رفتن به محتوای اصلی

مستضعفان

نام‌های دیگر: مستضعفین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

گروه‌های محروم و زیر ستم جامعه و جهان و جایگاه آنان در قرآن و انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران و بیان وظایف علما در بسیج مردم‌— ۱۳۵۷/۰۵/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

الآن می‌خواهند خانه بسازند برای اینها، اینها باز نمی‌گذارند. اینها باز می‌آیند مانع می‌شوند. به هر اسمی به شما دارند «مستضعف» می‌گویند؛ شما قبول نکنید. آنها می‌فهمند «مستضعف» یعنی چه، به اینها بد حالی می‌کنند! ما همه جزء مستضعفین هستیم؛ یعنی ما که اشخاصی بودیم که ابرقدرتها ما را ضعیف می‌شمردند، ما را هیچ می‌دانستند؛ ما می‌خواهیم از این جهت بیرون بیاییم. می‌افتند دنبال اینها که اینها می‌گویند، خانه ما می‌خواهیم برای «مستضعفین» بسازیم. مگر شما مستضعفید؟! نخیر، شما خیلی کذا هستید! از این راه- هر راهی که بتوانند یک اخلالی بکنند- اخلال می‌کنند؛ و همه نظر اخلالگرها به این است که نگذارند ایران برای خودش یک سامانی پیدا بکند که دست آنها تا ابد کوتاه بشود.
ایشان ذکر از مستکبرین و مستضعفین کردند؛ و من باید بیان «مستضعف» و «مستکبر» را به اندازه‌ای که در این مجلس مناسب است عرض کنم. «مستکبرین» منحصر نیستند به سلاطین، منحصر نیستند به روسای جمهور، منحصر نیستند به دولتهای ستمگر. مستکبرین یک معنای اعمی دارد؛ یک مصداقش همان اجانب هستند که تمام ملتها را ضعیف می‌شمرند و مورد تجاوز و تعدی قرار می‌دهند؛ یک مورد هم همین دولتهای‌ جائر، سلاطین ستمگر که ملتهای خودشان را ضعیف می‌شمرند و به آنها تعدی می‌کنند، دست تعدی به ملتها دراز می‌کنند. چنانچه در این پنجاه و چند سال شما مبتلا بودید و ما هم مبتلا بودیم و همه ملت مبتلا بودند. ملت را ضعیف می‌شمردند و ملت را از روی استکبار نظر می‌کردند و به ملت تعدی می‌کردند و تجاوز می‌کردند. آنها رفتند، و ان شاء الله برنمی‌گردند. امروز روزی است که خدای تبارک و تعالی به ما آزادی و استقلال مرحمت فرموده است، و ما را با این آزادی و استقلال امتحان می‌کند. ما را آزادی مرحمت فرموده است که ببیند در این آزادی ما چه می‌کنیم. ما مستقل شدیم و خداوند به ما این مرحمت را فرمود تا ما چه بکنیم: آیا ما هم از مستکبرین باشیم یا از مستضعفین؟ هر فرد، می‌شود که مستکبر باشد و می‌شود مستضعف باشد. اگر من به زیر دستهای خودم، و لو چهار نفر باشد، تعدی و تجاوز کردم و آنها را کوچک شمردم، بنده خدا را کوچک شمردم، من مستکبرم و او مستضعف؛ و مشمول همان معنایی است که مستکبرین و مستضعفین هستند. اگر شما کسانی که زیر دستتان هست ضعیف شمردید و به آنها خدای نخواسته تعدی کردید، تجاوز کردید، شما هم مستکبر می‌شوید. و آن زیردستها مستضعف. ببینیم ما از این امتحان، از این بوته امتحان چطور بیرون می‌آییم. آیا سرفراز بیرون می‌آییم یا گردن کج و شکسته؟ آیا ما با بندگان خدا به طوری که خدای تبارک و تعالی امر فرموده است رفتار می‌کنیم؟ حالا که آزاد شدیم، آزادی را وسیله برای خدمت به خلق و خدمت به خالق قرار می‌دهیم. یا آزادی را برای مخالفت با خدا و استکبار بر مردم؟
قضیه استضعاف همین است؛ نه اینکه خدا می‌فرماید ضعفا. ضعفا نه، مستضعفها. یعنی آنهایی که قدرت دارند، قدرت ایمان دارند، و آنها نمی‌فهمند و اینها را مستضعف‌ حساب می‌کنند می‌گویند اینها ضعیفند. آنهایی که اینها را جزء ضعفا می‌شمارند نه اینکه ضعفا. بعضیها این کلمه را چون نفهمیده‌اند، کلمه «مستضعف» را نفهمیده‌اند، می‌گویند که خوب، چرا مستضعف؟ چرا ما باید مستضعف [باشیم‌] آنها ما را ضعیف، حساب می‌کنند؛ نه اینکه شما ضعیفید. شما ایمان دارید، شما آن بودید که یک همچو قدرتی را با مشت عقب زدید و به جهنم فرستادید. قوّت ایمان در شماست و حس شهادت خواهی که جوانها مکرر این معنا را می‌خواهند؛ زنها مکرر می‌گویند به اینکه فلان جوان، فلان جوان، از من رفته، دو تا دیگر هم هست، این هم می‌دهم. این حس بود، این حس شهادت خواهی و فداکاری بود که یک ملتی که هیچ نداشت بر طاغوت غلبه داد.

شاهدها (۸۳ پاراگراف)

امید به سپرده شدن دنیا از دست مستکبران به مستضعفان

… بایستد. تمام قدرتها و ابرقدرتها پشتیبانی از شاه مخلوع می‌کردند، و گاهی ما را تهدید می‌کردند؛ و لکن قدرت اسلام با تایید خداوند تعالی موجب شد که ما با دست خالی بر قدرتهای بزرگ غالب شویم. و من امیدوارم این نهضت ایران الگویی باشد برای سایر ملتهای مستضعف. و امید است خداوند، دنیا را از دست مستکبرین بگیرد و به دست مستضعفین بسپارد.

طرفداری اسلام از مستضعفان و عنایت بیشتر به مستمندان

… واقعش تغییر کرده، تحول واقعی فقط اسم نبود که ما بگوییم جمهوری اسلامی. نه، ما می‌خواهیم تمام قواعد اسلامی همان طور که در صدر اسلام بوده است در ایران تحقق پیدا بکند و ما ارائه بدهیم به دنیا که اسلام این است؛ اسلامِ مترقی این است؛ احکامِ مترقی اسلام این است. آنکه به حال مستمندان و ضعفا بیشتر عنایت دارد تا به حالِ دیگران، آنکه طرفدار مستضعفین است، آن رژیمی که می‌خواهد مستضعفین را از قید و بند آن گرفتاریها بیرون بیاورد، آن اسلام است. آنکه پیشش اصلًا مطرح نیست مرزنشینی و مرکزنشینی، بالانشینی و پایین‌نشینی پیشش مطرح نیست، اسلام است. آنکه وقتی حکومتش، راسش مثل رسول الله- صلی الله علیه و آله و سلّم- وقتی که با اینکه راس بود، با اینکه اداره یک کشور می‌کرد، وقتی که می‌آمدند در یک مجلسی که نشسته …

رفاه مستضعفان یکی از مقاصد اسلام، نه همهٔ آن

… و یک سر و سامانی پیدا بکنند، این هم ان شاء الله می‌شود و با همت همه باید بشود، لکن باز مقصد این نیست. مقصد این است که کشور ما یک کشور اسلامی باشد؛ کشور ما در تحت رهبری قرآن، تحت رهبری پیغمبر اکرم و سایر اولیای عظام، اداره بشود. رفتن مستکبرین مقدمه است. رفاه مستضعفین یکی از مقاصد اسلام است.

بی‌بهرگی زاغه‌نشینان اطراف تهران از آب و برق

… کردستانی‌ها هم می‌آیند همین مطلب را می‌گویند. خوزستانی‌ها هم همه همین مطلب را می‌گویند. همه هم راست می‌گویند، همه هم درست می‌گویند که برای آنها کاری نشده؛ برای اینکه رژیم سابق بنا نبود که برای مردم کاری بکند؛ بنا بود که بچاپد، نه بنا بود که عمل بکند! اطراف تهران که، همین محله‌هایِ- سی و چند محله‌ای که این مستضعفین هستند، این چادرنشینها هستند، این زاغه‌نشینها هستند- برای اینها کار نکردند. اینها هم نه آب دارند نه برق دارند نه هیچی. بنا بر این نبود، بنا بر این بود که برای یک قشری کار بکنند؛ آنهایی که منفعت به خودشان می‌رسانند یا منفعت ازشان می‌برند، برای آنها یک کاری بشود. برای دیگران بنا بر این نبود.

پیروزی مستضعفان مسلمان بر دو امپراتوری روم و ایران

… را درست کرد که مردم را خواب کند، موسی مردم را بیدار کرد برای اینکه فرعون را از بین ببرد. نه اینکه قریش و ثروتمندان پیغمبر را درست کردند برای اینکه مردم را خواب کند، پیغمبر این فقرا را بلند کرد و نهضت کرد برای اینکه اغنیا را سرکوب کند و سر جای خودشان بنشاند. بعد هم که یک قدری نضج پیدا کرد اسلام، باز همین طبقه ضعیف و مستضعف بودند که حمله کردند به دو امپراتوری بزرگ دنیا، که روم و ایران بودند. روم و ایران پیغمبر را درست نکردند؛ پیغمبر روم و ایران را راند و شکست داد.

پافشاری بیشتر اسلام بر حقوق مستضعفین

… ان شاء الله همه موفق باشید. و آن طوری که اسلام هست و اسلام می‌خواهد این سیستمهای بانکی هم آن طور باشد. امید است که بزودی ریشه رباخواری از این مملکت کنده بشود و یک اقتصاد صحیحْ به جای آن تحقق پیدا بکند؛ و آن طور نباشد که اشخاص سرمایه دار خون ضعفا را بمکند. اسلام برای همه اقشار حقوق قائل است، و برای مستضعفین بیشتر از دیگران پافشاری دارد. ما امیدواریم که شما برادرهای بانکی هم به سایر برادرها کمک کنید در راه اینکه این معنایی که اسلام می‌خواهد از بانکها، از تجارتها، از کسبها، از زندگیها، همان معنا تحقق پیدا بکند. خداوند همه شما را موفق کند.

نقش طبقات فقیر در پیشبرد نهضت با دادن خون

… به صد تومان بفروشند. گرانفروشی امروز خیانت است به یک مملکت اسلامی. این خیانت را نکنند اینها؛ یک قدری با مردم ملایمت کنند. برادران خودتان هستند. با این برادرهایی که خون داده‌اند ... شما تاجرهای محترم که نبودید در این میدانها. من که می‌دانم شماها نبودید؛ آنهایی که بودند این کاسب جزء بود و این حمال بود و این کارگر بود و این طلبه بود و آن- عرض می‌کنم- دانشگاهی بود؛ که همه فقیرند. این طبقه بودند که این نهضت را پیش بردند و خون خودشان را و جوانان خودشان را دادند و این نهضت را پیش بردند. حالا انصاف است که یک تاجر معتبری که دارای کارخانه کذاست، دارای کذا و کذاست، و آن بالاها نشسته و تماشا کرده و اینها خون خودشان را داده‌اند و پیش برده‌اند، حالا همراهی نکند؟ اجحاف کند با این طایفه؟ قیمت اجناس را همچو بالا ببرد که این ضعفا نتوانند بخرند؟ …

حملهٔ مستضعفان به مستکبران در طریقهٔ حضرت موسی

… مستکبرین که اولش فرعون بود، قیام بر ضد مستکبرین، طریقه حضرت موسی- سلام الله علیه- بوده و درست این معنی بر خلاف آن [طرحی‌] است که این طایفه صهیونیستها دارند. اینها اتصال به مستکبرین پیدا کردند. جاسوس آنها هستند؛ نوکر آنها هستند؛ و بر ضد مستضعفین عمل می‌کنند. عکس تعلیمات حضرت موسی که از همین مردم عادی- مثل سایر انبیا- از همین مردم عادی بازار و کوچه و اینها، اشخاص را برداشت و بر ضد فرعون و قدرت فرعونی قیام کرد. از مستضعفین حمله شد به مستکبرین که آنها را از استکبارشان پایین بکشد؛ بر خلاف طریقه این صهیونیستها، که اینها با مستکبرین مربوط هستند و بر ضد مستضعفین عمل می‌کنند!

امید به پیوستن همهٔ ملت‌های مستضعف به یکدیگر

ما امیدواریم، ما امید آن داریم که همه اقشار ملتهای مستضعف به هم بپیوندند. ما از خدای تبارک و تعالی می‌خواهیم که مسلمین در تمام اقطار عالم بیدار شوند؛ مسلمین از تفرق، از اختلاف، دست بردارند. من امیدوارم که شما جوانان پاکستانی- که به دیدار من آمدید و هم پیوستگی خود را با نهضت ما اعلام داشتید- همه موفق و سالم باشید.

صرف مازاد درآمد بقاع در امور مستضعفان محل

لازم است آقایان در معیت چند تن از معتمدین محل و با همکاری و نظارت آنان به اموال و نذورات متعلقه بقاع متبرکه استان گیلان رسیدگی و ضبط و جمع‌آوری نمایید؛ و آنچه را برای تعمیر و بازسازی بقاع مزبوره لازم است به مصرف برسانید، و ما زاد آن را در امور مستضعفین محل- به هر نحو که مصلحت می‌دانید- صرف کنید. از خدای تعالی موفقیت همگان را خواستارم.

درخواست پیروزی مستضعفان بر مستکبران و پیام وحدت کلمه به مظلومان

… اتکا به معنویات پیدا شد بر مشکلات خودشان غلبه می‌کنند. ما شاهد همان بدبختیها و ظلمهایی که شما شاهد بودید، شاهد بودیم بلکه شاید بیشترش را. لکن ما امروز این سد بزرگ را شکستیم و امید است که تا آخر نهضت ما پیروز شود و احکام مترقی اسلام را ما بتوانیم اجرا کنیم. من از خداوند تعالی پیروزی مستضعفین را بر مستکبرین مسالت می‌کنم و سلام مرا به آن قشری که مظلوم هستند و بر ضد ظالم قیام کردند برسانید و آنها را آگاه کنید که با وحدت کلمه می‌توانند پیروز شوند.

ارادهٔ الهی بر غلبهٔ مستضعفان بر مستکبران

… خدا با شماست و تا خدا با شماست، کسی با شما نمی‌تواند معارضه کند. این شیاطین که در بین ملت تفرقه‌اندازی می‌کنند، آگاه باشند که نمی‌توانند این نیروی انسانی را شکست بدهند. بیهوده تفرقه‌اندازی می‌کنند، شیطنت می‌کنند. آمال آنها، آرزوی آنها تحقق پیدا نخواهد کرد. خداوند خواسته است که مستضعفین بر مستکبرین غلبه کنند. غلبه کردند و می‌کنند. دوستان من! عزیزان من! همه با هم باشید؛ برادر باشید، از تفرقه پرهیز کنید، همه برای اسلام، همه برای خدا، همه نیروی الهی. شما نیروی هوایی، نیروهای الهی هستید. همه نیروها نیروی الهی‌اند؛ ملت نیروی الهی است. دست خدا با شماست. خداوند همه شما را حفظ کند. همه با هم- همه با هم- برای اسلام …

لزوم اقدام همگان به قدر استطاعت برای مستمندان و مستضعفان

… ما از تحت ایادی دشمنان بکلی خارج بشویم. و این ریشه‌های پوسیده‌ای که مانده است، اینها هم قطع بشود و اسلام و کشور مال خود ما باشد و خود ما در آن فعالیت بکنیم و خودمان از مواهب خدا استفاده بکنیم. و از اینکه اظهار کردید که در این مسائل شما حاضر هستید من متشکرم. البته همه ما باید در این مسائل- راجع به مستمندان، راجع به مستضعفین- همه باید اقدام بکنیم؛ هر کدام هر مقداری که در استطاعت ماست. خداوند به شماها سلامت و عظمت عنایت فرماید.

نقد مدعیان دلسوزی برای کارگر و مستضعفین: کمک عمرانی به جای کارشکنی

… اغفال می‌کنند و به اسم کمک به مردم، بذر اختلاف می‌پاشند و می‌خواهند وضع را به عقب برگردانند. در حالی که وقتی مملکت آشفته شد، ناراحتیها زیاد می‌شوند و کودتایی بپا خواهد شد. اینها می‌خواهند ما را به حالت اول برگردانند و جوانان را با مطالب فریبنده اغفال کنند. من بارها گفته‌ام اگر اینها واقعاً دلشان‌ برای کارگر و مستضعفین می‌سوزد، کمکهای عمرانی کنند نه کارشکنی. همان گونه که صندوقهای رای را سوزاندند اینها! چرا مخالفت کردند؟ وظیفه هر کس در محل خودش این است که نباید بگذارد بین جوانان نفوذ کنند و اختلاف بیندازند. اینها نمی‌خواهند بگذارند کارخانه‌ها به کار بیفتد. اما ما در برابر نسلهای آینده مسئول هستیم. جوانان را آگاه …

محرومیت قشر عظیمی از مستضعفان از داشتن خانه

… مسکن یکی از مصیبت‌بارترین مشکلات اجتماعی مردم ما بود. بسیاری از مردم در اسارت تهیه یک قطعه زمین و داشتن یک لانه بودند، و چه بسا تمام عمرشان را زیر بار بانکها و سودجویان و غارتگران به سر می‌بردند تا بتوانند پناهگاهی را برای خود و فرزندانشان دست و پا کنند. قشر عظیمی از مستضعفان جامعه هم بکلی از داشتن خانه محروم بودند و در زوایای بیغوله‌ها و اتاقکهای تنگ و تاریک و خرابه‌ها به سر می‌بردند؛ و چه بسا قسمت مهمی از درآمد ناچیزشان را بایستی برای‌ اجاره آن بپردازند؛ و این میراث شوم برای ملت ما باقی مانده و اکنون جامعه ما با چنین مصیبتی دست به گریبان است. نظام اسلام چنین ظلم و تبعیضی را تحمل نخواهد کرد؛ و این از حد اقل [حقوق‌] هر فرد است که باید مسکن داشته باشد.

حق بیشتر کارگران، دهقانان و طبقات ضعیف در احکام اسلام

… این شور و شعفی که در ملت برای احقاق حق خودش بپا شده است رو به سستی برود. خداوند شماها را تایید کند. خداوند به شما سعادت دنیا و آخرت عنایت کند، استفاده از احکام اسلام، هم دنیا دارد و هم آخرت. برقراری جمهوری اسلامی، که با اتفاق آرای ملت تقریباً برقرار شد؛ و ان شاء الله احکام اسلامی هم [که‌] دنبال او برقرار می‌شود، برای رفاه حال همه طبقات، خصوصاً کارگران، دهقانان، طبقه ضعیف، برای همه است و اسلام برای آنها بیشتر از سایر طبقات حق قائل است. از خداوند تعالی مسالت می‌کنم که همه ما را به وظایف خودمان آشنا کند.

غلبهٔ مستضعفین بر مستکبرین تاکنون و امید به ادامهٔ آن

خداوند تعالی وعده فرموده است که مستضعفین ارض را با منت خودش و توفیق خودش بر مستکبرین غلبه دهد و آنها را امام قرار دهد پیشوا قرار دهد. وعده خداوند تعالی نزدیک است. من امیدوارم که ما شاهد این وعده باشیم و مستضعفین بر مستکبرین غلبه کنند؛ چنانچه تا کنون غلبه کردند. تا کنون این راهی را که پیمودیم برای تبعیت از اسلام و احکام اسلام بوده است و ما اسلام را باید معرفی کنیم به عالم؛ و اگر چنانچه آن طور که اسلام هست معرفی بشود به عالم، عالم توجه به اسلام پیدا می‌کند. متاعِ مسلمینْ متاعِ ذی قیمتی است لکن عرضه باید بشود.

گمراهی مستکبران به‌عنوان کمکی به مستضعفان

… ما مداخله نظامی می‌کنیم [نیست‌]، یک وقت بگوید مداخله نظامی می‌کنیم، یک وقت بگوید نه ما مداخله نظامی نمی‌کنیم، همین طور مشوش هی صحبت کردن، برای همان است که چشمشان باز است و کورند، نمی‌بینند. اینها همانی است که خدا به چشمها و گوشها و عقلهای آنها غل انداخته. نه از باب اینکه او ابتدا [غل انداخته‌] خود اینها وسیله‌ فراهم کرده‌اند تا غشاوت[3] واقع شده است بر عقلهایشان و بر چشمهایشان و بر گوشهایشان، و این یک کمکی است برای مستضعفین. این طور راه را گم کردن یک کمکی است به مستضعفین. اگر قبل از این قضایا یعنی قبل از اینکه این مرد[4] را ببرد به امریکا و باصطلاح خودش بخواهد پرستاری از یک مفلوکی بکند، بعض از ممالک با ما متحد بودند، یعنی از ملتها [...].

امید تحقق اسلام برای ملت مستضعفی که قرن‌ها عقب نگه داشته شد

… خودمان داشته باشیم. خوب بعض ممالک بودند که اینها هم از غیر می‌گرفتند. لکن بعد از آن کم کم خودشان بهتر از دیگران شدند. ژاپن این طور بود. هندوستان این طور بود. خوب، ما هم باید درست کنیم. و اوّل قدم این است که ما بفهمیم که خودمان هم می‌توانیم. هم هستیم یک چیزی. و من امیدوارم که آن طوری که خدای تبارک و تعالی مقرر فرموده است، و آن طوری که اسلام را به ما عرضه داشتند بتوانیم به این ملت مستضعفی که آنها را در طول دو هزار و پانصد سال و لا اقل در این پنجاه سالی که ما شاهد آن بودیم ما را عقب نگه داشتند، ان شاء الله بتوانیم اسلام تحقق پیدا کند. و ما خودمان برای خودمان باشیم. و منافع مملکتمان برای خودمان باشد.

ادامهٔ مجاهدت تا احقاق حق مستضعفان از جباران

ملت عزیز برومند ایران و آذربایجانیان غیرتمند عزیز باید در این مصیبتهای بزرگ، که نشانه شکست حتمی دشمنان اسلام و کشور و عجز و ناتوانی و خودباختگی آنان است، هر چه بیشتر مصمم، و در راه هدف اعلای اسلام و قرآن مجید بر مجاهدات خود افزوده و از پای ننشینید، تا احقاق حق مستضعفین را از جباران زمان بنمایند.

اسلام برای همه و به نفع جامعهٔ مستضعفین

قضیه این پاسدارهای شهید، گر چه تالم آور است- و یک تالم هم برای این است که چرا باید جامعه این قدر منحط باشد و افراد این قدر زبون باشند و از خدا بی‌خبر که این طور جنایات را انجام می‌دهند؛ در صورتی که اسلام برای همه است، و اسلام به نفع جامعه مستضعفین است. لکن مع الاسف اینها باز نفهمیده‌اند. نه اسلام را فهمیدند؛ و نه به مستضعفین، ایشان توجه دارند- در عین حال که آن قضایا قضایای اسف‌انگیزی است، لکن حکایت می‌کند از ضعف آنها. شما گمان نکنید که این کارهای آنها دلیل بر این است که یک کاری انجام می‌دهند. اینها مثل یک …