رفتن به محتوای اصلی

مشارکت مردم

نام‌های دیگر: مشارکت حداکثری، مشارکت سیاسی، مشارکت همگانی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همکاری و حضور عموم مردم در انتخابات و کارهای کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات— ۱۳۴۲/۰۷/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۲۱۳۶۶

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

ما باید همان طوری که ملاحظه کردید که با کمک همه قشرهای ملت این پیروزی معجزه‌آسا را به دست آوردیم، کمک همگی بود که توانست یک همچو اعجازی را بکند و توجه به مبادی، حالا هم که باز بین راه هستیم و احتیاج داریم به اینکه از قدرتهایی که هست استفاده کنیم، باید گمان نکنیم که مطلب گذشته است. اینها که استفاده از این مملکت می‌کردند و چشم طمعشان باز از اینجا نبریده است، اینها در صددند که کارشکنیهایی بکنند و هر چه بتوانند نگذارند یک مملکت آرامی، یک مملکتی که خودش، خودش را اداره کند و خودکفا باشد، نگذارند که چنین چیزی پیش بیاید، و لهذا این توطئه‌ها را که می‌بینید پیش می‌آورند، کردستان را به آن صورت درست کردند و محتمل است که باز هم جاهای دیگر را. و ما باید با توجه به این معنا که ما بین راه هستیم و باز گرفتاری داریم، همه‌مان کمک کنیم. معنی کمک این نیست که شمایی که مامور شیر و خورشید سرخ[1] هستید یک کار دیگر انجام بدهید؛ معنی‌اش این است که آن کاری که به دست شماست خوب انجام بدهید.

شاهدها (۸۳ پاراگراف)

وظیفهٔ همگان به کار برای یکدیگر چون کشور مال همه است

… استفاده نامشروع داشته باشد، نیست در کار. نظارت در کارشان هست. خودشان مردم صالحی هستند. منتها نباید ما بنشینیم همه‌مان، خانمها و آقایان و، عرض کنم، جوانها، و پیرمردها بنشینند بگویند که برای ما چه کردند. مگر آنها با شما چه فرقی دارند؟ شما برای آنها چه کردید؟ همه باید برای هم کار کنید. همان طوری که آنها موظف‌اند که کاردبکنند، شما هم موظفید کار بکنید برای مردم. من هم موظفم کار بکنم. یک مملکتی است مال همه‌تان. مال یک دسته خاصی نیست که شما بگویید که این که منافعش می‌برد پس چرا کار نمی‌کند. منافع مال همه است. مضارش هم مال همه است. مملکت هم مال همه است. اما توقع نداشته باشید یک بچه ششماهه، هشتماهه، ده ماهه، بتواند کارهای فلاسفه را بکند. این مملکت ما الآن مثل یک بچه …

ناممکن بودن آبادانی کشور به دست دولت بدون قدرت ملت

… شهر در بسیاری از جاها مستقر است. مردم گمان نکنند شوراهای شهر می‌تواند کار را انجام دهد. شورای شهر هفت نفر، ده نفر، از خود همین مردم‌اند، با نداشتن وسائل درست. این بسته به این است که مردم با این شوراها و با این اشخاص که می‌خواهند خدمت کنند به شهرشان کمک کنند. تا کمک ملت نباشد کاری‌ انجام نمی‌گیرد. نمی‌شود که ملت کنار بنشیند و بگوید دولت همه کارها را بکند. یک همچو خرابه بزرگی را دولت به این زودیها، اگر قدرت ملت نباشد، نمی‌تواند، شاید تا آخر هم نتواند، که این خرابه‌ها را آباد کند.

ادارهٔ کشور به دست خود ملت، هر کس به اندازهٔ توانش

… ما همه موظفیم که یک مملکتی که از حلقوم دیگران بیرون آوردیم و مال خودمان شده، خودمان خدمت به آن بکنیم. نرویم کنار بنشینیم بگوییم که شما از چنگال دیگران بیرون آوردید، خودتان درستش بکنید! نمی‌شود. این یک همچو چیزی است، شماها بیرون آوردید؛ ملت بیرون آورده. همین ملتی که یک همچو نهضتی کرد و یک همچو پیروزی برایش حاصل شد، باید این مملکت را خود ملت اداره بکند. هر کس به هر اندازه‌ای که می‌تواند. البته یک قشر نمی‌تواند؛ دو قشر نمی‌تواند، روحانیت نمی‌تواند؛ دولت نمی‌تواند؛ عرض می‌کنم که کارگر تنها نمی‌تواند؛ صنعتگر تنها نمی‌تواند؛ لکن هر کدام یک گوشه کار را باید بگیرند. هر کس در هر کاری که مشغول است آن کار را خوب انجام بدهد.

ادارهٔ کشور و آبادانی شهرها به دست خود مردم

در هر صورت، مملکت باید با دست خود مردم، با دست خود اشخاص، اداره بشود. و شهرها باید به توسط خودتان اداره بشود؛ توسط خودتان آباد بشود. ننشینید کنار بگویید که شورای شهر درست شد، و برویم کنار. شورای شهر خودش کاری نمی‌تواند. چند نفر آدمی است که مثل دیگران، ضعیف است و نمی‌تواند کاری بکند. تا همه با هم نباشند، همه با هم دست به هم ندهند، نمی‌شود این کارها انجام بگیرد. و این وظیفه انسانی ماست، که …

حق و تکلیف همهٔ قشرها به دخالت در سیاست

حرف ما این است که نه روحانی تنها، همه قشرها باید در سیاست دخالت بکنند. سیاست یک ارثی نیست که مال دولت باشد، یا مال مجلس باشد، یا مال افراد خاصی باشد. سیاست معنایش همین وضع آن چیزهایی [است‌] که در یک کشوری می‌گذرد از حیث اداره آن کشور. همه اهالی این کشور در این معنا حق دارند. خانمها حق دارند در سیاست دخالت بکنند؛ تکلیفشان است. روحانیون هم حق دارند در سیاست دخالت بکنند، تکلیف آنهاست. دین اسلام یک دین سیاسی است. یک دینی است که همه چیزش سیاست است، حتی عبادتش.

حل نشدن مشکلات فراوان جز با دست همهٔ ملت

… می‌خواهد یک رژیم صالحی بیاید، زمان می‌خواهد تا این رژیم صالح- هر چه هم صالح باشد- بتواند همه قشرها را سالم کند حتی بتواند همان چیزی که مربوط به خود رژیم است، مربوط به خود دستگاه دولتی است، ... به قدری آشفته است که نمی‌توانند به این زودی کارها را انجام بدهند. با اینکه دولت با تمام قوا مشغول است برای اینکه مسائل را، مشکلات را حل بکند، لکن مشکلات زیاد است و مشکلات زیاد را نمی‌شود حل کرد، الّا با دست همه ملت.

لزوم خدمت همهٔ اقشار در ساختن کشور در کنار دولت

خداوند ان شاء الله همه شما را حفظ کند و همه‌تان در فکر این باشید که این مملکت را راهش بیندازید. شما خیال کنید دولت تنها بتواند، نمی‌تواند. مساله این نیست که دولت بتواند کار بکند؛ یک قشر از مردم بتوانند؛ نمی‌توانند. باید هر کس در هر جا هست مشغول بشود به خدمت تا اینکه بشود این کار را انجام بدهیم. من که اینجا نشسته‌ام و یک طلبه هستم به اندازه طلبه‌ای به مردم سفارش کنم، چه بکنم و شما که صاحب کارخانه هستید، و خداوند به شما عنایت کرده است شما هم به اندازه خودتان کار را انجام بدهید؛ کشاورزان هم به اندازه خود. هر کس در آن محیطی که هست آنجا را درست بکند.

لزوم حفظ تحول روحی و دخالت همه در مسائل سیاسی و اجتماعی خود

و من امید این را دارم که این تحول باقی بماند. و شما بانوان و شما برادران و سایر برادران و خواهران ما جدیت کنید که حفظ کنید این تحول روحی را. دخالت کنید در مسائل سیاسی خودتان، در مسائل اجتماعی خودتان. در رژیم سابق به اسم اینکه نیمی از جمعیت را وارد بکنند در مسائل، همه جمعیت را از مسائل روز و از مسائل زندگی و از مسائل سیاسی کنار گذاشتند! امروز است که همه قشرها در مسائل خودشان، در مسائل کشورشان، در مسائل سیاسی دولت، دخالت می‌کنند. امروز است که تمام ملت، چه …

ناتوانی دولت و روحانیت به‌تنهایی و وظیفهٔ همه در ساختن ایران ویران

… یک کاری هستند این کار را خوب انجام بدهند. اختلال در کار پیدا نشود، کم کاری نباشد، اهمال کاری نباشد؛ اینها به سازش، و ساختن ایران مضر است. شما الآن بعد از اینکه این سد بزرگ را شکستید، دیدید که آن طرف سد که شکسته شد چه خرابیها هست و ایران به چه وضعی مبتلاست. و حالا ما باید یک ایران ویرانی را از سر بسازیم و ساختن یک مملکت با دست یک گروه امکان ندارد. محول کردن مطالب را به دولت یا به روحانیت صحیح نیست؛ برای اینکه اینها قدرت این کار را ندارند. تمام گروهها و تمام افراد، هر فردی وظیفه دارد که در این نهضت خدمت بکند.

سهم هر فرد در سقوط رژیم و سازندگی کشور همچون سهم قطره در سیل

… قطرات کنار بروند، سد شکسته نمی‌شود. قطرات وقتی که با هم مجتمع شدند سیل درست می‌کنند؛ سیلهای عظیمی درست می‌کنند؛ این سیلهای عظیم از همان قطرات باران است. این قطرات باران است که وقتی به کوهسارها می‌ریزد، سیل از آن درست می‌شود، و سیل کوهها را در هم می‌شکند. قطرات انسان هم همین طور است که یکی یکی از آنها کار نمی‌آید- یعنی کار مهم- اما هر یک دخالت دارند در آن کاری که باید بکنند. همان طوری که برای شکستن آن سد افراد هر یک دخالت داشتند، برای سازندگی یک مملکت هم افراد هر یک دخالت دارند، هر یک از افراد یک کار از آنها می‌آید. و نمی‌تواند این فرد بگوید من کار خودم را انجام نمی‌دهم؛ یا کار خودم را بد انجام می‌دهم. الآن باید کار کرد؛ و کار را خوب انجام داد. حفظ کرد این نهضت را به اینکه همه با هم مشغول ساختن بشوند. همه با هم مشغول تصحیح این اموری که آنها خراب کردند باشند.

سهم هر قشر به اندازهٔ توان و ناتوانی یک دولت به‌تنهایی

… ما هستیم، دیگران هستند. نه من باید بنشینم بگویم که خانمها این کارها را انجام بدهند؛ نه خانمها بنشینند بگویند فلانی انجام بدهد. آنها به اندازه خودشان؛ ما به اندازه خودمان؛ شما به اندازه‌ خودتان؛ دولت به اندازه خودش؛ ارتش به اندازه خودش؛ اداره به اندازه خودش. چیزی نیست که یک دولت بتواند انجام بدهد. آشفتگی آشفتگی‌ای نیست که یک دولت بتواند؛ یا یک قشر از ملت بتواند. همه ما بگوییم که ما هیچ کاری نمی‌کنیم، دانشگاهیها بکنند، دانشگاهی نمی‌تواند بکند. دانشگاهی بگوید که ما هیچ کاری نمی‌کنیم، آخوندها بکنند، آخوندها هم هیچ. ما همه هر دو بنشینیم بگوییم تاجرها این کار را بکنند، کاسبها این کار را بکنند، ازشان نمی‌آید. ملت اگر …

لزوم همکاری مردم در ساختن کشورِ متعلق به خودشان

مردم هم باید خودشان با هم دست به هم بدهند. مملکت مال خودشان است، باید مملکت خودشان را، خودشان درست بکنند. به مردم باید حالی کرد که خوب، یک نهضتی شد و این موانع مرتفع شد؛ به مجرد رفع موانع که نمی‌شود که فوراً همه چیز درست بشود. حالا وقت کار است، وقت عمل است؛ نه وقت صحبت. حرفها را باید کنار گذاشت و عمل کرد.

لزوم تبلیغ برای شرکت همهٔ قشرها از زن و مرد و جوان و پیر در رفراندم

می‌دانید که ما باز راههای طولانی داریم، و در این راه طولانی همه با هم باید شرکت داشته باشیم تا بتوانیم کار را انجام بدهیم و به انجام برسانیم. باید در رفراندم تبلیغ کنید که همه کس- همه قشرها، زن و مرد از جوان شانزده ساله تا پیرمرد- در این شرکت کنند؛ زنها شرکت کنند. هیچ کس اهمال نکند. این سرنوشت ما در این رفراندم تحقق پیدا می‌کند: یا اسلام ان شاء الله و یا- خدای نخواسته- غیر اسلام؛ یا جمهوری اسلام و یا- خدای نخواسته- طرحهای دیگری که شیاطین ممکن است که این طرحها را داشته باشند. باید مردم ایران عموماً و شما جوانها [هم‌]، در قم پاسداری کنید …

لزوم همکاری همهٔ افراد ملت در ساختن کشور ویران‌شده

من از همه این آقایان متشکرم که در این موقعی که ما گرفتار این مسائل هستیم، کمک کردند و کارها را انجام دادند. و باید بگویم که کار، کار خودشان بوده و منزلْ منزل خودشان بوده؛ و این معنا را تنبه بدهم که وقتی در یک منزل محقری ما باید با اجتماع کار بکنیم، یعنی دسته جمعی هر کسی یک کارش را بکند، و میسور نیست برای یک نفر یا دو نفر [که‌] همه کارها را انجام بدهند، آن وقت راجع به کار کشوری که الآن تقریباً باید گفت مصایب هست و تا حالا خرابکاری بوده، کار یک کشور نمی‌شود انجام بگیرد الّا اینکه همه اجزای کشور، همه افراد کشور، در آن همکاری کنند. اگر ملت ایران همه آنها، هر کس در هر جا هست، اقدام به ساختمان این مملکت نکند، مملکت به حال خرابه یا نیم خرابه باقی خواهد ماند و مسئول خواهیم بود همه. هر کس هر کاری را می‌تواند باید تا یک مدتی با صبر و تحمل و ...، تحمل زحمات اقدام بکند. اگر همچو چیزی شد مملکتی آباد و صحیح و خوب محقق خواهد شد. همه جهاتش تمام خواهد شد.

لزوم تشویق مردم به شرکت در انتخابات

… و برای غیر حوزه خودْ فرد یا افرادی را کاندیدا نموده و از آنان تبلیغ نماید. در شرایط کنونی، این جانب به هیچ وجه و به هیچ کس اجازه نمی‌دهم تا از سهم مبارک امام- علیه السلام- و یا از اموال دولت و اموال دفاتر و سازمانها و مجامع و اموال عمومی خرج انتخابات کند. باید مردم را برای شرکت در انتخابات تشویق کرد. ان شاء الله نظرم را در این مورد بعداً اعلام خواهم کرد. روحانیون محترم حوزه‌های انتخاباتی سعی کنند در حوزه خود [با] افراد و گروههای مسلمان که در انتخابات کاندیدا شده و یا از کاندیداهای مورد علاقه خود طرفداری می‌کنند چون پدری مهربان باشند و آنان را با دیده محبت …

نصیحت به دولت برای شریک کردن مردم در کارها

امروز مصالح اسلامی اقتضا می‌کند که همه ما با هم باشیم، هر روز یک نغمه‌ای بلند نکنیم برای تضعیف دولت، برای تضعیف مجلس، برای تضعیف شخصیت‌ها. من نصیحت می‌کنم به دولت که شما مردم را شریک کنید در این کار، برای این که تنهایی نمی‌توانید بکنید، و نمی‌تواند هم. یک دفعه می‌بینیم که شیاطین از اطراف به دولت حمله می‌کنند که معلوم شد تو خلاف شرع همیشه کردی. خدای تبارک و تعالی که پیغمبرش را نصیحت می‌کند که یا ایُّهَا النَّبِیُ اتّقِ الله[4] به حسب آن طوری که شما می‌گویید پیغمبر متقی نبوده تا خدا به او گفته اتق الله! خدای …

امید به شرکت آزادانهٔ ملت و بی‌اعتنایی به گفته‌های بعدی

و من امیدوارم که مجلس یک مجلس بسیار خوبی باشد، و مجلسی باشد که با آزادی، همه ملت شرکت کنند و اعتنا به اینکه به ما بعدها خواهند گفت چه، نکنند. برای اینکه آنهایی که با ما دشمن‌اند، امروز در فعالیت هستند که این مجلس را لوث کنند. در خارج و داخل فعالیت هست و شما باید آن فعالیتها را با حضور خودتان، با اجتماع خودتان، با رفتن خودتان بر سر صندوقهای انتخابات، آنها را همه را خنثی کنید.

فعالیت به‌جای نظاره‌گری در برابر مشکلات دولت و مجلس

من عرض می‌کنم که هم علما این مطلب را همیشه به مردم گوشزد کنند و هم مبلغین گوشزد کنند که این حضور شما در صحنه و پشتیبانی شما از جمهوری اسلامی و از مجلس و از دولت و از قوّه قضائیه و از ارتش و از سپاه پاسداران و همه، این رمز پیروزی است که عاید شما شده است و به شکرانه نعمت پیروزی، مردم را دعوت کنید به اینکه در صحنه باشند و مردم دنبال این باشند که مشکلاتی که برای دولت یا برای مجلس یا برای ارتش پیش می‌آید، ننشینند و نگاه کنند و ناظر باشند؛ در صحنه باشند و فعالیت کنند. به فعالیت شماهاست که این جمهوری زنده مانده است و ان شاء الله، با فعالیتهای شما هم زنده و شکوفا خواهد بود.

همکاری بی‌سابقهٔ مردم و انفاق طلای زنان در راه جنگ

آنچه مردم را مجتمع می‌کند همین ائمه جماعت و جمعه‌هاست. شما در کرمان و دیگران در سایر شهرها سعی کنید مسائل خودتان را مطرح کنید و با یکدیگر تفاهم داشته باشید، مردم هم که در صحنه حاضر و ناظرند، دیگر هیچ ترسی نیست. امروز همکاری و همیاری مردم بیسابقه است، ما هر روز شاهد زنانی هستیم که ما حصل عمرشان، یک تکه‌ طلا را می‌آورند و در راه خدا و جنگ انفاق می‌کنند. از طرف دیگر یکی از آقایان به من گفت که در جبهه نوجوان دوازده- سیزده ساله‌ای را دیده است که دستش قطع شده و بلافاصله دست قطع‌شده خود را گرفته و رفته است به سوی میدان جنگ. خوب توجه کنید در چنین موقعیتی تکلیف ما چیست؟ خیلی روشن است که تکلیف همگی ما خیلی سنگین …

به‌حساب آمدن ملت امروز در برابر دولت جائر گذشته

… که این خرابکارها را شناسایی کنند، شناسایی کنند و معرفی کنند به کمیته‌ها و دادگاهها و هرجا نزدیکشان است. خودشان وارد عمل نشوند، همان شناسایی کنند یا لا اقل یکی را بگیرند بدهند دست پاسدارها و قوای انتظامی، ننشینند که دیگران کار بکنند. مصلحت، مصلحت همه است. امروز مثل سابق نیست که ملت به حساب نیاید و یک دولت جائری سر کار باشد که بخواهد همه استفاده‌ها را خودش ببرد و ملت را کنار بگذارد. امروز روزی است که شما همه با هم می‌خواهید این کشور را به سعادت برسانید و از دست قدرتهای فاسد بیرون کنید.

بی‌تفاوت نبودن مردم و رفتن پای صندوق‌های رأی

… را رئیس جمهور کنند که تباه کند این کشور را، چنانچه تباه کردند، همه‌مان مسئولیم. شما، آن آقایی که در آن ده با دویست نفر جمعیت زندگی می‌کند و آن آقایی که در آن شهر با دو میلیون یا چهار میلیون یا پنج میلیون جمعیت زندگی می‌کند، همه مسئولیم؛ علی السواء مسئولیم. همه باید مردم را دعوت کنیم به اینکه در انتخاب رئیس جمهور بی‌تفاوت نباشند؛ بروند در پیش صندوقها، رای بدهند. و البته خوب، اشخاصی که مطلع‌اند، چه هستند از علما، از کسان دیگر، یک نفری [را] که بدانند چطور است انتخاب کنند یا چند نفر را، اما توجه [کنند] به اینکه چه باید بکنیم و ما مقدرات مملکتمان را دست کی باید بدهیم. و ما اگر یک رئیس جمهور داشته باشیم که ناباب از کار در …

احساس وظیفهٔ مردم برای سازندگی مانع آسیب به کشور

کمیته‌ها و پاسداران و همه این نهادهای تازه و جدید، بدون اینکه یک سازمانی در کار باشد، خودشان مردم درست کردند. و مادامی که این معنا باشد که مردم موظف می‌دانند خودشان را برای ساختن، آسیب نخواهند دید. آن روزی آسیب- خدای نخواسته- به کشور ما و به ملت ما می‌رسد که این معنایی که در اول نهضت پیدا شد و سبب پیروزی شد، این معنا از بین مردم برود؛ یعنی، به واسطه اختلافات و تشتتات و هواهای نفسانی طوری بشود که از آن معنای الهی که در بین ملت بود و موجب پیروزی شد تهی …

اتکا نکردن صرف به دولت و قوای انتظامی و همکاری همگان در خدمت

شما جوانها همه مراقبت کنید، جوانهای مملکت همه مراقبت کنند و جلوگیری کنند از این فسادهایی که اینها می‌کنند؛ مراقبت خرمنهایی را که با خون دل مردم جمع کرده‌اند، مراقبت باغاتی را که مردم ایجاد کردند، مراقبت همه چیز به عهده خود شماست. اتکال به دولت تنها نکنید، اتکال به قوای انتظامی تنها نکنید، آنها هم مشغول خدمت هستند، شما هم باید مشغول خدمت باشید. و همه با هم دست به هم بدهیم، و برای اسلام و مسلمین خدمت کنیم. خداوند همه شما را اجر عنایت کند و سلامت. و کشور شما را از اشخاصی که فاسد هستند و ریشه‌های فساد هستند پاک کند. و همه شما را به سعادت دنیوی و اخروی برساند.

خطر سستی و بی‌تفاوتی و اختلاف در رسیدن افراد نالایق به ریاست جمهوری

… قوانین اسلام دارد، در مقابل قانون اساسی خاضع است و اصل صد و دهم ظاهراً که راجع به ولایت فقیه است، معتقد است و وفادار است نسبت به آن، یک همچو شخصی را شماها خودتان انتخاب کنید و گروههای مردم را هم وادار کنید که یک همچو شخصی را انتخاب کنند و از تفرقه بپرهیزند. ممکن است که اگر شماها یا سستی کنید برای یک همچو امر مهمی و طوری باشد که به نظر بیاید که بی‌تفاوتید- اگر شد؛ بروید رای بدهید، اگر نشد نروید- و یا گروههای شما با هم اختلاف پیدا بکنند، ممکن است اشخاصی که لایق این مقام نباشند به این مقام برسند. این امری است که بسته به نظر خودتان و باید با تمام قوا جدیت کنید که سرنوشت اسلام و مسلمین را به دست کسی که لایق برای این مقام نباشد، ندهید. و من امیدوارم که با اتکال به خدا این مطلوب هم حاصل بشود. و از خدای تبارک و تعالی سلامت و توفیق و رفاه ملت را خواستارم. و از قراری که تذکر دادند خانواده‌های شهدای سردشت در اینجا هستند. من به آنها تسلیت عرض می‌کنم. من در غم ملت شریک هستم. خداوند شهدای شما را …

اشتیاق بیماران، معلولان و نوجوانان به رأی دادن

… است. پیشرفت شما در مقابل آن قدرت اعجاز بود. توجه همه ملت به یک نقطه. بچه کوچولویی که تازه زبان درآورده، با آن پیرمردی که در مریضخانه و بیمارستان افتاده یک حرف بود. کانّه یک حلقوم صدا می‌کرد. هر جا می‌رفتی همان صدا را می‌شنیدی. این هم یکی از اعجازها بود. این جور رای به اشتیاق دادن، که در بعضی جاها به من گفتند که در یک جا آن بیمار را آوردند لب صندوق، رای داده و همان جا مرده است، این قدر ناتوان بوده. اما برای رای دادن گفته است که مرا باید ببرید رای بدهم. این معلولین، این بیمارها، این [ها] همه رای دادند. آنهایی که سن قانونیشان نرسیده بود اعتراض داشتند به ما. یک روز همین جا جمع شده بودند. اعتراض به اینکه خوب چرا ما رای ندهیم؟ ما هم در اینجا شرکت داشتیم و خوب، ما هم رای بدهیم. وضع این طوری بود.

انجام کارهای بزرگ تنها با کمک همهٔ ملت به یکدیگر

… کارشکنی بکند؛ خودش می‌خواهد خیانت بکند. این حرفها نیست در کار. خوب، این اشخاص معلوم است اشخاصی‌اند که می‌خواهند کار انجام بدهند. البته کار کار بزرگی است، و به این زودی نمی‌توانند انجام بدهند. نه این است که نخواهند انجام بدهند، نمی‌توانند انجام بدهند. کار کاری است که یک قشر نمی‌تواند انجام بدهد. اگر همه ملت با هم دست به هم ندهند و کمک نکنند به هم، نمی‌شود انجام داد. باید کمک کرد به هم.

حق مردم آزادشده از اختناق برای دخالت در همهٔ مسائل

یک مملکتی که اولًا جمعیت سی و پنج میلیونیش یکدفعه از اختناق بیرون آمده و آزاد این تقریباً بعد از آزادی، همه برای خودشان حق قائل‌اند که در همه مسائل دخالت کنند. و باید هم بکنند. خوب، مسائل مسائل خودشان است. لکن باید فکر این هم بکنند که آیا این مسائل که ذکر می‌شود همه‌اش قابل حل است به این زودیها؟ این خانه نداری مردم، این فقر و فلاکت مردم، این زاغه‌نشینی مردم، این عقب‌ماندگی اقتصاد، این فاسد شدن رژیم، کار کردن و- عرض می‌کنم- کشاورزی، …

از آن خود دانستن کشور و منافع آن و حفاظت از آن

… آزارشان بدهد؛ نمی‌خواهد اذیّت کند؛ بیخودی کسی را نمی‌گیرد؛ خودش هم می‌آید توی [مردم‌]؛ نخست وزیرتان هم می‌آید توی مردم و راه می‌رود و توی همین شلوغیها می‌آید و مردم هم به او تنه می‌زنند؛ از باب اینکه یک نفر از افراد است دیگر، ولی مردم پشتیبانش هستند. و آن روزی که برایش و برای مملکت یک مشکلی پیدا بشود، مردم مملکت را از خودشان می‌دانند؛ نمی‌گویند که منافع ما را آنها می‌برند، خوب، خودشان هم جلو بگیرند. این منافع مال خودمان است، خودمان هم باید حفاظت کنیم. برای ارتش و تمام قوای انتظامیه این باید یک عبرت باشد. این دو قطب را مطالعه کنند و عبرت بگیرند که آن طور وقتی عمل می‌شد، مردم با آنها آن طور بودند؛ کارشکنی می‌کردند، هر چه می‌توانستند از زیر بار بیرون می‌رفتند، اگر می‌توانستند هم کارشکنی می‌کردند. در این قطب، …

دخالت مستقیم مردم در سیاست با آمدن به خیابان‌ها و بیرون راندن دشمن

… این احکامی هست؛ که تمامشان را گذاشتند کنار، و یک عده احکامی که از غرب آمده است اینجا، در این زمانهای طولانی، به آن عمل کرده‌اند. من امیدوارم که این تحولی که حاصل شده است از برای همه یعنی هم خانمها و خواهرهای محترم ما و هم برادرهای محترم ما احساس وظیفه کردند. این احساس وظیفه بود که همه‌تان را آورد در خیابانها با فریاد، دشمن خودتان را بیرون کردید. این دخالت مستقیم شما در سیاست بود. همانی بود که آنها می‌گفتند شما چه کار دارید؟ همانی بود که می‌خواستند این خواهرها را بِکشند به یک کارهایی که نه اینکه بی‌تفاوتشان کنند؛ فاسدشان بکنند، و اسباب این بشوند که دیگران را به فساد بکشند.

لزوم پیش‌دستی همهٔ قشرها، از بانوان تا روحانیون، در اظهار نظر

الآن ما مبتلای به قانون اساسی هستیم و خبرگان این قانون اساسی، آنهایی که باید این قانون اساسی را تصویب کنند، هر کس هر نظری در قانون اساسی دارد؛ الآن باید این نظر را بدهد و ننشیند تا اینکه دیگران نظر بدهند برای او. هم شما بانوان محترم و هم سایر طبقات، چه از طبقات روحانی باشند یا از طبقات دیگر، نباید مهلت بدهند به دیگران که آنها نظر بدهند و ما بنشینیم صبر بکنیم ببینیم چه خواهد شد. تکلیف فعلی ما این است که نظرهایی که داریم در قانون اساسی آنها را بنویسیم و به آن محلی که باید داد که مجلس سناست بدهیم.