البته تقویت بنیهی سپاه، به آموزش و تجهیزات و سازماندهی و انضباط و همین چیزهایی است که ما همیشه سفارش میکنیم؛ اما بالاتر از همهی اینها، به معنویت است. معنویت، راز و نیاز با خدا، ارتباط دلها با خدای متعال، هدف را خدا قرار دادن، فریب ظواهر را نخوردن، دلبستگی به زر و زیور دنیا و زخارف دنیا پیدا نکردن، اینهاست که یک مجموعهی مؤمن و یک فئهی مؤمنه را به وجود میآورد؛ آن وقت، «کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة باذن اللَّه»[8] . کم هم که باشید، با داشتن آن جنبهی معنوی، زیادها را در مقابل خودتان مجبور به هزیمت میکنید. همین معنویت بود که بسیج را در میدانهای نبرد، آنطور بیتاب و عاشق میکرد؛ به شوق جبهه، این جوانان را میکشاند؛ و وقتی به جبهه میآمدند، از جبهه دل نمیکندند.معنویت
نامهای دیگر: معنویتهای کاذب
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
توجه به خدا، عبادت و حالات معنوی در زندگی فرد و جامعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام بهمناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴۱۳۶۰۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
مطلب دیگر این است که آرمانهای نظام اسلامی - که در حقیقت آرمانهای اسلامی است - یک منظومهای است، یک مجموعهای است، مراتب مختلفی هم دارد؛ بعضی از اینها اهداف غائیتر و نهائیترند، بعضیها اهداف کوتاهمدتند، اما جزو آرمانهایند؛ همهی اینها را باید دنبال کرد. مثلاً فرض بفرمائید جامعهی عادلانه و عادل و پیشرفته و معنوی - با این خصوصیات - خب، یک آرمان است؛ جزو آرمانهای درجهی یک و جزو برترین آرمانها است. اسلام در پی آن است که اولاً یک جامعهای ایجاد کند که عادلانه اداره شود؛ یعنی مسئولان و مدیران جامعه به عدالت رفتار کنند؛ ثانیاً خود جامعه، جامعهی عادلی باشد - عدالت مخصوص مدیران نیست؛ آحاد مردم هم باید نسبت به یکدیگر عدالت داشته باشند - و آنگاه جامعه، جامعهی پیشرفتهای باشد. اسلام بههیچوجه برنمیتابد جامعهی عقبافتادهی در مسائل علمی، در مسائل سیاسی، در مسائل تمدنی و در هر عرصهی دیگری را؛ اسلام دنبال ایجاد یک جامعهی پیشرفته است؛ بخش مهمی از احکام اسلام این را فریاد میزند. بنابراین، این جزو آن مجموعهی کلان جامعهی اسلامی است. اسلام همچنین در پی ایجاد جامعهی معنوی است. در نظام اسلامی، جامعه، هم عادلانه اداره میشود، هم در درون خود جامعهی عادلی است، هم جامعهی پیشرفته است، هم جامعهی معنوی است؛ یعنی از معنویت سیراب است، برخوردار است؛ معنویتی که موجب میشود انسان اهداف حقیر مادی و شهوات روزمرهی زندگی را اهداف بلند خود نشمارد؛ هدفهای والاتری، هدفهای بالاتری برای او مطرح باشد؛ ارتباط آحاد انسان، ارتباط دلها با خدا، محفوظ باشد؛ این جامعهی مورد نظر اسلام است. خب، این شد یک آرمان. البته یک چنین جامعهای آنوقت الگو هم خواهد شد. اگر ما بتوانیم با کوشش جمعی، یک چنین جامعهای را بهوجود بیاوریم - که البته به نظر من کاملاً ممکن و کاملاً قابل تحقق و عملی است و بخش زیادی هم ما در این زمینه پیش رفتیم - این جامعه الگو خواهد شد؛ نه فقط برای جوامع مسلمان و کشورهای مسلمان، بلکه حتّی برای کشورهای غیر مسلمان. خب، ایجاد یک جامعهای با این خصوصیات، یکی از آرمانهاست.حج، یک فریضهی بسیار مهمّی است؛ شاید ما در بین فرایض مهمّ اسلامی، مثل حج فریضهای دیگر نداریم. اوّلاً در این فریضهی بزرگ و وسیع، ظرفیّتهای معنوی بسیاری وجود دارد که کسانی که دنبال ارتباط معنوی با حضرت حق (جلّ و علا) هستند، دنبال معنویّت و روحانیّت و مانند اینها هستند، میتوانند در گوشهوکنار این واجب و این فریضهی بزرگ، امکانات فراوانی و ظرفیّت عجیبی را پیدا کنند. از نماز و طواف و وقوف و سعی و خود اِحرام، و از قطعهقطعهی این واجب بزرگ و مرکّب از اجزای گوناگون، معنویّت میتراود، معنویّت میبارد. اگر قدر بدانیم، اگر دنبال معنویّت باشیم، ظرفیّت حج از همهی واجبات دیگر بیشتر است. این یک طرف قضیّه. درعینحال یک ظرفیّت بینظیر اجتماعی هم در حج وجود دارد؛ ببینید، این از خواصّ فرایض اسلامی است. اسلام اینهمه بر روی معنویّت تکیه میکند، امّا معنویّت اسلامی به معنای انزوا و رهبانیّت و گوشهگیری و جدایی و دوری از مردم نیست؛ همان واجب و فریضهای که بیشترین ظرفیّت معنویّت را دارا است، همان واجب و فریضه بیشترین ظرفیّت حضور اجتماعی را هم دارا است.شاهدها (۱۹ پاراگراف)
بیدار کردن روح معنویت در کنار آگاهیبخشی سیاسی مردم
ما در مساجد، در منابر، در مجالس قرآن، در همهى اجتماعات دینى که مردم دارند، باید مردم را انذار کنیم. در کنار آگاهىبخشى ــ که بحمدالله این حرکت آگاهىبخشىِ سیاسى و اجتماعى و دید وسیع سیاسى دادن به مردم، از پیش از انقلاب شروع شد، امروز هم هست و ادامه دارد و ادامه خواهد داشت ــ باید روح معنویّت را در مردم بیدار کرد. ماه رمضان بهترین فرصت است براى این کار.نقش تعیینکنندهٔ معنویات، ایمان و ارزشها در محاسبات مربوط به انسان
… و درآمد کارخانهجات و استفادهى از نیروهاى کار ارزان و استفادهى از تبلیغات و استفادهى از انحرافهاى اخلاقى و گسترش فرهنگ فساد در دنیا؛ این خلاصهى آن امپراتورى دیگر است که آن هم دارد شکست میخورد؛ آن هم محاسبات مادّىاش یکى پس از دیگرى دارد غلط درمىآید. مگر همه چیز، ماشین است که محاسبات آن را بشود با ریاضیّات محض و دو دو تا چهار تا حل کرد و تمام کرد؟ آنجایى که مسئله، مسئلهى انسانها است، محاسبات معنوى ــ معنویّات، ایمانها، ارزشها، خصلتها ــ دخالت فوقالعادهاى دارد، بلکه تعیینکننده است. بر اساس محاسبات مادّى، آنها بایست روزبهروز قدرتمندتر میشدند و امروز شما مىبینید محاسباتشان در چه صحنههاى خجلتآورى دچار ناکامى شده!لزوم غفلت نکردن از معنویت در دانشگاهها
راه دوّم که راه معنوى است، این است: ببینید، ما از معنویّت در دانشگاهها باید غفلت نکنیم. حالا من به شماها هیچ لازم نیست توصیه کنم، من حقیقتاً اطمینان دارم، هم به شخص شما[10] ــ شما هم خودتان میدانید که من به شما چقدر اعتماد دارم در همهى زمینهها ــ هم به این آقایانى که با شما کار میکنند؛ منتها خوفم از این است که یک اصول مسلّم و روشنِ ما …لزوم حفظ معنویت و قداست اسلام، بیشترین جاذبهٔ اسلام
… اینکه ما یک انقلابى بودیم، نظامى بر اساس یک مکتبى تشکیل دادیم، دولتى شدیم مثل دولتهاى دیگر عالم و دل خوش کنیم که حالا تفکّرات مختلفى، نظامهاى گوناگونى بر دنیا حاکمند، یک مملکت پنجاهمیلیونى هم در اختیار ما اسلامیّین است؛ این خیلى کم است، این خیلى کوچک است. باید معنویّت اسلام که بیشترین جاذبهى اسلام مربوط به همین معنویّت است، در این دنیاى تاریک مادّى [حفظ شود؛ باید] قداست اسلام با همان درخشندگى که از اوّل انقلاب تا حالا در عمل ملّت و رهبر عظیمالشّأن فقید (رضوان الله تعالى علیه) نشان داده شده، باز هم نشان داده بشود؛ باید همان احساس قدرت و ابراز اقتداری که ناشى از اتّکال[7] به خدا است و امید داد به ملّتها و آنها را از حالت انفعال خارج کرد، باز هم از ایران اسلامى مشاهده بشود؛ همان پیوند مستحکم بین آحاد این ملّت و تودههاى عظیم و میان رهبران اسلامى و علماى دین که حاکى از …معنویت امام عامل وقوع انقلاب و ایستادگی در برابر ابرقدرتها
اگر معنویّت امام نبود، این کشور تکان نمیخورد، این حرکت به وجود نمىآمد. هم انقلاب نمیشد، هم این حصار پولادین در مقابل قدرتها و ابرقدرتها به وجود نمىآمد، هم در رحلت او اینجور طوفان بر پا نمیشد. چه شد که با درگذشت یک نفر، میلیونها نفر منقلب شدند، میلیونها دل شکست، میلیونها چشم گریه کرد، میلیونها انسان در همه جاى دنیا عزادار شدند؟ علّت این بود که آن بندهى صالح در زندگىاش به خدا متّصل شد، بندهى خدا شد، اطاعت خدا را کرد، خود را از هواهاى نفسانى …حرکت فزایندهٔ سیاستهای جهانی در جهت ضدیت با دین و معنویت
در کنار این جریان فکرى، سیاستها مستقلّاً یک حرکتى را شروع کردند باز به سمت ضدّیّت با دین و معنویّت. بعضى از آن سیاستها به این فلسفهها هم علىالظّاهر کارى نداشتند؛ البتّه کسانى هستند ــ نمیخواهم حالا این فکر را مطرح کنم امّا حالا بدانید، شاید هم میدانید ــ که معتقدند اصلاً تفکّرات مادّى، ولو چپترینش، مخلوق و محصول فکر سیاستمدارها است نه فلاسفه. میگویند …یقین به دستیابی معنویت به اقتدار جهانی
وضع دنیا عوض خواهد شد و معنویّت، حقّ خودش از اقتدار جهانى را در دنیا به دست خواهد آورد؛ این را بدانید، هیچ تردیدى در این نیست. این امکان ندارد که دیگر قدرتهاى بزرگ مثل آمریکا و غیره فرض کنند که این حرکت شتابندهى معنویّت را در دنیا از بین خواهند برد؛ این دیگر امکان ندارد. هر کارى با نظام جمهورى اسلامى بکنند، بازتاب مظلومیّت این نظام و ایستادگى و مقاومت آن، تأثیرِ برانگیزانندهتر و …غفلت از معنویت و رابطه با خدا ریشهٔ انحراف انقلابها و حکومتها
… آن که دلش به نور معرفت خدا و هدایت خدا منوّر بود، آن که اشارهاش براى این ملّت و براى ما و براى عشّاق اسلام در عالم، راهگشا و راهنما بود ــ یعنى امام راحل عظیم ما ــ به این جهت اینجور بود که این جنبهى از وجود او ــ [یعنی] رابطهى با خدا ــ تأمین شده بود. در دنیا انقلابها، حکومتها، ادارهها، ریاستها، از آنجا عیب پیدا میکند و منحرف میشود که از این جنبه، یعنى جنبهى معنویّت، جنبهى رابطهى با خدا، جنبهى ارتباط و اتّصال قلب به خدا غافل ماندند و غافل میمانند. ما هم اگر دقّت کنیم، آنجایى که پیش رفتیم، آنجایى که موفّق شدیم، خوب عمل کردیم و راضى هستیم، جایى است که این جنبه را تأمین کردیم؛ و هر جا ضربه خوردیم، به خاطر ضعف در این جنبهى کار است. ارتباط با خدا را نباید دستِکم گرفت؛ همه چیزِ ما در گروِ این رابطه است. این رابطه است که دل ما را قرص میکند تا از دشمنىها هراس نکنیم. این رابطهى با خدا است که دلهاى ما را از محبّت به مؤمنین و پویندگان راه خدا پُر میکند تا اختلاف نظرها و اختلاف سلیقهها …تکیه بر معنویت و ایمان قلبی شرط به ثمر رسیدن نهضتها
… برسانند، بعد در مقابل این همه توطئه، ده سال دوران مبارک حضرت امام را طى کنند، بعد از آن هم همینجور؟ [آیا] جز معنویّت، جز این اعتقاد در دل مردم که روحانیّت براى خودش نیست، براى خدا است، براى خیر مردم است، امر خدا را دارند اجرا میکنند، چیز دیگرى است؟ و براى همین هم هست که وقتى نهضتها و مانند اینها به غیر جنبهى معنوى و ایمان قلبى متّکى بود، به جایى نمیرسد؛ در کشور ما هم این، امتحان شده، در جاهاى دیگر هم امتحان شده. آنجایى که به جایى میرسد، آنجایى است که یک رگهى معنوى و ایمانى و اعتقادى و خدایى حاکم است. مردم روحانیّت را، این لباس را، من و شما را مظهر این چیزها میدانند؛ ما را مؤمن میدانند، خودشان گاهى اشتباه میکنند، خطا میکنند، دچار شهوت میشوند، دچار غضب میشوند، دچار پولپرستى میشوند، دچار تجمّلپرستى میشوند، دچار کارهایى که بالاخره در طبیعت بشر هست …اهل دعا و نماز و تهجد بودن اسیران، مایهٔ پیروزی
شما عزیزان مثل گذشته به خدا توکّل کنید، با خدا ارتباطتان را حفظ کنید. دستاورد دوران اسارت را که اُنس با خدا و اُنس با قرآن و صبر در مصیبتها و مشکلات است، براى خودتان مثل ذخیرهى ارزشمندى نگه دارید. بحمدالله عزیزان ما که برگشتند، از اردوگاهها براى من خبر آوردند که [اسرا] اهل دعا، اهل نماز، اهل تهجّد، اهل راز و نیاز با خدا و اهل رابطهى با خدا هستند؛ اینها را حفظ کنید؛ اینها خیلى ارزشمند است؛ مایهى پیروزى ما اینها است. بیچاره آن کسانى که در مصیبتهاى دنیا و در کشاکش این مصائب، با خدا رابطهاى ندارند؛ به آنها خیلى سخت میگذرد. خوشا به حال آنهایى که در دل با خدا ارتباط دارند! خوشا به حال آنهایى که به خدا اعتماد میکنند، به خدا اتّکاء میکنند، خدا را پناه خودشان و ملجأ خودشان …نزدیکی دلها و حاکمیت معنویت و وظیفهٔ دینی در جامعه
بحمدالله در جامعهى ما دلها به هم نزدیک است؛ از آن انگیزههاى خودخواهانه و قدرتطلبانهاى که در دنیا نظایرش را دیدند، در جامعهى ما بندرت دیده میشود ــ نمیگویم وجود ندارد؛ شیطان همه جا هست؛ [امّا] آنجورى که در دنیا معمول است، در جامعهى ما نیست؛ به آن شدّتى که همه جا هست، بحمدالله اینجا نیست ــ اینجا معنویّت حاکم است؛ وظیفهى دینى در اینجا حاکم است. کوشش کنید این جامعه را، این نظام اسلامى را، این کشور اسلامى را، با وحدت، با یکپارچگى، با مدیریّتِ توأم با محبّت و عواطف و همراهى مردم، با وحدت کلمه، آنچنان بسازید و پیش ببرید که امیدهاى ملّتها با دیدن شما روزافزون بشود. این، آن چیزى است که اسلام از ما …ضدارزش شدن بیدینی بهجای تمسخر دین و معنویت
… معنوى و گرایش معنوى در میان جوامعى که دهها سال ضدّ مذهب زندگى کرده بودند، رشد کرده است. البتّه آیندهى این حرکت به این ترتیب خواهد بود که هر جا معنویّت عمیقترى و خالصترى و سالمترى و با فطرت بشر منطبقترى باشد، جاذبهى بیشترى براى ملّتها خواهد داشت. گذشت آن روزى که دین و معنویّت، ضدّ ارزش به حساب مىآمد و مورد استهزا قرار داده میشد. امروز بىدینى و بىایمانى و تهى بودن از اعتقاد معنوى یک ضدّ ارزش است. در بسیارى از نقاط عالم این کار انجام گرفته و در بسیارى دیگر هم انجام خواهد گرفت. این یکى از ویژگىهاى این عصر جدیدى است که این مرد بزرگ پرچم آن را در دنیا برافراشت و در حالى که کسى باور نمیکرد، داعیهى آن را سر داد و دلها را به آن متوجّه کرد.نفوذ تدریجی گرایش ضد معنوی در افکار و خانوادهٔ مردم
… فلسفهى مارکسیسم است که سر و صداى بیشترى پیدا کرد، [امّا] بقیّهى مکتبهاى فلسفى ـ اجتماعىِ رایج و سربرداشتهى در قرن نوزدهم و بیستم هم، جهت و گرایشِ یا خالص و یا غالب مادّى و غیر مذهبى و ضدّ مذهبى دارند. درست توجّه بفرمایید تا اهمّیّت لحظه را ما درک کنیم. مثل یک جریانى که از کم شروع میشود و لحظهبهلحظه اوج میگیرد و فراگیرى پیدا میکند، این گرایش غیر معنوى و ضدّ معنوى در زندگى مردم، در افکار مردم، در ارتباطات درون اجتماعى مردم و در خانوادهى مردم وارد شد.ناتوانی قدرتهای حاکم بر دنیای مادی از تصور نظامی بر مبنای معنویت
اصل قضیّه این است که ملّت ایران که براى خدا قیام کرده و در راه خدا قدم برداشته، باید خدایى بشود و به خدا اتّکاء کند تا بتواند این راه را با کمک الهى انشاءالله به آخرین نقطه و نهایىترین مرحلهى آن برساند. دنیاى مادّى، دنیایى که رایحهى معنویّت و عطر معنویّت را استشمام نکرده ــ که البتّه منظور، قدرتهاى حاکم بر این دنیا هستند؛ وَالّا در میان آحاد مردم و تودههاى ملّتها، انسانهاى سالم، صالح و خالص کم نیستند ــ آن کسانى که رایحهى معنویّت را احساس نکردهاند، برایشان قابل تصوّر نیست که نظامى بر مبناى معنویّت به وجود مىآید و همهى رابطههاى معمول قدرتهاى مادّى را نفى میکند. مهمترین علّتى که نظام جمهورى اسلامى مورد بغض قدرتها و گردنکلفتهاى عالم و سردمداران حکومتهاى جهان است، همین است که این نظام با وجود خود، با حضور خود، نفىکنندهى نظامهاى مادّىِ حاکم بر بسیارى از روابط بینالمللى و روابط میان قدرتها و ملّتها است.پیشرفت انسان در سیر معنوی، مایهٔ کاسته شدن مشکلات بشریت
امیدواریم که انشاءالله خداوند، هم براى شما برادران و خواهرانى که اینجا حضور دارید و هم براى همهى مسلمین و مؤمنین در سرتاسر کشور و سرتاسر عالم، این توفیق را عنایت کند که از این ماه رمضان بتوانند استفاده کنند و خودشان را متخلّق به اخلاق الهى کنند؛ لااقل این سِیر را شروع کنند که با پیشرفت انسان در این سِیر، همهى مشکلات بشریّت هم کاسته خواهد شد و از بین خواهد رفت.تقوا شرط کسب رضای الهی و رسیدن به مراحل عالی معنویت
… بدون تقواى خاصّ محیط و وضعیّت شغلى و کارى خود نمیتواند به هدف درس خواندن برسد؛ باید از اشتباه، از هوس، از بازیگوشى، از سرگرمى به کارهایى که او را از کار خودش بازمیدارد، اجتناب کند؛ این تقواى او است. یک زن در داخل خانه، یک مرد در محیط کار (هم) همینجور. و آن وقت یک مؤمن که میخواهد راه خدا را بپیماید و در صراط مستقیم حق حرکت کند، باید باتقوا باشد تا رضاى الهى را بتواند کسب کند؛ باتقوا باشد تا از نورانیّت الهى استفاده کند؛ باتقوا باشد تا به مراحل عالى معنویّت برسد؛ باتقوا باشد تا به حاکمیّت دین خدا دست پیدا کند. تقوا براى فردى که در راه دین و ایمان حرکت میکند، یعنى رعایت کردن تکلیف دینى و دل ندادن به هوسها و شهوات و منحرف نشدن از راه خدا.درسآموزی انسانهای بیدار از ارتباط امیرالمؤمنین (ع) با خدا
… پُرجاذبه، اى هوسهایى که قوىترین انسانها را به دام خود میکشید! بروید کس دیگرى غیر على را فریب بدهید؛ على بزرگتر از این حرفها است، بالاتر از این حرفها است، قوىتر از این حرفها است ــ چه در محراب عبادتش، چه در مناجاتش، در زهدش، در محو و غرق شدنش در یاد خدا. یکایک انسانهاى بیدار در لحظهلحظهى زندگى امیرالمؤمنین در ارتباطش با خدا و معنویّت، درسهاى فراموشنشدنىای پیدا میکنند.مستحسن نبودن هر عامل معنوی، مانند جاهطلبی در جنگها
… را سراغ دارید در دنیا که براى دفاع از میهنشان یا براى اقتدار بخشیدن به میهنشان رفتند خودشان را به آب و آتش زدند و خودشان را به کشتن هم دادند؛ این چیست؟ این ایمان مذهبى است؟ نه، در این جنگهاى فراوان طول تاریخ این[طور] نبوده که فقط ایمان مذهبى حاکم باشد؛ در اغلب آنها ایمان مذهبى نبوده امّا یک عامل معنوى هست ــ یا جاهطلبىها، یک عامل معنوى است، منتها عامل معنوىِ منفى؛ یا عامل مادّىِ رقیقى که یک جنبهى معنویّتى دارد؛ منتها جنبهى معنویّت بد، نه جنبهى معنویّت خوب؛ چون هر چیز معنوى و روحى مستحسن نیست؛ گاهى یک چیزى مادّى هم نیست امّا جهتگیرى غلط مادّى در آن هست. خب، پس ارتشهایى هستند، علاوه بر آن خصوصیّات، فداکارى هم حتّى دارند؛ فرق سپاه پاسداران انقلاب اسلامى با آنها چیست؟ فرق آن همین است: در شما این عامل تقوا، عامل ورع، عامل توجّه به خدا، عامل اخلاص، …انتخاب ملت ایران برای نخستین پایگاه معنویت در دوران مادیگری
… که کارى کنند شاید بتوانند ملّت ایران را خسته کنند، امّا شما از محاصرهى اقتصادى خسته نشدید، از جنگ تحمیلى خسته نشدید، از دشنامهایى که از دهان یاوهگوى سخنگویان استکبار جهانى بیرون مىآمد خسته نشدید؛ شما نشان دادید که آگاهید، مؤمنید، صادقید، ملّت شایستهاید؛ و خداى متعال که شما ملّت ایران را براى اوّلین پایگاه اشتعال انوار معنویّت و اسلام در دوران سلطهى مادّیگرى انتخاب کرد، به خاطر همین خصوصیّات شما را انتخاب کرد.