رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نماز جمعه و خطبه‌های آن و جایگاهش در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای سید فضل اللَّه حجازی درباره حکم شرعی نماز جمعه‌— ۱۳۴۳/۰۵/۱۳

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۳۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مرحوم مجاهد بزرگوار آقای طالقانی، پس از عمری مجاهدت و پاسداری از اسلام، به رحمت خداوند پیوست و ما را سوگوار کرد. تکلیف پاسداری از اسلام به عهده همه ماست؛ و من شما را- که مجاهدی بزرگوار و فقیهی عالیقدر می‌دانم- برای دژ محکمی که آن فقید سعید پاسدار آن بود انتخاب و منصوب نمودم. نماز جمعه- که نمایشی از قدرت سیاسی و اجتماعی اسلام است- باید هر چه شکوهمندتر و پر محتواتر اقامه شود. ملت ما گمان نکنند که نماز جمعه یک نماز عادی است، امروز نماز جمعه با شکوهمندی که دارد، برای نهضت کوتاه عمر ما یک پشتوانه محکم و در پیشبرد انقلاب اسلامی ما عامل موثر و بزرگی است. ملت عظیم و عزیز با شرکت خود باید این سنگر اسلامی را هر چه عظیمتر و بلندپایه تر حفظ نمایند تا به برکت آن، توطئه‌های خائنان و دسیسه‌های مفسدان خنثی شود. از خداوند تعالی دوام نهضت و عظمت اسلام را خواستارم.

شاهدها (۷۷ پاراگراف)

دعوت مردم به اجتماع بیشتر و همکاری در نماز جمعه

… بودند جنابعالی در محل، اقامه نماز جمعه نمایید، و با توجه به وضع زمان، مقتضی است دعوت آقایان را پذیرفته و بدین وسیله جنابعالی به امامت نماز جمعه منصوب می‌شوید تا ضمن انجام این فریضه الهی، مردم را به وظایف خطیری که بخصوص در این بُرهه از زمان دارند آشنا سازید. امید است اهالی محترم نیز از این فرصت استفاده نموده و با اجتماع بیشتر و بهتر در انجام این فریضه بزرگ، همکاریهای لازمه را مبذول دارند. و السلام علیکم و رحمه الله.

آشنا ساختن مردم با وظایف خطیرشان در اجتماع جمعه

… گروه بسیاری از اهالی محترم شهر اردبیل به قم آمده و طوماری هم به همراه داشتند که مصرّانه درخواست کرده بودند جنابعالی به اردبیل مراجعت نموده و کما کان به ارشاد و تبلیغ اهالی مشغول شوید و با توجه به وضع حساس زمان و منطقه، مقتضی است دعوت آقایان محترم را بپذیرید؛ و ضمناً به امامت نماز جمعه هم منصوب می‌شوید تا در روزهای جمعه ضمن انجام این فریضه الهی در اجتماع، بیشتر مردم را به وظایف خطیری که دارند آشنا سازید. امید است اهالی محترم نیز فرصت را مغتنم شمرده همکاریهای لازمه را در این باره بنمایند. از خدای تعالی ادامه توفیقات جنابعالی را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

نماز جمعه اجتماعی سیاسی که سال‌ها از دست رفته بود

… که ماها را با همین خدعه و فریب که سیاست خدعه است، شما از سیاست کنار بروید. سیاست خدعه نیست، سیاست یک حقیقتی است، سیاست یک چیزی است که مملکت را اداره می‌کند؛ خدعه و فریب نیست؛ اینها همه‌اش خطاست. اسلام، اسلام سیاست است، حقیقتِ سیاست است، خدعه و فریب نیست. این نماز جمعه یک نماز جمعه سیاسی است؛ یک اجتماع سیاسی است که مع الاسف در سالهای طولانی از دست ما رفته بود، و مورد طَعْن دیگران هم شده بود.

اجتماع هفتگی بزرگ و لزوم روشنگری خطیب دربارهٔ وظایف سیاسی و اجتماعی مردم

… یک قدری وسعتش زیادتر، می‌شود نماز جمعه. در هر هفته همه مجتمع بشوند در یک جایی، به حسب اختلافات: این شهر کوچکی است، به اندازه وسعت خودش. یک شهر بزرگی است مثل تهران، به این ترتیبی که هست، این یک اجتماع بزرگتر در هر هفته. آن اجتماع کوچکها در هر روز چند دفعه؛ این یک اجتماع بزرگ در هر هفته یک دفعه؛ با خطبه‌ها و با روشنگریها که باید خطیب، یک آدم روشن روشنگر باشد و مردم را به وظایف سیاسی خودشان، به وظایف اجتماعی خودشان، به وظایف فرهنگی خودشان آشنا بکند. و اجتماعات در هر سال یک دفعه، یا برای دو تا عید، دو اجتماع بزرگ، باز، و یک اجتماع همگانی برای همه مسلمین. اشخاصی که می‌توانند به مکه بروند، کسانی که مستطیع هستند، به طور الزام که باید در این مجتمع شرکت کنند. و آن مجتمع هم یک مجتمع سیاسی است. که باید اشخاصی که …

اقامهٔ نماز جمعه برای آشنا کردن مردم با وظایفشان

… محترم واصل و از مضمون آن اطلاع گردید. در مورد اعزام جناب مستطاب ثقه الاسلام و المسلمین آقای حاج شیخ احمد خدایی به آنجا، پس از مذاکره با ایشان، قرار شد برای رفع مشکلات و گرفتاریهای محل به آنجا بیایند و از نزدیک با همکاری آقایان محترم در رفع آنها بکوشند؛ و چنانچه مصلحت دانسته، نماز جمعه نیز در محل اقامه نموده با تشکل و اجتماع بیشتر، مردم آنجا را به وظایفی که دارند آشنا نمایند. امید است اهالی محترم از وجود ایشان بهره‌مند گشته از همکاریهای لازمه دریغ ننمایند. از خدای تعالی ادامه توفیقات همگان را خواستارم.

طرح مسائل سیاسی و اجتماعی و اقتصادی روز در دو خطبهٔ نماز جمعه

… اسلامی، از شهرستانها گرفته است تا دهات و قُرا و قصبات، روزی چند مرتبه اجتماع برای جماعت، و برای اینکه مسلمین در هر بلدی، در هر قصبه‌ای، از احوال خودشان مطلع بشوند؛ از حال مستضعفین اطلاع پیدا بکنند. و در هر هفته یک اجتماع بزرگ از همه، در یک محل. و نماز جمعه؛ که مشتمل [بر] دو خطبه است، که در آن خطبتین باید مسائل روز، احتیاجات کشور، احتیاجات منطقه و جهات سیاسی، جهات اجتماعی، جهات اقتصادی طرح بشود، و مردم مطلع بشوند بر این مسائل. و در هر سال دو عید، که در آن دو عید مجتمع بشوند و دو خطبه در آن عید در آن نماز هست. در نماز عید دو خطبه هست؛ که آن دو خطبه هم باید بعد از حمد و بعد از صلوات بر پیغمبر اکرم و ائمه- علیهم السلام- جهات سیاسی، جهات اجتماعی، جهات اقتصادی، احتیاجاتی که کشور دارد، …

اقامهٔ نماز جمعه در شهر کاشان

مرقوم محترم واصل، و از اظهار محبت آن جناب نسبت به این جانب تشکر حاصل گردید. در مورد اقامه نماز جمعه در شهر کاشان که سوال کرده بودید، مقتضی است خود جنابعالی اقدام نموده و نماز جمعه را اقامه نمایید. از خدای تعالی ادامه توفیقات همگان را در انجام وظایف الهی خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

سیاسی بودن همیشگی خطبهٔ نماز جمعه

… خوب، اینها هم باید [در] مقابلش بشود، اینها هم باید بشود. می‌دانم باید مساجد [...] ان شاء الله در یک طرحی می‌شود که بروند سراغ مساجد. مساجد، باید مرکز [سیاست باشد] همان طوری [که‌] صدر اسلام مرکز سیاست بوده مساجد. مساجد مثل اینها نبوده است که فقط مرکز چه باشد. خطبه نماز جمعه خطبه سیاسی بوده همیشه. مساجد مرکز بسیج قشون بوده؛ مرکز تبلیغات اسلام بوده است. اینها ان شاء الله تدبیر می‌شود.

ازدست‌رفتن خاصیت جمعه و جماعت بر اثر تبلیغات مضر

فطر، روزی است که خداوند تعالی برای مسلمین عید قرار داده تا با اجتماع خود در نماز و خطابه‌های مناسب با هر عصر، راه و روش خود را در مقابل اسلام و مقابل دشمنان خونخوار آن بیابند؛ گر چه اکنون با تبلیغات مضره، جمعه و جماعت خاصیت خود را از دست داده و برای مسلمین در وضع حاضر عیدی نمانده است.

تأثیر نداشتن نفوذ نزد طبقهٔ روشن و نقش اصلی طبقهٔ پیران در این امر

نفوذ پیش طبقه روشن تاثیری در این امر ندارد، عمده طبقه پیران است. ان شاء الله تعالی خداوند جوامع ما را اصلاح فرماید و ما را از این خواب گران بیدار کند. و السلام علیکم.

طرح مطالب سیاسی و جنگ در خطبهٔ جمعه در صدر اسلام

… ریخته می‌شده است. مسجد مثل کلیسا نیست. کلیسا یک رابطه فردی ما بین افراد و خدای تبارک و تعالی- عَلی‌ زَعْمِهم[3]- هست لکن مسجد مسلمین در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم- و در زمان خلفایی که بودند- هر جور بودند- مسجد مرکز سیاست اسلام بوده است. در روز جمعه با خطبه جمعه مطالب سیاسی است- مطالب مربوط به جنگها، مربوط به سیاست مدن، اینها همه در مسجد درست می‌شده است؛ شالوده‌اش در مسجد ریخته می‌شده است در زمان رسول خدا و در زمان دیگران و در زمان حضرت امیر- سلام الله علیه.

برگزاری این نماز به‌عنوان نمازی دشمن‌شکن

چنانچه جناب ایشان- ایّده الله تعالی- از طرف این جانب منصوب هستند به نمایندگی و امامت جمعه شهر آبادان و برگزاری این نماز دشمن‌شکن، و بر مومنین محل و اهالی محترم آن منطقه است که وجود ایشان را مغتنم دانسته، و همکاریهای لازمه را در حفظ وحدت مسلمین و انجام وظایف محوله با ایشان بنمایند. و السلام علیه و علی اخواننا المومنین و رحمه الله و برکاته.

ترور در میعادگاه نماز جمعه نشانهٔ قصد تعطیلی جمعه و جماعت

… انقلاب و منافقین ضد اسلام را بکلی منزوی کرد. این چهره نورانی اسلامی عمری را در تهذیب نفس و خدمت به اسلام و تربیت مسلمانان و مجاهده در راه حق علیه باطل گذراند. و از چهره‌های کم نظیری بود که به حد وافر از علم و عمل و تقوا و تعهد و زهد و خودسازی برخوردار بود. به شهادت رساندن چنین شخصیتی به تمام معنا اسلامی همراه با تنی چند از فرزندان اسلام و یاران با وفای انقلاب اسلامی در میعادگاه نماز جمعه و در حضور جماعت مسلمین جز عناد با اسلام و کمر بستن به محو آثار شریعت و تعطیل جمعه و جماعت مسلمین توجیهی ندارد. اگر تا امروز برای جنایتها و شرارتهای خود بهانه‌های بی‌پایه‌ای می‌تراشیدند، در شهادت این عالم متقی که جز درباره خدمت به اسلام و مسلمانان نمی‌اندیشید بهانه‌ای جز انتقام از اسلام و ملت شریف نمی‌توانند بتراشند. انتقام از اسلام، که آن را اساس سقوط دستگاههای جبار و …

بسیج قبایل در نماز جمعهٔ صدر اسلام برای مقابله با دشمنان

من تکلیفم این است که به ملت ایران اعلام کنم این را. الآن مسجدها را همین هرزه‌ها، مسجدها را خالی کرده‌اند، این طور که به من اطلاع می‌دهند؛ همین مسجدها که ستاد اسلام است و اسلام از توی این مسجدها، در صدر اسلام از مسجدها لشکرها بیرون می‌رفت؛ یعنی، نماز جمعه وقتی که بپا می‌شد، در نماز جمعه بسیج می‌کردند طوایف را برای مقابله با دشمنهای اسلام. مسجدها ستاد بود. اینها از مسجد صدمه دیدند و لهذا، می‌بینی که خوب آقای مسجد می‌خواهد نماز بخواند، یک عده هم نماز خوانند، یک دسته‌ای که اصل نماز را نمی‌خواهند و می‌خواهند بازی درست کنند، یک دسته‌ای جلو می‌آیند و می‌آیند آن طرف می‌ایستند. یک مردکِه‌ای که معلوم …

امید به اهتمام مردم خلخال در برگزاری باشکوه نماز جمعه

… که اهالی محترم شهر خلخال در مورد اقامه نماز جمعه در آن شهرستان نموده‌اند، جنابعالی به امامت نماز جمعه در شهر مزبور منصوب می‌شوید تا ضمن انجام این فریضه بزرگ الهی، مردم را به وظایف خطیری که دارند آشنا نموده و از توطئه‌های دشمنان داخلی و خارجی آگاه سازید. امید است اهالی محترم، فرصت را مغتنم شمرده و در انجام هر چه باشکوهتر آن اهتمام ورزند. از خدای تعالی موفقیت همگان را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

امید به برگزاری باشکوه آن با حضور بیشتر مردم

امید است اهالی محترم از این فرصت استفاده نموده و با اجتماع بیشتر و هر چه باشکوهتر آن را انجام دهند. از خدای تعالی توفیق همگان را در انجام وظایف الهی و عمل به دستورات اسلامی خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

همکاری مؤمنان در برگزاری باشکوه آن به‌عنوان وظیفهٔ اسلامی و انقلابی

امید است مومنین محترم نیز فرصت را مغتنم شمرده، در انجام هر چه باشکوهتر آن، همکاریهای لازمه را داشته و وظیفه اسلامی و انقلابی خود را ایفا نمایند. از خدای تعالی موفقیت همگان را مسالت دارم. و السلام علیکم و رحمه الله.