رفتن به محتوای اصلی

مصادرهٔ اموال

نام‌های دیگر: مصادرهٔ اموال پهلوی، مصادره اموال

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ضبط اموال خاندان پهلوی و وابستگان رژیم گذشته پس از انقلاب و حدود شرعی آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:حکم مصادره اموال سلسله پهلوی به شورای انقلاب‌— ۱۳۵۷/۱۲/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۸ پاراگراف)

جواز اخذ اجاره‌بها از سوی دولت از زمان قرارداد

چون غالباً اموال آنان از غصب و حرام تهیه شده است و ظاهراً اکثر قریب به اتفاق آنان مالیاتهای شرعی را نپرداخته‌اند، دولت مجاز است اجاره بها را از حال قرارداد اخذ کند.

معافیت ضعیفان از اجاره‌بها و جبران اموال حلال فراریان

و از اشخاصی که ضعیف هستند اجاره بها نگیرد. و چنانچه پس از تحقیق معلوم شد بعضی از فراریان اموالشان از راه حلال بوده و مالیاتهای شرعی را به طور کامل پرداخته‌اند، دولت از موارد خیرات عمومی جبران نماید.[1]

لزوم خرج اموال وابستگان پهلوی برای فقرا و مستمندان

از آنجا که اموال مصادره‌شده وابستگان به رژیم پهلوی باید خرج فقرا و مستمندان گردد و بنیاد 15 خرداد هم مسئول رسیدگی به وضع آنان است موارد مذکور با موافقت جناب آقای نخست وزیر و مراعات جهات شرعیه به بنیاد پانزدهم خرداد انتقال می‌یابد.

رسیدگی شرعی و تسلیم به کمیتهٔ امداد برای فقرا

جنابان حجتی الاسلام آقای یزدی و آقای محمدی گیلانی، زحمت کشیده و به جهات شرعیه آنچه مرقوم شده رسیدگی نمایید. در صورت تطبیق با موازین شرعیه به کمیته امداد و برای فقرا تسلیم شود.

نامشروع بودن هر تصرف و خلع ید پیش از تعیین تکلیف شرعی در محاکم

درباره توقیفها مطلب همان است که در بیانیه هشت ماده‌ای آمده است. و پیش از تعیین تکلیف شرعی در محاکم، هر گونه دخل و تصرف، خلع ید، سرپرست گذاشتن، و غیره مشروع نیست. و اگر حکمی و یا دستوری مخالف آن باشد، اعتبار ندارد. و ستاد در جلوگیری آن اقدام قاطع نماید. و در صورت نسبت [دادن‌] چیزی به این جانب، تا از شخص این جانب سوال نشده است باید ترتیب اثر ندهند؛ زیرا بسیاری از امور که به این جانب نسبت داده می‌شود بر خلاف واقع است.

ممنوعیت تصرف و مصادرهٔ مال جز به حکم حاکم شرع پس از بررسی دقیق

5- هیچ کس حق ندارد در مالِ کسی چه منقول و چه غیر منقول، و در مورد حق کسی دخل و تصرف کند یا توقیف و مصادره نماید مگر به حکم حاکم شرع، آن هم پس از بررسی دقیق و ثبوت حکم از نظر شرعی.

نقد تعرض خودسرانه به اموال و املاک مردم و تقسیم و مصادرهٔ آن‌ها

اخیراً گزارشهایی می‌رسد که افراد غیر مسئول، و احتمالًا از گروههای منحرف، و گاهی مقامات مسئول بر خلاف مقررات اسلامی و قانونی متعرض اموال و املاک محترمِ مردم می‌شوند و به طور سرخود به تقسیم املاک و مصادره اموال اشخاص می‌پردازند؛ و گاهی به منازل اشخاص بدون مجوز شرعی و قانونی وارد و آنان را جلب می‌نمایند؛ و اگر شخص مورد نظر نباشد، بستگان و زن و فرزند او را جلب می‌کنند؛ و گاهی به بهانه‌هایی هتک آبرو و حیثیت اشخاص را می‌نمایند؛ و با این اعمال غیر شرعی هتک جمهوری اسلامی و مقامات قضایی را …

لزوم صورت‌برداری دقیق از اموال مصادره‌شده به نام مستضعفان و موارد مصرف آن

وظیفه آقایان است که به عملکرد مسئولان بنیاد- از بدو تاسیس تا کنون- رسیدگی کنید و ببینید این مسئولان تا کنون چه کرده‌اند؛ و اگر خدای ناکرده مورد سوئی مشاهده شد باید بی‌درنگ به اقدامات قانونی متوسل شوید. اموال منقول یا غیر منقول- که تا کنون به نام مستضعفان مصادره شده- باید دقیقاً صورت‌برداری شود؛ و مواردی که تا کنون به مصرف رسیده- یا آنچه که موجود است- مورد رسیدگی قرار گیرد. شما آقایان اختیار دارید، دستورات لازم را- خصوصاً آنجا که مربوط به فقرا و مستضعفان باشد- صادر کنید. چنانچه در اجرای این امر احتیاج به رای دادگاه دارید دادستان انقلاب موظف است دادگاه ویژه‌ای بدین منظور تشکیل دهد.

محکومیت مصادره به دست افراد غیرمسئول و لزوم حکم شرعی دادگاه

8- مصادره اموال متجاوزین از طرف افراد غیر مسئول و یا محاکم غیر صالحه شدیداً محکوم است. تمام مصادرات باید از روی موازین شرعیه با حکم دادستان و یا قضات دادگاهها باشد و هیچ کس حق دخالت در این گونه امور را ندارد. متخلفین باید شدیداً مواخذه شوند.

نقد گرفتن اموال و خانه و زمین مردم بدون مجوز شرعی و قانونی

… کاری دلمان می‌خواهد می‌کنیم. حجتشان همین است. از هر که بپرسی چرا این طور؟ می‌گوید انقلاب کردیم. انقلاب کردیم. مال مردم را می‌رویم، می‌ریزیم. منزل مردم اموالشان را می‌گیرند به اندازه‌ای که زن و بچه‌شان روی زمین‌ می‌نشینند. حجتشان این است که انقلاب کرده‌ایم. زمینهای مردم را می‌گیرند، نمی‌گذارند کشت بشود. یا می‌گیرند می‌دهند دست یکی دیگر. حجتشان این است که انقلاب کردیم. اشخاصی می‌ریزند تو خانه‌های مردم، بدون اینکه یک مجوز شرعی، یک مجوز قانونی داشته باشند، حجتشان این است که انقلاب کردیم. معنی این [حرکت‌] این است که اسلام این طور می‌گوید. انقلاب کرده‌ایم، یعنی حالا جمهوری اسلامی داریم، و طریقه اسلام این است که موازین و جهاتی که هست دیگر تمام دیوارها بریزد، و تمام موازین از بین برود.

لزوم باقی گذاشتن سهم زن و فرزند حتی در مصادرهٔ اموال مجرم

… بکنم. انقلاب شده. یعنی انقلاب شده، از یک رژیم ظالم به یک رژیم عدالت. رژیم عدالت معنایش این نیست که هر که هر طوری دلش می‌خواهد عمل کند. یک قواعدی در اسلام باید باشد. باید قوانین اسلام باشد. نه بریزند مردم، زنها را، زن و بچه مردم را بیرون کنند از منزلشان. با اینکه من این را، شاید ده دفعه گفته باشم که بر فرض اینکه یک نفری جانی باشد، مستحق قتل باشد، تمام اموالش باید مصادره بشود. لکن زن و بچه‌اش که نباید گرسنه بمانند. خوب، به اندازه زن و بچه‌اش باید برایشان بگذارند.

نقد بیرون کردن مردم از خانه و گرفتن دارایی‌شان با معیار عقل و شرع و انسانیت

مابقی‌اش را ببرند. مع ذلک کراراً برای من نوشته‌اند، گفته‌اند که فلانی بیخود اموالش را گرفته‌اند. حالا بیخودش را من نمی‌دانم. اما آمده‌اند فرش از زیر پای ما کشیده‌اند، و ما را از منزلمان بیرون کرده‌اند، و چه کرده‌اند، و ما مانده‌ایم همین طوری. آخر این را عقل می‌پسندد؟ شرع می‌پسندد؟ انسانیت می‌پسندد که ما یک همچه کاری سر مردم در آوریم.

لزوم مصادرهٔ اموال نامشروع بر اساس موازین اداری و قانونی

و مالکیت غیر مشروع محترم نیست. اینهایی که اندوخته کردند و هیچ حسابی نداشتند و هیچ موازینی نداشتند، مالهای مردم را اینها اندوخته کردند، مالهای مردم مصادره باید بشود. لکن این معنا باید معلوم بشود که مصادره اموال روی موازین اداری، روی موازین قانونی باید باشد. اگر بنا باشد که هر کس برسد، بریزد و مصادره کند، این هرج و مرج است. هرج و مرج نباید [باشد] در یک مملکتی که حالا شما انقلاب کردید، پس باید هرج و مرج هم باشد؟! هرج و مرج نباید باشد، باید روی موازین باشد. دادگاههای انقلاب هستند، وقتی که مراجعه کنید به آنها، که …

لزوم انجام مصادره بر موازین قانونی و جدا از هرج و مرج

… می‌کنند. یکیش هم این است که بریزند مردم را به هم، آنها بریزند بگیرند، آنها بریزند اخراج کنند، و این خودش یک اغتشاشی می‌شود. موازین باید داشته باشد. اسلام این طور نیست که هرج و مرج را بگوید که نه، هرج و مرج جایز است. اسلام حدود دارد و باید روی حدودش عمل بشود. اگر اشخاصی باشند که مال مردم را برده‌اند، هر کس نمی‌تواند برود مال را از او بگیرد که این مالِ مردم است، باید روی موازین باشد، روی موازین قانونی باشد. یا فرض کنید، مالی یا زمینی یا آپارتمانی یا هتلی مال مردم باشد و یک کسی از مال مردم درست کرده باشد، این هم باید روی موازین قانونی باشد، و به طور هرج و مرج نباشد. مسئله مصادره، یک مساله است، مساله هرج و مرج، یک مسئله دیگر. آقایان باید توجه داشته باشند که به مجرد اینکه یک چیزی به گوششان خورد و مطلب را هم درست نفهمیدند چیست، بریزند و بشکنند، و عرض بکنم که مصادره کنند و بعد هم اعلام کنند که ما با قوّه قهریّه مقابله خواهیم کرد. خوب، این معنایش هرج و مرج است. همانی است که می‌خواهند …

رسیدگی با صبر به حساب سرمایه‌داران بزرگ و مصادرهٔ بخش نامشروع

… شده است که اینها اموالشان، اموال غیر مشروع بوده است، مصادره شده است و به بیت المال برگشته است، آنجا هم همین طور است. اگر چنانچه شما اطلاعاتی دارید به اینکه این آدم مال مردم را مصادره کرده، باید بروید بگویید و [تلاش‌] بکنید تا ثابت بشود روی موازین‌ نبوده است. و اینها البته یک مسئله دیگر هم هست و آن است که حساب اینها کشیده خواهد شد؛ ولی با یک صبر، با یک حوصله. حساب این سرمایه‌دارهایی که بزرگ‌اند و معلوم است که این سرمایه دارها روی مشروعیت به این زیادی نمی‌شوند، اینها را حسابشان را می‌کشند و آن مقداری را که غیر مشروع است، ازشان مصادره می‌کنند. اما نه معنایش این است که شما بگویید که حالایی که بنا شد چه باشد، پس تا یک هتلی ما دیدیم از یک کسی است، بریزیم و بگیریمش، دیگر هیچ موازین نداشته باشد. باید موازین داشته باشد، نه اینکه هر کسی هر کاری دلش می‌خواهد بکند، و هر کس هر جور عمل بکند و اسمش هم این است …

مصادرهٔ ثروت مخالف اسلام و زمین‌های موات فروخته‌شده بدون مالکیت

من دیگر وقتم کم است؛ وقت من کم است. امور باید موافق اسلام باشد. ثروت اگر ثروتی است که مخالف اسلام است، مصادره خواهد شد؛ حساب خواهد شد. این املاکی که گفته شد که مصادره می‌شوند و دولت چه می‌کند املاک مردم نیست. عبارت از زمینهای مواتی که دولت سابق بدون اینکه مالک باشد فروخته است؛ یا اشخاصی بدون اینکه مالک شده باشند فروخته‌اند. اینها هست. نه اینکه یک کسی خودش زمینی را احیا کرده، و بروند از او بگیرند. این حرفها نیست در کار؛ اسلام این حرفها را ندارد که برای هوای نفس اشخاص مال مردم را از آنها بگیرد [چنین‌] نیست. مال مردم روی حقوق حقه شرعی …

نادرستی مصادرهٔ اموال وابستگان رژیم سابق جز اموال حاصل از دزدی و چپاول

… من عرض می‌کنم- از اول هم گفته‌ام- که دادگاهها نباید روی آن مسائل سابق‌ عمل بکنند، دادگاهها باید به تمام معنا اسلامی [باشند]، و توجه به اینکه خدای نخواسته یک بیگناهی یکوقتی گرفتار نباشد یا یک کم گناهی زیاد از اندازه به او تحمیل نشود، این از مسائل مهم است. قضیه مصادره اموال هم مسئله‌ای است که به نظر من مگر در یک استثناهایی که معلوم است که همه اموالش از سرقت و دزدی بوده و از خیانت و چپاول و امثال ذلک بوده؛ و الّا اگر کسی- فرض کنید- ساواکی بوده، یا کسی- فرض کنید- وکیل مجلس بوده، محتمل است که خودش مال داشته است؛ این را نباید مصادره کرد؛ زیرا اینها زن و بچه دارند؛ اینها زندگی دارند. همین چند روز اخیر نامه‌ای آمده است از عیال علامه وحید کرمانشاهی[7]- که او را کشته‌اند- که اموال ما را مصادره کرده‌اند، و ما چیزی نداریم. و من گفته‌ام که تماس بگیرند؛ که آخر نمی‌شود همچو چیزی. حالا ما فرض می‌کنیم …

ضبط و نگهداری اموال خاندان پهلوی در فشم و گلندوک و پرداخت مخارج از درآمد آن

لازم است جنابعالی به قریه فَشَم و سایر بخشهای حومه بروید و در تشکیل کمیته انقلاب اسلامی اقدام نموده و اموالی را که از خاندان پهلوی در آن حدود و در بخش گلندوک موجود است ضبط و نگهداری کنید؛ و چنانچه مخارجی نیز داشت از درآمد آنها بپردازید. و مردم آن سامان را به حفظ اتحاد و یگانگی دعوت نموده از اختلاف و تفرقه بر حذر دارید. از خدای تعالی توفیق همگان را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

لزوم ملی شدن اموال غصبی شاه و پدرش و صرف آن برای مستمندان

بتدریج! حالا یک روز عقب، هی عقب، عقب! ما تهران که بودیم این مطلب را گفتیم به اینها که باید کلیه دارایی- دارایی نمی‌گوییم که دارایی آنها بوده است- کلیه آن چیزهایی که محمد رضا خان و پدرش و اتباع اینها غصب کردند از این ملت، باید همه اینها ملی بشود و به صرف مستمندها برسد؛ هیچ ارتباطی به دولت ندارد؛ غنیمتی است به دست آمده است با نهضت این ملت- یعنی این ملتی که از طبقه سوم است. شما آمار اینهایی که کشته شدند- یکوقتی اگر می‌توانید، هر کس می‌تواند در هرجا هست به دست بیاورد- اگر یک دولت [مند] توی آن هست، اگر یک تاجر درجه اول توی آن هست، اگر یک خان توی آن هست، اگر یک سردار توی آن هست، اگر یک وزیر توی آن هست، اگر یک کمونیست توی آن هست، …

دستور مصادرهٔ دارایی سلسلهٔ پهلوی و وابستگان برای ساخت مسکن ضعفا

ما بسیار کارها در پیش داریم که باید من بعضی از آنها را برای شما عرض کنم. من در این آخر که از تهران می‌خواستم بیرون بیایم، دستور دادم که تمام املاک و دارایی سلسله‌ منحوس پهلوی و تمام دارایی آن اشخاصی که وابسته به او بودند و این ملت را چاپیدند مصادره بشود. برای طبقه ضعیف مسکن ساخته بشود. [در] سرتاسر ایران برای ضعفا مسکن می‌سازیم. همین دارایی شاه سابق و خواهر و برادرش برای یک مملکت، برای آباد کردن یک مملکت کافی است. ما عمل می‌کنیم، حرف نمی‌زنیم. تمام کمیته‌هایی که در تمام اطراف ایران هست موظفند که آنچه به دست آمد از مخازن ایران، هر چه که اینها بردند و مخفی کردند و اتباع آنها بردند و …

مأموریت شورای انقلاب برای مصادرهٔ اموال سلسلهٔ پهلوی و وابستگان

شورای انقلاب اسلامی به موجب این مکتوب ماموریت دارد که تمام اموال منقول و غیر منقول سلسله پهلوی و شاخه‌ها و عمال و مربوطین به این سلسله را که در طول مدت سلطه غیر قانونی از بیت المال مسلمین اختلاس نموده‌اند، به نفع مستمندان و کارگران و کارمندان ضعیف مصادره نمایند و منقولات آن در بانکها با شماره‌ای به اسم شورای انقلاب یا اسم این جانب سپرده شود و غیر منقول- از قبیل مستغلات و اراضی- ثبت و مضبوط شود تا به نفع مستمندان از هر طبقه صرف گردد در ایجاد مسکن و کار و غیر ذلک. به جمیع کمیته‌های انقلاب اسلامی در سراسر کشور دستور می‌دهم که آنچه از این غنایم به دست آورده‌اند در بانک با شماره معلوم بسپرند. و به دولت ابلاغ نمایید که این غنایم، مربوط به دولت نیست و امرش با شورای انقلاب است، و آنچه مامورین دولت به دست آورده‌اند یا …

لزوم مصادرهٔ مساکن اجاره‌ای این قشر با رسیدگی فقهی

… اسلام به طور نامشروع به دست آورده‌اند و امروز با حساب دقیق، ملک طِلْق اسلام است که باید صرف مصالح اسلام و مسلمین شود و به مستمندان که با عسرت و ذلت به سر می‌برند باید رسیدگی شود، به سمع مبارک می‌رساندند تا معلوم شود چه مصیبتهایی بر اسلام و مسلمین می‌گذرد. اکثر قریب به تمامِ مساکنِ اجاره‌ای از این قشر است که با رسیدگی فقهی باید از آنها مصادره شود، و کم کسی است که معتقد به اسلام و متعهد به آن باشد و حاضر شود در سرمای زمستان و گرمای طاقت فرسای تابستان، یک عده زن و بچه بی‌پناه را برای سودجوییِ هر چه بیشتر از خانه بیرون براند و در معرض تلف اطفال آنان گذارد. آن قشر که این اعمال غیر انسانی را به اسم اسلام جلوه می‌دهند، آنها هستند که یا به اسلام عقیده ندارند، یا عمل به احکام نکرده‌اند، و با تشبث به اسلام و قانون می‌خواهند به اعمال فاسد خود ادامه دهند.

نقل ادعای مصادرهٔ بی‌جا و بدون جهت شرعی

می‌گویند این گروههای هفت نفری که گفته شده به آنها، اعلام کردند بر آنها، دولت هم اعلام کرده است که باید در آن چیزهایی که غیر مشروع است دخالت نکنند، آنها دخالت می‌کنند و هیچ اعتنا به این مسائل نمی‌کنند. می‌گویند مصادره اموال مردم، بیجا مصادره می‌شود اموال مردم بدون اینکه جهت شرعی داشته باشد. شما باید توجه‌ داشته باشید.

مغایرت غارت خانه و مصادرهٔ ملک مردم با مسلمانی

… جا می‌زند و آبروی اینها را از بین می‌برد. یک کسی می‌آید به اسم اینکه من پاسبان هستم یا اینکه خیر، یک مقدس مآبی هم می‌کند، او را به عنوان پاسبان می‌شناسند، می‌آید بعد می‌رود، یک دفعه ما دیدیم که خانه کی را غارت کردند، پاسبانها کردند. بابا، این پاسبان نیست. پاسبان، اسلامی است. آدم مسلمان که نمی‌رود خانه مردم را غارت کند. آدم مسلمان که نمی‌رود مِلک دیگری را مصادره کند. اینها یک دسته دیگری‌اند که آمده‌اند این کارها را دارند می‌کنند. باید ما بفهمیم که ما این کاری را که تا اینجا آوردیم چطور به آخرش برسانیم، به هرج و مرج نکشد. البته که دولت اسلامی این زمینخوارهای بی‌انصاف را و این مفتخورهای بزرگ را سر جایش خواهد نشاند و محاسبه …

خلاف بیعت بودن مصادرهٔ مال و زمین بدون احراز و بدون موازین شرعی

… می‌خواهیم و رای به این دادیم و بیعت کردیم با این. اگر بنا باشد که بگوییم که ما بیعت کردیم با اسلام، با جمهوری اسلامی، رای دادیم به جمهوری اسلامی، لکن به احکام اسلام عمل نمی‌کنید، این خلاف بیعت است. این خلاف معاهده است. باید همه چیز، همه چیزها اسلامی باشد. اگر مصادره می‌شود باید روی موازین اسلامی باشد. اگر مال دیگری را، هر چه باشد، مال او باشد و از او به اسم مصادره بگیرند، این خلاف بیعتی است که شما با اسلام کردید. اگر یک دادگاهی مال یک شخصی را که احراز نکرده است که این مال از طریق حرام آمده پیش او، از چپاول آمده پیش او، بخواهد آن را مصادره کند، با آن بیعتی که کرده است که من اسلامی هستم، مخالفت کرده. اگر یک وجب زمین مصادره بشود و از مردم گرفته شده باشد بدون میزانهای شرعی، بر خلاف این معاهده‌ای است که با اسلام ما کردیم. اگر یک نفر آدم ظلم به او بشود، بر خلاف موازین به او یک تعدی بشود، هر که این کار را بکند، و این معاهده‌ای که کرده است، مخالفت کرده. ما همه چیزمان باید اسلامی باشد. نباشد آن طوری که اسم اسلام را رویش بگذاریم و در واقع طاغوت باشد. یک وقتی ما توجه به این نکنیم که …