رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جایگاه و اثر مردم در حکومت، انقلاب و سرنوشت کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مسجد اعظم قم به‌مناسبت دومین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدمصطفی خمینی— ۱۳۵۸/۰۷/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۸۹ پاراگراف)

تکیهٔ نظام الهی به مردم و حضور آنان با عواطف و ایمان

تکیه‌ى نظام الهى به مردم است و مردم بیش از همه‌چیز با عواطفشان و با ایمانشان در صحنه حضور پیدا میکنند؛ و این عواطف و این ایمان را بایستى جذب کرد. و من البتّه در این زمینه مطالبى دارم و [نکاتی] هست که مربوط به خصوصِ ائمّه‌ى جمعه نیست، مال همه‌ى روحانیّون است ــ که حالا بایست در یک جمعى عرض بکنم آن مطالب را که فقط اختصاص به آقایان ائمّه‌ى جمعه نداشته باشد که همه‌ى بار بر در خانه‌ى این بزرگواران فرود …

لزوم همراهی و همکاری مردم با دولت

و امّا مردم؛ همواره اعتقاد ما این بوده که مردم در کنار دولت باید باشند و ببینند دولت از آنها چه میخواهد. خوشبختانه دولت، دولت بسیار خوبى است؛ رئیس‌‌جمهور شخصیّت بسیار برجسته‌‌اى است؛ اعضاى دولت حقیقتاً مشغول کار و خدمت هستند و دوست دارند که براى مردم، بخصوص براى مناطق محروم، کار کنند. طرحهایى که آنها دارند، تکالیف قشرهاى مردم را روشن میکند؛ باید با دولت همکارى …

توده‌های مردم تعیین‌کننده و هدایت‌گر جریان‌ها در دوران جدید

خصوصیّت دیگر این عصر جدید، معنا بخشیدن به ارزش انسانها و حضور مؤثّر توده‌هاى میلیونى مردم است. در دوران جدیدى که به ‌وسیله‌ى امام ما آغاز شده است و دایره‌ى آن محدود به ایران هم نیست، توده‌هاى مردم اصلند و تعیین‌کننده‌اند و تصمیم‌گیرنده‌اند و آنها هستند که جریانها را هدایت میکنند. انقلابهاى زیادى در گذشته را ما سراغ داریم که با احساسات مردم به پیش رفته است؛ امّا امروز وضع فرق میکند. امروز در دنیایى که ده‌ها سال بعد از جنگ دوّم بین‌المللى قدرتهاى مسلّط بر عالم عادت داده بودند همه‌ى مردم دنیا را که تسلیم خواسته‌هاى آنها باشند و در مقابل …

اتکای انقلاب به توده‌های مؤمن به جای احزاب و گروه‌های سیاسی

دوّم آنکه براى تحقّق این هدف، از توده‌هاى مؤمن و آگاه و دردمند و فداکار ــ و نه از احزاب و گروه‌ها و سازمانهاى سیاسى ــ نیروى انسانىِ لازم گرفته شد و رهبر حکیم نصرت را پس از توکّل به خدا، از نیروى لایزال مردم جستجو کرد و در سایه‌ى مجاهدت پانزده‌ساله، جنود رحمان را از بندگان خدا به ‌وجود آورد و در راه خدا به حرکت درآورد؛ هُوَ الَّذِیٓ اَیَّدَکَ بِنَصرِهِ وَبِالمُؤمِنین.[9]

تکیه بر مردم و حاکمیت اراده و تشخیص آنان رکن نظام اسلامی

۶) تکیه بر مردم و حاکمیّت اراده و خواست و تشخیص آنان، رکن مهمّ دیگرى است که روزبه‌روز باید تحکیم و تقویت شود. مردم آزاده‌ى ما با اراده‌ى قاطع خود که از ایمان عمیق آنان به اسلام ناشى میشود، مبارزات را تا پیروزى ادامه داده و جمهورى اسلامى را به ‌وجود آورده و با فداکارى و ایثارى بى‌نظیر، از آن حراست نموده‌اند و از این پس هم در همه حال، نظام اسلامى متّکى به مردم و متعلّق به مردم و در اختیار مردم خواهد بود. مجلس شوراى اسلامى که در آزادى و استقلال رأى در جهان بى‌نظیر است، مظهر اراده‌ى مردم؛ و رئیس‌جمهور، وکیل و برگزیده‌ى مردم؛ و مدیران کشور، آحادى از مردمند و مردم داراى حقّ رأى و بیان و تصمیم در کلّیّه‌ى امور سیاسى، اقتصادى و اجتماعى‌اند. و این، یکى از برکات بزرگ …

به دوش کشیدن انقلاب به دست متن مردم و الگو شدن آن در دنیا

… در ایران هم یک عدّه‌اى با هم خوبند، بعضى بدند، بعضى خیلى بدند؛ امّا نوع خوب ‌بودن‌ها، بد بودن‌ها، دشمنى‌ کردن‌ها، رقابت ‌کردن‌ها اصلاً آن نوع نیست؛ اینجا یک چیز دیگر است، آنجاها یک چیز دیگر است؛ اینها با هم قابل مقایسه نیست؛ تحلیلگران نمیفهمند این را. در ایران آنچه اتّفاق افتاد اینها نبود؛ در ایران حقیقتاً متن مردم، انقلاب را به دوش کشیدند و آن را به پیروزى رساندند. نسخه این است و همین نسخه الان دارد در دنیا عمل میشود.

مردم به‌عنوان اجزای اصلی و تعیین‌کنندهٔ نظام در دفاع و سازندگی

… است. خب، حالا این نظام، نظام مردمى [است]، نه نظام حزبى که ریسمانهاى آن به یک نقطه‌اى وصل است و در آن نقطه یک حزب نشسته، هر کارى میخواهد انجام میدهد؛ نخیر؛ اینجا اجزاى اصلى نظام در تمام کشور پراکنده هستند؛ حتّى در روستاها، حتّى در شهرهاى دورافتاده و در بخشها؛ این مردمى که در هر شهرى هستند، اینها اجزاى اصلى نظامند؛ اینها تعیین‌کننده‌اند: جنگى خداى ‌ناکرده باشد، اینها هستند که باید بیایند دفاع کنند؛ سازندگى اگر باشد، اینها هستند که بایست در سازندگى شرکت کنند؛ حمایت از یک حرکتى باشد، به ‌وسیله‌ى اینها باید انجام بگیرد؛ خنثى کردن توطئه‌ى دشمن باشد، به ‌وسیله‌ى اینها باید انجام بگیرد؛ دشمن هم که میخواهد یک کارى انجام بدهد، [چون] از کودتاى نظامى و از تهاجم خارجى و غیره مأیوس است، به فکر کار کردن روى ذهن همین مردم مى‌افتد. مى‌بینید این رادیوهاى خارجى چه تلاشى میکنند، چه زحمتى …

تصمیم‌گیری و تسلط حقیقی مردم بر سرنوشت خود در نظام اسلامی

… دیگرى، نوع گزینش دیگرى، و نوع حرکت دیگرى است. مردم در نظام اسلامى به معناى حقیقى کلمه داراى ارزش و قدرت انتخاب و تصمیم‌گیرى هستند؛ نه به صورت ریاکارانه؛ نه به شکل دموکراسى‌هاى غیر واقعى و اسمى و شعارى و با صورت‌سازى‌ها و تظاهراتى[8] که حاکى از واقعیّت نیست. در نظام اسلامى، ملّت تصمیم‌گیرنده است؛ مردم حقیقتاً مالک و مسلّط بر سرنوشت خودشان و امور خودشان هستند؛ یک امر واقعى است.

سپردن همهٔ نقش‌ها به مردم در انقلاب اسلامی از روز اول

حالا در کشور ما، انقلاب از روز اوّل، همه‌ی نقشها را در همه‌ی امور به مردم داده. یعنى مجلس را ‌- که محلّ قانونگذارى است ‌-مردم تشکیل میدهند و نمایندگان مردم میروند آنجا، هیچ کس هم حق ندارد به مردم تحمیل کند. از این ۲۷٠ نماینده‌اى که در مجلس شوراى اسلامى ما هستند، یک نفر هم بدون آراء مردم به مجلس نمی‌آید. رئیس‌جمهور را -که مجرى امور کشور و رئیس اداره‌ی کشور و مدیر کشور است- مردم با آراء خودشان انتخاب میکنند. هر کسى را دلشان خواست انتخاب میکنند؛ اختیار با مردم است. …

بسیج عظیم مردم و نیروی پایان‌ناپذیر ملت، مایهٔ قوت نیروهای مسلح در جنگ

… و ضعف بودند. البتّه آنها ملّت را ندیده بودند، نمیتوانستند قوّت ملّى ما را درک کنند؛ و این طبیعى است. رژیم‌هایى و اشخاصى که با ملّتها سروکارى ندارند و با آحاد مردم ربطى ندارند، نمیتوانند درک کنند که نیروى یک ملّت یعنى چه؛ قدرت ایمانىِ ناشى از یک ملّت یعنى چه. ملّت ما این را در خلال عمل نشان داد؛ این بسیجهاى عظیمى که مردم ما شدند و نیروى تمام‌نشدنی‌اى که این ملّت تا لحظه‌ی آخر از درون خودش جوشید، حتّى نیروهاى مسلّح را هم قوى کرد و آنها را مستحکم کرد و به آنها روحیه داد و به آنها توان حقیقى داد. و نیروهاى مسلّح ما هم تشکیلاتى هستند متشکّل از خود این ملّت. بنابراین همان نیرو در آنها هم هست.

ناپایداری هر نظامی که بر پایهٔ مردم بنا نشده باشد

ما در انقلابمان چند اصل را از اوّل فهمیدیم، اسلام به ما این اصول را تعلیم داد و امام حکیم عظیم فقیه بزرگوارمان بارها این اصول را به زبانهاى مختلف تکرار کرد. یکى از این اصول این بود که هر نظامى که بر پایه‌ی مردم بنیان‌گذارى نشده باشد، ماندنى نیست. مردم هستند که میتوانند نظامى را به وجود بیاورند و وقتى به وجود آوردند حفظ کنند ‌- ولو تمام قدرتها با آنها مخالفت کنند ‌- و اگر نظامى مردمى نبود، بر روى دوش مردم و بر پایه‌ی اعتقادات و احساسات و خواست و اراده‌ی مردم نبود، این بنا ماندنى نیست. این، یکى از اصول ما بود و دائماً این مطلب تکرار شد. یک اصل دیگر این بود که تحمیل یک فکر، یک عقیده و یک نظم اجتماعى بر مردم، کار موفّقى نیست؛ مخصوصاً آن‌وقتى که این فکر و عقیده، با دین و عقیده‌ی دینى مردم منافات و مخالفت داشته باشد. این جزو اصول فکرى و اسلامى …

ناتوانی نظام در دفاع از اسلام و قرآن بدون حمایت مردم

… شبهه و خدشه‌اى نکنید. ما به‌طور کلّى به همه‌ی مسئولین کشور توصیه کرده‌ایم که در گزینش‌ها رعایت کنند، انتخابها را صحیح و با چشم باز انجام بدهند؛ آنها هم همین کار را میکنند. و هرچه را آنها انتخاب کردند، مردم همکارى کنند، با آنها راه بروند، به آنها کمک کنند. نظام جمهورى اسلامى بدون حمایت و کمک مردم، قادر نخواهد بود از اسلام و قرآن و حقوق مسلمین، آن‌چنان که شایسته است دفاع کند.

نظام مردمی یعنی عمل آحاد مردم در اقامهٔ نظام، نه‌فقط تأثیر اراده

… از همه سؤال شد که شما از رئیس‌جمهورى که انتخاب خواهد شد، انتظار دارید چه [کارى] انجام بدهد؟ در کنار این، این سؤال هم باید میشد و باید بشود که به این رئیس‌جمهور جدید و دولت جدید چه کمکى میخواهید بکنید. انتظارات بجا است؛ امّا وظایف هم در کنار انتظارات است. این نظام، نظام مردمى است. نظام مردمى نه‌فقط به معناى تأثیر اراده، بلکه عمل آحاد مردم در اقامه‌ی این نظام و به پا داشتن آن است؛ مردم باید کمک کنند. البتّه زمام اداره‌ی کشور دست مسئول اجرائى کشور است؛ امّا اگر کمک مردم، حمایت مردم، همکارى مردم، محبّت مردم، صبر مردم، منطقى نگریستن به قضایا از سوى مردم وجود نداشته باشد، هیچ دست معجزه‌گرى قادر به هیچ کارى نیست. این نکته‌اى است که شما آقایان باید در این مجالس …

حضور و ایمان مردم، ابزار آبادانی و پیاده کردن احکام اسلام در کشور

اگر بخواهیم کشور را آباد کنیم، اگر بخواهیم کشاورزى را ‌-که استعداد فراوانِ آن در کشور ما مسلّم است- رایج و دایر کنیم، اگر بخواهیم صنعت مستقل و متّکى به استعداد و علم و تجربه‌ی متخصّصین داخلى را در کشور درست کنیم و راه بیندازیم، اگر بخواهیم علم و تحقیق را در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتى کشور توسعه بدهیم، اگر بخواهیم رفاه عمومى را در سطح کشور تا اعماق روستاها ‌ان‌شاءالله‌ پیش ببریم، اگر بخواهیم معنویّت و اخلاق و احکام قرآنى و اسلامى را به‌طور کامل در تمام شئون این کشور پیاده کنیم و محقّق کنیم ‌-که به فضل پروردگار همه‌ی این کارها باید بشود- وسیله و ابزار براى انجام همه‌ی این خواسته‌ها، شما مردم هستید و حضور شما و ایمان شما.

مردم مهم‌ترین پایهٔ استحکام و آسیب‌ناپذیری جمهوری اسلامی

جمهورى اسلامى بحمدا‌لله‌ مستحکم است؛ پایه‌هاى راسخ [دارد] و مهم‌ترین پایه‌ی این جمهورى و راسخ‌ترین عمود این خیمه، شما هستید: شما مردم، ملّت، این استحکام شما، این اراده‌ی شما، این آگاهى شما، این آمادگى شما. هر دولتى این عامل را داشته باشد، آسیب‌ناپذیر است. البتّه این عامل هم آسان به دست نمی‌آید؛ مفت به دست نمی‌آید. تا نظام بر اساس یک عقیده‌ی مستحکم و یک ایمان صادقانه بنا نشده باشد، مردم این‌جور دلهایشان را به نظام نمیدهند. جلب دلهاى شما مردم از عهده‌ی انسان خارج است. این محبّت شما به امام را که امام به وجود …

تعلق دولت و مجلس و رهبری به مردم پس از انقلاب به‌عنوان پاداش الهی

انقلاب آمد همه‌چیز را عوض کرد. امروز رئیس‌جمهور متعلّق به مردم است، دولت متعلّق به مردم است، نمایندگان مجلس متعلّق به مردمند، رهبرى متعلّق به مردم است. این مردمند که تصمیم میگیرند، که امضا میکنند، که اراده‌ی آنها براى مسئولین، مورد توجّه و درحقیقت محور اصلى کار است؛ این پاداش الهى است. البتّه این اوّل قضیّه است. اوّلین قدم براى اینکه زندگى یک ملّت، زندگى خوب و مطلوب بشود، این است که مستقل باشد، خودش تصمیم‌گیرى کند، خودش رئیس براى کشور انتخاب کند؛ خودش نماینده انتخاب کند؛ بداند که مسئولین و تصمیم‌گیرندگان از خودش هستند، برطبق اعتقاد و ایمان …

آرا و اراده و حضور مردم مبنای حقیقی قدرت و استحکام نظام

… مردم ‌-یعنى آن مبناى حقیقى قدرت- در آن نظامها مطلقاً حذف شده‌اند و حضور ندارند؛ هرچه هم ظاهرِ آن‌چنان نظامهایى ظاهر باثباتى باشد، باطنِ پوکى خواهد داشت. غالب این نظامهاى مرتجع و وابسته‌ی به قدرتهاى جهانى ‌-مخصوصاً وابسته‌ی به آمریکا- از این قبیلند. امّا یک نظام است که باطن قوى و توپُر و قابل اتّکائى دارد. آن کدام نظام است؟ آن نظامى است که مبناى حقیقى قدرت ‌-یعنى آراء مردم، اراده‌ی مردم، حضور مردم- در آن تأمین‌شده است. شما بین نظامهاى دنیا نگاه کنید ببینید غیر از جمهورى اسلامى دیگر کجاى دنیا در این حد این‌جورى است؟ این وسیله‌ی استحکام است.وظیفه‌ی یکایک مسئولین و یکایک مردم این است که این حضور قوى و این اراده‌ی مستحکم عمومى را با تمام وجود حفظ کنند؛ چه خودشان در مورد خودشان، …

خواست و ارادهٔ ملت اساس کار از آغاز نهضت تا امروز

اساس کار ما از اوّل شروع نهضت تا پیروزى انقلاب، و از لحظه‌ی پیروزى انقلاب تا امروز، عبارت بوده است از خواست ملّت و اراده‌ی ملّت. مردمند که از انقلابشان دفاع میکنند، مردمند که دشمن را در هر سطحى مأیوس میکنند، مردمند که صلابت اسلام و انقلاب را در شعارشان، در عملشان و در حضور و اقدامشان نشان میدهند. حضور مردم و اراده‌ی مردم و خواست مردم است که جمهورى اسلامى را در چشم ملّتهاى دیگر این‌قدر جاذبه‌دار میکند. همین قشرهاى مستضعف جامعه‌ی ما، این اکثریّت با اشتیاقِ به انجام تکلیف شرعى در نظام جمهورى اسلامى، مردمِ شهیدداده، مردمِ جبهه‌رفته، مردمى که از عمق جانشان …

مسئولیت عمومی مردم در دفاع از مرزهای انقلاب و حساسیت به تحرکات دشمن

یک نکته‌ی اساسى در موفّقیّتهاى اطّلاعاتى ما وجود دارد که از اوایل انقلاب، این نکته خودش را نشان داد و آن عبارت است از مسئولیّت عمومى مردم براى دفاع از مرزهاى انقلاب. مردم از اوّل بر روى تحرّکات دشمن ‌-که خیلى هم انتظار و توقّع آن بود- حسّاس بودند؛ و این در طول انقلاب آثار شگفت‌آورى را از خود نشان داد که من مواردى الان در یادم است. این حالت امروز هم در مردم هست و باید باشد.

لزوم حفظ هوشیاری اطلاعاتی مردم و حساسیت آنان به تحرک دشمن

البتّه پشتیبانى عظیم مردمىِ شما باید حفظ بشود. مردم باید هوشیارى اطّلاعاتی‌شان را حفظ کنند. مردم باید در مقابل تحرّک دشمن حسّاسیّت داشته باشند. همین حضور عظیم مردمى ‌-که یک اقتدار الهى را در نظام جمهورى اسلامى نشان میداد- به میزان زیادى دشمن را مأیوس کرد، امّا این به معناى این نیست که تحرّکات دشمن و خباثتهاى دشمن تمام شده، نه. از دشمن انتظار تمام کردن و متوقّف کردن خباثتهاى خودش را نمیشود داشت؛ مگر …

شتافتن مردم از همهٔ قشرها به یاری نیروهای مسلح در جنگ

آری «هیهات منّا الذّلّه ابی الله ذلک و رسوله طابت و طهرت» آنان فراموش کرده‌اند که در هشت سال قبل که این توطئه‌ی خباثت‌آمیز عیناً به دست حزب بعث عفلقی آغاز شده بود، چگونه با قدرت انقلابی و ایمان اسلامی مردم نقش‌برآب گشت؛ آنان فداکاری ملّت ما را که در سخت‌ترین اوضاع به یاری نیروهای مسلّح خود شتافت و صحنه‌ی نبرد را به مزبله‌ی اجساد متجاوزان عراقی مبدّل ساخت، از یاد برده‌اند؛ آنان ندانسته‌اند که در هنگامه‌ی جهاد فی‌سبیل‌الله، مردم از هر قشر و گروه سر از پا نشناخته و بی‌قرار، به مقابله با دشمن می‌شتابند و جان خود را سپر بلای اسلام و انقلاب و میهن عزیز میکنند؛ آری آنان امام ما و ملّت ما را نشناخته‌اند.

لزوم شتافتن ملت به یاری نیروهای مسلح و بسیج همهٔ توان‌ها برای دفاع

… بهانه‌ای به دست دشمنان خود نداده و ندای صلح سازمان ملل را اجابت کرده باشیم؛ امّا اکنون که فریب و دروغ او بر همه آشکار شده و سخن همیشگی ما به اثبات رسیده است و اکنون که ارتش متجاوز بار دیگر به خاک پاک ایران اسلامی قدم نهاده است، هیچ پاسخی جز سلاح، روا نیست. امروز نیز باید ملّت به کمک نیروهای مسلّح بشتابد؛ امروز نیز باید دلها و همّتها، جسمها و جانها برای دفاع از میهن عزیز، کعبه‌ی امید مستضعفان و پایگاه رفیع اسلام و قرآن، بسیج شوند؛ امروز نیز همه‌ی قشرها باید به ندای امام خود لبّیک گویند و سرکوب متجاوز را واجب‌ترین فریضه بدانند.

بر دوش مردم بودن بار نیازهای اقتصادی جامعه در نظام اسلامی

… تولید ثروت را و تولید را در اختیار دارد، مردم کارمندان دولت هستند، از مردم توقعی نمیشود داشت. مردم برای کار مثلاً جنگ یا ویرانی یا زلزله یا بیماری اگر در جامعه به وجود آمد، کارمندان دولتند، چه کار میتوانند بکنند؟ مگر تنِ خودشان را بیاورند مصرف کنند. اما در نظام اسلامی اینجوری نیست، انفاق و دادن مال و اداره‌ی امور نیازهای اقتصادی و پر کردن خلأهای اقتصادی مستقیماً بر دوش ملت و مردم است و آحاد مردمی است که کارهای اقتصاد جامعه و فعالیت آزاد اقتصادی را در جامعه دارا هستند. این یک اصل اسلامی است؛ مسئله‌ی انفاق. در جامعه‌ی اسلامی یک حادثه‌ای رخ میدهد که دولت احتیاج پیدا میکند به پول؛ این پول را مردم باید تأمین کنند. جنگی در جامعه پیش می‌آید، ویرانیای پیش می‌آید، بیماریای پیش می‌آید، حادثه‌ی فوق‌العاده‌ای پیش می‌آید، نظر اسلام این است که مردم باید به قدر وسع و توانائی …

حضور مردم بی‌سلاح در خیابان‌ها و فرار هیئت حاکمه از کشور

درباره‌ی ما وانقلابمان و اصول و نقطه نظرهایمان بیش از معمول سخن مغرضانه یا جاهلانه گفته شده است. در انقلاب ما چند نقطه‌ی اختصاصی هست که میتوان آن را استثنائی از سرگذشت معمولی انقلابها شمرد. من به آن نقطه‌ها میپردازم، و در پایان پیام خودمان را خواهم گفت. اول؛ این انقلاب حتی در شروع خود صد درصد مردمی بود، نه یک گروه چریکی مسلح، نه یک حزب فعال سیاسی نظامی، نه گروهی از افسران انقلابی و آزادیخواه و نه هیچیک از دیگران انواع رائج و معمولی - که تحولات انقلابی کشورها را پدید می‌آورند - در انقلاب ما وجود و حضور و فعالیت نداشتند، فقط مردم بودند و مردم، آن هم کاملاً بیسلاح که در تهران و همه جای دیگر چنان فضا را و خیابانها را و محیط زندگی شهری را از وجود و حضور و شعارهای انقلابی خود پر کردند که دیگر جایی برای هیأت حاکم و حکومتش باقی نماند؛ و آنان مجبور شدند یکی یکی و دسته جمعی از کاخها و مراکز اقتدار خود و سپس از کشور خارج شوند. شاه، نخست وزیر، بزرگان ارتش، وزراء و دیگر سرجنبانان هر کدام که توانستند از مردم گریختند.

شرط بودن نقش مردم برای پذیرش ادعای خدمت حکومت به مردم

… دادن به مردم در حکومت. یک معنای دیگر برای مردمی بودنِ حکومت اسلامی این است که حکومت اسلامی در خدمت مردم است؛ آنچه برای حاکم اسلامی مطرح است، منافع عامّه‌ی مردم است؛ نه منافع اشخاص معین یا قشر معین و طبقه‌ی معین. اسلام به هر دو معنا دارای یک حکومت مردمی است؛ امّا مادامی که حکومت مردمی به معنای اوّلی تأمین نشود، یعنی مردم نقشی در حکومت نداشته باشند، نمیشود گفت که حکومت به معنای دوّمی - یعنی آن حکومت در خدمت مردم است - مردمی است. نمیشود از هر حکومتی در دنیا این ادّعا را باور کرد که در خدمت مردم خود است. امروز در دنیا حکومتهایی که ادّعا میکنند در خدمت مردمند، زیادند؛ هم حکومتهای وابسته به بلوک شرق که خود را مردمی، سوسیالیستی، وابسته‌ی به عموم افراد جامعه قلمداد میکنند، درحالیکه مردم در تعیین این حکومت، در تشکیل این نظام، هیچ نقشی نداشته‌اند. مردم خبر ندارند …

همراهی مردم با حاکمی که خود برگزیده‌اند

… مردم در اصلِ تعیین رژیم اسلامی هم دارای نقش هستند. البتّه این را به‌عنوان یک شرط حقیقی بیان نمیکنیم؛ یعنی اگر مردم رژیم اسلامی را نپذیرفتند، رژیم اسلامی از اعتبار نمی‌افتد، امّا قاعدتاً چون رژیم اسلامی به ایمان مردم متّکی است، مردم در آن هم دارای نقش هستند. پس حکومت اسلامی، حکومت مردمی است و به این معنا [است‌] هم که مردم در انتخاب شخص حاکم دارای تأثیرند. وقتی که مردم حاکم را انتخاب کردند، در کنار او هم قرار میگیرند. مردم از آن زمامداری بیزار یا نسبت به او بی‌اعتنا هستند که در انتخاب او نقشی نداشته‌اند. شما در میان حکومتهای سلطنتی عالم، کدام حکومت را پیدا میکنید که عامّه‌ی مردم، توده‌ی مردم، نسبت به زمامدار علاقه‌مند باشد، در خدمت او قرار بگیرد، با حرف او حرکت کند، به او اعتماد بکند. مردم حق دارند اعتماد نکنند، زیرا در تعیین این حاکم نقشی نداشته‌اند. پادشاهی …

احساس سهیم بودن در حکومت، علت همراهی همهٔ قشرها با آن

… روستاها مشغول جهاد سازندگی، مشغول خدمت به مردمند؛ و همچنین در همه‌ی صحنه‌ها: در کارخانه‌ها، در نیروهای مسلّح، در دانشگاه‌ها، در هر جایی که تأثیری در سرنوشت این نظام دارد، مردم مخلصانه و پاکباز دارند کار میکنند و بارهای سنگین را از دوش دستگاه حاکم برمیدارند. این به‌خاطر همین است که مردم احساس میکنند در ایجاد حکومت و در تعیین حاکمان و زمامداران و در ترسیم خطّ مشی‌ای که این زمامداران باید بپیمایند، دارای نقش بوده‌اند. [بنابراین‌] همه خود را سهیم میدانند؛ زنهای در خانه، پیرمردها، نوجوانها، از همه‌ی قشرها، خودشان را در کنار این حکومت میدانند. این حکومت، حکومت بندگان خدا، حکومت مؤمنان، حکومت صالحان است، و این بزرگ‌ترین نقطه‌ی قوّت این حکومت است؛ و برای همین است که ما میبینیم بذرهای تبلیغاتی دشمن هم در میان مردم ما اثری نمیکند.

نقش تعیین‌کنندهٔ مردم در همهٔ صحنه‌های سیاست داخلی و خارجی

در همه‌ی صحنه‌های سیاست داخلی و خارجی ما نقش مردم همین اندازه تعیین کننده است و این جاست که ما میرسیم به مضمون آن آیه‌ای که در طلیعه‌ی خطبه تلاوت کردم که خدای متعال به رسول اکرم میفرماید: «هو الذی ایّدک بنصره و بالمؤمنین» خداوند تو را با پیروزی خودش، با یاری خودش و با مؤمنان کمک کرد. یعنی پیروزی الهی و نصرت الهی در کنار مؤمنان. مؤمنان این‌ قدر بها داده میشوند در قرآن. «یا ایّها النّبی حسبک الله و من اتّبعک من المؤمنین» خدا و مؤمنان تو را بس.

مردم روندگان اصلی خط انقلاب و پیش‌برندهٔ کار آن

… انقلاب اسلامى است که یک خطّ روشن و مشخّصى است و به هدف حاکمیّت مطلق قوانین اسلامى و نجات و استقلال ملّت و آزادى انسان و رهایى نیروهاى انسانى در زیر سایه‌ى اسلام به این سرمنزل می‌انجامد؛ این یک خط است. در این خط همه‌ى عناصر هم مشخّصند؛ امام پیشواى این خط است. قشرهاى عظیم مردم، همان کسانى که جنازه‌ى چمران‌ها را تشییع میکنند و مانند برادر ازدست‌داده‌ها و مانند پدر و مادرِ فرزند ازدست‌داده یا فرزندِ پدر ازدست‌داده میگریند و همان مردمى که در اجتماعات میلیونى شرکت میکنند، روندگان اصلى این راهند؛ این یک راه. البتّه دنیا با این راه و با عناصر رونده‌ى این راه دشمن است؛ دنیاى سیاست در سطح جهانى و سلطه‌هاى جهانى با هدفِ این مردم دشمنند، امّا کار را هم همین روندگان و همین انسانهایى که تشکیل‌دهنده‌ى بدنه‌ى عظیم یک ملّتند تا کنون از پیش برده‌اند، باز هم از پیش خواهند برد. همینها هستند که ارتش را تشکیل میدهند و همینها هستند که نیروهاى مسلّح را تشکیل میدهند؛ همین مردمند که نیروهاى مسلّح را حمایت میکنند؛ همین مردمند که با تجلیل از چمران‌ها ثابت میکنند که خون مجاهدان، شهیدان، فداکاران هدر نمیرود؛ همینها هستند که با شعارهایى که …

طرح پرسش جایگاه مردم در حکومت از نگاه نهج‌البلاغه

مسأله‌ی هفتم مسأله‌ی مردم در حکومت است. در فرهنگ نهج‌البلاغه مردم چه کاره‌اند در یک حکومت؟ تعیین کننده‌اند؟ شروع کننده‌اند؟ اختیاردار تام‌اند؟ هیچ کاره‌اند؟ چیاند؟ و این از ظریفترین مسائلی است که در نهج‌البلاغه عنوان شده و امروز فرهنگ‌هایی که بر ذهنیت مردم در بخشها و تقسیم‌بندیهای مختلف سیاسی حاکم است هیچ کدام منطبق با فرهنگ نهج‌البلاغه نیست.