… در مشاهد مشرفه، والّا در ایام متبرک دینی و عمدتاً به وسیلهی رجال دین، این را انجام میدهند. رجل دینی هم وقتی برای ازدواج نشست، مبالغی دین بیان میکند. بنابراین صبغه، کاملاً صبغهی دینی است. ازدواج یک جنبهی قدسی دارد؛ این جنبهی قدسی را نباید از آن گرفت. گرفتن جنبهی قدسی به همین کارهای زشتی است که متأسفانه در جامعهی ما رائج شده. این مهریههای سنگین به خیال اینکه میتواند پشتوانهی حفظ خانواده و حفظ زوجیت باشد، تعیین میشود؛ در حالی که اینجور نیست. حداکثر این است که شوهر از دادن امتناع میکند، میبرندش زندان؛ یک سال، دو سال زندان میماند. در این اقدام، به زن چیزی نمیرسد؛ او بهرهای نمیبرد، جز اینکه کانون خانوادهاش هم متلاشی میشود. اینکه در اسلام از حضرت امام حسین (علیهالسّلام) نقل شده که فرمود ما …
عقد نخواندن با مهریهٔ زیاد برای بازاری نشدن ازدواج، نه بطلان عقد
به تشریفات خیلی اهمیت ندهید. این که من گفته ام اگر مهریه بیشتر از این مقدار باشد، عقد را نمیخوانم، از باب این نیست که اگر مهریه بیشتر از این مقدار باشد، عقد باطل است؛ نه، اگر شما مهریه را هزار برابر این مقدار، مثلاً چهارده هزار سکه، قرار بدهید، عقد باطل نیست و عقد درست است؛ منتها عقد یک معامله ی انسانی است و معامله ی دلها و جانهاست، که اگر پای پول و ثروت به میان آمد، تبدیل میشود به معامله یی بازاری؛ مثل این است که کالایی را داریم میگیریم و میدهیم. خب این کالا چیست، کیست؟ من میخواهم جلوی این را بگیرم که در چشم و همچشمی نیفتد. یک عده که مقداری پول دارند، به فکر بیفتند که مهریه های گزاف تهیه کنند، بعد هم با جهیزیه ی سنگین از آن طرف همراه شود. آن خانم بگوید همسایه مان، خواهرش، دختر عمویش و... فلان جور …
نقد مثال زدن مهریههای سنگین؛ سقف چهارده سکه برای خواندن خطبهٔ عقد
… در یکی از همین برنامهها، موقع طرح یک مسألهی شرعی در خصوص اختلاف زن و مرد در زمینهی مهریه، از تعداد زیاد سکهها مثال زده شده بود؛ مثلاً اگر زن گفت مهریهی من صدوپنجاه سکهی بهار آزادی است، اما مرد گفت نخیر، صد سکهی بهار آزادی است، در اینجا چه باید کرد! اصلاً چرا شما اسم مهریه را با صدوپنجاه سکه میآورید؟! بنده حداکثر چهارده سکه را برای قرائت خطبهی عقد تعیین کردهام؛ اگر یک عدد سکه هم اضافه کنند، خطبهی عقد را نمیخوانم. مگر صدوپنجاه عدد سکه شوخی است؟! اصلاً نباید اسمش را آورد. مثلاً باید گفت اگر زن ادعای ده سکه داشت، ولی مرد گفت نخیر، نُه سکه است، چه کار باید کنیم. یا فرضاً شنیده بشود که برخی از تعبیرات نادرست را در طرح مسألهی بین زن و شوهر به کار بردهاند؛ مثلاً گفته بشود …
نقد مهریههای گران و ناسازگاری آن با ادعای پیروی از پیامبر (ص)
ما باید شایستگى خودمان را ثابت کنیم. مگر نمیگوییم که آن بزرگوار جهیزیّهاش آن چیزهایى بود که با شنیدن آنها اشک انسان جارى میشود؟ مگر نمیگوییم که براى دنیا و زیور دنیا هیچ ارزشى این زن والامقام قائل نبود؟ مگر میشود ما ــ مردِمان، زنمان ــ روزبهروز تجمّل و تشریفات و تجمّلگرایى و زر و زیور و چیزهاى پوچ زندگى را بیشتر کنیم، مهر دخترهایمان را زیادتر کنیم ــ اوایل گاهى بعضىها عقد مىبستند یک خردهاى مثلاً مهریّهها را گران قرار میدادند، ما شوخى میکردیم، میگفتیم شما که میخواهى مثلاً فلان قدر سکّه قرار بدهى، پس یکدفعه بگو ۷۲ سکّه؛ حالا دیدیم واقعى شده اینها! مهریّههاى گرانقیمت چه خبر است! ــ [آن وقت] شما که پدر آن دختر هستید، میتوانید ادّعا کنید که پیروِ پدر فاطمه (سلام الله علیها) هستید؟ اینجورى نمیشود؛ باید فکرى بکنیم به حال خودمان.
مهریهٔ سنگین جایز اما نادرست و تبدیل ازدواج به دادوستد
بنابراین نقش مادّیّات در اینجا خیلى باید ضعیف باشد. ما که میگوییم مهریّهها را سنگین نکنند از این بابت است. اگر ما گفتیم که مهریّه بیش از مثلاً فلان مقدار نباشد،[6] معنایش این نیست که اگر بیش از فلان مقدار بود، عقد باطل است یا حرام است؛ نه، جایز هم هست امّا کار غلط است. حالا بعضىها مثلاً فرض بفرمایید که چند میلیون تومان مهریّه میگذارند. یعنى ازدواج را که یک امر انسانى است، تبدیل میکنند به یک دادوستد، به یک کار بازارىگرى، معاملهگرى. این کار غلطى است؛ این تحقیر و توهین به نقش و شأن انسانیّت در ازدواج است.
خطا و پدیدهٔ زشت بودن مهریههای گران بیآنکه حرام باشد
… نمیگوییم زهدهاى آنچنانى که مال اولیاءالله است؛ نه ــ [اوّل] مسئولین بالا، مسئولین درجهى یک، مسئولین درجهى دو تا برسد به آن مسئولین درجات بعد، و بعد هم عامّهى مردم. عامّهى مردم هم نباید اسراف و تجمّلگرایى بکنند؛ اینجور نیست که فقط مخصوص مسئولین باشد. این مهریّههاى گرانقیمت که براى عقدهاى دخترهایشان میگذارند، خطا است. نمیگویم حرام است؛ نه، پدیدهى بدى است در جامعه؛ پدیدهى زشتى است در جامعه؛ ارزشهاى انسانى را تحتالشّعاع ارزش طلا و پول قرار میدهد. در محیط اسلامى و جامعهى اسلامى قضیّه این نیست. خب، همین کار حلال را پیغمبر نکرد. بعضىها میگویند آقا، پیغمبر حلال کرده، شما حرام میکنید؟ نه، ما هم حرام نمیکنیم ــ پیغمبر نخواسته که محدود کند، محدود هم …
مهریه ازدواج را به دادوستد تبدیل نمیکند
نکتهى دوّم این است که در ازدواج، اصل قضیّه یک امر انسانى است نه یک امر مادّى. مهریّه را اسلام قرار داده است امّا مهریّه این را به صورت یک معاملهى دادوستدى نمیکند. اینجا دادوستدى نیست؛ طرفین دارند در یک جاى مشترک سرمایهگذارى میکنند. اینجور نیست که مثل خرید و فروش، شما یک چیزى بدهید و یک چیزى بگیرید؛ نه، اینجا چیزى دادن و چیزى گرفتن نیست؛ اینجا هر دو دارند موجودىِ خودشان را میگذارند در یک صندوق مشترکى، در یک کاسهى مشترکى، و هر دو از آن …
تعیین مهریهٔ صدهزار دیناری بهجای مهرالسنه از سوی فرزندان صحابه
… کرده بود، یک طبقۀ اشراف جدید در دنیای اسلام بهوجود آمد. عناصری با نام اسلام، با سِمَتها و عناوین اسلامی ـ پسر فلان صحابی، پسر فلان یار پیغمبر، پسر فلان خویشاوند پیغمبر ـ در کارهای ناشایست و نامناسب وارد شدند، که بعضی از اینها، اسمهایشان در تاریخ ثبت است. کسانی پیدا شدند که برای مهریۀ دخترانشان، بهجای آن مهرالسّنۀ چهارصدوهشتاددرهمی که پیغمبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم و امیرالمؤمنین علیهالسلام و مسلمانان صدر اسلام مطرح میکردند، صد هزار دینار، صد هزار مثقال طلای خالص قرار دادند! چه کسانی؟ پسران صحابیهای بزرگ، مثلاً مُصَعببنزبیر[8] و ازاینقبیل.