حق اظهار نظر ایرانیان کوفه و نبود هماهنگی میان عرب و موالی
… که عرب بودند ـ وجود نداشت؛ لذا یک روح عربیّتی بر آنجا سایه افکنده بود. آنکسانیکه در داخل شام و مستقیم با دستگاه خلافت مرتبط بودند، عرب بودند و این بود که تعصب عربی، خودش موجب میشد که اینها وحدت و یکپارچگی داشته باشند؛ درحالیکه در منطقۀ کوفه اینطور نبود. در منطقۀ کوفه، عدۀ زیادی از ایرانیها بودند که اصطلاحاً به آنها مَوالی میگفتند و اینها در داخل جامعه برای خود حقی قائل بودند ـ و درست بود، حق داشتند ـ لذا بود که رأی میدادند، اظهار نظر میکردند، و امیرالمؤمنین علیهالسلام هم برطبق سیرۀ اسلامی که نظر آحاد مردم را باید شنید، و برطبق آن بایستی عمل کرد و ترتیب اثر داد، حرف اینها را میشنید. و این موجب میشد که آن احساس هماهنگی که در آن منطقه بین عربها وجود داشت، اینجا بین عرب و موالی، بهطور طبیعی وجود نداشته باشد.