی را به من بده. نماز، چنین عالمی دارد. شما که اهل سرور هستید و سرور در دل مردم می‌افشانید و مردم را با مسرت آشنا می‌کنید - و این یکی از بزرگترین خدماتی است که می‌شود انجام داد - می‌توانید این مسرت را، هم برای خودتان و هم برای مردم تدارک ببینید. این مسرت، از آن مسرتهایی است که انسان اگر خودش را …

تشکر از برگزاری مجمع اقامهٔ نماز و لزوم عملی شدن توصیه‌های پیام پیشین

بسیار از جنابعالی و همکارانتان متشکرم که همت کرده و دومین مجمع اقامه ی نماز را برای گسترش دادن فرهنگ نماز و استحکام بخشیدن پایه های آن در جامعه ای اسلامی ایران، فراهم آورده اید. و امیدوارم همگی مأجور و به هدف مقدس خود نائل گردید. امسال اگر اینجانب باید پیامی به شما و آن مجمع محترم بدهم، این پیام آنست که همه ی کوشش خود را برای تحقق توصیه های مندرج در پیام سال گذشته به اولین مجمع، بکار برید و از اینکه آنها فقط نقشی بر کاغذ و الفاظی برای شروع بحث، بمانند مانع شوید. بی شک ناگفته های باب نماز بسیار است و قاصری چون این جانب،کوچکتر از آن است که به همه ی آن معارف دست یابد، چه رسد به اینکه آن را در پیامی یا پیامهائی بگنجاند، و امید است به فضل الهی و دستگیری حضرت ولی عصر ارواحنافداه، راه درک و تفهیم آن به دیگران، بر دلهای …

کمتر بودن اقدامات عملی از حق نماز و لزوم همکاری همهٔ دستگاه‌ها

گزارشها گویای آن است که از سال گذشته تاکنون قدمهای عملیِ قابل تقدیری در این راه برداشته شده است. ولی این، از آنچه حق عظیم نماز در ایران اسلامی، می طلبد بسی کمتر است انشاءالله همکاری همه ی دستگاههای اسلامی اعم از آموزش و پرورش و دانشگاها و صدا و سیما و سازمان تبلیغات اسلامی و مطبوعات و دیگر نهادها و سازمانهای مؤثر بتوانند شما را در مقصود مقدستان یاری دهد. توفیق همگان را از خداوند خواستارم.

تشکر از برگزاری مجمع اقامهٔ نماز و لزوم عملی شدن توصیه‌های پیام پیشین

بسیار از جنابعالی و همکارانتان متشکرم که همت کرده و دومین مجمع اقامه ی نماز را برای گسترش دادن فرهنگ نماز و استحکام بخشیدن پایه های آن در جامعه ای اسلامی ایران، فراهم آورده اید. و امیدوارم همگی مأجور و به هدف مقدس خود نائل گردید. امسال اگر اینجانب باید پیامی به شما و آن مجمع محترم بدهم، این پیام آنست که همه ی کوشش خود را برای تحقق توصیه های مندرج در پیام سال گذشته به اولین مجمع، بکار برید و از اینکه آنها فقط نقشی بر کاغذ و الفاظی برای شروع بحث، بمانند مانع شوید. بی شک ناگفته های باب نماز بسیار است و قاصری چون این جانب،کوچکتر از آن است که به همه ی آن معارف دست یابد، چه رسد به اینکه آن را در پیامی یا پیامهائی بگنجاند، و امید است به فضل الهی و دستگیری حضرت ولی عصر ارواحنافداه، راه درک و تفهیم آن به دیگران، بر دلهای …

کمتر بودن اقدامات عملی از حق نماز و لزوم همکاری همهٔ دستگاه‌ها

گزارشها گویای آن است که از سال گذشته تاکنون قدمهای عملیِ قابل تقدیری در این راه برداشته شده است. ولی این، از آنچه حق عظیم نماز در ایران اسلامی، می طلبد بسی کمتر است انشاءالله همکاری همه ی دستگاههای اسلامی اعم از آموزش و پرورش و دانشگاها و صدا و سیما و سازمان تبلیغات اسلامی و مطبوعات و دیگر نهادها و سازمانهای مؤثر بتوانند شما را در مقصود مقدستان یاری دهد. توفیق همگان را از خداوند خواستارم.

لزوم تمرکز در نماز و پاداش آن یعنی حضور قلب

… نماز نشوید - «لاتقربوا الصّلاة وانتم سکارى حتى تعلموا ما تقولون.[4] » - تا بفهمید چه مى‌گویید. مشغول حرف زدن با خدایید؛ این، تمرکز مى‌خواهد. حواس ما پرت مى‌شود. غالباً در حال نماز، ذهنمان به جاهاى دیگر مى‌رود. باید در حال نماز، تمرکزى در خودمان ایجاد کنیم. اگر این تمرکز پیدا شد، قدم بعدش حضور قلب است. من عرض کنم به شما؛ پاداشى که خدا براى حفظ تمرکز و توجه به شما مى‌دهد، حضور قلب است. اگر شما توانستید کلمات و عبارات نماز را با توجه به معانى‌اش بیان کنید، خدا پاداشى چنین نقد در دستتان مى‌گذارد و آن پاداش این است که بعد از لحظاتى، در شما حضور قلب پیدا خواهد شد. به خدا توجه پیدا مى‌کنید و دلتان رقیق مى‌شود. گاهى اشکتان جارى مى‌شود. حالت نیاز در شما پیدا مى‌شود، و این، پاداش آن مجاهدتى است که مى‌کنید، و مهار ذهن را محکم مى‌چسبید که این طرف و آن طرف نرود.

سرمایه‌ای ارزشمند که بدون وجوبش از خدا دور می‌افتادیم

این، آن بار عام است. دست همه هست. در اختیار همه هست. مجبور هم هستیم نماز را بخوانیم. نماز سرمایه‌ى بسیار خوبى است. واقعاً باید متوجه باشیم و از خداى متعال، مکرر تشکر کنیم که این نماز را براى ما قرار داد. اگر این نماز را قرار نمى‌داد و واجب نمى‌کرد، چه مى‌شد؟ دور مى‌افتادیم. بى‌نمازها دور مى‌افتند؛ بسیار دور مى‌افتند؛ بسیار پرت مى‌افتند؛ بسیار غافل مى‌شوند و دلهایشان بسیار سخت مى‌شود. بعد هم دعاست؛ همین دعاى کمیل. البته دعاى کمیل، فقط این زمزمه کردن و صدا به صدا انداختن نیست که انسان تباکى کند و اگر کسى با صداى خوش خواند، انسان …

شرم جوانان از نمازخواندن در انظار پیش از انقلاب

… مرده است؛ بسیاری از مسلمانان دنیا هم آن را باور کرده بودند. چنین وانمود شده بود که اسلام دینی بود که در برهه‌ای از زمان آمد، و رفت و چیز متعصبانه‌ی غیر واقعی غیر مبتلاً به مسائل زندگی امروز است. اصلاً اسلام یعنی چه!؟ نمونه‌اش را شما در کشور خود دیده بودید. جوان مسلمان ما خجالت می‌کشید در محیط دانشگاه نماز بخواند! در فرودگاه مهرآباد تهران، در آن زمان، بنده دیده بودم کسی که نمازش می‌رفت تا قضا شود، خجالت می‌کشید جلو چشم مردم نماز بخواند! این‌جا ایران بود. بقیه‌ی کشورها نیز همین‌طور بود. کم و بیش، اوضاع در دنیا شبیه هم بود. احساس مسلمانی وجود نداشت. سعی می‌کردند تا مسلمانی را به کلی از ذهنها خارج کنند. آن‌جایی هم که مانده بود، فقط به صورت یک تشریفات بود.