لزوم کار ستادی و بهرهگیری از امکانات همهٔ دستگاهها
یک نکتهی دیگر در همین زمینه، مطلبی است که من قبلاً هم به آقای ستّاری این را تذکّر دادهام که معاونت علمی و بنیاد به کار ستادی اهمّیّت بدهند؛ یعنی در واقع مثل یک ستاد از همهی دستگاههای گوناگون کشور که در زمینهی علم و فنّاوری نقشی میتوانند ایفا کنند، استفاده کنند؛ هم از دو وزارت مربوط به آموزش عالی، هم از دانشگاه آزاد، هم از وزارتهای مربوط به صنعت و مربوط به نفت استفاده کنند؛ [چون] اینها امکانات فراوانی دارند که این امکانات میتواند در خدمت پیشرفت علم و فنّاوری قرار بگیرد؛ و معاونت علمی با تکیهی به جایگاه مدیریّتی خودش میتواند این کار را انجام بدهد. ضمناً از نخبه هم باید کار خواست؛ نخبه باید احساس کند که وجودش نافع است؛ یعنی احساس نافع بودن بکند؛ این، آن چیزی است که نخبه را خرسند میکند، خوشحال میکند، ثابتقدم میکند، پایدار در …
اهمیت این معاونت و تأسیس آن با پیگیری رهبری
این معاونت علمی رئیسجمهور، بخش بسیار مهمّی است، کار بسیار حسّاسی است - این معاونت با اصرار بنده، با دنبالگیری بنده در چندین سال قبل بهوجود آمد - بعد هم بنیاد نخبگان. کسانی هم [که بودند] واقعاً خدمت کردند؛ خانم سلطانخواه، آقای واعظزاده، امروز هم آقای ستّاری - که خب ایشان فرزند شهید هم هستند -[4] مسئول این معاونت مهم و این بنیاد مهمّند. توصیهی من به مسئولین معاونت علمی و بنیاد نخبگان این است که کار را باید دنبال کنید؛ …
سپردن پیشنهادهای نخبگان به دستگاه مربوط با کمک رئیسجمهور
… خب، هفت نخبهی این کشور اینجا آمدند، راجع به موضوعات مختلف حرف زدند؛ این چیز کمی نیست. دربارهی مسائل گوناگون، از صنعت و اقتصاد و علوم انسانی و غیره و غیره، اینجا صحبت شد. اینها را چه کار کنیم؟ با حرفهای این حضرات چه جوری باید رفتار کرد، چه جوری برخورد کرد؟ من عرضم این است: من میگویم شما این حرفها را بگیرید ــ ممکن است بعضی از پیشنهادها غیر عملی باشد که همینجور هم هست، بعضی از نظرات و پیشنهادها غیر عملی است امّا خیلیهایش عملی است ــ ببینید این پیشنهاد مربوط به کدام مجموعهی دولتی یا غیر دولتی است؛ به عنوان معاون رئیسجمهور ــ معاونت رئیسجمهور جایگاه بالایی است ــ از خود رئیسجمهور هم کمک بگیرید، این را از آن دستگاه بخواهید. حالا مثلاً مسئلهی مَکران مطرح شد، یک پیشنهادی هم وجود دارد؛ خیلی خب، این پیشنهاد را چه کسی باید تحقّق [ببخشد]، با کدام دستگاه مرتبط است؛ آن را پیدا کنید؛ با خود پیشنهاددهنده هم در این زمینه مشورت کنید، بعد دنبال کنید تا تحقّق پیدا کند؛ وَالّا اینکه ما حرفهای …
حلقهٔ وصل نخبگان با کشور برای استفاده از دانش آنان
… وجود داشته باشد! ما نباید بگذاریم نخبه احساس کند که وجودش بیاثر است؛ باید اثرگذاریِ خودش را احساس کند. فرض کنید حالا امروز مثلاً یک نخبهی فیزیک یا یک نخبهی ریاضی، به کجا باید مراجعه کند؟ میخواهد وجودش مؤثّر باشد دیگر؛ تحصیلات کرده و به رتبهی نخبگی رسیده؛ الان در کشور ما یک نخبهی ریاضی به چه کسی باید مراجعه کند تا کشور از وجود او، از دانش او، از نخبگی او، از ذهن او استفاده کند؟ البتّه اعتقاد خود من این است که اینجا هم معاونت علمی میتواند حلقهی وصل باشد که خوب است به این کار توجّه بشود و دنبال بشود. پس این مطلب اوّل: کلّ دستگاه ــ دستگاه دولتی و دیگر دستگاههای حکومتی ــ بایستی سعی کنند از نخبه استفاده کنند تا نخبه احساس کند وجودش مورد استفاده است.
حلقهٔ وصل اندیشکدهها با دستگاهها و استفادهٔ حداکثری از سرمایهٔ انسانی
… در کشور ما امکانپذیر نیست؛ حالا ممکن است در آینده جور دیگری بشود، امّا در حال حاضر اگر ما بخواهیم اندیشکدههای فعّال داشته باشیم، حتماً باید دولت کمک کند. این اندیشکدهها مجمع نخبگان هر رشتهای خواهد شد؛ این، آنها را دلگرم میکند، آنها را وادار به کار میکند. البتّه باز به نظر من حلقهی وصل این اندیشکدهها با دستگاههای ذیربط هم معاونت علمی رئیسجمهور است. البتّه باید دیوانسالاریها حذف بشود. ما در زمینههای گوناگون، کاغذبازی و دیوانسالاری زیاد داریم؛ یک جاهایی مضر است امّا مهلک نیست؛ در رابطهی با مزاج ظریف نخبگان، این کاغذبازیها مهلک است و پشت در نگه داشتنها و منتظر نگه داشتنها واقعاً بکلّی [آنها را] از …
تشکیل معاونت به اصرار رهبری و پیشرفت آن پس از بیتوجهی اولیه
… و فنّاوری است ــ دانش و فنّاوری، هر دو ــ که مسئول این کار، مخاطب این کار، بنگاهها و مراکز دانش و تحقیقند؛ دانشگاهها، مراکز تحقیقی، پژوهشگاهها و اندیشکدهها؛ اینها بایستی دنبال بکنند، و [هم] معاونت علمی رئیسجمهور، که این به نظر من بسیار کار مهمّی است. در دولت هفتم یا هشتم بنده اصرار کردم این معاونت به وجود آمد؛ مرحوم دکتر ابتکار[8] ــ خدا رحمتش کند ــ که مسئول این معاونت بود، آمد پیش من شکایت که به من نه میدان داده میشود، نه کار گفته میشود، نه مسئولیّت مشخّص میشود؛ یعنی توجّه نمیشد. خب الحمدلله پیشرفت کرده؛ بعدها، در این سالهای اخیر، بحمدالله پیشرفت خوبی کرده و مخاطب این حرف، از جمله معاونت علمی است که باید دنبال بشود.
پیشنهاد جدایی بنیاد نخبگان از معاونت علمی یا گماشتن مدیری قوی برای آن
… گفتم، نگرانی از خود بنیاد نخبگان است؛ بنیاد نخبگان خیلی مهم است؛ لازم است بنیاد نخبگان، زنده و پرتحرّک باشد. من البتّه به آقای دکتر ستّاری واقعاً اعتماد دارم، یعنی حقیقتاً، هم به تواناییهای ذهنی و علمی ایشان، هم به صحّت عمل ایشان اطمینان دارم. آقای ستّاری! اگر واقعاً میبینید که معاونت علمی و بنیاد نخبگان با هم نمیسازند، یعنی وظایف بنیاد نخبگان با فعّالیّتهای وسیع معاونت علمی سازگار نیست، یک فکری برایش بکنید؛ یا از هم جدایشان کنید یا لااقل در ذیل همان چهارچوب معاونت علمی، یک مدیر قوی برای بنیاد نخبگان بگذارید؛ کار بنیاد نخبگان را به دانشگاهها واگذار نکنید. اگر دانشگاهها اینکاره بودند و میتوانستند این کار را بکنند، اصلاً بنیاد نخبگان را تشکیل نمیدادیم.
پیشنهاد واگذاری طرحهای کلان تحقیقاتی به معاونت علمی یا اشراف آن بر آنها
… مسائل بپردازند. این طرحها، طرحهای بسیار مهمّی است؛ حتّی بعضی از طرحهای تحقیقاتی مربوط به انرژی هستهای همین طور [است]. اینها نبایستی مطلقاً توقّف پیدا کند؛ نباید تعطیل یا نیمهتعطیل باشد که میگویند بعضی از اینها نیمهتعطیل است یا بعضی مُشرف به تعطیل است. من به نظرم میرسد اینجا هم معاونت علمی میتواند در این زمینه نقش ایفا کند؛ حالا یا اینها اصلاً بکلّی محوّل بشود به معاونت علمی و دانشگاهها این را بسپرند به معاونت علمی، یا لااقل معاونت علمی در این زمینه نقش ایفا کند؛ خیلی مهم است. اینها، هم خسارت علمی است برای ما، هم دانشمند جوانی که در بخش مثلاً هستهای یا در بخش هوافضا یا در بخش نانو یا زیستفنّاوری با امیدواری مشغول فعّالیّت است، وقتیکه این بخش مورد بیاعتنایی قرار میگیرد و نیمهتعطیل میشود، مأیوس میشود. من قبلاً هم …
تشکیل معاونت فرهنگی در معاونت علمی و لزوم سطح عالی فعالیت آن
یک نکتهی دیگری که عرض میکنم، این است که خوشبختانه یک معاونت فرهنگی درست کردند در همین معاونت علمی که کار خوبی است؛ منتها سعی کنند این فعّالیّت فرهنگی سطح راقیای داشته باشد. امروز خوشبختانه سطح تفکّرات مذهبی در بین قشرهای جوان، یک ترقّیای پیدا کرده. من همینجا از فرصت استفاده کنم و تشکّر کنم از این مجموعههای ادارهکنندهی هیئتهای عزاداری در ایّام عاشورا که بعضی را خود من اطّلاع داشتم، بعضی را به من گزارش دادند. سطح هیئتها خیلی …
لزوم پافشاری بر حفظ گفتمان پیشرفت علمی
… مطالبهی از حقیر، همان حرفهایی را میزنند که ما اینها را مثلاً چند سال قبل در مجامع دانشگاهی مطرح کردیم؛ من خیلی خوشحال میشوم. معلوم میشود که این حرفها تبدیل شده به گفتمان، تبدیل شده به یک فضای عمومی و خواست عمومی؛ این خیلی باارزش است. این گفتمان را حفظ کنیم؛ یعنی من اصرار دارم مجموعههای مرتبط -مجموعههای دانشگاهی، آموزش و پرورش و بخصوص همین دستگاه معاونت علمی، که ظاهراً امروز هم اینجا نیستند- حتماً در این زمینه، یعنی حفظ این گفتمان پیشرفت علمی، بایستی پافشاری کنند.
لزوم رصد دائمی جریان علمی و رفع گرهها و مشکلات
به نظر من مهمترین کاری که این دو وزارت و این معاونت مهم میتوانند انجام بدهند، این است که باید همّت خود را صرف کنند برای زمینهسازىِ نوآوری علمی؛ نوآوری مهم است. این جریان نوآوری نباید متوقّف بشود؛ هر قدمی باید به دنبال خود، قدم بعدی را پیش بیاورد. برای اینکه ما بتوانیم جریان نوآوری را در کشور حفظ کنیم، یک رصد دائمی لازم است؛ دائم بایستی همین مسئولین محترمی که در معاونت علمی حضور دارند، این جریان علمی در کشور را رصد کنند؛ ببینند گرهها کجا است، گیرهای کار کجا است، مشکلات کجا است، ناهماهنگیها کجا است، آنها را برطرف کنند. شورای عالی انقلاب فرهنگی که البتّه به این مسائل در حدّ وظایف و مسئولیّتهای خودش میپردازد مهم است، بخش معاونت علمی هم که یک مجموعهی ستادی است برای هماهنگ کردن دستگاهها، و خود دستگاههای علمی کشور یعنی این دو وزارت، و پژوهشکدهها و پژوهشگاهها و مراکز گوناگون …
کار بینرشتهای معاونت علمی و لزوم کمک دستگاهها به آن
… است؛ مربوط به مسئلهی علم است، مربوط به پیشرفت علم است. در این زمینهها نکاتی گفته شد که به نظر من اینها بسیار درست بود. یک چیزهائی هم جنبههای اجرائی دارد، که این باز مربوط میشود به خانم سلطانخواه، به حیث معاونت علمی رئیس جمهور. البته ایشان درست میگویند؛ این کار شبیه رشتههای بینرشتهای دانشگاه است؛ یک کارِ بینرشتهای است و به نحوی به همه ارتباط پیدا میکند. باید دستگاههای مختلف هم به ایشان کمک کنند. من شنیدهام - نه از گزارشهای رسمی؛ از گزارشهای غیر رسمی اطلاع دارم و شنیدهام - که کارهای خیلی خوبی انجام گرفته یا انشاءاللَّه در شرف انجام است، که امیدواریم خروجی آنها را مشاهده کنیم.
توصیه به توجه و مراجعهٔ دانشجویان و محققان به این نهاد
راجع به آن مسائل مربوط به دانشجوها و محققین دانشگاهی که گفته شد و اینکه توجهی به آنها نمیشود، بودجهای صرف نمیشود، من این نهاد تازهبنیادِ معاونت علمی رئیس جمهور را - که بسیار نهاد خوبی است و مرجع همین جور چیزهاست؛ کارهای خوب و بزرگی هم انجام دادهاند - به شما یادآوری میکنم که به نظر من به آن باید توجه کرد؛ به آن مراجعه کرد. و امیدواریم که خداوند متعال به همهی شماها توفیق بدهد.
اهمیت تشکیل معاونت علمی و لزوم میدان دادن به آن
… مثلاً با شش دهم درصد یا هفت دهم درصد داریم پیش میرویم و کار میکنیم! واقعاً خیلی کم است. همهاش وعده میدهند آقا بهتر خواهد شد و نمیدانم چه خواهد شد؛ اثری هم دیده نمیشود. بودجهی تحقیقات را حقیقتاً زیاد کنید؛ به جاهای دیگر فشار بیاورید، ولی این را پیش ببرید. این معاونت علمی و تحقیقیای که بحمداللَّه اخیراً در ریاستجمهوری تشکیل شد، این از آن کارهای بسیار مهم است - یکی از کارهای ساختاری همین است - به آنها میدان بدهید، راه را باز کنید، کمک کنید و از آنها مطالبه کنید و بخواهید؛ آنها میتوانند این کارها را پیش ببرند. یکی هم این مسأله است.
ایجاد معاونت علمی از برکات این دولت و توان آن برای کارهای مهم
… آموزشی؛ مثل اردوهای علمی؛ مثل جایزه به نوآوریها؛ مثل مطالبهی دستگاه صنعت از محقق جوانی که در دانشگاه دارد یک کاری را انجام میدهد، یعنی ارتباط دانشگاه و صنعت که این هم جزو شعارهای حتمی و قطعیای بوده است که بنده از سه، چهار سال قبل از این مطرح کردم. خوشبختانه در این دولت، معاونت مخصوصی به نام «معاونت علمی» برای کارهای علمی بوجود آمد که این جزو برکات این دولت است و اتفاقاً یکی از همشهریان خود شما در این معاونت مشغول کار است. به نظر من این معاونت، معاونت مبارکی است و کارهای بسیار مهم و خوبی را میتواند انجام بدهد. با کمک این معاونت، آقایانِ دو وزیر - هم در شورای عالی انقلاب فرهنگی، هم در دولت - مطالبه کنند، تا مدیران بتوانند وسائل را برای این معنا فراهم بکنند.
رضایت معاونت علمی از حمایت دستگاهها
حالا الحمدلله معاونت علمی راضی [است]؛ من اینجا نوشتهام «از سوی دستگاهها حمایت نمیشوند»، امّا حالا ایشان میفرمایند که حمایت میشوند، خیلیخب اگر شما راضی هستید دیگر ما چه بگوییم؟ قضیّهی ما قضیّهی شما است.
باارزش بودن کارهای علمی انجامشده
مسئلهی سلامت یکی از نقاط خوب است. کارهای علمی که در معاونت علمی دارد انجام میگیرد، کارهای باارزشی است. مسئلهی آبیاری زمینها که معاون اوّل محترم هم در این قضیّه فعّال شدند و خوزستان و ایلام و زابل و جاهای دیگر را مثل اینکه خود شما [رفتید]. (زابل را نرفتید؟ بله، پس زابل را هم حتماً بروید؛ خوب شد که گفتیم.) اینها حتماً کارهای خوبی است که انجام گرفته.