رفتن به محتوای اصلی

مصلحت

نام‌های دیگر: مصلحت‌اندیشی، مصلحت‌گرایی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سنجش خیر و صلاح در تصمیم‌ها و مرز آن با دست کشیدن از آرمان‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار وزیر، مسئولان وزارت امور خارجه و رؤساى نمایند‌گیهاى جمهورى اسلامى ایران در خارج از کشور— ۱۳۷۰/۰۴/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۱
۱۳۷۰۱۳۹۱

فقط سال ۱۳۹۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

و امّا مصلحت؛ مراد از مصلحت، مصلحت شخص من و شما نیست که اگر این اقدام را ما کردیم، بعد ممکن است برایمان گران تمام بشود؛ خب گران تمام بشود، من مگر که هستم؟ ما مگر چه هستیم؟ مصلحت یعنى مصلحت انقلاب. اگر کارى به مصلحت کشور است و به مصلحت انقلاب است و به مصلحت شخص من نیست، گو مباش، چه اهمّیّت دارد. مصلحت یعنى مصلحت انقلاب، و این مصلحت، همه‌جانبه است، یعنى از رفتار شخصى ما شروع میشود. این را به شما عرض بکنم که شما که مأمور وزارت خارجه هستید ــ بخصوص سفرا که در خارج هستند و در درج‌ دوّم کسانى که به خارج رفت‌وآمد دارند ــ کار شما و منشِ شخصى شما با منشِ شخصىِ عضوى در یک وزارتخان‌ دیگر متفاوت است. شما همین‌طور که اوّل عرض کردیم رسولید، پیام‌آورید، از شما حدس زده میشود که در داخل چه خبر است. شما اگر [با روش] مسلمانى زندگى کنید در سفارتخانه یا همسر شما، فرزندان شما، کارمند شما روش مسلمانى داشته باشند، این فرق میکند با اینکه یک هم‌سطح شما و هم‌رتب‌ شما در یک وزارت دیگرى از وزارتهاى ما، منش اسلامى داشته باشد؛ اینجا اثرش چشمگیرتر است. اگر خداى نکرده روش عملى شما اندکى اختلال داشت، باز ضررش بیشتر است. پس، از اینجا مصلحت را شروع کنید. رفتار مصلحت‌آمیز.
و مصلحت! مصلحت معنایش این است که اگر در راهى مى‌رویم، به صخره‌اى رسیدیم و دیدیم صخره را نمى‌شود حرکت و تکان داد، حرکتمان را متوقف نمى‌کنیم. مى‌رویم آن طرف، از بغل صخره یک راه باز مى‌کنیم و مى‌رویم. این، معناى مصلحت است. یعنى علاج‌جویانه با مسائل برخورد کردن، که این با حکمت فرق دارد. همیشه سعى در حل مشکلات کردن و گره‌ها را با زرنگى باز کردن!
بعضی خیال میکنند که «مصلحت» در مقابل «حقیقت» است؛ در صورتی که مصلحت هم یک حقیقت است؛ کمااین‌که حقیقت هم مصلحت است. اصلاً حقیقت و مصلحت از هم جدا نیستند. مصالحِ پنداری و شخصی است که بد است. وقتی مصلحت شخصی نیست، وقتی مصلحتِ مردم و مصلحتِ کشور است، این میشود یک امر مقدّس، یک امر خوب، یک چیز عزیز؛ چرا ما باید از آن فرار کنیم؟ لذا من این را واقعاً مصلحت نمیدانم.

لزوم رعایت مصلحت درست و منافات نداشتن حقیقت با مصلحت

بنابراین آرمان‌گرائی به‌هیچ‌وجه به معنای در همه‌ی زمینه‌ها پرخاشگری کردن، برخی از واقعیات لازم و مصلحتهای لازم را ندیده گرفتن، نیست. مصلحت هم شده یک اسم منفور؛ آقا مصلحت‌گرائی میکنند! خب، اصلاً باید ملاحظه‌ی مصلحت بشود. هیچ وقت نباید گفت که آقا حقیقت با مصلحت همیشه منافات دارد؛ نه، خود حقیقت یکی از مصلحتهاست، خود مصلحت هم یکی از حقایق است. اگر مصلحت‌اندیشىِ درست باشد، باید رعایت مصلحت را کرد؛ چرا نباید رعایت مصلحت را کرد؟ باید مصالح را دید.