لزوم جبران عقبماندگی مناطق کردنشین ناشی از سیاست غلط رژیم طاغوت
نکتهی دوّم در مورد کارهای عمرانی و مانند اینها است؛ خب بله، کارهای عمرانی زیادی انجام گرفته منتها در مناطق کُردی عقبماندگی وجود داشته؛ این یک سیاست غلطِ معیوبی در رژیم طاغوت بوده که فکر میکردند که باید این جوری عمل بکنند؛ البتّه بیاعتنائی به مصالح ملّی هم که در آن رژیم بوده. [لذا] عقبماندگی وجود دارد؛ این عقبماندگیها را باید شماها جبران کنید. اینکه گفته میشود که ما سفارش کنیم، ما سفارش میکنیم، حرفی نداریم؛ شما نامهتان را بدهید، آنچه به نظرتان میآید بنویسید در آن نامه، ما به مسئولینش ارجاع میکنیم، سفارش هم میکنیم، تأکید هم میکنیم، منتها کنندهی کار، شما مسئولین هستید؛ یعنی مجریان کار، شما هستید؛ …
لزوم فکری اساسی و حرکتی دفعی برای رفاه و بهداشت و آموزش محلات محروم قم
… انقلاب. همین منطقهی نیروگاه که گفتند، با همهی محرومیتهائی که دارد، مردم آنجا جزو مشتاقترین و علاقهمندترین مردم در جهت انقلاب و در جهت آرمانهای انقلابند؛ این را ما اطلاع داریم. در دوران دفاع مقدس هم همین جور بوده، بعد از آن هم تا امروز همین جور بوده است. یا محلهی شاه ابراهیم و محلات دیگری که محلات فقیر و عقبماندهی قم هستند، باید با رویکرد امور رفاهی، بهداشتی، آموزشی و خدماتی، یک فکر اساسی برای این محلات بشود؛ یک حرکت دفعی انجام بگیرد تا بعد انشاءالله به روال معمولی بیفتد.
جذب و نگهداری نیروهای متخصص در استانهای کمتر توسعهیافته
۷- زمینه سازی جذب و نگهداری نیروهای متخصص در استانهای کمتر توسعه یافته و مناطق محروم.
ایجاد زیربناهای اقتصادی با اولویت مناطق کمتر توسعهیافته
۲-۳- ایجاد زیربناهای اقتصادی با اولویت مناطق کمترتوسعهیافته.
مشارکت شرکتهای دولتی با غیردولتی تا ۴۹٪ برای توسعهٔ مناطق کمتر توسعهیافته
۲-۵- مشارکت شرکتهای دولتی با بخشهای غیردولتی تا سقف ۴۹% بهمنظور توسعه اقتصادی مناطق کمتر توسعهیافته.
خدمات حکومت اسلامی در دو دههٔ گذشته به مناطق محروم از جمله اردبیل
خدا را شکر میکنیم که در دوران حکومت اسلامی، توجّه به اردبیل، همان توجّه شایسته شده است. حکومت و دولت اسلامی، وارث ویرانگریهای طولانی گذشته و مورد هجوم دشمنیهاست. درعینحال در این سالهای دو دهه گذشته، در همه مناطق محروم این کشور، از جمله در منطقه اردبیل، استان شدن، راه افتادن مراکز آموزشی عالی، احداث راهها و بسیاری از خدمات فراوان برای روستاها، به وجود آمده است.
انتظار از مسئولان برای تمرکز و توجه بیشتر به نقاط دورافتادهٔ محروم
… نجیب و دارای ایمان عرض کنم که: اوّلاً نظام اسلامی، وظیفهی خود میداند که به همهی آحاد این ملت، با یک چشم و یک دید نگاه کند؛ همچنان که همهی آحاد این ملت - چه مردم مرزنشین و چه مرکزنشینان - خود را نسبت به این نظام و انقلاب و نسبت به اسلام، متعهّد میدانند. پیام دوم به مسؤولان است. من با آمدن به نهبندان میخواهم توجّه مسؤولان را به این منطقه و مناطقی از این قبیل، بهطور کامل جلب کنم. من از مسؤولان در سطوح مختلف - چه در سطح استان، چه در سطوح بالاتر و سطح دولت، چه در سطح بخشهای مختلف دولتی - اینگونه توقّع و انتظار دارم که برروی نقاط دور افتاده که غالباً محرومیتهای زیادی هم در دورانهای قبل بر آنها تحمیل شده است، متمرکز شوند و توجّه بیشتری کنند.
برابری همهٔ مناطق در منابع عمومی و لزوم توجه جدیتر مسئولان به مناطق محروم
… به جنوب خراسان آمدم؛ در درجهى اوّل براى اظهار اخلاص و ارادت به شما مردم مؤمنِ منطقهى جنوب خراسان که از دیرباز شما را مىشناسم و در درجهى بعد براى اینکه همهى کسانىکه در این کشور مسؤولیتى دارند، بدانند براى این نظام، مرکزیت کشور اولویّت محسوب نمىشود. جنوب خراسان، بلوچستان، مناطق محرومِ دیگر، شرق و غرب و شمال و جنوب کشور، همه در حکم واحدند. هیچکدام از مناطق این کشور، در منابع عمومى، حقّ بیشترى از مردم دیگر این کشور ندارد. دولت و مسؤولان کشور و نمایندگان مجلس شوراى اسلامى - که بحمداللَّه همین فکر را هم دارند - همگى وظیفهشان این است که با همهى توان به همهى مناطق کشور نظرِ یکسان کنند و هر جا محرومتر است، نظر آنها جدّیتر و کارآمدتر و دلسوزانهتر باشد و اگر خداى متعال توفیق دهد، گرههاى ریز یا درشت از زندگى مردم باز شود. این هدف اصلى سفر نیست و کار به اینجا پایان پیدا نمىکند؛ باید تلاش شود تا انشاءاللَّه بهطور کلّى این مناطق محروم - از جمله منطقهى جنوب خراسان - محرومیت را فراموش کنند و چهره منطقهشان عوض شود. البته یک وظیفه مسؤولان کشور دارند، یک وظیفه هم آحاد مردم - …
توصیه به سفر مسئولان و تماس رو در رو با مردم
… به روستاییان هم مهمّ است. الان این زلزله و این سیل و این خشکسالىِ آنچنانی اتّفاق افتاده است. حقیقتاً الان خطر مهاجرت زیاد است. این مهاجرت، بقیه مشکلات را به دنبال خود میآورد. وضع روستاها، وضع بدی است. به نظر من باید به روستاها و معضلات مردم خیلی توجّه شود. یکی از چیزهایی که من میخواهم در این زمینه جدّاً به آقایان توصیه کنم، این است که به نقاط محروم بروید و با مردم به طور روبهرو تماس بگیرید و در جریان کارهایشان قرار گیرید. خود این سفرهایی که انجام میشود - بخصوص به نقاط دوردست و محروم - خیلی باارزش و بابرکت است؛ چون انسان را در واقعیتهایی قرار میدهد که آنها را شنیده است. گزارش خیلی میخوانیم؛ اما گزارشی که انسان از نزدیک آثار آن را لمس کند، انصافاً تأثیر دیگری دارد. بنابراین، به نظر من به مسأله اقتصادی - که مشکلات مردم عمدتاً امروز بر محور مسائل اقتصادی است - خیلی …
لزوم توجه دوچندان مسئولان برای جبران ستم پیش از انقلاب
… سفر پرسیدم، گفتند بسیاری از آن اعتبارات، مصرف شده است؛ و لیکن نیاز منطقه، بالاتر از اینهاست. من گزارشها را که میخوانم و اینجا هم از نزدیک، شهر را میبینم و منطقه را مطالعه میکنم، احساس میکنم نیاز به کار و تلاش در این منطقه، زیاد است. یک مخاطب هم مسؤولانند. به مسؤولین اجرایی، قضایی و انتظامی عرض میکنم که باید این مناطق را بسیار بیش از متوسّط مورد توجّه قرار دهند. چون اینجا جبران گذشته لازم دارد. در دورانهای قبل از انقلاب، به اینجاها ستم شده است؛ باید تلاش و جدیّت و پیگیری و سپردن کارها به افراد دلسوز و کارآمد، در اینجا دو برابر جاهای دیگر باشد، تا بتواند در طول چند سال به آن نقطهای که شایستهی آن است برسد.
محرومیت روستاها و بخشهای هرمزگان و لزوم حل تدریجی آن در برنامههای مسئولان
امروز البتّه چهرهی استان، چهرهى یک استان محروم است. با همهى تلاشى که شده است، هنوز روستاهاى محروم، بخشهاى محروم و حتّى مشکلات شهرى در این استان بسیار است. البتّه در این سفر بیشترین نقش ما، نقش شناسایى و فهمیدن مشکلات است. مسئولان کشور، دولت عزیز و بخشهاى مختلف مسئولیّتهاى خودشان را بشناسند، در برنامههاى کارى آینده آنها را بگنجانند، در زمانهاى منطقى و معقولى با فاصلههاى قابل قبولى بترتیب و بتدریج این مشکلات باید حل بشود. این ملّت مؤمن، این استان جوان، این دلهاى پُرمحبّت، این دستهاى کارى و قوى، این روحهاى مطمئن، باید بتوانند در این بخش از کشور [پیشرفت کنند]، هم از لحاظ معنوى و فرهنگى و دینى، هم از لحاظ اقتصادى، هم از لحاظ مسائل اجتماعى و هم بر لب تنگهى حسّاس هرمز، این آبراه …
برابری مناطق محروم با تهران در حق نسبت به انقلاب
اینکه امروز همه گوشههای کشور، در زمینه مسائل اجتماعی، نسبت به انقلاب حقّ واحدی دارند؛ نقاط محروم، روستا، شهر، دوردست و نزدیک دست، با تهران تفاوتی ندارند، یک مطلب منسوخ در اذهان بود. در دوران رژیم گذشته، اصلاً مناطق محروم، حقّ خواستن نداشتند. شما ببینید که دریافتها و برداشتها، به خاطر کار مداومی که انجام گرفته است، با آنچه امروز هست چقدر فرق کرده است!
ریشهٔ محرومیت منطقه در سیاستهای حکومت طاغوت
… قبل از انقلاب، در خودِ شهر هشترود هم، یک ژنراتور کمقدرتى، برق مختصرى اینجا میداده است؛ یعنى براى خودشان وظیفه نمیدانستند که حتّى [براى] شهرى در حدّ هشترود هم برق بیاورند! امروز روستاهاى هشترود و همین روستاهای محروم هم همه ــ یا نزدیک به همه ــ برق دارند. پس نکتهى اوّل این است که همهى اهالى این منطقه، مردها، زنها، بخصوص جوانها که دوران طاغوت را ندیدند، زمان ستمشاهى را ندیدند، رنجهاى دوران حاکمیّت خاندان ننگین پهلوى را بحمدالله نچشیدند، باید بدانند که وقتى میگوییم منطقهى محروم، معنایش این است که از دوران طاغوت، این منطقه در محرومیّت فرو رفته و در محرومیّت غرق شده است. در گذشتههاى دور، مردم اینجا غلّهى خودشان را داشتهاند و به دیگران هم غلّه میدادند؛ سیاستهاى حکومت طاغوت ــ حکومت پهلوى ــ کار را به جایى میرساند که همین مردم میشوند محروم.
بیاعتنایی پادشاهان به مناطق محروم و رها کردن کشور بااستعداد به ویرانی
… در صحبتها همیشه گفتهام؛ خدا لعنت کند سردمداران رژیم قاجاریّه و پهلوى را. پهلوىها در همین اواخر، در این پنجاه سالِ قبل از انقلاب، بلائى بر سر کشور آوردند که قابل توصیف نیست؛ قبل از آنها هم سلسلهى منحوس قاجاریّه. این پادشاهان چه کردند با کشور ما و ملّت ما! قدرتمندانى که هرچه بود، براى خوردن خودشان و براى استفادهى خودشان و دُوروبَرىهاى خودشان و کاخنشینان تهران میخواستند؛ یادشان نبود که مناطق محرومى هم در ایران هست؛ شهرها و روستاهاى محرومى هم در ایران هست؛ رها کرده بودند همینطور به حال خود و این کشور آباد، این کشور بااستعداد، این کشور پهناور، این کشورى را که میتواند دو برابر جمعیّت فعلى ایران را هم بخوبى اداره کند ــ با اینهمه زمین و امکانات و معدن و آب و غیر ذلک ــ همینطور رها کرده بودند و به ویرانى انداخته بودند.
محرومیت مناطق دور از مرکز، پیامد هندسهٔ معیوب نظامهای باطل
شیرینی دوم این کار این است که شما در اینجا به مردمی خدمت میکنید که بهطور طبیعی و بهطور مصنوعی - هر دو - دچار محرومیتند. بهطور طبیعی دچار محرومیتند؛ زیرا در نظامهای باطل و فاسد، هر نقطهیی که از مرکز دور باشد - چه مرکز سیاسی، چه مرکز انسانی - هندسهی معیوب آن نظام، موجب محرومیت آن نقطه میشود؛ یعنی در نظامهای باطل و فاسد، هرکسی یا هر دستگاهی که به مرکز قدرت نزدیکتر است، بهرهمندتر است؛ و هر دستگاهی که از مرکز قدرت دورتر است، بهطور عادی محرومتر است؛ مگر این که بتواند با چنگ و دندان خودش را بهنحوی سرپا نگهدارد! این یک هندسهی معیوبی است که همیشه در نظامهای باطل وجود داشته است و در ایران پادشاهی هم این معنا وجود داشت. چیزی که کسی به فکر آن در مرکز نبود، رفع محرومیت در نقاط محروم بود. اگر یک وقت شما مشاهده …
محرومیت عمیق مناطق دوردست از راه، آب، برق و کارخانه در رژیم گذشته
ما بعد از انقلاب جاهایی را در این کشور پهناور و بزرگ دیدیم که با وجود جمعیت فراوان، از آبادانی بویی نبرده بودند؛ محرومیت، طبیعت ثانوی پارهیی از مناطق - عمدتاً مناطق دوردست - شده بود؛ بخصوص آن منطقهیی که جنبهی استراتژیک برای آن دستگاه نداشت و هدف و کاری در آنجا نبود، دیگر در آنجا نه راهآهنی بود، نه جادهی آسفالتهی درستی بود، نه از آب و برق مردم خبری بود، نه از ارتباطات مردم خبری نبود، نه از کارخانجات در آنجا خبری بود؛ این طبیعت آن دستگاه بود!
توصیه به مسئولان به رفتن سراغ مناطق محروم
شما سراغ جاهای محروم بروید. الان دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری وجود دارد، که همین آقای بشارتی عزیزمان مسؤول این کار هستند و من به خاطر این قضیه، به ایشان خیلی علاقه دارم. بودجهی این دفتر، جدای از بودجهها و برنامهریزیهای طبیعی کشور است. آری:
به چشم نیامدن طبیعی مناطق محروم و تأسیس دفتری ویژه برای آنها
منطقهی محروم بهطور طبیعی از زیر دست میگریزد و به چشم نمیآید؛ لذا دولت جمهوری اسلامی برای اینگونه مناطق، یک دفتر درست کرده است؛ این طبیعت نظام جمهوری اسلامی است.
برآوردهنشدن کامل نیاز و حق این مناطق، اما نه از روی تقصیر
البته ما باید اعتراف کنیم که آن مقداری که نیاز و حق این مناطق بوده، هنوز به آنها نرسیدهایم؛ اما باید منصفانه قبول هم بشود که این از روی تقصیر نبوده است؛ زیرا کشوری که هشت سال جنگ داشته، بخشی از تواناییهای عمرانیش صرف جنگ شده است. کشورها یک سال که جنگ دارند، ده سال خردهریزهای جنگ را جمع میکنند! ما هشت سال جنگ داشتیم؛ آن هم آنطور جنگی. در کنار جنگ، ما محاصرهی اقتصادی شده بودیم؛ خباثتهایی با ما میشد؛ کمبودهای …
برنامهٔ سفر به مناطق محروم برای مشاهدهٔ مشکلات مردم از نزدیک
بسماللهالرّحمنالرّحیم. قبلاً اعلام شده بود که سفر به مناطق محروم کشور و دیدار با مردم آن مناطق و مشاهدهى مشکلات و مسائل آنها از نزدیک را ما در برنامه قرار دادیم؛ و استان لرستان یکى از همان مناطق محروم است. من قبلاً هم این را میدانستم و در این سفر هم با یک تحرّکى[1] در برخى از مناطق این استان و شنیدن گزارش مسئولین، بیشتر با مشکلات این استان آشنا شدم.
ضرورت توجه بیشتر به امور فرهنگی، اعتقادی و معنوی مناطق محروم
اکنون که با اتّکاء به عنایات خداوند متعال، نظام مقدّس اسلامى با مشارکت تمامى اقشار و آحاد ملّت مسلمان ایران به سوى ایجاد جامعهى نمونهى اسلامى و استقرار ارزشهاى الهى پیش میرود، توجّه هر چه بیشتر به امور فرهنگى و مسائل اعتقادى و معنوى این ملّت بزرگ، بویژه در مناطق محروم که بیشترین ظلم را در رژیم منحوس پهلوى متحمّل گردیدهاند، ضرورت افزونترى مىیابد.
توانمندسازی مناطق محروم با توجه به استعدادهای سرزمینی
۳۰- بسترسازی برای استقرار متعادل جمعیت و توازن منطقهای در پهنه سرزمین بر مبنای آمایش ملی و تخصیص امکانات و تسهیل و تشویق سرمایهگذاری در بخشهای اقتصادی و فرهنگی مناطق مختلف و توانمندسازی مناطق محروم با توجه به استعدادهای سرزمینی
حمایت دولت از سرمایهگذاری در مناطق کمتر توسعهیافته و روستایی
۱۹- تقسیم کار و تعیین نقش ملی در مناطق، استانها، نواحی و سواحل و جزایر کشور با رعایت الزامات آن در چارچوب سیاستهای کلیِ مربوط، بهمنظور افزایش تولید ثروت ملی و حمایت دولت از سرمایهگذاری در مناطق کمتر توسعهیافته و روستایی.
توجه خاص به ارتقای سلامت و پیشگیری در مناطق محروم
۷-۹- اصلاح نظام پرداخت مبتنی بر کیفیت عملکرد، افزایش کارآیی، ایجاد درآمد عادلانه و ترغیب انگیزههای مثبت ارائه کنندگان خدمات و توجه خاص به فعالیتهای ارتقاء سلامت و پیشگیری در مناطق محروم.
رسیدگی به مناطق دوردست فراموششده در دوران پیش از انقلاب
بسیاری از نقاط این کشور، فراموششده بود - بنده در دوران پیش از انقلاب، به شهرستانهای مختلف و جاهای گوناگون زیاد سفر میکردم - کمترین نگاهی به مناطق دوردست کشور نمیشد؛ اما امروز خدمات گوناگون در سرتاسر کشور گسترده است؛ در شهرهای دوردست، در روستاهای گوناگون. امروز معنا ندارد که کسی بگوید فلان جا از نیروی برق یا فرضاً از زیرساختهای جاده و امثال اینها محروم مانده است. آن روز اگر یک نقطهای در نقاط دوردست برخوردار بود، مایهی تعجب بود؛ امروز عکسش مایهی تعجب است. آن روز در جمعیت سی و پنج میلیونی کشور، قبل از انقلاب، …
دوری از مرکز بهعنوان عامل محرومیت پیش از انقلاب
… کشور را ملک خودشان میدانستند و برای استفادهی از این ملک به دنبال این بودند که ببینند کجا چه کاری برای آنها فایدهی بیشتری دارد؛ آنچه برایشان مطرح بود، فایدهی مردم نبود. این عرفِ «دورافتاده» و «نزدیک»، از آنجا به وجود آمد. اینکه فلان شهر دورافتاده است. دورافتاده یعنی چه؟ معنایش این بود که از مرکز کشور، از تهران دور است. این کافی بود برای محرومیت؛ چون چشمشان همین مناطق دور خود را میدید و دلشان به دنبال کارها و مراکز و مناطقی بود که برای آنها منشأ سود و نفعی باشد، نه برای مردم. انقلاب این عرف را عوض کرد. انقلاب دور و نزدیک را از منطق دولتیان و مسئولان کشور زدود؛ دور و نزدیک ندارد. لذا شما میبینید مسئولین کشور، هیأت دولت، رئیس جمهور به سرتاسر کشور مسافرت میکنند. این معنایش این است که نگاه و عواطف و همت مسئولین باید میان همهی شهرهای …
رفتن مسئولان به شهرهایی که هرگز مسئولی را ندیده بودند
… قضایا را میبیند: گزارشهای خوبی که برای انسان میآید؛ گزارشهای کامل به حسب ظاهر که هیچ ایرادی هم ندارد و درست هم هست - گزارشها را انسان میخواند و مباحثه هم میکند - لکن آنچه که محصول این گزارشهاست، با آنچه که محصول نگاهِ از نزدیک است، فاصلهی بسیار زیادی دارد. دیدن واقعیت، رفتن به مناطقی که امید این را نداشتند که مسئولان بلندپایه حتّی به یاد آنها بیفتند، کار خیلی بزرگی است و این کار خیلی کار باارزشی است. بعضی از شهرهائی که مسئولان کشور - رئیسجمهور و وزرا - به آنجا رفتند، هرگز در طول این مدتها شاید یک مدیرکل را هم ندیده بودند که برود و از آنها احوالی بپرسد؛ سئوالی بکند؛ اما ناگهان میبینند رئیسجمهور جلوی آنهاست! این، خیلی کار مهمی است. مبادا این کار مهم را خراب کنید. آنچه انجام گرفت، شروع یک حرکت مبارک بود؛ اما باید این حرکت تا نهایت خط برود، تا آن برکات به طور کامل حاصل بشود. از اینجا به بعد دست مسئولان اجرائی …
تسهیلات سرمایهگذاری غیردولتی در مناطق کمتر توسعهیافته
۲-۴- اعطای تسهیلات (وجوه ادارهشده) برای تقویت تعاونیها و نوسازی و بهسازی بنگاههای اقتصادی غیردولتی با اولویت بنگاههای واگذارشده و نیز برای سرمایهگذاری بخشهای غیردولتی در توسعه مناطق کمتر توسعهیافته.
محرومیت بخشی از مناطق کرمان و فاصلهٔ کارهای انجامشده با حد لازم
… بخشهای دام و اصلاح بذرهای کشاورزی و چیزهایی از این قبیل، امکانات منحصربهفردی دارد. امکان ایجاد نیروگاه خورشیدی در اینجا وجود دارد. بالاتر از همه، نیروی انسانىِ خوشاستعداد و 67 درصد نیروی جوان این استان ثروت عظیمی است. این استان این ثروتهای مهم را دارد؛ اما وضعیت اقتصادی و اجتماعی استان، آنطوری که این همه ظرفیت و امکان ایجاب میکند، نیست. بخشی از مناطق این استان، بسیار محروم است. من قبل از انقلاب هم این استان را دیده بودم و به مناطق محروم این استان رفته بودم. من در جیرفت تبعید بودم و آن روز کهنوج را از نزدیک دیدم؛ میدانم وضع مردم چگونه است. دوستان ما در شهرهای مختلف این استان - در بافت و شهر بابک و جاهای دیگر - تبعید بودند؛ لذا ماجرای …
بیتوجهی رژیم گذشته به مناطق دور از منافع درباریان و بیگانگان
… مالکی را فرض کنید که هزاران هکتار زمین دارد؛ یک جا حاصل بیشتری دارد، زحمت کمتری دارد، لذا اعتبار بیشتری برای او میآورد و در آنجا سرمایهگذاری میکند؛ یک جا اینطور نیست، نه جلوِ چشم است و نه برای او محصول چندانی دارد، لذا در آنجا سرمایهگذاری نمیکند. در کشور ما مسأله این بود: هر جا جلوِ چشم دشمن بود، هرجا مربوط به اشخاص خودشان بود، هرجا مربوط به منافع درباریان و وابستگان بود، هرجا مربوط به شرکتهای متعلّق به مراکز اقتصادی دنیا بود، هرجا مربوط به صهیونیستها بود، آباد بود، از امکانات دولتی برخوردار بود، از تلاش برخوردار بود، از بودجه کشور برخوردار بود؛ اما هرجا اینگونه نبود، اصلاً به چشم نمیآمد؛ نه جاده، نه سد، نه کارهای زیربنایی دیگر، نه دانشگاه، نه دانشجو، نه علم، نه فرهنگ، نه صنعت، نه هنر و نه هیچ چیز دیگری به آنها معطوف نمیشد.