مطرح نکردن گرفتاریهای شخصی و اشکال به دولت و نهضت در این مقطع
… اینها. جواهرات که پشتوانه این مملکت بوده، یک مقداریش را رضا شاه برد و انگلیسها بین راه از او گرفتند و بردند؛ یک مقداریش را هم ایشان حمل کرد و برد. الآن هم بانکهای ما گرفتار قرض است؛ یعنی دولت گرفتار قرضهایی است که اینها از بانکها گرفتهاند و گذاشتند رفتند. در هر صورت، الآن وقت این نیست که ما گرفتاریهای شخصی که داریم طرح کنیم، و هی به دولت اشکال بکنیم؛ به ملت اشکال بکنیم؛ به نهضت اشکال بکنیم.
انتظار نداشتن اصلاح فوری کشور پس از قرنها سلطهٔ ستمگران
شما توقع نداشته باشید که یک کشوری که 2500 سال تحت سلطه سلاطین جور بوده است، و قریب شصت سال تحت سلطه رژیم ناپاک پهلوی بوده است و با همه قوا و با همه کوششها، کوشش کردند که این کشور را از همه حیث به عقب بزنند، توقع نداشته باشید به مجرد اینکه آنها رفتند، اینجا بشود یک گلستان و مردمش هم بشوند ملائکه!
توجه به خواستههای شخصی پس از احساس پیروزی، لازمهٔ هر انقلاب
… کردید که همه قشرهای ملت مسائل شخصی و مسائل حزبی و گروهی خودشان را کنار گذاشته بودند، و رو به یک مقصد میرفتند. حتی آن گروههایی که موافق با نهضت هم نبودند آنها هم سکوت میکردند، طرح نمیکردند مخالفت را؛ برای اینکه میدیدند مقابل ملت نمیتوانند عرض وجود بکنند. لکن بعد از اینکه این پیروزی تا همین حد حاصل شد و مردم دریافتند که حریف را از میدان بیرون کردهاند، آن هم یک همچو حریف قدرتمند و ریشه داری که رژیم 2500 سال بود، بعد که مردم احساس پیروزی کردند، مثل اینکه 35 میلیون جمعیت را از زندان بیرون کرده باشند، اینها از اختناق و از زورها و چپاولگرها و اینها یکدفعه زدند بیرون؛ و بعد از اینکه خودشان را پیروز دیدند، این معنایی که لازمه انقلاب است، در ایران هم حاصل شد و آن اینکه بعد از انقلاب توجه میشود به خواستهای شخصی. در حال انقلاب اصلًا صحبت مسکن هیچ مطرح نبود که مسکن کی دارد، کی ندارد؛ حتی آن زاغهنشینها هم- آن طوری که یکوقت نشان دادند- آنها هم در مصاحبه گفت یکیشان که ما صبح که میشود همهمان با هم میرویم برای تظاهر. اصلًا مطرح نبود که کسی مسکن دارد یا ندارد؛ کسی فلان …
تقدم هدف نهضت بر خواستههای شخصی در دوران مبارزه و اکنون
… چطور است، خانه دارم یا ندارم؛ این حرفها اصلًا مطرح نبود؛ اگر آن وقت هم این حرفها مطرح بود، پیشرفت نمیشد. آن وقت مردم همه یک توجه داشتند و از سایر چیزها غفلت کرده بودند؛ آن یک توجه اینکه باید این سلسله برود، که خائن است، و باید یک حکومت اسلامی پیدا بشود. همان طور که قبل از اینکه ما این سد بزرگ را بشکنیم- در حالی که توجه داشتیم به شکستن این سد- از کارها و از حالات خودمان غافل بودیم، که مثلًا من فلان حاجت را دارم، غافل بودیم؛ و این غفلت و توجه به مقصد پیشبرد کرد. همین طور حالا هم باید این چیزها [رعایت بشود]؛ چون ما بین راه هستیم، [هنوز] نرسیدیم به مقصد، ما راه داریم، طولانی است راه.
پرهیز کشاورزان و کارگران و مردم از طرح کمبودهای دیرینه در این مقطع
… پوست را از سر همه شما میکند! اگر خدای نخواسته عود کند آن مسائل. اینها فهمیدند که ما یک همچو پاسدارانی داریم توی مملکت، شما را اول خواهند [کشت]! اول آن جوانهایی که قدرتمند هستند و اینها از آنها ضربه خوردند، اول حساب شما را صاف میکنند، بعد هم حساب همه را. الآن نباید رعیت به فکر این باشد که من آبم کم است. [امکاناتم] کم است. تو آبت از اول کم بود؛ امسال هم که خدا به شما باران داد. نباید کارخانهای خیال کند که من حالا چیام کم است، چیام ناقص است. این از اول ناقص بود. نباید حالا- عرض میکنم که- مردم به فکر این باشند که من حالا خانه ندارم. تو خانه از اول نداشتی؛ تازه نشده این.
ممکن نبودن اصلاح همه در پنج ماه و همگانی بودن گرفتاریها
جوان ما را اینها به طوری بر خلاف انسانیت تربیت کردند که مشکل است به این زودی بشود اینها را برگرداند به یک حالی که از آن راه به این راه بیاید تا راه بیفتد. هر معمّمی روحانی نیست و هر قائل به اسلامی، مُسْلِم نیست. و در دستگاه جور که از همه قشرها استفاده میکردند، از این قشر هم استفاده شده است و شما توقع نداشته باشید که در ظرف پنج ماه بشود همه را اصلاح کرد. نه همان شهر شما این گرفتاری را دارد، شهرهای دیگر هم همین گرفتاریها را دارند، قشرهای دیگر هم همین گرفتاریها را دارند. منتها هر یک از گروهها که میآید همان وضع خودشان را- چون محسوسشان بوده است- میگویند که هیچ جا بدتر از محل ما نیست. از کردستان میآیند همین را میگویند، از لرستان میآیند همین را میگویند و از هرجا که میآیند همین مسائل مطرح است و همه هم درست میگویند، برای …
نقد گمان درست شدن فوری همه چیز پس از پیروزی
… و لو اینکه یک مکتبِ مخالفی ندارند لکن از اسلام ترسیدهاند، و بیجهت هم ترسیدهاند لکن خوب، ترسیدهاند؛ علاوه بر این، یک دستهای زیر پرده در کار هست برای درست کردن این گروههای مختلف و ایجاد اختلاف کردن، که الآن در ایران این عوامل هست. یکی احساس پیروزی؛ که دنبال احساس پیروزی، برگشت به این است که حالا ما بعد از پیروزی میخواهیم ثمراتی داشته باشد؛ و همچو گمان کردند که فوراً تا پیروز شدند همه چیز درست میشود؛ یک مملکتی که همه چیزش به باد رفته، یکدفعه همه چیزش درست میشود؟! این یک عامل بود.
تبیین ناممکن بودن اصلاح فوری امور پس از رفع موانع
مردم هم باید خودشان با هم دست به هم بدهند. مملکت مال خودشان است، باید مملکت خودشان را، خودشان درست بکنند. به مردم باید حالی کرد که خوب، یک نهضتی شد و این موانع مرتفع شد؛ به مجرد رفع موانع که نمیشود که فوراً همه چیز درست بشود. حالا وقت کار است، وقت عمل است؛ نه وقت صحبت. حرفها را باید کنار گذاشت و عمل کرد.
مراجعات مکرر مردم دربارهٔ بیکاری و نبود آب و برق و مدرسه و بیمارستان
بله، اینها مکرراً آمدهاند پیش من. هر دستهای که میآیند [میگویند] در اطراف ما بیکاری زیاد است، هیچ نداریم، آب و برق نداریم، دبستان نداریم- عرض میکنم که- بیمارستان نداریم؛ از این حرفها. خوب، هر کس از هر جا هست میآید میگوید. و غالباً هم میگویند هیچ جا مثل ما محروم نبوده. ما به اینها میگوییم که خوب، این تازه شده است، یا از قدیم بوده است؟ این انقلاب این را آورده است یا خیر، این سابق بوده است و حالا ما وارد شدهایم به یک جایی …
ناممکن بودن رفع فقر پنجاهساله در چند ماه و لزوم مهلت برای راه افتادن کارخانه و کشاورزی
… این چه شد. این هم یک چیزی که شده. آنی که شده است را باید حساب کرد؛ و «باید بشود» را مهلت داد. فقر از سابق بوده است. آن وقت صحبتش را نمیکردند؛ حالا که یک تحول حاصل شده است و بساط به اینجا رسید، فریادشان درآمده که حالا چه شده! چرا فقر ما تمام نمیشود؟ آخر فقر پنجاه ساله را میشود با دو روز، با یک ماه، با دو ماه از بین برد؟ خوب، باید مهلت بدهند کارخانهها راه بیفتد، که مهلت نمیدهند. مهلت بدهند که زراعت و کشاورزی راه بیفتد؛ این هم توی کشاورزها میروند و نمیگذارند انجام بگیرد.