رفتن به محتوای اصلی

مستضعفان

نام‌های دیگر: مستضعفین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

گروه‌های محروم و زیر ستم جامعه و جهان و جایگاه آنان در قرآن و انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران و بیان وظایف علما در بسیج مردم‌— ۱۳۵۷/۰۵/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

الآن می‌خواهند خانه بسازند برای اینها، اینها باز نمی‌گذارند. اینها باز می‌آیند مانع می‌شوند. به هر اسمی به شما دارند «مستضعف» می‌گویند؛ شما قبول نکنید. آنها می‌فهمند «مستضعف» یعنی چه، به اینها بد حالی می‌کنند! ما همه جزء مستضعفین هستیم؛ یعنی ما که اشخاصی بودیم که ابرقدرتها ما را ضعیف می‌شمردند، ما را هیچ می‌دانستند؛ ما می‌خواهیم از این جهت بیرون بیاییم. می‌افتند دنبال اینها که اینها می‌گویند، خانه ما می‌خواهیم برای «مستضعفین» بسازیم. مگر شما مستضعفید؟! نخیر، شما خیلی کذا هستید! از این راه- هر راهی که بتوانند یک اخلالی بکنند- اخلال می‌کنند؛ و همه نظر اخلالگرها به این است که نگذارند ایران برای خودش یک سامانی پیدا بکند که دست آنها تا ابد کوتاه بشود.
ایشان ذکر از مستکبرین و مستضعفین کردند؛ و من باید بیان «مستضعف» و «مستکبر» را به اندازه‌ای که در این مجلس مناسب است عرض کنم. «مستکبرین» منحصر نیستند به سلاطین، منحصر نیستند به روسای جمهور، منحصر نیستند به دولتهای ستمگر. مستکبرین یک معنای اعمی دارد؛ یک مصداقش همان اجانب هستند که تمام ملتها را ضعیف می‌شمرند و مورد تجاوز و تعدی قرار می‌دهند؛ یک مورد هم همین دولتهای‌ جائر، سلاطین ستمگر که ملتهای خودشان را ضعیف می‌شمرند و به آنها تعدی می‌کنند، دست تعدی به ملتها دراز می‌کنند. چنانچه در این پنجاه و چند سال شما مبتلا بودید و ما هم مبتلا بودیم و همه ملت مبتلا بودند. ملت را ضعیف می‌شمردند و ملت را از روی استکبار نظر می‌کردند و به ملت تعدی می‌کردند و تجاوز می‌کردند. آنها رفتند، و ان شاء الله برنمی‌گردند. امروز روزی است که خدای تبارک و تعالی به ما آزادی و استقلال مرحمت فرموده است، و ما را با این آزادی و استقلال امتحان می‌کند. ما را آزادی مرحمت فرموده است که ببیند در این آزادی ما چه می‌کنیم. ما مستقل شدیم و خداوند به ما این مرحمت را فرمود تا ما چه بکنیم: آیا ما هم از مستکبرین باشیم یا از مستضعفین؟ هر فرد، می‌شود که مستکبر باشد و می‌شود مستضعف باشد. اگر من به زیر دستهای خودم، و لو چهار نفر باشد، تعدی و تجاوز کردم و آنها را کوچک شمردم، بنده خدا را کوچک شمردم، من مستکبرم و او مستضعف؛ و مشمول همان معنایی است که مستکبرین و مستضعفین هستند. اگر شما کسانی که زیر دستتان هست ضعیف شمردید و به آنها خدای نخواسته تعدی کردید، تجاوز کردید، شما هم مستکبر می‌شوید. و آن زیردستها مستضعف. ببینیم ما از این امتحان، از این بوته امتحان چطور بیرون می‌آییم. آیا سرفراز بیرون می‌آییم یا گردن کج و شکسته؟ آیا ما با بندگان خدا به طوری که خدای تبارک و تعالی امر فرموده است رفتار می‌کنیم؟ حالا که آزاد شدیم، آزادی را وسیله برای خدمت به خلق و خدمت به خالق قرار می‌دهیم. یا آزادی را برای مخالفت با خدا و استکبار بر مردم؟
قضیه استضعاف همین است؛ نه اینکه خدا می‌فرماید ضعفا. ضعفا نه، مستضعفها. یعنی آنهایی که قدرت دارند، قدرت ایمان دارند، و آنها نمی‌فهمند و اینها را مستضعف‌ حساب می‌کنند می‌گویند اینها ضعیفند. آنهایی که اینها را جزء ضعفا می‌شمارند نه اینکه ضعفا. بعضیها این کلمه را چون نفهمیده‌اند، کلمه «مستضعف» را نفهمیده‌اند، می‌گویند که خوب، چرا مستضعف؟ چرا ما باید مستضعف [باشیم‌] آنها ما را ضعیف، حساب می‌کنند؛ نه اینکه شما ضعیفید. شما ایمان دارید، شما آن بودید که یک همچو قدرتی را با مشت عقب زدید و به جهنم فرستادید. قوّت ایمان در شماست و حس شهادت خواهی که جوانها مکرر این معنا را می‌خواهند؛ زنها مکرر می‌گویند به اینکه فلان جوان، فلان جوان، از من رفته، دو تا دیگر هم هست، این هم می‌دهم. این حس بود، این حس شهادت خواهی و فداکاری بود که یک ملتی که هیچ نداشت بر طاغوت غلبه داد.

شاهدها (۱۸ پاراگراف)

تعلق غنایم انقلاب به مستمندان و خانواده‌های داغدار

… پیدا کنید که چند نفر تاجر معتبر بودند، چند نفر خان بوده توی اینها، چند نفر رئیسِ مثلًا کذا بوده است، چند نفر وزیر بوده است، چند تا مدیر کل بوده است؟ یکی از اینها را نمی‌توانید پیدا کنید! هر چه بوده، [از] این ملت، این توده جمعیت و ملت بوده است؛ این ملت مسْلم. غنایم مال اینهاست و باید به اینها داد: مستمندان، اینهایی که صدمه دیدند، آنهایی که کشته داده‌اند، آنهایی که جوان داده‌اند، پیرزنهایی که جوانهایشان از بین رفت. این غارتگری اینها را، باید برای اینها زندگی تامین کرد. و زاید هم هست، خیلی زاید است. یک مملکت را می‌شود اداره کرد با این دزدیهای اینها! این مقداری است که حالا در خود ایران به دست می‌آید. آن مقداری که خارج است که اخیراً نوشته بود روزنامه که در این اخیر، در این آخر- یک همچو تعبیری، حالا درست یادم نیست- که 15 …

برخاستن اسلام از میان ضعفا و آمدن آن برای خدمت به آنان

… یک مملکت کافی است. از بین برد این آدم کشاورزی ما را. دامداری ما را از بین برد برای اینکه مراتع ما را به غیر داد- عرض می‌کنم که- همه چیز ما را به باد فنا دادند. ما می‌خواهیم یک مملکتی باشد مال خودمان باشد. اینها خیال می‌کنند که اگر این تبلیغات را بکنند ... اسلام نیامده که ظلم به ضعفا بکند، اسلام آمده است که ضعفا را پرستاری بکند، خدمت به ضعفا بکند. اسلام از توی ضعفا پیدا شده است، از اغنیا که پیدا نشده. از این گداهای مدینه و مکه اسلام پیدا شد؛ از این بیچاره‌ها و ضعیفها اسلام پیدا شده است. و انبیای دیگر هم همین طور بودند؛ هیچ کدام اشراف نبودند که طرفدار اشراف باشند. اینها از همین ضعفا هستند و از بین همین توده‌ها پیدا شدند و طرفدار همین توده‌ها هم هستند و نمی‌گذارند ظلم به اینها بشود؛ البته به بزرگها هم نمی‌گذارند ظلم بشود، هیچ کس- به هیچ کس …

ارادهٔ الهی بر رهایی مستضعفان از حکومت طاغوتی با رهبری انبیا و وارثانشان

… خود، مردم مهیا را که راه خود را خوب یافته‌اند بسیج عمومی نموده و یکدل و یک جهت برای برچیده شدن بساط غارت و جنایت هم صدا، و با اتکا به قدرت لا یزال الهی، این ریشه پوسیده فساد را از بُن برکنند، و ملت مستضعف را از چنگال استعمارگران داخلی و خارجی نجات بخشند. وَ نُریدُ انْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْارْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ ائِمّهً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثین[1] اراده خداوند تعالی بر آن است که با رهبری حکیمانه انبیای عظام و وارثان آنان، مستضعفین را از قید حکومت طاغوتی آزاد و سرنوشت آنان را به دست خودشان بسپارد؛ باید در این امر الهی ملت عزیز به دنبال روحانیون مسئول این راه حیاتی را طی کنند.

طبقهٔ پایین جامعه رسانندهٔ انقلاب به پیروزی

و همین طور بازار ما باید یک بازار اسلامی باشد. از قراری که مکرر به من گفته‌اند، الآن یک دسته‌ای سودجو در بازار هستند که اینها قیمتهای بسیار گران روی اجناس گذاشته‌اند. این یک مطلب غیر انسانی است؛ یک مطلبی است که باید فکر کنند اینهایی که می‌خواهند حالا سود ببرند، باید توجه داشته باشند که این ملت، که اکثرشان عبارت از این طبقه پایینی است که نمی‌توانند خودشان را اداره کنند، اینها بودند که ما را رساندند به این پیروزی. حالا نباید آن تاجر معتبری که دخالت در این امور نداشته است برای اینها ایجاد زحمت بکند. ایام عید است؛ اینها احتیاج دارند به لباس، احتیاج دارند به خوراک، احتیاج دارند به چیزهای دیگر. باید با انصاف رفتار کرد، باید با اینها با برادری رفتار کرد؛ گرانفروشی را کنار …

یاری اسلام به مستضعفین برای به دست گرفتن سرنوشت خود

جناب آقای فروهر، شما می‌دانید که اسلام برای طبقه کارگر احترام خاصی قائل است. اسلام می‌خواهد مستضعفین را یاری دهد تا سرنوشت خود را به دست گیرند. از زحمات شما در این مورد تشکر می‌کنم.

تلاش برای زندگی صحیح کارگران، کشاورزان و طبقهٔ ضعیف

… نکنید. با هم باشید همه؛ همه با هم جمهوری اسلام، جمهوری اسلامی؛ همه با هم. و من امیدوارم که با تحقق جمهوری اسلامی و توفیق ما و توفیق شما به اینکه یک همچو عدل اسلامی را مستقر کنیم، گرفتاری همه ما رفع بشود؛ گرفتاری کارمندها رفع بشود؛ گرفتاری کارگرها رفع بشود. دولت، ما- همه- در صدد این هستیم که یک زندگی صحیح خوب برای کارمندها، برای طبقه ضعیف، برای این مستضعفینی که سالهای طولانی تحت فشار بودند، برای این کارمندانی که در کارخانه‌ها، کارگرانی که در کارخانه‌ها کار می‌کنند، برای کشاورزها، برای همه ....

در خدمت مستضعفان بودن اسلام و در خدمت کارگر بودن روحانیت

… است؛ به این نتیجه رسیده است که باید اختلاف بیندازد بین طوایف مسلمین؛ اختلاف بیندازد در هر شهر؛ اختلاف ایجاد کند. با نغمه‌های مختلف شما را از هم جدا کند: روحانیت را از مسلمین جدا کند، دانشگاه را از روحانیین جدا کند، کارگر را از مردم و از روحانیین جدا کند. روحانیت در خدمت کارگر است؛ اسلام در خدمت مستضعفین است. اینها که دعوی می‌کنند که کاری نشده است، اینها برای تفرقه‌اندازی است. کار بسیار بزرگ شده است؛ لکن [کار] بزرگتر هم مانده است. اگر کسانی درصدد تفرقه‌اندازی شدند، آنها را از خودتان طرد کنید، اجازه ندهید که حرفهایی بزنند که تفرقه بیاورد. کارگران بیدار باشند! اینها …

دارایی مصادره‌شده از غنایم اسلام و مال ملت و مستضعفان

… شما را، روحیات شما را عظمت می‌دهیم؛ شما را به مقام انسانیت می‌رسانیم. اینها شما را منحط کردند؛ این قدر دنیا را پیش شما جلوه دادند که خیال کردید همه چیز این است. ما، هم دنیا را آباد می‌کنیم و هم آخرت را. یکی از اموری که باید بشود همین معناست که خواهد شد. این دارایی از غنایم اسلام است و مال ملت است و مستضعفین. و من امر کرده‌ام به مستضعفین بدهند، و خواهند داد. و پس از این هم تخفیفهای دیگر در امور خواهد حاصل شد؛ لکن یک قدری باید تحمل کنید. به این نغمه‌های باطل گوش نکنید؛ آنها حرف می‌زنند ما عمل می‌کنیم. آنها شما را می‌خواهند دلسرد کنند از اسلام؛ اسلام پشتیبان شماست.

تکلیف صرف توان در راه خدا برای نجات مستضعفین

ما از خدای تبارک و تعالی پیروزی این ملت را [خواهانیم‌] و اینکه ما بتوانیم خدمت کنیم بر این جامعه. ما همه مکلفیم و بتوانیم تکلیفمان را ادا کنیم در مقابل خدای تبارک و تعالی و در مقابل ملت مسلمان، و بتوانیم این مقدار از قدرتی که داریم صرف کنیم در راه خدای تبارک و تعالی برای نجات بندگان خدای تبارک و تعالی، نجات مستضعفین. از خدای تبارک و تعالی توفیق همه‌تان را می‌خواهم‌

فتح حجاز به دست فقیرانِ تعلیم‌یافته با قرآن

… یک دانه خرما را این می‌گذاشت دهانش که یک خرده‌ای چیز پیدا کند، در می‌آورد می‌داد به آن، آن هم می‌گذاشت دهانش بعد در می‌آورد می‌داد به آن؛ جنگ هم بود؛ دارایی شان این بود! آنی که اطراف پیغمبر جمع شده بودند گداها بودند. خوب، فقرا و گداها جمع شدند دور پیغمبر. همین فقرا و گداها با تعلیم قرآن در زمان خود رسول اکرم حجاز را فتح کردند! آنهایی که هیچی بودند. یعنی پیغمبر نتوانست مکه بماند و شب- نصف شبی- فرار کرد از مکه به مدینه- بعد از اینکه روابطش را با مَدنیها و بعضی از مَدنیها درست کرده بود فرار کرد از آنجا به مدینه نصف شب- و نمی‌توانست در آنجا هیچ کاری انجام بدهد. وقتی هم آمد مدینه، وارد …

جنگ فقرا و مستضعفان با زورمندان در صدر اسلام

… بعد از اینکه اسباب جنگ فراهم شد برایشان، این جنگها همیشه با زورمندها بوده است؛ با آنها، مثل ابو سفیان و امثال آنها که قدرتمندها بودند، و اینها منافع ملتها را، ملت خودشان را، می‌خواستند برای خودشان [غارت‌] بکنند؛ و ظلم و ستمکاری و بی‌عدالتی رایج بوده است؛ و جنگهایی که واقع شده، بین مستضعفین بوده و این مردم طبقه سه، این فقرا با این زورمندها و اینهایی که می‌خواستند حق فقرا را بخورند؛ و لسان قرآن و آیاتی که در باب جنگ- جنگ با این مشرکینی که آن وقت دارای قدرت بودند- آیاتی که وارد شده است، یکی و دو تا نیست؛ بسیار آیات در [باب‌] جنگ هست و در جدالِ با اینها؛ و در تمام قرآن اگر پیدا بکنید یک آیه‌ای که مردم را بگوید با اینها ملایمت کنید و بروید …

آمدن اسلام برای نجات مستضعفان

… که اسلام بر خلاف ادعاهای کاذب مکاتب دیگر که سران آن همیشه گفته‌اند و عمل نکرده‌اند و با بردن منابع ایران، ما را در فقر و وابستگی قرار داده‌اند، به خواست تمام مردم محروم، جامه عمل می‌پوشاند. ما با آغوش باز از شما استقبال می‌کنیم و به شما خدمت می‌کنیم. اسلام برای نجات مستضعفین آمده است.

اتکای پیامبر اکرم (ص) به مستضعفان و فقرا در برابر سرمایه‌داران

… و لو سلطان نبود در آن جاها، لکن سرمایه‌دارهای بسیار بزرگ بودند و اهل طائف و اهل حجاز، اینها مال التجاره‌های عظیم داشته‌اند، سرمایه‌های بزرگ داشته‌اند، باغداریهای بزرگ داشته‌اند، و هیچ همچو چیزی نبوده است که یکی از این سرمایه دارها با حضرت رسول موافق باشند. اینها همه شان مخالف بودند و پیغمبر اکرم در مقابل این سرمایه دارها استفاده از این طبقه ضعیف و مستضعف می‌کرد، آن مقداری که در مکه مشغول تبلیغات زیرزمینی بود؛ این دسته را، این دسته‌ای که پایین بودند و مستضعف بودند و از طبقه فقرا و مستمندان بودند، اینها را داشت جمع می‌کرد دور خودش؛ و بعد از این هم که وسایل جور شد و از مکه آمدند به مدینه، مدینه هم که آمدند آنها که دور ایشان جمع شدند همین فقرا و مستضعفین بودند؛ و کم کم رسید به اینکه یک دسته هم از آنهایی که مثلًا دارای طایفه و عشیره بودند آنها هم ملحق بشوند.

شوراندن مستضعفان بر ضد خورندگان مال مردم

… که بودند، چه خلفایی که ما قبولشان داریم، چه خلفایی که ما قبول نداریم؛ آنها با [چه کسانی‌] جنگ [کردند]، آنها هم لشکر کشیدند با سلاطین ایران و سلاطین رُم و با اینها جنگ کردند؛ با سلاطین جنگ می‌کردند، نه اینکه از قِبَل سلاطین مامور بودند که مردم را خواب کنند. آنها مامور تحرک بودند؛ تحرک اینکه مردم مُسْلم و ضعفا را، مستضعفین را بشورانند بر این اشخاصی که دارند مال مردم را می‌خورند. رُمی‌ها و ... ایرانی‌ها آن وقت محل ابتلا بودند. جنگها کردند با اینها، و فتح کردند آنجاها را برای مسلمین و برای اسلام؛ و ابداً این مساله مطرح نبوده است که یک کسی بگوید که بسازید با این دولتمندها، بسازید با این سلاطین؛ یک همچو مطلبی نبوده است در کار. همیشه جنگ …

خواست خداوند بر پیشوایی مستضعفین و وراثت آنان بر منابع خود

… ابلیس است اجتناب نمایید و به هم پیوسته در راه هدف که سرنگون شدن رژیم فاسد پهلوی و قطع ایادی اجانب از مقدرات و مخازن کشور است، نهضت مقدس را ادامه دهید و در راه پیشرفت مقاصد اسلامی خود از هیچ‌ عاملی نهراسید که این جنبش بزرگ را هیچ قدرتی نمی‌تواند متوقف کند. شما بِحقید و دست خداوند تعالی با شما است، و خدا خواسته است که مستضعفین پیشوایی را به دست گرفته، خود وارث مقدرات و مخازن خود باشند.

آغاز نوسازی کشور به نفع طبقات زحمتکش و مستضعف

… ایران تنها رفتن شاه و برچیده شدن بساط نظام سلطنتی نیست، بلکه مبارزه ملت ایران تا استقرار جمهوری اسلامی که متضمن آزادی ملت و استقلال کشور و تامین عدالت اجتماعی باشد ادامه خواهد داشت. تنها با رفتن شاه و انتقال قدرت به ملت است که آرامش به کشور عزیزمان باز گشت. تنها با استقرار حکومت عدل اسلامی مورد تایید و پشتیبانی مردم و با شرکت فعالانه همه ملت است که می‌توان خرابیهای عظیم فرهنگی و اقتصادی و کشاورزی را که رژیم فاسد شاه به وجود آورده است جبران نموده و نوسازی مملکت را به نفع طبقات زحمتکش و مستضعف آغاز نمود.

پیشقدم بودن طبقهٔ ضعیف در مبارزات مردمی

من از اعتصاب جمیع جناحها، فرهنگیان و بازاریان و اصناف، اعتصاب شرکت نفت و مخابرات و شرکت واحد و مطبوعات و اعتصاب سایر ادارات و موسسات دولتی [و] خصوصی که برای نجات میهن و برای خدمت به اسلام و مسلمین بوده است تشکر می‌نمایم. و از حضرات روحانیون عظیم الشان سرتاسر کشور- اعلی الله کلمتهم- که هادیان طریق نجات و پیشقدمان نهضت بزرگ اسلامی و سد بزرگ در مقابل‌ ابرقدرتهای شرق و غرب و خدمتگزاران به ولی الله اعظم- ارواحنا فداه- هستند، با کمال تواضع و احترام تقاضا دارم که ضررهایی را که به مناسبت مسائل مبارزاتی- از هر نوع- بر طبقه ضعیف، که همیشه پیشقدمان مبارزات مردمی ما بوده‌اند، وارد شده و می‌شود، از سهم مبارک امام- علیه السلام- و وجوه شرعیه ترمیم فرمایند. من از زحمات ملت شریف خصوصاً روحانیت تشکر می‌نمایم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.