توصیه به شرکت در جماعت مسجدالحرام و مسجدالنبی و نادرستی برپایی جماعت در هتلها
… از ائمّهی هدیٰ (علیهم السّلام) تأکید شده است، تحریض[7] شده است که در مسجدالحرام، یا مسجدالنّبی با کسانی که شیعه نیستند نماز بخوانید، در نماز آنها شرکت کنید، به آنها اقتدا کنید؛ [اینها] روایات ما است؛ این الفت است، این ایجاد الفت بین برادران مسلمان است. اینکه من شنیدهام حالا بعضی اصرار دارند که در محلّ کاروانها و هتلها و غیره نماز جماعت برگزار کنند، سیاست درستی نیست، روش درستی نیست؛ بروند داخل مردم، با بقیّهی مسلمانها در مسجدالحرام، در صفوف منظّم نماز در مسجدالنّبی شرکت کنند. تشکیل امّت اسلامی در اجتماعات بزرگ مسلمین، جزو آن چیزهایی است که در حج وجود دارد.
نماز با جماعت مؤمنان در مسجد نشستن بر سفرهٔ میهمانی خدا
ذِکر و نماز و نیایش آنگاه که با سامان زندگی اجتماعی درهم میآمیزد معجزهی اسلام را در آرایش منظومهی احکام عبادیِ آن آشکار میسازد. مسجد، مظهری از این درهم آمیختگی است. نماز در مسجد و با جماعت مؤمنان، همگانی نشستن بر گِردِ سفرهی میهمانی خداوند است، و این خود، بارِشِ رحمت الهی را انبوهتر و دلنشینتر میسازد.
نقد نمایش نماز جماعت مهجور و بینشاط و ناکافی بودن پخش اذان در رسانهها
نمایش نماز جماعت مهجوری با جمع معدودی آنهم از فرسودگان بینشاط، ترویج نماز جماعت نیست، همچنانکه پخش صدای اذان از رسانههای صوت و تصویر، کافی نیست. جوانهای ما هزاران صف جماعت پر شور و حال در سراسر کشور تشکیل میدهند، مردم زیادی از آنان که فیلمهای سینمایی در گزارش واقعیتهای زندگی آنان ساخته میشود، اهل نماز و نیاز و تهجّدند، حنجرههای بسیاری از روی ایمان و تعبّد در هنگام اذان، صدا به این سرود معنوی بلند …
اقامهٔ نماز صبح در مساجد
5 - نماز صبح در مساجد اقامه شود.
توصیه به حجاج برای شرکت در نماز جماعت اول وقت در حرمها
در نمازهای جماعت، شرکت کنید. در اجتماعات، شرکت کنید. نماز اوّل وقت را به جماعت در حرمهای عالیمقام حتماً درک کنید. بگذارید حضور شما، حضور مؤمنانه و پرهیزکارانهای باشد که از ملت ایران انتظار میرود.
پیشنمازی، وظیفه و افتخار روحانی و مایهٔ اعتماد متقیان
… ارتباط با مردم همین است. ما روحانى هستیم. بنده در تمام طول ریاست جمهورى ــ این چندین سال ــ پیشنمازى را ترک نکردم. البتّه پیشنمازىِ ما اینجور نبود که بتوانیم بیاییم و در یکى از مساجد تهران مشغول نماز بشویم امّا بالاخره به یک شکلى [آن را انجام میدادیم]. این پیشنمازى جزو کارهاى ما است، جزو وظایف ما است، جزو افتخارات ما است. وَاجعَلنا لِلمُتَّقینَ اِمامًا؛[24] این هم یک نوع امامتى است براى متّقین که متّقین به انسان اطمینان پیدا کنند، اعتماد پیدا کنند. [البتّه] در باب نماز جماعت، ثواب امام جماعت مضاعف است نسبت به ثواب مأمومین. خب، ثوابهاى به این بزرگى را حیف است که انسان از دست بدهد؛ [بنابراین] اهتمام به نماز جماعت و جلسات مردمى و [کارهایى] از این قبیل. این، حاصل عرایض ما است در باب نماز جمعه.
حضور رؤسای ادارات در نماز اول وقت و جماعت نمازخانه
نظام اسلامی، باید اینگونه باشد. دیانت را در محیط کار خودتان زنده کنید. من به ارتشیها هم این را گفتم؛ به ادارات هم این را عرض میکنم، به دانشگاهیها از دانشجو و استاد هم این را گفتم. محیط را محیط دینی کنید. این بد است که در ادارهای نماز خانه باشد و شما که رئیس اداره هستید در آن حضور پیدا نکنید. بروید نماز را در نمازخانه بخوانید. نماز را که باید خواند. اوّلِ وقت که بهتر از ثانی وقت است. به جماعت که بهتر از تنهاست. نماز فریضه، که در ملأ بهتر است تا در خلوت. بله؛ نماز نافله و اینها را در خلوت میخوانند؛ اما نماز فریضه را باید در ملأ بخوانند. شما اوّل ظهر فقط ده دقیقه از اتاقتان بیرون بیایید. قبلاً وضو بگیرید و آماده شوید. البته من با آن روشی …
حضور روحانیون در نمازهای صبح و ظهر و شب، ضروریترین کار در مساجد
چرا باید بنده بشنوم که در تهرانِ با این عظمت براى نماز صبح در اوّل اذان چندان مسجدى باز نیست و چندان نماز جماعتى برقرار نیست؟ خب ما باید صبحها برویم نماز بخوانیم با مردم؛ ظهرها باید برویم نماز بخوانیم؛ شب باید برویم نماز بخوانیم؛ این اوّلىترین و ضرورىترین کار ما در مساجد است. چرا باید در این شهر به این عظمت با اینهمه هیاهوهاى گوناگون از اطراف و اکناف، نغمهى اذان در همهجاى شهر شنیده نشود؟ اذان، علامت مسلمانى است. چه کسى گفته باید اذان نگویند در پشتبام مساجد یا در مساجد بزرگ و عمده از بلندگوها حتّى در سحر؟ ظهر و شب که جاى خود …
بر عهدهٔ امام بودن کاستی نماز مأمومان
«فَلَیسَ مِن اِمامٍ یُصَلّی بِقَومٍ یَکونُ فی صَلاتِهِم نُقصانٌ اِلّا کانَ عَلَیهِ» اگر در نمازِ مأمومینِ شما نقصانی بهوجود بیاید، این بر عهدۀ شماست. مراد از نقصان این نیست که عمداً سجده را بهجا نیاورند، بلکه مراد این است که اگر میتوانست در رکوع، ذکر رکوع را سه بار ادا کند، یک بار ادا کرد، این یک نقصان است، کمبود است؛ لکن مبطِل نماز نیست. اگر چنین چیزی شد، این به عهدۀ شماست، چون شما هستی که آن را پیش میبری، شما این کاروان را میرانی. اگر کوتاه باشد، بلند باشد، به عهدۀ شماست؛ بنابراین نقصانِ آن به عهدۀ شماست. «لَا یُنقَصُ مِن صَلاتِهِم شَیءٌ» او را مؤاخذه نمیکنند که چرا شما ذکر رکوع را یا مستحبات اذکار را یا قنوت را ـ مثلاً ـ بهجا نیاوردی، شما که امامِ او هستی، شما را مؤاخذه میکنند. «وَ …
پدید آمدن صفوف بههمپیوستهٔ فعالیتهای اجتماعی از صفهای جماعت
یاد خدا که نماز مظهر کامل آن است، دل و جان را آزاد و جامعه را آباد میسازد. پیوندهای حیاتی در یک جامعهی خوشبخت و خوشفرجام، همچون دوستی و گذشت و مهربانی و همدلی و همدردی و یاریرسانی و خیرخواهی و امثال آن به برکت رواج و اقامهی نماز، استحکام مییابد. صفهای نماز جماعت، صفوف به هم پیوستهی فعالیتهای اجتماعی را پدید میآورد. کانون گرم و پرشور مساجد، کانونهای همکاری در عرصهی اجتماعی را رونق میبخشد. نماز، آنگاه که با احساس حضور خداوند، گزارده شود به همهی عرصههای زندگی نورافشانی میکند و دنیا و آخرت فرد و جامعه را آباد میسازد.
لزوم اقامهٔ نماز جماعت در هر سه وقت در مساجد
یک نکتهای که بنده بارها این را عرض کردهام، این است که مسجد بایستی برقرار باشد؛ که حالا خب [با توجّه به] آمارهایی که بیان کردند، بحمدالله تا حدودی گویا اینجور شده، تحقّق پیدا کرده لکن باید کامل بشود. وقت نماز، مسجد باید باز باشد. هرسه وقت در مسجد باید نماز جماعت برگزار بشود؛ بنا را بر این باید گذاشت. حالا ممکن است بنده مثلاً فرض کنید توانایی ندارم که هرسه وقت بروم، خب یک نفر دیگر را حتماً آنجا بگذارم که سه وقت در این مسجد نماز اقامه بشود. و درِ مسجد از پیش از ظهر که باز میکنند برای نماز ظهروعصر، تا شب بعد از نماز عشا باز باشد؛ اینجور نباشد که درِ مسجد را ببندند. بنده شنیدم بعضیها میگفتند «عصری وارد تهران شدیم، نماز ظهروعصر میخواستیم بخوانیم، درِ هر مسجدی رفتیم بسته بود»؛ البتّه مال چند سال …
توصیه به گزاردن نماز تا حد امکان در مسجد و به جماعت
کیفیت یافتن نماز بدین معنی است که نماز، با حال و حضور ادا شود؛ نمازگزار به نماز با چشمِ «میعاد ملاقات با خدا» بنگرد و در آن، با خدای خود سخن بگوید و خود را در حضور او ببیند؛ نماز را تا میتواند در مسجد و تا میتواند به جماعت بگزارد.
توصیه به حفظ نماز جماعت اول وقت و نماز در مسجد در طول سال
… که از چشمها جاری میشود، در حقیقت از دل بیدار و پاک است که بیرون میآید و میجوشد. مردم عزیز ما این را باید قدر بدانند. ذخیرهای به دست آوردید، محصولی اندوختید در این ماه مبارک، آن را حفظ کنید؛ با قرآن انس پیدا کردید. این را حفظ کنید؛ این انس را حفظ کنید. این نماز جماعت اول وقت را، نماز در مسجد را، نمازِ با حال و حضور را برای خودتان در طول دوران سال نگه دارید و تا آنجایی که ممکن است، نگذارید این عوامل مادی، این خار و خاشاک، این خاکسترهای مادی روی این گوهر بنشیند. ملتی که این خصوصیات را در خود حفظ کند و این عروج معنوی و تکامل معنوی را در خود نگه دارد، این ملت در همهی میدانها - در میدان مادی، در میدان معنوی، در عزت، در اقتدار، در ایجاد همهی سرمایههای ملی - موفق خواهد شد. و انشاءاللَّه این برای ملت ما پیش خواهد آمد.
روایات ثواب نماز پشت سر امام جماعت اهل سنت در مسجدالحرام
… یا در بقیع، یا در زیارت شهدای احد و امثال اینها - در منا، در عرفات - رفتارش رفتار انسان مؤدب به آداب اسلامی است؛ رفتار انسانی است که مربای به تربیت قرآنی است؛ اهل خشوع است، اهل تواضع است، اهل محبت است، اهل اهانت به این و آن نیست، اهل جمع است، نه اهل تفرقه. اینقدر ما در روایات در ثواب شرکت در نماز جماعت اهل سنت در زمان ائمه (علیهم السّلام) داریم که روایت دارد که در مسجدالحرام پشت سر اینها نماز بخوانید، مثل اینکه پشت سر پیغمبر نماز خواندهاید. این معنایش چیست؟ معلوم است که امام صادق نماز آن امام جماعت را با نماز پیامبر مقایسه نمیکند. مقایسه با نماز یک پیرو خودش هم نمیکند، اما میگوید پشت سر او نماز بخوانید. این یعنی چه؟ این نمایش وحدت است. عملاً وحدت را نشان بدهید. روی همین فکر بود که امام بزرگوار …
بیشتر بودن حضور دانشجویان در نماز جماعت از دیگر نقاط کشور
… کجا بهتر از دانشگاه و زمینهی بسیار نورانی دل دانشجویان جوان؟ شما میبینید امروز چقدر تلاش میشود که جوانان ما را از دین و از مظاهر دینی دور کنند. شما دانشگاه ما را ببینید؛ آن اعتکافش است و آن نماز جماعتش است. به من یک گزارشی از نماز جماعت دانشگاهها دادند؛ متوسط حضور دانشجویان در نماز جماعت در دانشگاهها از همهی جای کشور بیشتر است؛ البته غیر از صحنهای مطهر و مسجد گوهرشاد و آن جایی که زوّاری هست. اما مثلاً کوچه، بازار، خیابان و مسجد محله که مرکز متدینهاست، دانشجویان دانشگاهها بیشتر از آنها در نماز جماعت شرکت میکنند. این، خیلی حرف مهمی است. و این که از دانشجوها هم در اعتکافها - آنهایی که در مساجد دانشگاهها یا در مساجد دیگر هستند - شرکت میکنند. دل دانشجو، دل خیلی خوبی است؛ ما باید به حال دانشجو غبطه بخوریم؛ یعنی بنده که غبطه میخورم. دلهای پاک و نورانی، آن وقت همراه با …
امامت در مسجد بهعنوان وظیفهای بزرگ برای علما
5- علمای دینی و فضلایی که در بخشهای گوناگونِ دولتی به خدماتی اشتغال دارند، شایسته است که به عمران معنویِ مساجدی که در آنها نماز جماعت اقامه نمیشود، بپردازند، امامت در مسجد را نیز وظیفهیی بزرگ بشمرند.
مظهر توجه به معنویت و وحدت در نماز عید فطر و قربان
محورها و جهتگیریهای عید اسلامی، همین است. لذا شما میبینید در دو عید فطر و قربان، نماز، آن هم به جماعت، تشریع شدهاست. نماز جماعت، مظهر همان دو جهت است؛ هم توجه به معنویت، توجه به خداو ذکر و خشوع و هم وحدت، تجمّع و بر گردِ یک محورِ مشترک فراهم آمدن. به نظر من، هر دو موضوع، امروز برای ملت ما و برای امّت اسلامی، مسأله روز است. البته ما در مورد ملت خودمان، خیلی امیدوارانه میتوانیم به همه چیز نگاه کنیم؛ چون قراین، شواهد و پیشامدها، همه امیدبخش است. ملّت ما، به عکسِ آنچه دیگران توقّع داشتند و انتظار میکشیدند، …
نقش نماز در عرصهٔ اجتماعی بهعنوان پرشورترین عبادت دستهجمعی
… البته نیازمند آموزش و نیز تمرین است و اگر به کمک الهی، تأمین شود، عمق روحیهی دینی و برکات فراوان ایمان و عمل را با خود تأمین خواهد کرد. نشانهی دیگر، آبادی مساجد و افزایش نمازهای جماعت است، و این به معنای بروز برکات نماز در سطح همکاری و همدلی اجتماعی است. بیشک این فریضه نیز با همهی اتکالش به عامل درونی یعنی توجه و ذکر و حضور، همچون دیگر واجبات دینی، ناظر به همهی عرصهی زندگی انسان است و نه به بخشی از آن یعنی زندگی فردی و شخصی هر کس. و آنجا که پای فعالیّت و نشاط دستجمعی افراد جامعه به میان میآید، نماز همچون گرمترین و پرشورترین عبادت دستجمعی، نقش بزرگی را بر عهده میگیرد. مظهر این خصوصیت، همین نمازهای جماعت پنجگانه و نماز جمعه و نمازهای عید است.
ترجیح نماز جماعت خفیف بر طولانی، همراه با توجه
… خطبهها را طولانى میکنند و نمازها را کوتاه! ما اینجورى نشویم. نماز را با حال، با توجّه، با حضور [بخوانیم]؛ مردم این را میخواهند. خیال نکنیم که حالا مردم براى خطبه آمدهاند، [پس] یک نمازى میخوانیم؛ نه آقا، نماز با توجّه خوانده بشود؛ این نماز شما درس است. البتّه ما با نماز خفیف[21] مخالفتى نداریم؛ ما معتقدیم نمازْ خفیف خوانده بشود به جماعت، بهتر از این است که طولانى خوانده بشود؛ نماز با حال و با توجّه خوانده بشود. پس بنابراین نکتهى دوّم هم رعایت مسئلهى نماز جمعه بود.
رونق بخشیدن مردم به مساجد با حضور در نماز جماعت
… نماز، نمازگزاران را تشویق کنند؛ در گردهمایىهاى علمى و فرهنگى و آموزشى و تبلیغى، نماز را در وقت خود، همچون الهامبخشِ صداقت و هدایت به جاى آورند؛ نویسندگان و گویندگان دینى دربارهى نماز و مفهوم و فلسفه و هدف و آثار و برکات و احکام آن، بگویند و بنویسند؛ مردم مساجد را با حضور در نمازهاى جماعت که بهترین شیوهى نماز گزاردن است، رونق بخشند؛ در همهى بناهاى عمومى و جاهایى که همواره به طبع حال، مردمى در آن گرد مىآیند، مانند فرودگاهها و ایستگاههاى قطار و بندرها و عزیمتگاههاى خودروهاى همگانى و ادارات دولتى و بوستانهاى شهرى و مانند اینها، نمازخانهها یا مساجدى بنا کنند؛ و افزون بر این، …
مجزی بودن شرکت در نمازهای جماعت مسلمانان در ایام حج
کارهای مذکور درسؤالات فوق در صورتیکه موجب وهن مذهب یا ایجاد تفرقه بین مسلیمن شود و هر عمل دیگری که این تبعات را داشته باشد حرام است و مؤمنین باید از آن اجتناب کنند، و شرکت در نمازهای جماعت و تبعیت از تشخیص مسلمین در هلال ذیحجه الحرام و ذبح درمسلخ جدید و امثال آن مجزی و مبری ذمه است.
شرکت حجاج در نمازهای جماعت مسجدالحرام و مسجدالنبی به توصیهٔ امام
… رفتار منظّم، رفتار صحیح، رفتار مسلمانانه، رفتار حاکی از عبودیّت خدا و رفتار همراه با نظم. اینطور نباشد که در اعمال حج، بر اثر یک اختلاف فتوای کوچک و کماهمیت، برادران از هم جدا شوند و هر کس به گونهای عمل کند. اینجا باید همه چیز حاکی از وحدت و اتّحاد باشد. امام رضواناللهعلیه توصیه کردند، امر کردند، که در نمازهای جماعت شرکت کنید. بنده هم عرض میکنم: در نمازهای جماعت در مسجدالحرام، در مسجدالنّبی و نیز در مساجد دیگری که مقتضی است و متعلّق به برادران اهل آن مناطق است، شرکت کنید. وحدت را نشان دهید. یکپارچگی را با عمل خودتان و با نظم و انضباط، بر محور همین دستگاهی که امروز متصدّی است، ندا کنید.
تکیه بر نماز و حضور مردم در نماز جماعت در کار تبلیغ
… هست، هم نیروى هوایى هست، هم ارتش هست، هم سپاه هست و ارتباط دارند با شماها، با مردم؛ آقایانى که در این بخشها مشغول کار هستند، منظّم، مرتّب، عمیق، سنجیده، حسابشده، متناسب با موقعیّت و مطابق مقتضاى حال، آنچه را از دین باید و شاید، انشاءالله استخراج کنند. و روى قرآن تکیه کنید ــ که قرآن بسیار مهم است ــ و در عمل مردم بر روى نماز و حضور آنها در نمازهاى جماعت [تکیه کنید].
گزاردن نماز در وقت فضیلت و به جماعت و پیشقدمی بزرگان هر محیط
… آسان کردن انجام نماز گشوده شود. در همهى مراکز عمومى ــ مدارس، دانشگاهها، کارخانهها، سربازخانهها، فرودگاهها، ایستگاههاى قطار، ادارات دولتى و امثال آن ــ جایگاههاى مناسبى براى نماز پیشبینى شود. مساجد و نمازخانهها، پاکیزه و مرتّب و رغبتانگیز باشد. نماز در وقت فضیلت و به جماعت گزارده شود. در هر محیطى، برجستگان و بزرگان آن بر دیگران پیشقدم شوند و عملاً اعتنای به نماز را به دیگران بیاموزند. و خلاصه، در همهجا حرکت به سمت نماز و شتافتن به نماز محسوس باشد.
اقامهٔ نماز اول وقت به جماعت در مسجد محل
… بکنید. مساجد را رها نکنید. نیروی مقاومت بسیج، بهترین جایی که دارد، همین مساجد است. منتها مساجد را مسجد نگه دارید. با امام جماعت مسجد، با عبادت کنندگان مسجد و با مؤمنینی که در مسجدند، برادرانه صمیمی باشید - که بحمداللَّه هستید - و آن را حفظ کنید و بیشتر کنید. اوّل وقت، نماز را به جماعت، پشت سر پیشنماز هر مسجدی که در آن هستید، بخوانید. در مراسم دینی مسجد و تبلیغات آن شرکت کنید. در مراسم دعا و قرآن و مراسم مذهبی شرکت کنید. شما و امام جماعت آن مسجد - هر کس که هست - مشترکاً مسجد را حفظ کنید. برای مسجد، جاذبه درست کنید تا بچهها، جوانان و زن و مرد محله، مجذوب مسجدی شوند که شما در آن هستید و …
آگاهی مردم از حال یکدیگر از فواید آن
… مسلمانان و برادران در یک شهر از یکدیگر، در یک مجمع عام است. این چه چیز خوبی است که در یک مجمع عمومی، برادران و خواهران مسلمان هفتهای یکبار همدیگر را ببینند؛ آشناها به سراغ هم بروند، احوال هم را بپرسند، صمیمیت را زیاد کنند؛ صلهی اخوان و ارحام انجام گیرد. یکی از فواید نماز جماعت - آن چنان که ذکر شده است - همین است که مردم از حال هم مطلع شوند. در یک مجمع عظیم عمومی، این معنابهشکل بهتری انجام خواهد گرفت. مردم به همدیگر برسند، به هم نگاه کنند و از هم احوال بپرسند. این، فایدهی بزرگی است.
نماز جماعت و دعای جمعی در ماه رمضان و فضای معنوی آن
این ماه رمضان مثل ماه رمضان گذشته برای ما فرصت و توفیقی بود که اینجا هر روز ظهر در معیت شما برادران و خواهران مؤمن و متقی و بااخلاص و باصفا نماز جماعت را برگزار کردیم، با هم دعا خواندیم و با هم توجه کردیم. انفاس قدسیه شماها و عناصر خوبی که در بین جمع ما یقیناً وجود دارند و هستند و به ماها توجه، حال و معنویت داد و محیط اجتماع ما را محیط لطیف معنوی کرد؛ بسیار با ارزش و خیلی خوب بود. ... من درباره دعا هم یک جمله به عنوان ذکر مصیبت عرض بکنم:
تمثیل ادعای اقتدا بدون پیروی از امام جماعت
… یَقتَدی بِهِ»[1] هر مأمومی، امامی دارد که به آن امام اقتدا میکند، دنبالهروی آن امام است و باید دنبال آن امام برود؛ واِلّ امامِ او نیست و او هم مأموم او نیست. پس مسئلۀ اقتداکردن و دنبال خط سِیر و زندگی امام رفتن، مطلبی است لازم و مقتضای لفظ امام و مأموم. مثلاینکه فرضاً در نماز جماعت، امام در حال سجده است، شما به یکباره بلند شوید بایستید، یا به یکباره بروید به رکوع، بعد هم بگویید بنده نماز جماعت میخواندم و مأمومِ این امام بودم. خب، این حرف و این ادعا، جز خنده و تمسخر، هیچ عکسالعملی را ایجاد نمیکند. (51/11/18)
فضیلت بیشتر نماز جماعت برای امام جماعت تا مأمومان
… بدانیم، اگر یکچنین بناییست، بگذارید اول معاویه را مؤمن بدانیم؛ چون معاویه هم همینجور بود. نسبت به یک مقداری از دین به شدت اظهار پایبندی میکرد. مگر مکرر در بحثها نگفتم که معاویه نماز میخواند، به جماعت میخواند، اول وقت هم میخواند، امام جماعت هم میشد. که فضیلت نماز جماعت برای امام جماعت بیشتر است تا برای مأمومین. آن مقدار اجری که پیش خدا امام جماعت دارد، بیشتر است از آن مقدار اجری که مأمومین دارند، بهحسب روایاتی که در این باب هست. ایشان امام جماعت میشدند.