صفآرایی سه جریان دشمن در برابر پافشاری امیرالمؤمنین (ع) بر اصول اسلامی
… از اسلام دانستم، آنجور من شما را حرکت خواهم داد و اداره خواهم کرد. این اتمام حجتها را هم با مردم کرد امیرالمؤمنین و خلافت را قبول کرد. میتوانست امیرالمؤمنین در آنجا هم به خاطر حفظ مصالح و ملاحظهی جوانب قضیه و این چیزها کوتاه بیاد، دلها را به دست بیاورد. اینجا هم با کمال قاطعیت بر اصول اسلامی و ارزشهای اسلامی پافشاری کرد به طوری که آن همه دشمن در مقابل علی صف کشید و امیرالمؤمنین در یک اردوگاه، با تجلی کامل زر و زور و تزویر و در یک ارودگاه با چهرههای موجه و معتبر و معروف، و در یک اردوگاه دیگر با عناصر مقدسمآب و علیالظاهر متعبد، اما ناآگاه از حقیقت اسلام، از روح اسلام، از تعالیم اسلام، از شأن و مقام امیرالمؤمنین، و اهل تَشَبُّث به خشونت و قصاوت و بداخلاقی، با اینگونه افراد مواجه شد. در سه اردوگاه امیرالمؤمنین با سه خط جداگانه که ناکثین و قاسطین و مارقین باشند، امیرالمؤمنین جنگید که هرکدام از این وقایع نشاندهندهی همان روح توکل به خدا و ایثار و دور شدن از منیت و خودخواهی در امیرالمؤمنین است.
صفآرایی سه جریان در برابر حکومت امیرالمؤمنین (ع) و نامگذاری آنان به دست خود او
در زمان این حکومت ـ حکومت کمتر از پنج سال امیرالمؤمنین ـ سه جریان درمقابل امیرالمؤمنین صفآرایی کردند. یک جریان تعبیر شده است از آنها به قاسطین، جریان دیگر ناکثین، جریان سوم مارقین. این روایت را، همه ـ شیعه و سنی ـ از امیرالمؤمنین نقل کردند که فرمود: «اُمِرتُ اَن اُقاتِلَ النّاکِثینَ وَ القاسِطینَ وَ المارِقینَ».[42] این اسم را خودِ آن بزرگوار گذاشته. قاسطین، یعنی ستمگران. مادۀ «قسط» اینطوری است وقتیکه بهصورت مجرد استعمال بشود ـ قَسَطَ یَقسِطُ، یعنی جَارَ یَجورُ، ظَلَمَ یَظلِمُ ـ بهمعنای ظلمکردن است. وقتی با ثلاثی مزید و باب اِفعال ـ اَقسَطَ یُقسِطُ ـ گفته شود، یعنی عَدَلَ، اَنصَفَ. این قسط و عدل که …
جنگ امیرالمؤمنین (ع) با سه جریان نشانهٔ توکل و ایثار او
در سه اردوگاه، امیرالمؤمنین با سه خط جداگانه که ناکثین و قاسطین و مارقین باشند، جنگید که هرکدام از این وقایع نشاندهندۀ همان روح توکل به خدا و ایثار و دورشدن از منیّت و خودخواهی در امیرالمؤمنین است و بالاخره هم در همین راه امیرالمؤمنین به شهادت رسید که دربارۀ آن حضرت گفتند: «قُتِلَ فی مِحرابِ عِبادَتِهِ لِشِدَّةِ عَدلِهِ»[20] علی را عدلش به خاکوخون غلتاند. اگر امیرالمؤمنین میخواست عدالت را رعایت نکند، اگر میخواست ملاحظهکاری بکند، اگر میخواست شأن و مقام و شخصیت خودش را بر مصالح دنیای اسلام ترجیح بدهد، موفقترینِ خلفا میشد و قدرتمندترین و هیچ معارضی هم پیدا نمیکرد. اما امیرالمؤمنین شاخص حق و باطل است. اینکه …