رفتن به محتوای اصلی

مشارکت مردم

نام‌های دیگر: مشارکت حداکثری، مشارکت سیاسی، مشارکت همگانی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همکاری و حضور عموم مردم در انتخابات و کارهای کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات— ۱۳۴۲/۰۷/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۲۱۳۶۶

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

ما باید همان طوری که ملاحظه کردید که با کمک همه قشرهای ملت این پیروزی معجزه‌آسا را به دست آوردیم، کمک همگی بود که توانست یک همچو اعجازی را بکند و توجه به مبادی، حالا هم که باز بین راه هستیم و احتیاج داریم به اینکه از قدرتهایی که هست استفاده کنیم، باید گمان نکنیم که مطلب گذشته است. اینها که استفاده از این مملکت می‌کردند و چشم طمعشان باز از اینجا نبریده است، اینها در صددند که کارشکنیهایی بکنند و هر چه بتوانند نگذارند یک مملکت آرامی، یک مملکتی که خودش، خودش را اداره کند و خودکفا باشد، نگذارند که چنین چیزی پیش بیاید، و لهذا این توطئه‌ها را که می‌بینید پیش می‌آورند، کردستان را به آن صورت درست کردند و محتمل است که باز هم جاهای دیگر را. و ما باید با توجه به این معنا که ما بین راه هستیم و باز گرفتاری داریم، همه‌مان کمک کنیم. معنی کمک این نیست که شمایی که مامور شیر و خورشید سرخ[1] هستید یک کار دیگر انجام بدهید؛ معنی‌اش این است که آن کاری که به دست شماست خوب انجام بدهید.

شاهدها (۴۶ پاراگراف)

لزوم کمک همه در میانهٔ راه و معنای آن: انجام درست کار خود

… بکنند و هر چه بتوانند نگذارند یک مملکت آرامی، یک مملکتی که خودش، خودش را اداره کند و خودکفا باشد، نگذارند که چنین چیزی پیش بیاید، و لهذا این توطئه‌ها را که می‌بینید پیش می‌آورند، کردستان را به آن صورت درست کردند و محتمل است که باز هم جاهای دیگر را. و ما باید با توجه به این معنا که ما بین راه هستیم و باز گرفتاری داریم، همه‌مان کمک کنیم. معنی کمک این نیست که شمایی که مامور شیر و خورشید سرخ[1] هستید یک کار دیگر انجام بدهید؛ معنی‌اش این است که آن کاری که به دست شماست خوب انجام بدهید.

درخواست شرکت عمومی در انتخابات برای ناامیدکردن دشمنان به‌ویژه آمریکا

… آستانه شکست نهایی یافته‌اند از هیچ تشبثی دست بردار نیستند که جوانان عزیز ما که به همت والای خود نهضت اسلامی را پیش برده‌اند، در این مرحله نهایی سردی و سستی از خود نشان دهند و تحت تاثیر این شایعه‌ها واقع شوند، و از شرکت در این امر حیاتی اسلامی خودداری کنند. این جانب که عمر نالایق خود را برای خدمت به اسلام و ملت شریف در طَبَق اخلاص تقدیم می‌کنم، امید است تقاضای متواضعانه و استدعای خیرخواهانه‌ام را بپذیرید، و با شرکت عمومی خود در انتخابات، قطع امید دشمنان جمهوری اسلامی و وابستگان به رژیم منحط سابق و هواخواهان آن؛ خصوصاً دولت امریکای ستمکار را بنمایید. عزیزان من! که امید نهضت اسلامی به شماست، در روز تعیین سرنوشت کشور بپاخیزید، و به صندوقها هجوم آورید و آرای خود را در آنها بریزید، و با کمال آرامش و مراعات کامل اخلاق انسانی- اسلامی، این امر مشروع را انجام دهید. من نیز با حال‌ نقاهت،[1] خود را برای شرکت مهیا می‌نمایم.

درخواست شرکت پرشور ملت در انتخابات و پرهیز از سستی و بی‌تفاوتی

3- این جانب از ملت شریف ایران تقاضا می‌کنم که در این امر مهم حیاتی، سستی و بی‌تفاوتی از خود نشان ندهند. و انتظار دارم همان طوری که با شور و شعف به پای صندوقهای رای برای تصویب جمهوری اسلامی رفتند، در این امر نیز با جدیت و علاقه به اسلام، شرکت کنند؛ که خداوند متعال با آنان است و پیروزی نصیب ملت شریف‌ مسلمان است.

وظیفهٔ خود ملت در انجام کارها در دوران انقلاب و ناتوانی دولت به‌تنهایی

… این امور، و می‌خواهند که شما را از کار بازدارند، از پیش خودتان آنها را بیرون برانید. راه ندهید پیش خودتان. اگر اشخاصی در آنجا هستند که می‌خواهند نگذارند کارها انجام بگیرد معرفی کنید به آن اشخاصی که متصدی کارند. آنها را کنار بگذارند و خودتان باید کمک بکنید. الآن خود ملت باید در همه امور کمک بکند. در یک وقت انقلابی ملت خودش باید قیام کند تا اینکه کارها را انجام بدهد. اگر ملت بنشیند کنار و بخواهد دولت یک کاری را بکند، دولت همچو قدرتی ندارد. در مواقع انقلاب که همه دشمنها، آنهایی که چپاولگر بودند و دستشان کوتاه شده است، در توطئه هستند، نمی‌تواند یک قشر کار را انجام بدهد، این به عهده خود ملت است. همه ما مکلف هستیم که در امورمان با جدیت و اتکال به خدا پیش برویم. خداوند شما را ان شاء الله موید و منصور قرار بدهد و همه آقایانی که از اطراف آمدند و اینجا هستند، از همه تشکر می‌کنم و به همه دعا می‌کنم و خدمتگزار همه هستم.

تلاش همگانی برای نجات کشور مانند سرنشینان کشتی در خطر غرق

… دارد پیش می‌آید، یک گرفتاری برای کشور دارد پیش می‌آید، در معرض این است که مفسدها افساد بکنند و بخورند این کشور را. برگردانند به حال دیگر، که همه چیزمان از بین برود، روز این نیست که ما بنشینیم بگویم که حقوقم کم است. خانه‌ام چه جوری است. الآن روز این نیست. باید الآن ما این کشتی که از همه اطراف موجهای بسیار خطرناک به آن متوجه است، ما باید ننشینیم حالا که، همان نظیر خود کشتی، حالا اگر چه یک عده‌ای در کشتی بودند و کشتی افتاد به خطر غرق، آن وقت اینها بنشینند بگویند که‌ خانه‌مان چه جوری است! هیچ کس نمی‌نشیند. همه در صدد این هستند کشتی را نجات بدهند. یک وقت که یک کشوری مبتلا شده است به یک همچو مسائل، مثل الآن که کشور ما مبتلاست به مواجهه‌ای با یک قدرتی که تمام تبلیغات دنیا را دستش هست. دولتها هم الّا نادر، همه همراه او هستند. یک همچو موقعی ملت ما نباید در فکر این باشد که حالا در اداره که من می‌روم جایم …

تکلیف همگانی به بی‌تفاوت نبودن در امور سرنوشت ملت و اسلام

این یک تکلیفی است برای همه ما که راجع به اموری که مربوط به سرنوشت ملتمان، مربوط به اسلام است، ما بی‌تفاوت نباشیم. بلکه با تمام قوه‌ای که داریم تعقیب کنیم که ان شاء الله مسائل تمام بشود؛ و قانون تصویب بشود. نه همین که اکثریت داشته باشند. آن اکثریتی که رفراندم داشت، ما آن اکثریت را طالبیم. و الّا اکثریت که معلوم است، اکثر مردم مسلم‌اند.

لزوم کمک همگان و نسپردن همهٔ کارها به دولت

… کس می‌پرسیم که خوب، شما اسفالت می‌گویید نداریم، از کِی نداری؟ می‌گفت: اصلش از اول هیچ برای ما اسفالت درست نکرده‌اند. راست هم می‌گویند. خوب، آنها نکردند و خراب گذاشتند و رفتند، از ناحیه انقلاب این ضرر وارد نشده، منتها شما می‌گویید باید انقلاب این کار را بکند. انقلاب مال همه شماست، انقلاب را همه شما کردید، مملکت هم مال همه شماست. همه باید کمک بکنید. دولت هم یکی است. ننشینیم ما به اینکه همه کارها را دولت بکند. آن کارهایی که شده است که از ناحیه‌های مختلف، باز می‌آیند به ما می‌گویند که فلان کارها شده است، چقدر عمارت ساخته شده، چقدر خانه برای مستضعفین ساخته شده، چقدر زمینها اسفالت شده است، چقدر زمینها را دِرو کرده‌اند، چقدر این جهاد سازندگی خدمت کرده، اینها را هیچ ذکر …

وظیفهٔ همهٔ قشرها در ادارهٔ کشور با همکاری یکدیگر

… من دعاگوی همه هستم و شما احتمال این را بدهید که اگر به من بگویند خدمتگزار، بهتر از این است که بگویند رهبر. رهبری مطرح نیست، خدمتگزاری مطرح است. اسلام، ما را موظف کرده که خدمت بکنیم. خدمتگزاری مطرح است. پیش ما. ما همه با هم، هم مجتمعاً با هم، دست به دست هم. از پاسدارهای عزیز تا اهل علم عزیز، تا اهل منبر عزیز، تا اهل کمیته‌ها، تا اهل همه، ما همه ملت با هم. یک مملکتی است، مال همه است. همه موظفیم که این مملکت را خودمان اداره بکنیم. حالا دیگر مال خودمان است، منافع مملکت ما را دیگر امریکا نمی‌تواند ببرد، انگلستان هم نمی‌تواند ببرد. منافع مال خودتان است، مملکت هم مال خودتان است. خودمان باید زحمتش را بکشیم و کشت بکنیم و منافع‌اش را برای خود ملت‌مان باشد. ان شاء الله خداوند تاییدتان کند.

تعلق کشور به همه و لزوم خدمت همگان به‌جای طلبکاری

… کلنگ برداشتند و خراب کردند. مملکتی که پنجاه سال خراب شده است که نمی‌شود [طرف‌] هشت ماه شما هر چه دلتان بخواهد توی سینی بگذارند جلویتان تعارفتان بکنند! خودتان باید خدمت بکنید. شما خودتان را کنار نگذارید و بگویید نکردند. بگویید نکردیم. ما باید بگوییم چه کردیم. مگر این مملکت مال وزیر است. مگر مملکت مال امیر است. مگر مملکت مال روحانی است. مملکت مال همه است. همه باید بگوییم چه کردیم. ننشینید هی بگویید چه کردند. آنها هم مثل شما می‌مانند. مثل سابق نیست که یک هیات حاکمه‌ای باشد که همه چیز باید دست او باشد، و شما هم قدرت نداشته باشید که هیچ کاری بکنید و هیچ حرفی بزنید؛ همه منافع هم تو جیب او برود. سابق این طور بود که …

وظیفهٔ همگان به کار برای یکدیگر چون کشور مال همه است

… استفاده نامشروع داشته باشد، نیست در کار. نظارت در کارشان هست. خودشان مردم صالحی هستند. منتها نباید ما بنشینیم همه‌مان، خانمها و آقایان و، عرض کنم، جوانها، و پیرمردها بنشینند بگویند که برای ما چه کردند. مگر آنها با شما چه فرقی دارند؟ شما برای آنها چه کردید؟ همه باید برای هم کار کنید. همان طوری که آنها موظف‌اند که کاردبکنند، شما هم موظفید کار بکنید برای مردم. من هم موظفم کار بکنم. یک مملکتی است مال همه‌تان. مال یک دسته خاصی نیست که شما بگویید که این که منافعش می‌برد پس چرا کار نمی‌کند. منافع مال همه است. مضارش هم مال همه است. مملکت هم مال همه است. اما توقع نداشته باشید یک بچه ششماهه، هشتماهه، ده ماهه، بتواند کارهای فلاسفه را بکند. این مملکت ما الآن مثل یک بچه …

ناممکن بودن آبادانی کشور به دست دولت بدون قدرت ملت

… شهر در بسیاری از جاها مستقر است. مردم گمان نکنند شوراهای شهر می‌تواند کار را انجام دهد. شورای شهر هفت نفر، ده نفر، از خود همین مردم‌اند، با نداشتن وسائل درست. این بسته به این است که مردم با این شوراها و با این اشخاص که می‌خواهند خدمت کنند به شهرشان کمک کنند. تا کمک ملت نباشد کاری‌ انجام نمی‌گیرد. نمی‌شود که ملت کنار بنشیند و بگوید دولت همه کارها را بکند. یک همچو خرابه بزرگی را دولت به این زودیها، اگر قدرت ملت نباشد، نمی‌تواند، شاید تا آخر هم نتواند، که این خرابه‌ها را آباد کند.

ادارهٔ کشور به دست خود ملت، هر کس به اندازهٔ توانش

… ما همه موظفیم که یک مملکتی که از حلقوم دیگران بیرون آوردیم و مال خودمان شده، خودمان خدمت به آن بکنیم. نرویم کنار بنشینیم بگوییم که شما از چنگال دیگران بیرون آوردید، خودتان درستش بکنید! نمی‌شود. این یک همچو چیزی است، شماها بیرون آوردید؛ ملت بیرون آورده. همین ملتی که یک همچو نهضتی کرد و یک همچو پیروزی برایش حاصل شد، باید این مملکت را خود ملت اداره بکند. هر کس به هر اندازه‌ای که می‌تواند. البته یک قشر نمی‌تواند؛ دو قشر نمی‌تواند، روحانیت نمی‌تواند؛ دولت نمی‌تواند؛ عرض می‌کنم که کارگر تنها نمی‌تواند؛ صنعتگر تنها نمی‌تواند؛ لکن هر کدام یک گوشه کار را باید بگیرند. هر کس در هر کاری که مشغول است آن کار را خوب انجام بدهد.

ادارهٔ کشور و آبادانی شهرها به دست خود مردم

در هر صورت، مملکت باید با دست خود مردم، با دست خود اشخاص، اداره بشود. و شهرها باید به توسط خودتان اداره بشود؛ توسط خودتان آباد بشود. ننشینید کنار بگویید که شورای شهر درست شد، و برویم کنار. شورای شهر خودش کاری نمی‌تواند. چند نفر آدمی است که مثل دیگران، ضعیف است و نمی‌تواند کاری بکند. تا همه با هم نباشند، همه با هم دست به هم ندهند، نمی‌شود این کارها انجام بگیرد. و این وظیفه انسانی ماست، که …

حق و تکلیف همهٔ قشرها به دخالت در سیاست

حرف ما این است که نه روحانی تنها، همه قشرها باید در سیاست دخالت بکنند. سیاست یک ارثی نیست که مال دولت باشد، یا مال مجلس باشد، یا مال افراد خاصی باشد. سیاست معنایش همین وضع آن چیزهایی [است‌] که در یک کشوری می‌گذرد از حیث اداره آن کشور. همه اهالی این کشور در این معنا حق دارند. خانمها حق دارند در سیاست دخالت بکنند؛ تکلیفشان است. روحانیون هم حق دارند در سیاست دخالت بکنند، تکلیف آنهاست. دین اسلام یک دین سیاسی است. یک دینی است که همه چیزش سیاست است، حتی عبادتش.

حل نشدن مشکلات فراوان جز با دست همهٔ ملت

… می‌خواهد یک رژیم صالحی بیاید، زمان می‌خواهد تا این رژیم صالح- هر چه هم صالح باشد- بتواند همه قشرها را سالم کند حتی بتواند همان چیزی که مربوط به خود رژیم است، مربوط به خود دستگاه دولتی است، ... به قدری آشفته است که نمی‌توانند به این زودی کارها را انجام بدهند. با اینکه دولت با تمام قوا مشغول است برای اینکه مسائل را، مشکلات را حل بکند، لکن مشکلات زیاد است و مشکلات زیاد را نمی‌شود حل کرد، الّا با دست همه ملت.

لزوم خدمت همهٔ اقشار در ساختن کشور در کنار دولت

خداوند ان شاء الله همه شما را حفظ کند و همه‌تان در فکر این باشید که این مملکت را راهش بیندازید. شما خیال کنید دولت تنها بتواند، نمی‌تواند. مساله این نیست که دولت بتواند کار بکند؛ یک قشر از مردم بتوانند؛ نمی‌توانند. باید هر کس در هر جا هست مشغول بشود به خدمت تا اینکه بشود این کار را انجام بدهیم. من که اینجا نشسته‌ام و یک طلبه هستم به اندازه طلبه‌ای به مردم سفارش کنم، چه بکنم و شما که صاحب کارخانه هستید، و خداوند به شما عنایت کرده است شما هم به اندازه خودتان کار را انجام بدهید؛ کشاورزان هم به اندازه خود. هر کس در آن محیطی که هست آنجا را درست بکند.

لزوم حفظ تحول روحی و دخالت همه در مسائل سیاسی و اجتماعی خود

و من امید این را دارم که این تحول باقی بماند. و شما بانوان و شما برادران و سایر برادران و خواهران ما جدیت کنید که حفظ کنید این تحول روحی را. دخالت کنید در مسائل سیاسی خودتان، در مسائل اجتماعی خودتان. در رژیم سابق به اسم اینکه نیمی از جمعیت را وارد بکنند در مسائل، همه جمعیت را از مسائل روز و از مسائل زندگی و از مسائل سیاسی کنار گذاشتند! امروز است که همه قشرها در مسائل خودشان، در مسائل کشورشان، در مسائل سیاسی دولت، دخالت می‌کنند. امروز است که تمام ملت، چه …

ناتوانی دولت و روحانیت به‌تنهایی و وظیفهٔ همه در ساختن ایران ویران

… یک کاری هستند این کار را خوب انجام بدهند. اختلال در کار پیدا نشود، کم کاری نباشد، اهمال کاری نباشد؛ اینها به سازش، و ساختن ایران مضر است. شما الآن بعد از اینکه این سد بزرگ را شکستید، دیدید که آن طرف سد که شکسته شد چه خرابیها هست و ایران به چه وضعی مبتلاست. و حالا ما باید یک ایران ویرانی را از سر بسازیم و ساختن یک مملکت با دست یک گروه امکان ندارد. محول کردن مطالب را به دولت یا به روحانیت صحیح نیست؛ برای اینکه اینها قدرت این کار را ندارند. تمام گروهها و تمام افراد، هر فردی وظیفه دارد که در این نهضت خدمت بکند.

سهم هر فرد در سقوط رژیم و سازندگی کشور همچون سهم قطره در سیل

… قطرات کنار بروند، سد شکسته نمی‌شود. قطرات وقتی که با هم مجتمع شدند سیل درست می‌کنند؛ سیلهای عظیمی درست می‌کنند؛ این سیلهای عظیم از همان قطرات باران است. این قطرات باران است که وقتی به کوهسارها می‌ریزد، سیل از آن درست می‌شود، و سیل کوهها را در هم می‌شکند. قطرات انسان هم همین طور است که یکی یکی از آنها کار نمی‌آید- یعنی کار مهم- اما هر یک دخالت دارند در آن کاری که باید بکنند. همان طوری که برای شکستن آن سد افراد هر یک دخالت داشتند، برای سازندگی یک مملکت هم افراد هر یک دخالت دارند، هر یک از افراد یک کار از آنها می‌آید. و نمی‌تواند این فرد بگوید من کار خودم را انجام نمی‌دهم؛ یا کار خودم را بد انجام می‌دهم. الآن باید کار کرد؛ و کار را خوب انجام داد. حفظ کرد این نهضت را به اینکه همه با هم مشغول ساختن بشوند. همه با هم مشغول تصحیح این اموری که آنها خراب کردند باشند.

سهم هر قشر به اندازهٔ توان و ناتوانی یک دولت به‌تنهایی

… ما هستیم، دیگران هستند. نه من باید بنشینم بگویم که خانمها این کارها را انجام بدهند؛ نه خانمها بنشینند بگویند فلانی انجام بدهد. آنها به اندازه خودشان؛ ما به اندازه خودمان؛ شما به اندازه‌ خودتان؛ دولت به اندازه خودش؛ ارتش به اندازه خودش؛ اداره به اندازه خودش. چیزی نیست که یک دولت بتواند انجام بدهد. آشفتگی آشفتگی‌ای نیست که یک دولت بتواند؛ یا یک قشر از ملت بتواند. همه ما بگوییم که ما هیچ کاری نمی‌کنیم، دانشگاهیها بکنند، دانشگاهی نمی‌تواند بکند. دانشگاهی بگوید که ما هیچ کاری نمی‌کنیم، آخوندها بکنند، آخوندها هم هیچ. ما همه هر دو بنشینیم بگوییم تاجرها این کار را بکنند، کاسبها این کار را بکنند، ازشان نمی‌آید. ملت اگر …

لزوم همکاری مردم در ساختن کشورِ متعلق به خودشان

مردم هم باید خودشان با هم دست به هم بدهند. مملکت مال خودشان است، باید مملکت خودشان را، خودشان درست بکنند. به مردم باید حالی کرد که خوب، یک نهضتی شد و این موانع مرتفع شد؛ به مجرد رفع موانع که نمی‌شود که فوراً همه چیز درست بشود. حالا وقت کار است، وقت عمل است؛ نه وقت صحبت. حرفها را باید کنار گذاشت و عمل کرد.

لزوم تبلیغ برای شرکت همهٔ قشرها از زن و مرد و جوان و پیر در رفراندم

می‌دانید که ما باز راههای طولانی داریم، و در این راه طولانی همه با هم باید شرکت داشته باشیم تا بتوانیم کار را انجام بدهیم و به انجام برسانیم. باید در رفراندم تبلیغ کنید که همه کس- همه قشرها، زن و مرد از جوان شانزده ساله تا پیرمرد- در این شرکت کنند؛ زنها شرکت کنند. هیچ کس اهمال نکند. این سرنوشت ما در این رفراندم تحقق پیدا می‌کند: یا اسلام ان شاء الله و یا- خدای نخواسته- غیر اسلام؛ یا جمهوری اسلام و یا- خدای نخواسته- طرحهای دیگری که شیاطین ممکن است که این طرحها را داشته باشند. باید مردم ایران عموماً و شما جوانها [هم‌]، در قم پاسداری کنید …

خطر سستی و بی‌تفاوتی و اختلاف در رسیدن افراد نالایق به ریاست جمهوری

… قوانین اسلام دارد، در مقابل قانون اساسی خاضع است و اصل صد و دهم ظاهراً که راجع به ولایت فقیه است، معتقد است و وفادار است نسبت به آن، یک همچو شخصی را شماها خودتان انتخاب کنید و گروههای مردم را هم وادار کنید که یک همچو شخصی را انتخاب کنند و از تفرقه بپرهیزند. ممکن است که اگر شماها یا سستی کنید برای یک همچو امر مهمی و طوری باشد که به نظر بیاید که بی‌تفاوتید- اگر شد؛ بروید رای بدهید، اگر نشد نروید- و یا گروههای شما با هم اختلاف پیدا بکنند، ممکن است اشخاصی که لایق این مقام نباشند به این مقام برسند. این امری است که بسته به نظر خودتان و باید با تمام قوا جدیت کنید که سرنوشت اسلام و مسلمین را به دست کسی که لایق برای این مقام نباشد، ندهید. و من امیدوارم که با اتکال به خدا این مطلوب هم حاصل بشود. و از خدای تبارک و تعالی سلامت و توفیق و رفاه ملت را خواستارم. و از قراری که تذکر دادند خانواده‌های شهدای سردشت در اینجا هستند. من به آنها تسلیت عرض می‌کنم. من در غم ملت شریک هستم. خداوند شهدای شما را …

اشتیاق بیماران، معلولان و نوجوانان به رأی دادن

… است. پیشرفت شما در مقابل آن قدرت اعجاز بود. توجه همه ملت به یک نقطه. بچه کوچولویی که تازه زبان درآورده، با آن پیرمردی که در مریضخانه و بیمارستان افتاده یک حرف بود. کانّه یک حلقوم صدا می‌کرد. هر جا می‌رفتی همان صدا را می‌شنیدی. این هم یکی از اعجازها بود. این جور رای به اشتیاق دادن، که در بعضی جاها به من گفتند که در یک جا آن بیمار را آوردند لب صندوق، رای داده و همان جا مرده است، این قدر ناتوان بوده. اما برای رای دادن گفته است که مرا باید ببرید رای بدهم. این معلولین، این بیمارها، این [ها] همه رای دادند. آنهایی که سن قانونیشان نرسیده بود اعتراض داشتند به ما. یک روز همین جا جمع شده بودند. اعتراض به اینکه خوب چرا ما رای ندهیم؟ ما هم در اینجا شرکت داشتیم و خوب، ما هم رای بدهیم. وضع این طوری بود.

انجام کارهای بزرگ تنها با کمک همهٔ ملت به یکدیگر

… کارشکنی بکند؛ خودش می‌خواهد خیانت بکند. این حرفها نیست در کار. خوب، این اشخاص معلوم است اشخاصی‌اند که می‌خواهند کار انجام بدهند. البته کار کار بزرگی است، و به این زودی نمی‌توانند انجام بدهند. نه این است که نخواهند انجام بدهند، نمی‌توانند انجام بدهند. کار کاری است که یک قشر نمی‌تواند انجام بدهد. اگر همه ملت با هم دست به هم ندهند و کمک نکنند به هم، نمی‌شود انجام داد. باید کمک کرد به هم.

حق مردم آزادشده از اختناق برای دخالت در همهٔ مسائل

یک مملکتی که اولًا جمعیت سی و پنج میلیونیش یکدفعه از اختناق بیرون آمده و آزاد این تقریباً بعد از آزادی، همه برای خودشان حق قائل‌اند که در همه مسائل دخالت کنند. و باید هم بکنند. خوب، مسائل مسائل خودشان است. لکن باید فکر این هم بکنند که آیا این مسائل که ذکر می‌شود همه‌اش قابل حل است به این زودیها؟ این خانه نداری مردم، این فقر و فلاکت مردم، این زاغه‌نشینی مردم، این عقب‌ماندگی اقتصاد، این فاسد شدن رژیم، کار کردن و- عرض می‌کنم- کشاورزی، …

از آن خود دانستن کشور و منافع آن و حفاظت از آن

… آزارشان بدهد؛ نمی‌خواهد اذیّت کند؛ بیخودی کسی را نمی‌گیرد؛ خودش هم می‌آید توی [مردم‌]؛ نخست وزیرتان هم می‌آید توی مردم و راه می‌رود و توی همین شلوغیها می‌آید و مردم هم به او تنه می‌زنند؛ از باب اینکه یک نفر از افراد است دیگر، ولی مردم پشتیبانش هستند. و آن روزی که برایش و برای مملکت یک مشکلی پیدا بشود، مردم مملکت را از خودشان می‌دانند؛ نمی‌گویند که منافع ما را آنها می‌برند، خوب، خودشان هم جلو بگیرند. این منافع مال خودمان است، خودمان هم باید حفاظت کنیم. برای ارتش و تمام قوای انتظامیه این باید یک عبرت باشد. این دو قطب را مطالعه کنند و عبرت بگیرند که آن طور وقتی عمل می‌شد، مردم با آنها آن طور بودند؛ کارشکنی می‌کردند، هر چه می‌توانستند از زیر بار بیرون می‌رفتند، اگر می‌توانستند هم کارشکنی می‌کردند. در این قطب، …

دخالت مستقیم مردم در سیاست با آمدن به خیابان‌ها و بیرون راندن دشمن

… این احکامی هست؛ که تمامشان را گذاشتند کنار، و یک عده احکامی که از غرب آمده است اینجا، در این زمانهای طولانی، به آن عمل کرده‌اند. من امیدوارم که این تحولی که حاصل شده است از برای همه یعنی هم خانمها و خواهرهای محترم ما و هم برادرهای محترم ما احساس وظیفه کردند. این احساس وظیفه بود که همه‌تان را آورد در خیابانها با فریاد، دشمن خودتان را بیرون کردید. این دخالت مستقیم شما در سیاست بود. همانی بود که آنها می‌گفتند شما چه کار دارید؟ همانی بود که می‌خواستند این خواهرها را بِکشند به یک کارهایی که نه اینکه بی‌تفاوتشان کنند؛ فاسدشان بکنند، و اسباب این بشوند که دیگران را به فساد بکشند.

لزوم پیش‌دستی همهٔ قشرها، از بانوان تا روحانیون، در اظهار نظر

الآن ما مبتلای به قانون اساسی هستیم و خبرگان این قانون اساسی، آنهایی که باید این قانون اساسی را تصویب کنند، هر کس هر نظری در قانون اساسی دارد؛ الآن باید این نظر را بدهد و ننشیند تا اینکه دیگران نظر بدهند برای او. هم شما بانوان محترم و هم سایر طبقات، چه از طبقات روحانی باشند یا از طبقات دیگر، نباید مهلت بدهند به دیگران که آنها نظر بدهند و ما بنشینیم صبر بکنیم ببینیم چه خواهد شد. تکلیف فعلی ما این است که نظرهایی که داریم در قانون اساسی آنها را بنویسیم و به آن محلی که باید داد که مجلس سناست بدهیم.

طرح نظر به دست خود مردم و علما و انتخاب افراد به دست ملت

… فرعی، ممکن است که نقشه باشد که ذهن ما را به آن طرف منصرف کنند و خودمان هم متوجه نباشیم ذهن ما را برگردانند به یک طرف دیگری، و آنهایی که می‌خواهند نتیجه بگیرند؛ ما که حالا می‌خواهیم نتیجه بگیریم، نتیجه‌اش را آنها بگیرند؛ یعنی آنها در قانون اساسی طرح بدهند. من اشخاص مختلفی که از علمای بلاد و از اشخاصی آمده‌اند اینجا و صحبت شده است گفتم آقا ننشینید تا دشمنهای شما طرح بدهند، شما خودتان طرح بدهید، خودتان صحبت بکنید، نیایید پیش من بگویید، طرح را بنویسید بدهید به آنجایی که باید بررسی بشود، و بعد هم خودتان باید، ملت خودش باید انتخاب کند اشخاص را. البته یک معرفی هم از طرف اشخاصی که مطّلع بر اوضاع هستند و مطّلع بر افراد هستند، یک معرفی هم از آنها خواهد شد؛ لکن ملت خودش باید نظر بدهد.