البته تقویت بنیهی سپاه، به آموزش و تجهیزات و سازماندهی و انضباط و همین چیزهایی است که ما همیشه سفارش میکنیم؛ اما بالاتر از همهی اینها، به معنویت است. معنویت، راز و نیاز با خدا، ارتباط دلها با خدای متعال، هدف را خدا قرار دادن، فریب ظواهر را نخوردن، دلبستگی به زر و زیور دنیا و زخارف دنیا پیدا نکردن، اینهاست که یک مجموعهی مؤمن و یک فئهی مؤمنه را به وجود میآورد؛ آن وقت، «کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة باذن اللَّه»[8] . کم هم که باشید، با داشتن آن جنبهی معنوی، زیادها را در مقابل خودتان مجبور به هزیمت میکنید. همین معنویت بود که بسیج را در میدانهای نبرد، آنطور بیتاب و عاشق میکرد؛ به شوق جبهه، این جوانان را میکشاند؛ و وقتی به جبهه میآمدند، از جبهه دل نمیکندند.معنویت
نامهای دیگر: معنویتهای کاذب
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
توجه به خدا، عبادت و حالات معنوی در زندگی فرد و جامعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام بهمناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴۱۳۶۰۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
مطلب دیگر این است که آرمانهای نظام اسلامی - که در حقیقت آرمانهای اسلامی است - یک منظومهای است، یک مجموعهای است، مراتب مختلفی هم دارد؛ بعضی از اینها اهداف غائیتر و نهائیترند، بعضیها اهداف کوتاهمدتند، اما جزو آرمانهایند؛ همهی اینها را باید دنبال کرد. مثلاً فرض بفرمائید جامعهی عادلانه و عادل و پیشرفته و معنوی - با این خصوصیات - خب، یک آرمان است؛ جزو آرمانهای درجهی یک و جزو برترین آرمانها است. اسلام در پی آن است که اولاً یک جامعهای ایجاد کند که عادلانه اداره شود؛ یعنی مسئولان و مدیران جامعه به عدالت رفتار کنند؛ ثانیاً خود جامعه، جامعهی عادلی باشد - عدالت مخصوص مدیران نیست؛ آحاد مردم هم باید نسبت به یکدیگر عدالت داشته باشند - و آنگاه جامعه، جامعهی پیشرفتهای باشد. اسلام بههیچوجه برنمیتابد جامعهی عقبافتادهی در مسائل علمی، در مسائل سیاسی، در مسائل تمدنی و در هر عرصهی دیگری را؛ اسلام دنبال ایجاد یک جامعهی پیشرفته است؛ بخش مهمی از احکام اسلام این را فریاد میزند. بنابراین، این جزو آن مجموعهی کلان جامعهی اسلامی است. اسلام همچنین در پی ایجاد جامعهی معنوی است. در نظام اسلامی، جامعه، هم عادلانه اداره میشود، هم در درون خود جامعهی عادلی است، هم جامعهی پیشرفته است، هم جامعهی معنوی است؛ یعنی از معنویت سیراب است، برخوردار است؛ معنویتی که موجب میشود انسان اهداف حقیر مادی و شهوات روزمرهی زندگی را اهداف بلند خود نشمارد؛ هدفهای والاتری، هدفهای بالاتری برای او مطرح باشد؛ ارتباط آحاد انسان، ارتباط دلها با خدا، محفوظ باشد؛ این جامعهی مورد نظر اسلام است. خب، این شد یک آرمان. البته یک چنین جامعهای آنوقت الگو هم خواهد شد. اگر ما بتوانیم با کوشش جمعی، یک چنین جامعهای را بهوجود بیاوریم - که البته به نظر من کاملاً ممکن و کاملاً قابل تحقق و عملی است و بخش زیادی هم ما در این زمینه پیش رفتیم - این جامعه الگو خواهد شد؛ نه فقط برای جوامع مسلمان و کشورهای مسلمان، بلکه حتّی برای کشورهای غیر مسلمان. خب، ایجاد یک جامعهای با این خصوصیات، یکی از آرمانهاست.حج، یک فریضهی بسیار مهمّی است؛ شاید ما در بین فرایض مهمّ اسلامی، مثل حج فریضهای دیگر نداریم. اوّلاً در این فریضهی بزرگ و وسیع، ظرفیّتهای معنوی بسیاری وجود دارد که کسانی که دنبال ارتباط معنوی با حضرت حق (جلّ و علا) هستند، دنبال معنویّت و روحانیّت و مانند اینها هستند، میتوانند در گوشهوکنار این واجب و این فریضهی بزرگ، امکانات فراوانی و ظرفیّت عجیبی را پیدا کنند. از نماز و طواف و وقوف و سعی و خود اِحرام، و از قطعهقطعهی این واجب بزرگ و مرکّب از اجزای گوناگون، معنویّت میتراود، معنویّت میبارد. اگر قدر بدانیم، اگر دنبال معنویّت باشیم، ظرفیّت حج از همهی واجبات دیگر بیشتر است. این یک طرف قضیّه. درعینحال یک ظرفیّت بینظیر اجتماعی هم در حج وجود دارد؛ ببینید، این از خواصّ فرایض اسلامی است. اسلام اینهمه بر روی معنویّت تکیه میکند، امّا معنویّت اسلامی به معنای انزوا و رهبانیّت و گوشهگیری و جدایی و دوری از مردم نیست؛ همان واجب و فریضهای که بیشترین ظرفیّت معنویّت را دارا است، همان واجب و فریضه بیشترین ظرفیّت حضور اجتماعی را هم دارا است.شاهدها (۳۶۲ پاراگراف)
ماندگاری ذخایر معنوی در گرو مراقبت و از دست رفتن آن با بیتوجهی
… امیدوارم شما جوانها از ماه رمضان حداکثر استفاده را کرده باشید، و انشاءالله، هم روزهی این ماه و هم از تلاوت قرآن و تلاشهای معنوی گوناگون در این ماه بهرهِی کامل برده باشید و توصیهام به شما اینست که سعی کنید ذخیرهی ماه رمضان را برای خودتان حفظ کنید. زیرا ذخائر معنوی هم مثل ذخائر مادی از این جهت که اگر آن را حراست کردیم و از آن نگهداری نمودیم برای ما میماند، اما اگر دربارهی آن تفریط و بیتوجهی و بیمراقبتی کردیم، آن را از دست خواهیم داد.حفظ ذخیرهٔ معنوی خانوادههای شهدا با تقوا، حفظ زبان و عمل و استمرار در راه
غرض اینکه خداوند، ذخیرهی ارجمند و ارزشمندی را به شما داد و آسان هم نداد. با آن سرمایه گذاری واقعاً سنگین، این ذخیره را باید حفظ کنید. حفظ این ذخیره هم، با تقوا، با حفظ زبان، با حفظ عمل و با استمرار در این خط مقدس و مبارک، میسور است. ذخیرهی خود را اگر چنین حفظ کنید، خداوند انشاءالله بهترین و بیشترین اجر را به شما خواهد داد: «الذین استجابوا لله و الرسول من بعد ما اصابهم القرح للذین احسنوا منهم و اتقوا اجر عظیم.»تحکیم رابطه با خدا با دعا و توکل و آسیبناپذیری ملت در برابر حوادث
عید کامل برای یک ملت، هنگامی است که آحاد ملت بتوانند درون خودشان را با امید، ایمان، نشاط و وجدانِ کار و آگاهی و معرفت بسازند. همچنین بتوانند با استحکام بخشیدن به رابطه خود با خداوند متعال و تحکیم معنویّت در درون، به وسیله دعا و با استعانت از خدا، با توکّل، خضوع و عبادت، جان و دل خود را روشن کنند و به آن امید و اطمینان و آرامشی که برای سعادت انسان لازم است، برسند. در چنین وضعیتی است که یک ملت در مقابل حوادث زمانه، دیگر به هیچوجه آسیبپذیر نخواهد بود. انشاءاللَّه در این سال جدید و بخصوص در این ماه مبارک رمضان و این روزها و شبهای قدر، بتوانیم به چنین توفیقاتی دست پیدا کنیم .وجوب تقویت جانب معنوی برای ادامهٔ مبارزه
جوان از لحاظ روحى و جسمى ــ هر دو ــ قوى است امّا این را بایستى وصل کند به خداى متعال تا در او هیچ چیزى نفوذ نکند. به هر حال در این مبارزهى عظیمى که در مقابل شما است و باید این مبارزه را ادامه بدهید، من واجب میدانم تقویت جانب معنوى را.لزوم حفظ معنویت دوران جنگ و ناممکن بودن موفقیت بدون آن
… این امیرالمؤمنین (علیه الصّلاه و السّلام) همان کسى است که دعاى کمیل را به کمیلبنزیاد یاد داد و در میدان جنگ هم نبود؛ خود او و یاران او همین دعاى کمیل را، همین مناجات شعبانیّه را با اینهمه حال خواندند و در میدانهاى جنگ هم نبودند. میدان جنگ یک وسیله است. این وسیله، ما را زود میرساند امّا حالا که شما رسیدید و دیدید و کشف کردید، باید این حالت را براى خودتان نگه دارید. این معنویّت را نباید فراموش کنید؛ هر چه هست، زیر سایهى همین معنویّت است؛ بدون این معنویّت نمیشود یک قدم به صورت موفّق برداشت.معنویت، شرط استواری ملت در برابر امواج دشمنان و سلطهگران
در این دنیایى که شما مىبینید تکالُب[14] دشمنان را و استعمارگران را و سلطهگران را و مىبینید تصادمها را در سطح عالم، یک ملّتى میخواهد در میان این امواج طوفانى تحت تأثیر قرار نگیرد، ساییده نشود و بسایاند و شکست بدهد و این امواج را بخواباند؛ این ملّت باید پولادین باشد، باید مرصوص[15] باشد و این پولادین شدن و مرصوص شدن جز در سایهى معنویّت امکانپذیر نیست. کمااینکه شما هم در جنگ هر وقتى که معنویّتتان بیشتر بود، پیشرفتتان بیشتر بود؛ هر جایى که ناکامى داشتید، [اگر] بروید تحلیل کنید، خواهید دید معنویّتهایتان کسر داشته ــ شما را نمیگویم؛ آن کسانى که مشترک در این معارک بودند؛ حالا ولو یک گروهى هم آن معنویّتها در …گسترش فساد، استثمار و کشتار و قربانی شدن علم در پی حذف معنویت
… و زور به ستیزه برخاست و به بسط عدل و رحمت و توحید همّت گماشت. امروز مؤمنان به آن پیامبر بزرگ ــ یعنى مسیحیان و مسلمانان ــ براى استقرار نظم شایستهى جهانى، باید به تعالیم و راه پیامبران روى آورند و فضایل انسانى را بر طبق آموزش آن معلّمان بشریّت گسترش دهند. قدرتهاى ستمگر عالم بخصوص در صد سال اخیر، برخلاف معنویّت و ارزشهاى والاى انسانى در زندگى جوامع بشرى پاى فشردهاند و نتیجهى آن، گسترش فسادهاى اخلاقى و اعتیاد و بىبندوبارى و ویرانى بنیان خانواده و نیز رشد استثمار و افزایش فاصلهى میان ملّتهاى فقیر و غنى و دورىِ روزافزون از عدالت اجتماعى و بىاعتنائى به کرامت انسان و تولید سلاحهاى مرگبار و افزایش کشتارهاى دستهجمعى گردیده است. علم نیز مانند انسان، قربانى حذف معنویّت و بىاعتنائى به ارزشهاى دینى شده است.امید به روی آوردن بشریت به معنویت و ارزشهای دینی در قرن پیش رو
اینجانب امیدوارم که با بیدارى جوامع بشرى، و تلاش صادقانهى پرچمداران معرفت دینى، و برانگیخته شدن وجدانهاى خفته، بشریّت، قرنِ روى آوردن به معنویّت و ارزشهاى دینى را در پیش داشته باشد، و جهان چنان که محو حکومتهاى مارکسیستى را به چشم دید، فرو ریختن همهى بنیانهاى استکبارى و ظالمانه را شاهد باشد.معنویت عامل حفظ انسان، مؤثرتر از تأمین مادی نیروها
… سر و کار داشتن و در فرودگاه یکجور، در هواپیما یکجور، آنجا یکجور، از آن حلقههاى ضعیف است. مراقب این حلقهى ضعیف باشید. در فشارها حلقهى ضعیف معمولاً میگسلد. معنویّت را در جوانها و بچّههاى شاغل در این دستگاه هرچه میتوانید بیشتر تلقین کنید و تزریق کنید. هیچ چیز به قدر معنویّت، انسان را حفظ نمیکند. گاهى بعضى فکر میکنند که فلانى را که در فلان سِمت حسّاس است، از لحاظ مادّى اشباعش کنیم که تحت تأثیر قرار نگیرد؛ البتّه راهى است، امّا راهِ همیشهموفّقى نیست. آنچه همیشه موفّق است، حفظ معنویّتها است. ما بایستى نگذاریم که در همهى بخشها آن سطح معنویّت جامعه پایین بیاید؛ و یکى از بخشها بخش شما است؛ مواظبت کنید، مراقبت کنید.لزوم همراهی رشد معنوی با رشد مادی
… فضیلت و پاشیده شدن اساس خانواده و از بین رفتن پیوند فرزندان با والدین و مانند اینها [را دارند]؛ اینها گرفتارىهاى آنها است. براى دنیا هم که مىبینید چه به ارمغان آوردهاند؛ براى ملّتهاى دیگر هم جنگ و فقر و بىسوادى و اختلاف و بدبختى و تیرهروزى را آوردهاند. رشد مادّى دارند امّا رشد معنوى ندارند. وقتى رشد مادّى بدون رشد معنوى شد، نتیجه این است که مشاهده میکنید. باید رشد معنوى را در کنار رشد مادّى گذاشت.لزوم تقویت بنیهٔ معنوی سپاه با ایمان، تقوا، دعا، ذکر و استغفار
… و مؤمن، شما سرداران، شما فرماندهان، شما کسانى که بهترین سالهاى جوانىتان را در دشوارترین تجربهى دفاع مقدّس و خونین به سر بردید، باید آمادگىتان را روزبهروز بیشتر کنید. نبادا خیال کنید چون بظاهر جنگى نیست، پس توطئهى دشمن هم نیست! یک لحظه غفلت جایز نیست. بنیهى معنوى سپاه را تقویت کنید؛ ایمان را، تقوا را، توجّه به خدا را، گریهى شوق و محبّت در محراب عبادت را، دعا و ذکر و نیایش و استغفار را از یاد نبرید؛ این حیات ما است؛ این حیات دلهاى ما است؛ این مایهى پیروزىهاى حقیقی ما است.جذب دلها با معنویت و شکستناپذیری ملت در برابر قدرتها
در بسیاری از موارد، به پدر و مادرشان مینوشتند که ما از اینجا دل نمیکَنیم؛ اینجا بهشت است و زندگی اینجاست. مثلاً در جواب اینکه مادرش نوشته بود پسرم! زودتر بیا، یا به ما خبر بده، میگوید اصلاً آنجا زندگی نیست؛ زندگی اینجاست. این همان معنویت بود. وقتی معنویت هست، دلها مجذوب آن میشود. وقتی دلها مجذوب شد، نیروها به دنبال دلها و ارادهها حرکت میکند. وقتی اینطور شد، بزرگترین قدرتها نمیتوانند یک ملت را شکست بدهند. برادران! این واقعیت در ایران اتفاق افتاد؛ بزرگترین قدرتهای دنیا نتوانستند ایران را شکست بدهند.معنویت راز درسآموزی جهان از جنگ ایران و عراق و لزوم حفظ آن در سپاه
امروز فرماندهان امریکایی که جنگیدند، میگویند ما در جنگ ایران و عراق که شاهد قضایا بودیم، تجربه آموختیم و درس گرفتیم. این بر اثر چه بود؟ بر اثر همان معنویت. این معنویت را باید حفظ کرد. در سپاه باید این را حفظ کنید.لذت روحی عبادت، دعا و انفاق که با خوردن به دست نمیآید
… چیزى اتّفاق خواهد افتاد که بشریّت در طول تاریخ به دنبال آن بوده. یعنى چه چیزی؟ یعنى آسایش مادّى، رفاه مادّى همراه با تکامل معنوى، پیشرفت معنوى، عروج معنوى. بشر حیوان نیست که [اگر] علف جلوى او بریزند، برایش کافى باشد؛ انسان میخواهد باصفا باشد، نورانى باشد؛ انسان از نورانیّت و صفا و بندگى خدا احساس لذّت روحى میکند. شما وقتى عبادت میکنید، وقتى یک دعائى را با حال میخوانید، یک نمازى را با توجّه میخوانید، یک انفاقى به یک مستحقّى میکنید، دیدهاید چه لذّتى میبرید، چه حالت اهتزازى[4] به شما دست میدهد. این لذّت را با خوردن نمیشود به دست آورد. انسانهایى که طعم بندگى خدا را چشیدهاند ــ که هر انسان مؤمنى در طول زندگى، کموبیش حالات اینجورى برایش دست میدهد، پیش مىآید؛ بعضى کم، بعضى زیاد ــ در آن لحظهى توجّه به خدا، عبادت خدا، مناجات، گریه براى خدا، در مقابل خدا، لذّتى احساس میکنند که حاضرند دنیا و …هدف اسلام: احساس لذت معنوی در همهٔ لحظات زندگی
… که با خدا آشنا نیستند، با هدفهاى معنوى آشنا نیستند، طعم این لذّت را نمیچشند. اى بسا انسانهایى که در سایهى نامبارک نظامهاى مادّى، عمرى را گذراندهاند و یک لحظه آن حالت توجّه به خدا و آن لذّت معنوى برایشان پیش نیامده؛ آنها نمیفهمند من و شما چه میگوییم. اسلام میخواهد انسانها را آنچنان بالا ببرد، دلها را آنچنان نورانى کند، بدىها را آنچنان از سینهى من و شما بکنَد و دور بیندازد که ما آن حالت لذّت معنوى را در همهى آنات زندگىمان احساس کنیم؛ نه فقط در محراب عبادت بلکه حتّى در محیط کار، در حال درس، در میدان جنگ، در هنگام تعلیم و تعلّم، در هنگام سازندگى. «خوشا آنان که دائم در نمازند»[5] یعنى این؛ در حال کسب وکار هم با خدا، در حال خوردن و آشامیدن هم باز به یاد خدا. اینجور انسانى است که از او در محیط زندگى و در محیط عالم نور پراکنده میشود. دنیا اگر اینجور انسانهایى را بتواند تربیت کند، ریشهى این جنگها، این …بیدار کردن روح معنویت در کنار آگاهیبخشی سیاسی مردم
ما در مساجد، در منابر، در مجالس قرآن، در همهى اجتماعات دینى که مردم دارند، باید مردم را انذار کنیم. در کنار آگاهىبخشى ــ که بحمدالله این حرکت آگاهىبخشىِ سیاسى و اجتماعى و دید وسیع سیاسى دادن به مردم، از پیش از انقلاب شروع شد، امروز هم هست و ادامه دارد و ادامه خواهد داشت ــ باید روح معنویّت را در مردم بیدار کرد. ماه رمضان بهترین فرصت است براى این کار.نقش تعیینکنندهٔ معنویات، ایمان و ارزشها در محاسبات مربوط به انسان
… و درآمد کارخانهجات و استفادهى از نیروهاى کار ارزان و استفادهى از تبلیغات و استفادهى از انحرافهاى اخلاقى و گسترش فرهنگ فساد در دنیا؛ این خلاصهى آن امپراتورى دیگر است که آن هم دارد شکست میخورد؛ آن هم محاسبات مادّىاش یکى پس از دیگرى دارد غلط درمىآید. مگر همه چیز، ماشین است که محاسبات آن را بشود با ریاضیّات محض و دو دو تا چهار تا حل کرد و تمام کرد؟ آنجایى که مسئله، مسئلهى انسانها است، محاسبات معنوى ــ معنویّات، ایمانها، ارزشها، خصلتها ــ دخالت فوقالعادهاى دارد، بلکه تعیینکننده است. بر اساس محاسبات مادّى، آنها بایست روزبهروز قدرتمندتر میشدند و امروز شما مىبینید محاسباتشان در چه صحنههاى خجلتآورى دچار ناکامى شده!لزوم غفلت نکردن از معنویت در دانشگاهها
راه دوّم که راه معنوى است، این است: ببینید، ما از معنویّت در دانشگاهها باید غفلت نکنیم. حالا من به شماها هیچ لازم نیست توصیه کنم، من حقیقتاً اطمینان دارم، هم به شخص شما[10] ــ شما هم خودتان میدانید که من به شما چقدر اعتماد دارم در همهى زمینهها ــ هم به این آقایانى که با شما کار میکنند؛ منتها خوفم از این است که یک اصول مسلّم و روشنِ ما …لزوم حفظ معنویت و قداست اسلام، بیشترین جاذبهٔ اسلام
… اینکه ما یک انقلابى بودیم، نظامى بر اساس یک مکتبى تشکیل دادیم، دولتى شدیم مثل دولتهاى دیگر عالم و دل خوش کنیم که حالا تفکّرات مختلفى، نظامهاى گوناگونى بر دنیا حاکمند، یک مملکت پنجاهمیلیونى هم در اختیار ما اسلامیّین است؛ این خیلى کم است، این خیلى کوچک است. باید معنویّت اسلام که بیشترین جاذبهى اسلام مربوط به همین معنویّت است، در این دنیاى تاریک مادّى [حفظ شود؛ باید] قداست اسلام با همان درخشندگى که از اوّل انقلاب تا حالا در عمل ملّت و رهبر عظیمالشّأن فقید (رضوان الله تعالى علیه) نشان داده شده، باز هم نشان داده بشود؛ باید همان احساس قدرت و ابراز اقتداری که ناشى از اتّکال[7] به خدا است و امید داد به ملّتها و آنها را از حالت انفعال خارج کرد، باز هم از ایران اسلامى مشاهده بشود؛ همان پیوند مستحکم بین آحاد این ملّت و تودههاى عظیم و میان رهبران اسلامى و علماى دین که حاکى از …معنویت امام عامل وقوع انقلاب و ایستادگی در برابر ابرقدرتها
اگر معنویّت امام نبود، این کشور تکان نمیخورد، این حرکت به وجود نمىآمد. هم انقلاب نمیشد، هم این حصار پولادین در مقابل قدرتها و ابرقدرتها به وجود نمىآمد، هم در رحلت او اینجور طوفان بر پا نمیشد. چه شد که با درگذشت یک نفر، میلیونها نفر منقلب شدند، میلیونها دل شکست، میلیونها چشم گریه کرد، میلیونها انسان در همه جاى دنیا عزادار شدند؟ علّت این بود که آن بندهى صالح در زندگىاش به خدا متّصل شد، بندهى خدا شد، اطاعت خدا را کرد، خود را از هواهاى نفسانى …حرکت فزایندهٔ سیاستهای جهانی در جهت ضدیت با دین و معنویت
در کنار این جریان فکرى، سیاستها مستقلّاً یک حرکتى را شروع کردند باز به سمت ضدّیّت با دین و معنویّت. بعضى از آن سیاستها به این فلسفهها هم علىالظّاهر کارى نداشتند؛ البتّه کسانى هستند ــ نمیخواهم حالا این فکر را مطرح کنم امّا حالا بدانید، شاید هم میدانید ــ که معتقدند اصلاً تفکّرات مادّى، ولو چپترینش، مخلوق و محصول فکر سیاستمدارها است نه فلاسفه. میگویند …یقین به دستیابی معنویت به اقتدار جهانی
وضع دنیا عوض خواهد شد و معنویّت، حقّ خودش از اقتدار جهانى را در دنیا به دست خواهد آورد؛ این را بدانید، هیچ تردیدى در این نیست. این امکان ندارد که دیگر قدرتهاى بزرگ مثل آمریکا و غیره فرض کنند که این حرکت شتابندهى معنویّت را در دنیا از بین خواهند برد؛ این دیگر امکان ندارد. هر کارى با نظام جمهورى اسلامى بکنند، بازتاب مظلومیّت این نظام و ایستادگى و مقاومت آن، تأثیرِ برانگیزانندهتر و …غفلت از معنویت و رابطه با خدا ریشهٔ انحراف انقلابها و حکومتها
… آن که دلش به نور معرفت خدا و هدایت خدا منوّر بود، آن که اشارهاش براى این ملّت و براى ما و براى عشّاق اسلام در عالم، راهگشا و راهنما بود ــ یعنى امام راحل عظیم ما ــ به این جهت اینجور بود که این جنبهى از وجود او ــ [یعنی] رابطهى با خدا ــ تأمین شده بود. در دنیا انقلابها، حکومتها، ادارهها، ریاستها، از آنجا عیب پیدا میکند و منحرف میشود که از این جنبه، یعنى جنبهى معنویّت، جنبهى رابطهى با خدا، جنبهى ارتباط و اتّصال قلب به خدا غافل ماندند و غافل میمانند. ما هم اگر دقّت کنیم، آنجایى که پیش رفتیم، آنجایى که موفّق شدیم، خوب عمل کردیم و راضى هستیم، جایى است که این جنبه را تأمین کردیم؛ و هر جا ضربه خوردیم، به خاطر ضعف در این جنبهى کار است. ارتباط با خدا را نباید دستِکم گرفت؛ همه چیزِ ما در گروِ این رابطه است. این رابطه است که دل ما را قرص میکند تا از دشمنىها هراس نکنیم. این رابطهى با خدا است که دلهاى ما را از محبّت به مؤمنین و پویندگان راه خدا پُر میکند تا اختلاف نظرها و اختلاف سلیقهها …نشانههای رشد معنویت و افول مادیت در جهان
و ما امروز نشانههاى رشد معنویّت و افول مادّیّت را در دنیا داریم میبینیم. اروپاى شرقى را دیدید، بسیارى از نقاط دیگر دنیا را مشاهده کردید و بسیارى دیگر را بعداً مشاهده خواهید کرد؛ و ماجراى امروز عالم، یکى از آن عبرتآموزترین ماجراها است. حوادثى دارد در دنیا اتّفاق میافتد که اگر شبیه این حوادث در تاریخ اتّفاق افتاده [باشد]، حقیقتاً …حرکت شتابان دنیا در دو قرن اخیر به سمت دوری از معنویت و دین
در ارزیابى این کارى که به دست امام و با تکیه به قیام لله اتّفاق افتاده، بهتر این است که من وارد بحث نشوم؛ چون حقیقتاً آنقدر قضیّه عظیم است و حرف زیاد است که مشکل بتوان حقّ سخن را اداء کرد. من همینقدر به شما بگویم: برادران! شماها میدانید، کتاب خواندهاید، تاریخ خواندهاید، سالهاى متمادى است که روال حرکت عالم به سمت دورى از معنویّت و دین است. چند قرن است که دنیا دارد اینجور حرکت میکند و این البتّه دلایلى دارد، چیز ناشناخته و مجهولالعلّهاى هم نیست. در این دویست سال اخیر -که دویست سالِ اوج پیشرفتهاى صنعتى و علمى است؛ یعنى قرن نوزدهم که اصطلاحاً قرن روشنفکرى و قرن انسانگرایى و مانند اینها است و قرن بیستم- حرکت، با سرعت به سمت بیدینى بوده، به سمت جدا شدن از معنویّت بوده؛ یک مقدارِ این سِیر، سِیر طبیعى است و بهطور طبیعى لازمهی آن چیزهایى که پیش آمد، همین بود؛ یک مقدار [هم] حرکت ارادى و از روى برنامهریزى بوده. تمام دستگاههاى قدرت عالم به این نتیجه رسیدند که باید دین را از صفحهی عالم بزدایند. نه اینکه بکلّى اسم دین را هم از …لزوم رشد معنوی روزافزون نیروهای سپاه و انس با قرآن و حدیث و عبادت
ما باید اینجورى در نظر بگیریم که هر کسى وارد سپاه شد، در زیر شعاع تربیت و ادارهی معنوى شما روزبهروز کمالات معنویاش بیشتر بشود، روزبهروز جلوتر برود؛ یعنى هیچ افت روحى و معنوى ما در سپاه مشاهده نکنیم. برادرها با قرآن آشنا بشوند، با حدیث آشنا بشوند، با مفاهیم اسلامى آشنا بشوند، قدرت درک ذهنیشان بالا برود و واقعاً از لحاظ عملى مراقب، مواظب، اهل عبادات، اهل فرایض و نوافل، اهل صفا [باشند]؛ همانجورى که در ذهنیّت عمومى خود ماها و مردم همواره از سپاه وجود داشته؛ الان هم تا حدود زیادى همین در ذهنیّتها وجود دارد. سپاه واقعاً از نظر خیلى از مردم یک عنصر مقدّسى تلقّى میشود؛ ما این را بایستى واقعاً تحقّق ببخشیم و عمومیّت بدهیم و از آنچه تاکنون بوده، …درک نکردن معنویت مردم و انقلاب، اشتباه بزرگ دشمن
… پیش رفته هم همین است. سیاستها و قدرتهاى جهانى اشتباه کردند که خیال کردند با جمهورى اسلامى هم مثل بقیّهی کشورها و دولتهایى که در همین حدود، قدرت مادّى و سعهی[3] ظاهرى دارند، میشود برخورد کرد؛ با تهدید و با تطمیع و با فشار و اینها میشود از میدان خارج کرد؛ نه، اشتباه بزرگ دشمن همین بود که این معنویّت را، این روح توجّه به خدا و معنا را در مردم ما و در انقلاب ما درک نکرده. اگر این روح تقوا و توجّه به خدا باشد، بگومگوها -این اختلافهاى کوچک و کمعمق و البتّه غیرمهم، که به نظر بنده کماهمّیّتتر از آن است که به آن خیلى توجّه بشود- هم نخواهد بود. امّا بههرحال هرچه یکپارچگى و وحدت از همهی جهات بیشتر باشد، این زیباتر، باشکوهتر، …قوام و شخصیت سپاه به معنویت آن بهواسطهٔ روحانیان
… چون ذهن من بکلّى مصروف شد به این مسئله، [این را] بهعنوان اظهار علاقه و ارادت به آقایان [عرض میکنم]- این نقش حسّاس و مهم را برادران عزیز روحانى و نمایندگان روحانى که در سرتاسر سپاه حضور دارند، بایستى خیلى گرامى و عزیز بشمارند؛ حقیقتاً نقش تعیینکنندهاى است. و همانطور که عرض کردم قوام و شخصیّت سپاه به معنویّتش است و این معنویّت از طریق شما آقایان محترم و علماى محترم که معلّمین اخلاق و معنویّت و تزکیه هستید، قابل تأمین است. هم برادران بایستى قدر شما آقایان را بدانند و هم شما بایستى این صفحهی نورانیاى را که صفحهی قلوب منوّر برادران مؤمن سپاه است، براى منقّش کردن بهترین معارف و بهترین خصوصیّات، مغتنم بشمرید.این مجموعه انشاءالله مجموعهی کاملى است و امیدواریم که خداى متعال، …معنویت، ارتباط با خدا و تقوا عامل اصلی موفقیت امام
… درست است بگوید؛ عجلهاى نداشت. این متانت، این بردبارى، این حلم، این تسلّط بر نفْس، این سعهی صدر، در هر کسى باشد، او یک انسان بزرگى است. پس ببینید خصوصیّات بشرىِ امام هر کدام بهتنهایى جورى بود که هر کسى یکى از آن خصوصیّات را داشته باشد، یک آدم بزرگ است. و امام همهاش را داشت.امّا من به شما عرض میکنم، از من بپذیرید این حرف را: امام، با همهی این خصوصیّات هم اگر آن عامل اصلى را نداشت، نه این انقلاب پیروز میشد، نه شما مردم اینجور عاشقش میشدید، نه میتوانست این طوفان را در دنیا به وجود بیاورد، نه میتوانست در مقابل تهدید و ارعاب دشمن آنجور مثل کوه بِایستد؛ عامل اصلى در موفّقیّتهاى این مرد، آن چیزِ دیگر بود؛ آن چیست؟ معنویّت، ارتباط با خدا، تقوا، کار را براى خدا کردن، کار را حتّى براى نتیجهی ظاهریاش انجام ندادن.امید به شکوفایی معنویت و تحول اخلاقی در جهان سوم
آقای رئیس، عالیجنابان؛ صمیمانه امیدوارم این دوره از حیات جنبش، دورهی شکوفایی معنویّت و منشأ یک تحول اخلاقی عمیق در جهان سوم باشد. باید مطمئن باشیم که غنیترین و عظیمترین ذخائر فرهنگی متعلّق به ما است و خداوند متّعال نعمت را بر ما تمام کرده است. این ذخائر باید کشف شود و در خدمت عدالت، صلح، توسعه، ترقّی و تعالی ارزشهای انسانی قرار گیرد، این توفیق میّسر نیست مگر اینکه توان خود را باور …