شمول نعمت الهی بر بنیاسرائیل و نه فقط انبیا و صالحان
… که من مکرّر در جلسات مختلف آن را عرض کردهام. وقتی که انسان به پروردگار عالم عرض میکند «اهدنا الصّراط المستقیم»[14] - ما را به راه راست و صراط مستقیم هدایت کن - بعد این صراط مستقیم را معنا میکند: «صراط الّذین انعمت علیهم»[15]؛ راه کسانی که به آنها نعمت دادی. خدا به خیلیها نعمت داده است؛ به بنی اسرائیل هم نعمت داده است: «یا بنیاسرائیل اذکروا نعمتی الّتی انعمت علیکم».[16] نعمت الهی که مخصوص انبیا و صلحا و شهدا نیست: «فاولئک مع الّذین انعماللَّه علیهم من النّبیّین والصّدّیقین والشّهداء والصّالحین»[17]. آنها هم نعمت داده شدهاند؛ اما بنیاسرائیل هم نعمت داده شدهاند.
ارتجاع، بیماری ویژهٔ ملتهای انقلابی برخوردار از نعمت الهی
… حدیث و تاریخ، صحبت شده است. این مقوله، متأسفانه به جوامع و ملتهایی مربوط است که در بهترین حالات معنوی و الهی هستند. یعنی به مردمِ دوران جاهلیت مربوط نیست، بلکه به مردمِ دوران اسلام مربوط است. چون اینها هستند که ممکن است این میکروب در مزاجشان اثر بگذارد. آن، یک بیماری است که مخصوص کشورها و ملتهایی است که با حرکتی عظیم، یک قدم به جلو برداشتهاند و به تعبیر امروز، انقلاب کرده، به جایی رسیده و خود را به خدا نزدیک کردهاند. به تعبیر دیگر، آن بیماری، مخصوص کسانی است که خدای متعال به آنان انعام کرده است.
لزوم استفاده از فرصت جهاد برای رسیدن به کمال بشری
کسی خیال نکند که جهاد - همان جهاد مسلّحانه را میگوییم؛ نه جهاد علمی و مالی و اقتصادی و جهاد در سنگر سازندگی که همه در جای خود محفوظند و فضیلت دارند - تمام شده است. البته فضیلتِ جهاد مسلّحانه با فضیلتهای دیگر قابل مقایسه نیست. میدان این جهاد، میدان بازی است که خودِ این هم فرصت دیگری است. اینها نِعَم الهی هستند و شما باید از این فرصتها استفاده کنید. این فرصتها، از شما مجموعهای بهوجود آورده است که افرادش میتوانند به آن کمالِ بشری برسند. البته هم میتوانند برسند و هم میتوانند نرسند. مبادا کسی خیال کند که «الحمدلله بارِ ما بسته است.» شما این امکان و این لباس و کفشِ مخصوصِ کوهنوردی و این عضله قوی را دارید. حالا این گوی و این میدان! میتوانید بروید و میتوانید نروید. بعضی با همین امکانات، به جای …
لزوم کسب و حفظ نعمتهای معنوی با تلاش
نعمتهاى معنوى باید با تلاش به دست بیاید و پس از آنکه به دست آمد، باید با تلاش حفظ بشود. من حالا از همهى نعمتهاى معنوى به یک بخشى از آن و رشحهاى[8] از جذوات[9] و انوار و برقهاى لامع[10] الهى در دلهاى شما اشاره میکنم و آن عبارت است از آن حالى که شماها در جبههها داشتید یا در ایّام جنگ داشتید؛ این یکى از نعمتهاى الهى است. انسان همیشه چنان حالى را …
لزوم قدرشناسی از گشوده شدن راه دفاع از ارزشهای اسلامی در این دوران
… بتوانند در راه خدا دفاع کنند و نمیتوانستند؛ راهها به روى آنها بسته، فضا با ابرهاى ظلمانى سلطنت و حکومت طواغیت پُرشده، امکان هرگونه سرمایهگذارى فکرى و علمى و جسمى و روحى در راه آرمانهاى اسلامى ناموجود؛ در خون دل زندگى میکردند و با خون دل از دنیا میرفتند. امروز راهها به روى ما فرزندان این دوران باز است، فضا گشوده است، آینده امیدبخش است، امکان براى دفاع از ارزشهاى مظلوم الهى و اسلامى در دسترس ما است. این نعمت بزرگ الهى است، باید آن را قدر بدانیم و هر لحظه از عمرِ در این دوران را معادل سالها عمرِ به بطالت گذشتهى بخشى از انسانهاى غافل در همهى زمانها به حساب بیاوریم.
دانستن نعمتها از خدا و خود را وسیلهٔ تحقق ارادهٔ الهی دیدن، مرتبهٔ نخست عبودیت
… عَبدًا قَبلَ اَن یَتَّخِذَهُ رَسولا؛[4] اوّل خداى متعال او را خلعت[5] عبودیّت پوشانید و بعد به مرحله و رتبهى نبوّت فائز[6] کرد؛ کأنّه این مقدّمهى لازم و شرط اصلى در هر تعالىاى و در هر اندازه تکاملى است؛ عبودیّت شرط اصلى است. البتّه عبودیّت هم مراحل دارد؛ آن مرحلهى پایین عبودیّت، آن چنان که امثال ماها بتوانیم در آن طمع بورزیم، همین است: خودمان را آمادهى اطاعت کنیم و از او بدانیم همه چیز را؛ نعمتهاى الهى را حقیقتاً نعمتها و موهبتهاى الهى بدانیم؛ فراوردهى قدرت و علم و توانایى خودمان ندانیم؛ بدانیم که ما هم وسیلهایم؛ ذهن ما، دست ما، عمل ما، سرپنجهى ما، تلاش ما، وسیلهاى است براى تحقّق ارادهى الهى. و حقیقتاً بندگان شایستهى خدا مثل امام بزرگوار ما (رضوان الله تعالى علیه) قدر ماه رمضان و قدر آن ساعات و ایّام را میدانستند و از آن، کمال استفاده را میبردند. ما ائمّهى …
حفظ نظام اسلامی در ده سال جنگ و توطئه به دست ملت
… و متوسّط غالباً انتخاب میکنند. خودِ این ملّت توانستند با قدرت، با مقاومت، با توکّل به خدا، با جمع شدن پشت سرِ یک انسان بزرگ و یک رهبر بینظیر و با مبارزه و مجاهدت، خودشان را از آن وضعیّت برسانند به این وضعیّت. این نعمت خدا است؛ این خواست و ارادهی خدا بود. خداوند به ملّت ما پاداش داد و بعد از مقاومتها و مبارزات و جانفشانیها و فداکاریهاى زیاد، این عزّت را، این استقلال را، این تدیّن را، این ایمان را، این نظام اسلامى را به آنها بخشید. و ملّت ما توانست نظام خود را و کشور خود را در طول ده سالِ بسیار سخت حفظ کند و از گردنههاى خطرناک -از جنگ تحمیلى هشتساله، از توطئهی آمریکا، از مبارزهی دستهجمعى کشورهاى عضو ناتو و از آزمایشهاى بسیار و بسیار -عبور بدهد، نعمت الهى را حفظ کند و آن را از آسیب نگه دارد.
شکر نعمت گوش و چشم و دل برای دریافت آیات و پیام خدا
… شکر میکند خدا را؛ میگوید خدا را با بهترین ستایشها ستایش میکنم و او را بر سختی و راحتی شکر میگویم. «اَللّهُمَّ اِنّی اَحمَدُکَ عَلَی اَن کَرَّمتَنا بِالنُّبُوَّةِ» خدایا من تو را سپاس میگویم که ما را با نبوت به شرافت رساندی؛ نبوت برای ما مایۀ شرافت شد. «وَ جَعَلتَ لَنا اَسماعاً وَ اَبصاراً وَ اَفئِدَةً» برای ما چشم قرار دادی، گوش قرار دادی، دل قرار دادی تا ببینیم و بشنویم و بفهمیم. خیلیها در دنیا هستند که نمیفهمند، نمیبینند، نمیشنوند، پیام خدا برای آنها ناشنوده است، آیات خدا برای آنها نادیده است. حسین خدا را شکر میکند که میتواند آیات الهی را ببیند، میتواند بفهمد، میتواند پیام الهی را بشنود؛ خوشا به حال آن دلها و گوشها! «وَ عَلَّمتَنَا القُرآنَ» خدایا تو را شکر میکنم که قرآن را به ما آموختی. ببینید! ارزشها و نعمتها از زبان حسینبنعلی، خودشان را نشان میدهند؛ نعمتها اینهاست، نعمت، نعمت فهمیدن قرآن است. (62/7/24)
مسئولیت انسان در برابر هر نعمت و آگاهی که خدا داده
… مِن کِتابِهِ» تو قرآن را خواندهای و فهمیدهای. «وَ فَقَّهَکَ فیهِ مِن دینِهِ» دین خدا را شناختهای و از مقررات دینی آگاهی داری. «وَ عَرَّفَکَ مِن سُنَّةِ نَبِیِّهِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَآلِهِ» سنت پیغمبر صلیاللهعلیهوآله را به تو شناسانده. «فَرَضِیَ لَکَ فی کُلِّ نِعمَةٍ اَنعَمَ بِها عَلَیکَ وَ فی کُلِّ حُجَّةٍ احتَجَّ بِها عَلَیکَ الفَرضَ بِما قَضَی» درمقابل هر نعمتی که خدا به تو داده، مسئولیتی بر دوش تو نهاده؛ درمقابل هر آگاهی و هوشیاریای که تو بهدست آوردهای، رسالت و وظیفهای را بر دوش گرفتهای. «فَمَا قَضَی اِلَّا ابتَلَی شُکرَکَ فی ذَلِکَ وَ اَبدَی فیهِ فَضلَهُ عَلَیکَ فَقالَ لَئِنْ شَکَرتُمْ لَاَزِیدَنَّکُم» بعد هم تو را مورد حساب قرار داده و به تو گفته که اگر شکر کردی، اگر نعمت را شناختی و دهندۀ نعمت را شناختی و نعمت را در جای خود بهکار بردی ـ …
افزایش مسئولیت با افزایش نعمتهایی که همه از خداست
… برای خاطر اینکه از تفضّلات الهی بیشتر بهرهمند شده؛ شما هر مقداری که از تفضّلات الهی بیشتر بهرهمند میشوید، به همان اندازه مسئولیّتتان بیشتر میشود؛ [چون] قدرت پیدا میکنید، آبرو پیدا میکنید، علم پیدا میکنید، ثروت پیدا میکنید که اینها همه تفضّلات الهی است. ما بِکُم مِن نِعمَةٍ فَمِنَ اللَه؛[3] اینها همه از خدا است؛ پس مسئولیّت را افزایش میدهد. بنابراین اوّلین سخن، مسئلهی مسئول بودن نخبگان است.
دیدار امام خمینی از نزدیک نعمتی بزرگ برای مردم ایران
… امام دویست سال قبل بود که آدم شرح حالش را میخواند، به خودش میگفت ای کاش ما این آدم را میدیدیم. گفتم خب حالا خدای متعال این [نعمت] را به ما داده ما داریم شما را از نزدیک میبینیم؛ دستتان را میبوسیم، احوالتان را میپرسیم، از شما میشنویم، با شما حرف میزنیم. واقعاً نعمت بزرگی به مردم ایران، خدای متعال داد.
پاسخگویی در برابر نعمتهای خداوند در این برهه
انشاءاللَّه خداوند متعال به همهی ما توفیق دهد تا بتوانیم این وظایف سنگین را انجام دهیم. در این برههی حساس، کارهایی بر دوش همهی ماست و از یکایک ما دربارهی نعمتهای خداوند سؤال خواهد شد - «ثم لتسئلنّ یومئذ عن النّعیم» - و ما باید پاسخگوی این نعمت بزرگ باشیم. خداوند انشاءاللَّه توفیق دهد تا بتوانیم این بارهای سنگین را تحمل کنیم و به منزل برسانیم.
بخشیده شدن همهٔ نعمتها از سوی خدا از مجرای جامعه و خانواده
البته هنر از ثروتهایی نیست که یکسره با کدّ یمین و عرق جبین به دست آمده باشد. تا قریحه و استعداد هنری در شما نباشد، هر قدر هم که زحمت بکشید، باز همچنان در آن خَم اوّل باقی خواهید ماند. آن قریحه، کار و دستاورد شما نیست؛ آن را به شما دادهاند. خدا همه نعمتها را به انسان میدهد؛ هرچند مجرای آن، جامعه و پدر و مادر و محیط و چیزهای دیگر است. شما زحمت کشیدهاید، اما فرصت و همّت زحمت کشیدن را هم خدا به شما داده است، تا توانستید در وجود خودتان هنر را به اعتلاء برسانید.
دو گونه بودن نعمتدادهشدگان
کسانی که نعمت داده شدهاند، دوگونهاند:
حق همگان و انقلابیون در بهرهمندی از نعمتهای خدا
اینها ناقلهای میکروب ارتجاعند. نه اینکه مردم یا انقلابیون نباید زندگی کنند! نعمت و برکات خدا، مال همه است و همه باید از آنها استفاده کنند. اما پرداختن به دنیا و شهوات؛ پرداختن به مال و مال اندوزی؛ پرداختن به خود بیش از پرداختن و اندیشیدن به جمع و هدف و خدا و دین خدا؛ دچار شدن به فساد اخلاقی - اعم از فسادهای مالی، جنسی، اداری و اختلافات داخلی که این هم یک نوع فساد بسیار خطرناک است - و جاه طلبیهای …