آن احساس مسؤولیتی که من میگویم، در مقابل حالت «وِلِش» قرار دارد. بعضی از جوانان هستند که اگر گفته شود این کار را بکن، میگوید وِلِش! مثلاً امتحانات درسی یا قضیه دیگری در پیش است، میگوید وِلِش! این «وِلِش» بدترین بلا برای جوانان است. احساس مسؤولیت، یعنی رها کردن این حالت «وِلِش».مسئولیتپذیری
نامهای دیگر: مسئولیت گفتار، مسئولیتهای حکومتی، مسئولیتپذیری مردم، احساس مسئولیت
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
احساس وظیفه و پذیرش بار کارها از سوی افراد و گروهها در برابر خدا و جامعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۳۱۳۵۹۱۴۰۳
فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
آنچه برای شما جوانان مثل دیگران مهمّ است، عبارت است از احساس مسؤولیت آگاهانه. البته شما جوان و سرشار از نیرو هستید و از حسّاسیت بیشتری برخوردارید. احساس مسؤولیت یعنی انسان همانطور که به فکر زندگی، معیشت، اشتغال، ازدواج، و هر چیزِ مربوط به خود است، نسبت به اهدافی که از خودِ او فراتر است هم احساس مسؤولیت کند؛ اهدافی که به خود او محدود نمیشود، بلکه مربوط به مجموعه، ملت، تاریخ و بشریت است. انسان باید در قبال این هدفها هم احساس وظیفه، تعهّد و مسؤولیت داشته باشد. هیچ انسان و هیچ جامعهای بدون این احساس تعهّد، به قلّههای رفیع سعادت نخواهد رسید. این احساس مسؤولیت و تعهّد باید آگاهانه باشد. فرد باید بداند که به دنبال چه چیزی است و موانع راه را بشناسد. این امر همان احساس مسؤولیت آگاهانه است. جوان ایرانی، هوشیار، حسّاس، آگاه و حاضر در صحنه است و بیش از جوانان سایر مناطق دنیا احساس تعهّد و مسؤولیت آگاهانه میکند. البته ادّعا نمیکنم که از همه جای دنیا بهطور دقیق مطّلعم؛ اما اخبار زیادی به دست ما میرسد. آگاهیهای ما طرق و بسترهای بسیار متعدّدی دارد. فهم سیاسی، فکر سیاسی، مطالبهی سیاسی، مطالبهی آرمانی، حسّاسیت نسبت به حوادث و حضور در صحنهی مواجههی با حوادث در جوان ایرانی، ممتاز و نمونه است و این شامل پسران و دختران - هر دو - میشود. به همین دلیل ما موفّقیتهای بزرگی داشتهایم و خطرهایی هم ما را تهدید میکند. امروز سیاست مشترکی در همهی دنیا، به وسیلهی مراکز معیّنی دنبال میشود. این سیاست عبارت است از اینکه جوانان را تا خرخره در شهوات و غرایز جنسی و فساد اخلاقی غرق کنند. این یک سیاست رایج در دنیاست و شامل شرق و غرب میشود؛ هر منطقهای آن را با هدفی خاص دنبال میکند. مراکزی که این سیاستها را طرّاحی میکنند، وسایل و ابزار آن را هم بهطور فراوان فراهم میکنند. این مراکز بهطور عمده شامل مراکز اقتصادی صهیونیستی و قدرتطلبان بینالمللی است که چشم به سرچشمههای ثروت در کشورهایی دوختهاند که غالباً عقبافتاده و فقیر و ضعیفند و منابع ثروت بسیاری دارند. برای به چنگ آوردن این منابع ثروت، مهمترین مانع، ارادهی ملتهایی است که این منابع متعلّق به آنهاست. برای فلج کردن ملتها، بهترین راه، فلج کردن جوانان است؛ چون جوانان نیروی فعّالِ هر کشورند. برای فلج کردن جوانان بهترین راه آلوده و زمینگیر کردن آنها به وسیلهی سکس، فحشا، مستی و مواد مخدّر است. در کشورهای غربی این سیاست به این دلیل دنبال میشود که جوانان مزاحم صهیونیستها نشوند. داستان تسلّط شبکهی بینالمللی صهیونیسم بر مجلس، پارلمان، دولت، مسؤولان و بهطور عمده سیاستهای بسیاری از کشورها - بهویژه کشورهای غربی - بسیار شگفتآور و عجیب است. اگر در کشوری، یک فرد با انگیزههای ضدّصهیونیستی برای مسؤولیتی سیاسی انتخاب شود، آنقدر شبکههای صهیونیستی به شکلهای گوناگون بر او و افکار جامعه فشار میآورند که وی نمیتواند به مسؤولیت خود ادامه دهد و مجبور به استعفا و کنارهگیری میشود.این که ما عرض کردیم امسال سال پاسخگویی است، پاسخگویی یک مفهوم غربی نیست؛ یک مفهوم اسلامی است. بعضیها از هر چیزی خوششان بیاید، سعی می کنند آن را به گونه یی به فراورده های افکار و مدنیت غربی منسوب کنند. نه، پاسخگویی یک حقیقت اسلامی است؛ این همان مسؤولیت است. مسؤولیت، یعنی هر انسانی در هر مرتبه یی که هست، در درجهی اول از خود سؤال کند، ببیند رفتار و گفتار و تصمیم گیری او تحت تأثیر چه بود؛ عاقلانه و بر اساس پرهیزگاری بود، یا خودخواهانه و برای شهوات و اغراض شخصی بود. اگر انسان توانست وجدان خود را آرام کند و به ندای اندرون خود پاسخ گوید، خواهد توانست به دیگران هم پاسخگو باشد. «انّ السّمع والبصر و الفؤاد کلّ اولئک کان عنه مسؤولا». همین چشمی که شما دارید - که می تواند ببیند، بشناسد و تشخیص دهد - همین گوشی که دارید -که میتواند سخن حق را بشنود و به دل شما منتقل کند و جوارح شما را تحت تأثیر قرار دهد- همین قلبی که دارید -که می تواند احساس کند، تصمیم بگیرد و راه را انتخاب کند (که از هویت واقعی انسان به «قلب» تعبیر می شود)- وسیلهای است که خدای متعال شما را در مقابل اینها پاسخگو می داند. همهی ما باید جواب دهیم با چشمِ خود چه دیدیم؛ آیا دیدیم؟ آیا دقت کردیم؟ آیا خواستیم ببینیم؟ خواستیم بشنویم؟ خواستیم تصمیم بگیریم و عمل کنیم؟ این همان پاسخگویی است. فرمود: «کلّکم راع و کلّکم مسؤول عن رعیته»؛ همهی شما مسؤولید. البته کسی که حیطهی وسیعی از زندگی انسانها با قلم و زبان و تصمیم او تحت تأثیر قرار می گیرد، مسؤولیتش به همان نسبت بیشتر است؛ لذا من گفتم مسؤولان بلند پایهی کشور، قوای سه گانه، از خود رهبری تا آحاد مأموران و مدیران، همه باید پاسخگو باشند؛ پاسخگوی کار خود، پاسخگوی تصمیم خود، پاسخگوی سخنی که بر زبان آورده اند و تصمیمی که گرفته اند؛ این معنای پاسخگویی است؛ این یک حقیقت اسلامی است و همه باید به آن پایبند باشیم. هر انسان وقتی می خواهد حرفی بزند، اگر بداند در مقابل این حرف باید پاسخگو باشد، یک طور حرف خواهد زد؛ اما اگر بداند مطلق العنان است و پاسخگو نیست، طور دیگری حرف خواهد زد. انسان وقتی می خواهد تصمیم بگیرد و عمل کند، اگر بداند در مقابل اقدام خود پاسخگو خواهد بود، یک طور عمل می کند؛ اما اگر احساس کند نه، مطلق العنان است و از او سؤال نمی شود و او را به بازخواست نمی کشند، طور دیگری عمل می کند. ما مسؤولان خیلی باید مراقب حرف زدن و تصمیم گیری خود باشیم. مسؤولیت به همین علت محترم است و به همین جهت است که مردم برای مسؤول احترام قائلند؛ چون پشت سرِ کار و تصمیم گیری او دنیایی از مسؤولیت وجود دارد که او قبول می کند. اگر این شخص خود را مسؤول دانست، واقعاً شایستهی این تکریم و احترام هم هست؛ اما اگر مسؤول ندانست، همه چیز مشکل می شود.شاهدها (۱۰ پاراگراف)
احساس مسئولیت رهبر در پیشگاه خدا دربارهٔ سخنان گفتهشده در رادیو
البته من با همهی گروههای رادیو صحبت کردهام؛ اینکه در باب معارف با شما دارم صحبت میکنم، از یک بُعد به خاطر مسؤولیت من است. من به آقایان دیگر هم عرض کردم[1] که شما هر کلمهیی که در رادیو میگویید، یا مینویسید تا گفته بشود، بنده که در اینجا نشستهام و از کار شما خبر ندارم و خود شما را هم تا امروز ندیدهام، مسؤولیت و سنگینی بار حرف شما را بر دوش خودم احساس میکنم. من مسؤولم؛ من که نمیتوانم خودم را از مسؤولیت کنار بگیرم. هرچه شما در آنجا میگویید، بنده مسؤولم و باید جواب آن را پیش خدا بدهم؛ بنابراین موظفم که نظراتم را به شما بگویم و آنچه را که حقیقتاً صالح و مصلحت به نظر میرسد، به شما عرض کنم.جدی گرفتن هر شغل محول و اهمیت هر نقش، با تمثیل جبهه
… نظام را قرص کنیم؛ تبلیغ یعنى این. سازمان تبلیغات یعنى یک مجموعهى پُرتحرّک و فعّال. البتّه من بایستى حقیقت را عرض بکنم. حقیقتاً سازمان تبلیغات تلاشهاى بسیار باارزشى تا آنجایى که من اطّلاع دارم گوشه و کنار کرده امّا ظرفیّت این سازمان بیش از اینها است. اینهمه روحانى خوب، وجود شخص باارزشى، بافضیلتى، سابقهدارى، موجّهى، عالِمى مثل جناب آقاى جنّتى در رأس این سازمان و وجود عناصر خوب، برادران خوب، در داخل کشور ــ باز بحث خارج کشور، بحث دیگرى است ــ دائم باید در فلان گوشهى سازمان که مشغول کار هستیم، آن شغل را جدّى بگیریم، به آن برسیم، آن را همان کار مهمّى بدانیم که به ما محوّل شده و خودمان را در آن شغل بسازیم. نباید فکر کنیم که حالا ما دیگر مثلاً چند سال است در فلان شهر مشغول این کارها هستیم! چه فرق میکند؟ [مثلاً] در جبهه به یکى میگویند آقا! سر برانکارد را بگیر مجروحین را ببر، به یکى میگویند آرپىجى بزن، به یکى میگویند برو نگاه کن هر وقت دیدى کسى مىآید ما را خبر …مرکز دنیا دانستن هر جایگاه خدمت در جمهوری اسلامی
در جمهورى اسلامى هر جا هستید، هر جا قرار گرفتید، همان جا را مرکز دنیا بدانید. بدانید که همهى کارها به شما متوجّه است. قبل از رحلت امام (رضوان الله علیه) که چند ماه به وفات ایشان مانده بود، از من مکرّر میپرسیدند شما بعد از ریاست جمهورى میخواهید چه کار کنید. مشاغل گوناگونى [ذکر میکردند]. خب خود من به مشاغل فرهنگى و مانند اینها زیاد علاقه دارم. فکر میکردم حالا برویم یک …لزوم بیداری و احساس مسئولیت کارگزاران همهٔ دستگاههای اجرایی بر سر کار خود
ما در داخل چه مسؤولیتی داریم که آن ویرانگری بیمنتهایی که عرض کردم، از سوی ما نتراود؟ هر کدام از ما مسؤولیتی داریم. برادران شاغل در دستگاههای اجرایی - منظور من فقط قوهی مجریه نیست؛ دستگاههایی که اجرا دارند؛ یعنی قوهی مجریه، قوهی قضاییه، نیروهای مسلح، و کلاً کسانی که اجرای کاری به عهدهی آنهاست - باید سر پُست خودشان، بیدار و هوشیار و دارای احساس مسؤولیت باشند. فقط خودتان را هم نمیگویم؛ «قوا انفسکم و اهلیکم»؛[11] هم خودتان، هم زیردستهایتان. خودتان را هم نگه دارید، زیر دستهایتان را هم نگه دارید.مسئولیت هر فرد در حوزهٔ خود و عمل به درستی حتی اگر دیگران نکنند
هر فردى هم در مورد خودش و رعیّت خودش مسئول است. هیچکس نگوید که چرا فلان افراد نمیکنند؛ خیلى خب، آنها باید بکنند ــ دستگاه تبلیغات، دستگاه اجرائى، دستگاه قضائى، و مانند این دستگاهها ــ یعنی اقدام نکردن و صحیح عمل نکردن کسى، براى من و شما حجّت نمیشود که ما هم رها کنیم؛ نه، ما باید آنچه را صحیح میدانیم عمل بکنیم، ولو دیگرى نمیکند. خیلى خوب، راه عملِ صحیح کردن او، چیز دیگرى است، نه اینکه عمل نکردن است.پذیرش اقتضائات هر شغل و مقام
هر شغلى، هر مقامى، یک اقتضائاتى دارد. انسان باید آن اقتضائات را قبول کند. التزام به شىء، التزام به لوازم آن است. با این لباس، از برخى از چیزها باید گذشت. البتّه در قبال هر چه انسان در دنیا از آن بگذرد، خداى متعال چیزى دارد که «فیهِ قُرَّةَ اَعیُن»؛[6] بهتر از آن را خدا میدهد. از چیزهایى باید گذشت. یک جوان همسنّ شما، فرض بفرمایید در خیابان اگر راه برود، با رفیقهایش شوخى …لزوم ایستادگی محکم، فداکارانه و کمتوقع هر کس در جایگاه مسئولیت خود
… جماهیر شوروى سابق از این قبیل است؛ این اختلافات داخلى و نژادى و قومى در اروپا از این قبیل است. ما آرزوى جنگ براى کسى نمیکنیم امّا کار خدا تماشایى است؛ و این سنّت الهى آن وقتى عمل خواهد کرد که ما در جاى خودمان محکم و استوار ایستاده باشیم. اصل قضیّه این است. علماً، عملاً، قولاً، فعلاً، سیاسیّاً، اجتماعیّاً، فردیاً، جمعیّاً بایستى در آنجایى که ما هستیم و پُست ما است ــ هرجا پُست ما است، هرجا مأموریّت و مسئولیّت ما است ــ آنجا محکم و همراه با فداکارى و همراه با کمتوقّعى بِایستیم، کار خودمان را بکنیم و خداى متعال انشاءالله کمک خواهد کرد و برکات الهى نازل خواهد شد؛ همچنانکه بحمدالله تا حالا اینجور بوده، و همچنانکه مژدههاى امام (رضوان الله تعالى علیه) این را نشان میداد. عقیدهی ایشان هم همیشه این بود ــ بنده شنیده بودم ــ که خیلى عاقبت را، افق را خوب میدیدند، روشن میدیدند؛ دست قدرت الهى را همراه مردم میدیدند و …ادامهٔ کار مسئول در نبود ناظر به سبب باور به نظارت خدا
… هدفدار شدن زندگی یکی از نتایج این بینش است و تلاشگر بودن در زندگی هم یک نتیجهی دیگر است. یعنی انسان معتقد به بینش الهی آنوقتی که احساسات بر او غلبه نکرده، و آنوقتی که هیچ نیازی هم ندارد، و آنوقتی که تسلیم هیچ عادتی هم نیست، در آن لحظه هم باز تلاش میکند. یعنی اگر مثلاً یک مسئولیتی را در جمهوری اسلامی به شما سپردند، اعم از مسئولیت کوچک یا بزرگ و هیچکس هم مراقب شما نیست، و هیچ هم اسیر احساسات نیستید، آیا با خودتان فکر میکنید من نیم ساعت دیگر هم برای این موضوع کار بکنم یا نه؟ اینجا آنجایی است که بینشالهی خودش را نشان میدهد. اگر دارای بینش الهی باشید، یعنی معتقد به غیب و معتقد به خدا و معتقد به فرشتگانی که بر شما ناظر هستند و معتقد به جایگاهی که از شما با کمال بصیرت، کوچک یا بزرگ کار شما را سؤال میکنند و به آنها پاداش میدهند، اگر معتقد به این باشید میگوئید: چه ببینند و چه نبینند، جه بدانند و چه ندانند، شما در عین خستگی و در عین تنهائی و در عین بیخبری دیگران از شما، صرفاً به همان علت که میدانید خدا شاهد و ناظر است کارتان را ادامه میدهید. یعنی برای کارکردن انگیزه دارید، چون خدا هست و چون او میبیند. در روز عاشورا که امام حسین(علیه السلام) در غربت محض بود، نه غربت در آن بیابان، بلکه غربت در دنیای آنروز که هیچکس از آن کسانی که سرشان به تنشان میارزید کار امام حسین(علیه السلام) را قبول نداشتند و قبول هم نمیکردند یا از روی یک منطق غلط، یا از روی راحت طلبیها …مسئولیت همگان در نظام اسلامی
خداوند انشاءالله که تلبّس به این لباس مقدّس را و تعمّم به تیجانالملائکه[2] را بر شما عزیزان مبارک بفرماید. از این لحظه به طور رسمى مسئولیّت برادران عزیزى که معمّم شدند، مضاعف میشود. همه مسئولند در نظام اسلامى: کُلُّکُم راعٍ وَ کُلُّکُم مَسئولٌ عَن رَعیَّتِه؛[3] ولیکن بعضى از موقعهاى[4] اجتماعى، مسئولیّتهاى مضاعفى دارد و لباس ما از جملهى آن موقعیّتهایى است که از چند جهت، مسئولیّت آن مضاعف است: اوّلاً چون لباس علم است، و عالِم مسئولتر از دیگران است، بخصوص علم دین، که اذاعهى[5] علم دین و بیان حقایق الهى شغل انبیاى عظام پروردگار است. این یک مسئله.رفع دغدغه با حرکت در راه درست، نیت خوب و تلاش
انشاءالله که خداوند به شماها توفیق بدهد. من مجدّداً عرض میکنم کارتان بسیار سخت است، بسیار پُرمسئولیّت است؛ حق دارید دلهره داشته باشید، حق دارید احساس مسئولیّت بکنید امّا خب وقتى انسان در راه درست دارد حرکت میکند، نیّتش خوب است، انگیزهاش خوب است، زحمت خودش را هم میکشد، دیگر باید دغدغه نداشته باشد. بالاخره اینجورى است که تلاش و زحمت و این حرفها، خودش توجیهکنندهى خیلى چیزها است.