رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نماز جمعه و خطبه‌های آن و جایگاهش در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای سید فضل اللَّه حجازی درباره حکم شرعی نماز جمعه‌— ۱۳۴۳/۰۵/۱۳

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۳۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۶۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مرحوم مجاهد بزرگوار آقای طالقانی، پس از عمری مجاهدت و پاسداری از اسلام، به رحمت خداوند پیوست و ما را سوگوار کرد. تکلیف پاسداری از اسلام به عهده همه ماست؛ و من شما را- که مجاهدی بزرگوار و فقیهی عالیقدر می‌دانم- برای دژ محکمی که آن فقید سعید پاسدار آن بود انتخاب و منصوب نمودم. نماز جمعه- که نمایشی از قدرت سیاسی و اجتماعی اسلام است- باید هر چه شکوهمندتر و پر محتواتر اقامه شود. ملت ما گمان نکنند که نماز جمعه یک نماز عادی است، امروز نماز جمعه با شکوهمندی که دارد، برای نهضت کوتاه عمر ما یک پشتوانه محکم و در پیشبرد انقلاب اسلامی ما عامل موثر و بزرگی است. ملت عظیم و عزیز با شرکت خود باید این سنگر اسلامی را هر چه عظیمتر و بلندپایه تر حفظ نمایند تا به برکت آن، توطئه‌های خائنان و دسیسه‌های مفسدان خنثی شود. از خداوند تعالی دوام نهضت و عظمت اسلام را خواستارم.

شاهدها (۱۵ پاراگراف)

بیانگر سیاسی نماز و از بزرگ‌ترین عنایات حق بر جمهوری اسلامی

… رسالت و امامت است و ضامن رشد و عظمت ملتها است، چه احکام اولیه و چه ثانویه[23] که هر دو مکتب فقه اسلامی است، ذره‌ای‌ منحرف نشوند و به وسواس خناسان معاند با حق و مذهب گوش فرا ندهند و بدانند قدمی انحرافی، مقدمه سقوط مذهب و احکام اسلامی و حکومت عدل الهی است. و از آن جمله از نماز جمعه و جماعت که بیانگر سیاسی نماز است هرگز غفلت نکنند، که این نماز جمعه از بزرگترین عنایات حق تعالی بر جمهوری اسلامی ایران است. و از آن جمله مراسم عزاداری ائمه اطهار و بویژه سید مظلومان و سرور شهیدان، حضرت ابی عبد الله الحسین- صلوات وافر الهی و انبیا و ملائکه الله و صلحا بر روح بزرگ حماسی او باد- هیچ گاه غفلت نکنند. و بدانند آنچه دستور ائمه- علیهم السلام- برای بزرگداشت این حماسه …

حل مسائل سیاسی و نقشهٔ جنگ در صدر اسلام و بی‌محتوا شدن خطبه‌های بعدی

اگر مسلمین مطلع بشوند که این بوقهای استعماری، آنها را دارند از اسلام جدا می‌کنند و اسلامزدایی می‌کنند و محتوای اسلام را از آن چیزی که دارد خالی می‌کنند من جمله مسئله امامت جمعه. در صدر اسلام مسائل سیاسی در مسجد و به وسیله آنهایی که امام جمعه بودند حل و فصل می‌شد، و نقشه‌های جنگ در آنجا کشیده می‌شد، و مع الاسف ما را رساندند به آنجا که در خطبه‌های جمعه جز چند کلمه موعظه و تحذیر از اینکه نبادا در امور دخالت کنید چیزی نبوده است. یا نماز جمعه نبود یا اگر بود، محتوا نداشت. یا حج را نمی‌گذاشتند بروند و اگر می‌گذاشتند، حج بیمحتوا بود. حجی که یک‌ مجمع عمومی است برای مسلمین، و همه مسلمین در آنجا گرفتاریهای ایام سالشان را باید حل بکنند و باید همه دور هم بنشینند و دانشمندان آنها، عقلای آنها دور هم بنشینند و مسائل اسلامی را طرح کنند و …

امر به دعوت به تقوا در خطبه به‌سبب اهمیت تقوا

اینکه می‌بینید که در نماز جمعه، که بزرگترین اجتماعات است- در اسلام قاعده‌اش بود، باشد- و بحمد الله، امروز در ایران بزرگترین اجتماعات است، در خطبه امر شده است به اینکه دعوت به تقوا بکنید، این برای اهمیتی است که تقوا دارد. دنبال اینکه توحید را تذکر می‌دهید و صلوات و سلام را بر پیغمبر اکرم و اولیایش می‌فرستید و از آنها نام می‌برید، در قبال او، امر به تقوا کنید. و سرسری از امر به تقوا نگذرند ائمه جمعه، این را یکی از مسائل مهم بدانند. ملت اگر متقی شد، می‌تواند که حفظ کند خودش را …

برکت عظیم اسلام با اجتماع و تفاهم مردم و شنیدن مسائل سیاسی و دینی

برپایی نماز جمعه یکی از برکات بسیار عظیم اسلام بود که مع الاسف، قبل از پیروزی انقلاب در بین علمای شیعه بسیار کم جلوه و برادران اهل سنت هم که اقامه می‌کردند، خطبه‌هایشان محدود به حدودی خاص بود. اما امروز از برکت نماز جمعه است که ملت از خانه‌هایشان بیرون ریخته و در مراکز نماز جمعه، اجتماع و با یکدیگر تفاهم می‌کنند و به مسائل سیاسی و دینی گوش می‌دهند که این مساله بسیار ارزشمند است و همان طور که می‌بینید، روز به روز هم بحمد الله، رشد کرده و بر این جمعیت افزوده می‌شود و هیچگاه تزلزلی در آن دیده نشده است.

از بین رفتن تدریجی محتوای نماز جمعه به دست خائنان

… که می‌خواستند فعالیت در امور کشوری بکنند. از مسجد همه این مسائل بیرون می‌رفت، شکل می‌گرفت و نماز جمعه‌ها این طور نبود. شما خطبه‌هایی [را] که در نماز جمعه‌های آن وقت خوانده شده است ملاحظه می‌فرمایید که چه وضعی بوده است آن نماز جمعه‌ها و چه محتوایی داشته است. و مع الاسف، دستهای خائنی از اول- تقریباً- به تدریج این را از بین بردند، به طوری که نماز جمعه اصلًا هیچ محتوا دیگر نداشت.

امید به احیای محتوای اصیل و گسترش قهری آن

و من امیدوارم که این نماز جمعه در ایران، آن محتوای اصیل خودش را، که در صدر اسلام داشته است، احیا کند. و قهراً می‌رود به سایر جاها؛ قهری است مساله. وقتی مسلمین دیدند که این مسئله صحیحی است که از آن غافل بوده‌اند، آنها هم کم کم- و لو دولتهایشان هم نخواهند- می‌کنند این کار را. عمده این است که ما در این برهه از زمانی که مسئولیتها بسیار زیاد است، ما مسئولیت خودمان را به طوری اجرا کنیم- کارهای خودمان را- که پیش خدای تبارک و تعالی مسئول نباشیم. باید ما وضع را در نماز جمعه‌ها، در مساجد، در ائمه جمعه و جماعت، در همه جا [روشن کنیم‌] که از …

لزوم اهمیت دادن به این سنت سیاسی الهی از برکات جمهوری اسلامی

شما به مردم توجه دهید که این گونه کارها که از این قبیل افراد سرمی‌زند، به نفع مسلمین نیست و آنها خیرخواه ما نیستند. این گونه کارها و این تفرقه‌ها خدمت به امپریالیسم و خدمت به دشمن است. شما آقایان به این نماز جمعه اهمیت دهید. این هم از برکات جمهوری اسلامی است که این سنت سیاسی- الهی ترویج شود، به طوری که تمام خارجیها متوجه آن شده‌اند که امیدوارم ان شاء الله، باقی بماند.

برکت نماز جمعه در آماده و بیدار کردن مردم

این نماز جمعه‌ای که در همه جا هست، شما ببینید چه برکتی است این نماز جمعه! واقعاً انسان اگر بگوید که اگر نبود الّا این نماز جمعه- تقریباً مردم را مهیا می‌کند، مردم را بیدار می‌کند این نماز جمعه- و اگر نبود این، برای ما خیلی کار شده بود و بحمد الله، همه چیز الآن هست و همه چیز در راه [درست‌] شدن است. و ما البته نباید توقع داشته باشیم که یک حکومتی که همه با آن مخالف‌اند؛ همه با آن از خارج مخالف‌اند با آن، این یکدفعه بتواند یک مملکت [را] که خرابه بود و این طور با آن همه فساد دست ما داده‌اند- با آن همه فسادهایی که شما می‌دانید که چه فسادهایی [بوده‌] بازارش …

فریضهٔ بزرگ و وحدت‌آفرین و همکاری مردم و نهادها در برگزاری باشکوه

بدین وسیله جنابعالی را به سمت امام جمعه موقت شهرستان خمین منصوب می‌نمایم که ان شاء الله مردم محل را ضمن انجام این فریضه بزرگ الهی، به وحدت و همبستگی دعوت نموده و از اختلاف و تفرقه بر حذر دارید. و اهالی محترم و بخصوص نهادهای انقلابی و ارگانهای دولتی نیز با شما همکاریهای لازم را در برگزاری هر چه باشکوهتر این نماز وحدت‌آفرین خواهند نمود.

دعوت واجب به تقوا و احتیاط لازم در خطبهٔ دوم

و یک کلمه به علمای اسلام و خصوصاً علمای ایران و آقایانی که از استان همدان تشریف آورده‌اند و از اصفهان و بالاخره تمام علما و ائمه جمعه و جماعاتی که در تمام کشور هستند و یا امام جمعه هستند یا مبلغ هستند و مشغول به خدمت هستند. مردم را دعوت کنید به تقوا. اول واجب است دعوت به تقوا. با همین عنوان، عربی‌اش را بگویید، فارسی‌اش را بگویید و مردم را دعوت کنید که متقی باشند. و در خطبه دوم هم احتیاط لازم است که مردم را دعوت کنند به تقوا. و این دلیل بر این است، که در این خطبه واجب فرموده است که مردم را به تقوا دعوت کنند، دلیل بر این است که عنایت حق تعالی به تقوا در درجه بالای از سایر عنایتهاست. و ما مردم را، شما آقایان علمایی که ائمه جماعت هستید، علمایی که ائمه جمعه هستید، علمایی که مبلغ …

درخواست همکاری مردم، علما و نهادهای انقلابی در اقامهٔ باشکوه این نماز وحدت‌آفرین

… الاسلام و المسلمین آقای حاج عطاء الله اشرفی- رحمه الله علیه- جنابعالی را به سمت امام جمعه باختران منصوب می‌نمایم که ان شاء الله تعالی ضمن انجام این فریضه بزرگ، مردم را به وظایف دیگری که در رابطه با اسلام عزیز و انقلاب خونبار ملت شریف ایران دارند، آشنا سازید. امید است اهالی محترم عموماً و حضرات علمای اعلام خصوصاً و نهادهای انقلابی فرصت را مغتنم شمرده همکاریهای لازمه را در انجام هر چه باشکوهتر نماز وحدت‌آفرین جمعه با جنابعالی داشته باشند. موفقیت همگان را از خدای تعالی مسالت دارم.

وحدت‌بخش بودن آن و محرومیت اهالی خرم‌آباد از برگزاری‌اش

از آنجا که اهالی محترم خرم‌آباد مدتی است از برگزاری نماز وحدت‌بخش جمعه محروم هستند بدین وسیله جنابعالی را به سمت امام جمعه خرم‌آباد منصوب می‌نمایم تا ان شاء الله تعالی ضمن انجام این فریضه الهی مردم شریف آن سامان را بیش از پیش نسبت به وظایف خطیر و حساسی که در رابطه با اسلام و انقلاب دارند آشنا سازید.

نماز وحدت‌آفرین و دشمن‌شکن و لزوم همکاری در برگزاری آن

… جمعه یزد منصوب می‌نمایم. ان شاء الله ضمن انجام این فریضه بزرگ مردم را به کلیه وظایف خود در رابطه با اسلام عزیز و مسلمین، و انقلاب خونین و مستحکمِ ملت شریف ایران آشنا فرمایید. ان شاء الله جنابعالی در تمشیت امور و رسیدگی به احتیاجات مردم قاطعانه عمل می‌نمایید. امید است اهالی محترم و متدین یزد عموماً و حضرات علمای اعلام خصوصاً و نهادهای انقلابی فرصت را مغتنم شمرده، همکاریهای لازمه را در انجام هر چه باشکوهتر نماز وحدت‌آفرین و دشمن‌شکن جمعه با جنابعالی داشته باشند. موفقیت همگان را از خداوند متعال مسالت دارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

نماز وحدت‌بخش و لزوم کوشش مردم در برگزاری باشکوه آن

… محترم و علمای اعلام شهرستان زنجان- ایّدهم الله تعالی- جنابعالی را به سمت امام جمعه این شهر منصوب می‌نمایم که ان شاء الله تعالی ضمن برگزاری این فریضه بزرگ الهی مردم را به وظایف مهم اسلامی و انقلابی دیگری که دارند آشنا سازید و از تفرقه و اختلاف بر حذر دارید. امید است اهالی محترم نیز فرصت را مغتنم شمرده در انجام هر چه باشکوهتر این نماز وحدتبخش کوشا باشند. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

سفارش به مطالعه دربارهٔ محتوای خطبه‌ها

سعی کنید مطالعه کنید که در خطبه‌هایتان چه می‌خواهید بگویید. امیدوارم اسلام به دست شما منتشر شود تا مقدمه‌ای شود برای ظهور حضرت مهدی- عجل الله تعالی فرجه الشریف- امیدوارم موفق و موید باشید.