رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پایان زندگی دنیا و گذر به عالم آخرت و نگاه انسان به آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مجمع عمومی سازمان ملل— ۱۳۶۶/۰۶/۳۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۶۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

می‌فرماید: «اِحذَروا یا عِبادَ اللهِ» بر حذر باشید! یعنی مراقب باشید! مراقب باشید، بندگان خدا! از چه؟ «اَلمَوتَ وَ سَکرَتَهُ» از مرگ و سَکرت مرگ. «وَ جآءَت سَکرَةُ المَوتِ بِالحَقِّ ذَلِکَ ما کُنتَ مِنهُ تَحیدُ»[9] سُکره به‌معنای مصطلحِ مستی نیست؛ مستی را هم که سکره می‌گویند، برای خاطر این است که فاصله می‌اندازد بین عقل انسان و بین انسان؛ یعنی انسان از عقل دور می‌شود، دچار گیجی و اختلاط می‌شود. سکره یعنی آن چیزی که مانع ایجاد می‌کند از یک جریانی. سدی که جلوی آب می‌بندند را هم سکره می‌گویند. یعنی با موت، جریان زندگی، جریان حیات مسدود شد. تا به حال حیات در تو جریان داشت، از حالا این جریان حیات بسته شد. این را فراموش نکنید! این را از یاد نبرید! یاد مرگ از جملۀ مهم‌ترین مواعظی است که در اسلام به آن تأکید شده است. غفلت از مرگ، خیلی ضرر به‌وجود می‌آورد و یاد مرگ خیلی برکات برای انسان دارد.

شاهدها (۶۸ پاراگراف)

بسته شدن دست انسان از عمل پس از مرگ

… باید قدر فرصت را بدانیم. ما که مسئول هستیم، خدای متعال یک فرصتی به ما داده. این مهلت عمر و مهلت مأموریت یافتن - که ما هر کداممان در این نظام برای یک مدتی مأموریتی پیدا کردیم - سر می‌آید. این فرصتی که به ما داده شده، باید قدر بدانیم و حداکثر استفاده را بکنیم؛ چون وقتی انسان از این عالم پایش را بیرون گذاشت، همه‌ی درهای حرکت و تحرک از سوی خود انسان قفل میشود. بله، ممکن است دیگران برای ما استغفار کنند و به درد ما بخورد، یا کارهائی صدقه‌ی جاریه باشد؛ اما دیگر خود ما هیچ کار نمیتوانیم بکنیم، دستمان بسته است. تا در این دنیا هستیم، دستمان باز است؛ میتوانیم خیلی کارها بکنیم. با یک نگاه، با یک لبخند، با یک کلمه حرف، با یک حرکت دست، با یک حرکت قلم، شما الان میتوانید به قدر آسمانها و زمین برای خودتان حسنه ایجاد کنید - در این دنیا اینجوری است؛ میتواند انسان بکند، دست …

مردن از مشکلات اساسی و خطر عاقبت حتی برای اهل هدایت

… برای آن طبقات پایین است. ایشان می‌فرمود در هر طبقه‌ای که دل انسان و ایمان انسان و دینداری انسان هست، تنزل از آن طبقه، برگشت است. «ثبت قلبی علی دینک» یعنی دین را در همان طبقه‌ی عالی نگه دار و تثبیت کن. اگر این شد، آن وقت زندگی می‌شود شیرین، مرگ هم مرگ راحت. یکی از مشکلات اساسی ماها، مشکل مردن است. امام سجاد (علیه السلام) به خداوند متعال عرض میکند: «امتنا مهتدین غیر ضالین، طائعین غیر مستکرهین غیر عاصین»[2] . خب، انسان در همه‌ی طول عمر در طریق هدایت بوده، اما باز امام دعا می کند که: «امتنا مهتدین غیر ضالین، طائعین غیر مستکرهین غیر عاصین»؛ معلوم میشود خطرناک است.

حقیرتر شدن مرگ با ایمان بالاتر

بدون ایمان هم ممکن نبود این بیداری به وجود بیاید. ایمان مردم از درون مثل یک موتور فعال وجود آنها را به راه انداخت. اگر ایمان نبود، مرگ اینجور کوچک نمیشد در چشم مردم. آن چیزی که مرگ را حقیر میکند در مقابل چشم مردم، ایمان است. لذا هر چه ایمان بالاتر باشد، مرگ حقیرتر میشود. ایمانی مثل ایمان علی بن ‌ابی طالب، آنقدر مرگ را تحقیر میکند و کوچک میکند که میگوید من از مرگ نه فقط وحشت ندارم، بلکه با او انس دارم. «انس للموت من الطّفل بثدی امّه»؛ انس دارم، علاقه دارم، اصلاً نه اینکه نمیترسم، استقبال میکنم؛ این ناشی از ایمان است. وقتی …

مرگ خط فاصل دو نشئه؛ عبور اجباری دنیادوستان و جست آگاهانهٔ دیگران

کلّ شیء هالک الّا وجهه از جو انسان میپرد. یک خط فاصلی است بین این نشئه و آن نشئه؛ بعضیها را با زنجیر از این خط فاصل عبور میدهند؛ آنهائی که چسبیده‌اند به زندگی دنیا، بعضی خودشان جست میزنند، خودشان را پرتاب میکنند؛ چرا؟ چون میبینند آنجا چه خبر است. وعده‌ی الهی را مشاهده میکنند. لذا شهدای عزیزی که نام اینها را شنیده‌اید، بسیاری از اینها را میشناسید، بعضی از شماها با آنها همراه بوده‌اند، زندگی کرده‌اند، این شهدا از مرگ نمیترسیدند، اینها عاشق زندگی بوده‌اند. وصیتنامه‌ها را که انسان نگاه میکند، این را …

نیاز انسان به مزد الهی پس از عبور از مرز مرگ

… حسن و امام حسین میگوید: «اعملا للأجر» برای مزد کار کنید. این مزد درهم و دینار دنیا نیست که برای امیرالمؤمنین میلیاردهایش به قدر یک ذره خاک ارزش ندارد؛ این مزد، مزد خدایی و مزد الهی است. این را به شما عرض بکنم، هیچ‌کدام از شماها هم از مزد الهی بینیاز نیستید. از این مرز که ما عبور کردیم - مرز مردن - این اول نیاز ماست به این مزد؛ چه بخواهیم و چه نخواهیم، از این مرز عبور میکنیم و آنجا احتیاج داریم؛ آنجا تنها هستیم و به اجر الهی احتیاج داریم؛ شما در این میدان دارید حرکت میکنید، کار کنید برای خدای متعال. البته به عنوان یک انسان نخبه، یک هنرمند و یک نگاه نافذ به جامعه و کشور و انسانها، میتوانید احساس مسئولیت کنید و اجر انسانی و وجدانی هم میتوانید ببرید.

آغاز سؤال و مؤاخذه از لحظهٔ مرگ

آن چیزی که برای من و شما ارزش واقعی و حقیقی دارد، همین انجام وظیفه است. ما این مسیر زودگذر زندگی را به هر تقدیر طی میکنیم و به دروازه‌ی ورود به عالم دیگر قرار میگیریم؛ در این‌جا ماندنی نیستیم. لحظه‌ی مرگ، لحظه‌ی شروع به سؤال و مؤاخذه است. از همان لحظه‌ی اول از ما سؤال میکنند؛ چه کردید، چرا کردید، چگونه کردید؟ باید جواب داشته باشیم. اهمیت ایمان و تقوا در همین‌جاست؛ چون لذتهای زندگی برای همه‌ی انسانها مطرح است؛ اینها لغزشگاه‌های انسان در صراط مستقیم است؛ انسان باید مراقب باشد. این‌طور نیست که ما خیال کنیم بعضیها لذت - لذت پول، لذت قدرت، لذت شهوات، لذت رفیق‌بازی، لذت وجهه و عنوان - را …

قرار داشتن انسان در هر سنی بر مرز مرگ و محاسبهٔ الهی

… به مسؤولیت پیدا کرده‌ایم - میفهمم، این است که باید آخرت را در همه تصمیم‌گیریها و اقدامهای خود تأثیر بدهیم و برای آن، نقش قائل شویم. بعضی برای حرف مردم و نظارت مردمی نقش قائل میشوند؛ اما برای نظارت الهی و چیزیکه فردای ما مشتمل بر آن است، نقش قائل نمیشوند. ما در هر سنّی، لب مرز هستی و نیستی هستیم. البته یکی مثل ما پا به سن گذاشته و درباره او احتمالش بیشتر است؛ اما جوانان هم همین‌طورند. آن طرفِ مرز مرگ، محاسبه الهی و مؤاخذه حساب‌کشهای دقیق الهی است. باید به فکر باشیم؛ حیات و ابدیّت و سرنوشت حقیقی آن‌جاست؛ این را نقش بدهیم. ما این چند صباح آمده‌ایم آن‌جا را آباد کنیم. در نطقی که میکنیم، در امضایی که میکنیم، در مشورتی که میدهیم، در تصمیمی که میگیریم، در عزل و نصبی که میکنیم، به آخرت و رضای الهی و محاسبه …

سرافرازی کسی که رفتنش از دنیا برای دین و کشور دستاورد داشته باشد

… را هرگز ندیدند، به همسرانی که سنگینی فراق همسر و یار و غمخوار خود را تحمّل کردند، عرض میکنم: عزیزان من! با شهادت عزیزانتان، شما خسارت و ضرر نکردید. عزیزانِ شما اگر از دست شما رفتند، اما در خزانه گرانبهای شهادت الهی، شخصیت‌شان همچنان محفوظ و حاضر و ناظر است. این زندگی میگذرد و همه کس خواهد رفت؛ اما آن کسی سرافراز است و بُرد کرده است که رفتن او از این دنیا، برای مردم و دین و تاریخ و کشورش دستاوردی داشته باشد. چنین انسانی است که خدای متعال او را از ملائکه هم بالاتر دانسته است.

ناگهانی بودن سرآمدن عمر یا کار و لزوم مبادرت به عمل

… در رأس کارید، شاخص باشد. این چهار سال هم مانند برق میگذرد. مثل همین دیروز بود که آقای خاتمی بعد از اوّلین انتخاب آمدند و در این‌جا نشستند. خیلی از شما همان روز بودید. ایشان صحبتی کردند و ما هم صحبتی کردیم. چهار سال مثل برق میگذرد؛ بنابراین فرصت عمل کم است. من جمله‌ای را از امیرالمؤمنین عرض کنم: «فبادروا العمل و خافوا بغتة الأجل»؛[3] به عمل مبادرت ورزید و از وارد شدنِ ناگهانی اجل بترسید. این اجل، یا به معنای اجل زندگی است - یعنی سرآمدنِ زندگی - یا اجل کار. گاهی برای انسان پیش می‌آید که کارش به دلیلی متوقّف میماند و فرصت از دست او میرود. از این بترسید؛ هرساعت ممکن است این‌طور پیش بیاید. الان همه ما الحمدللَّه سالم و سلامت در این‌جا نشسته‌ایم؛ اما تا یک ساعت دیگر معلوم نیست از همین جمع حاضر، چه کسی زنده و چه کسی مرده است. خیلی تعجّب نکنید؛ در یک لحظه ممکن است حادثه‌ای پیش بیاید و ما نباشیم؛ …

مرگ گذر به مرحله‌ای جدید، نه نابودی انسان

… است؛ یعنی زندگی با مردن تمام نمیشود. در اسلام و البته در همه ادیان الهی - این معنا هم جزو اصول جهان‌بینی است و تأثیر دارد. همان‌طور که گفتم، تمام این اصول جهان‌بینی، در تنظیم روابط زندگی و در تنظیم پایه‌های حکومت اسلامی و اداره جامعه و اداره عالم مؤثّر است. بعد از مرگ، ما وارد مرحله جدیدی میشویم. این‌طور نیست که انسان نابود شود؛ از جوی جَستن و رفتن به یک مرحله دیگر است؛ و بعد در آن مرحله، مسأله حساب و کتاب و قیامت و این چیزهاست.

عظمت و هول حوادث پس از مرگ و آغاز برزخ

… الصالح، لجلیل ما یشفی به علیکم الموت»؛ سفارش میکنم، تا آن‌جا که میتوانید، برای مقابله با آن مشکلات و مصائب عظیمی که مرگ، آنها را مُشرف بر شما قرار خواهد داد - یعنی برای مقابله با دشواریهای شناخته نشده برای بشر از لحاظ عظمت - عمل صالح فراهم و آماده کنید. مرگ را آن‌چنان باید بزرگ دانست که اولیا و بزرگان از مقابله با آن به خود میلرزیدند. حوادثی که پس از مرگ در آغاز حیات نشئه برزخ برای ما پیش می‌آید، به قدری با عظمت و مهیب و دشوار و غیر قابل تحمّل است که مردان خدا را - که فی‌الجمله از آن خبری داشتند - به خود میلرزاند. برای مقابله با آن مشکلات و مصائب، یک راه وجود دارد و آن، عمل صالح و کار در راه خداست. تنها چیزی که آن‌جا به داد انسان میرسد، عمل صالح است. «فی امرکم بالرفض لهذه الدنیا التارکة لکم»؛ فرمود: من به شما امر میکنم - امیر مؤمنان است؛ امیر معنوی و مادّی، امیر ظاهری …

تمایز کشته شدن در راه خدا از مرگ‌های معمولی در قرآن

… به این قضیه صحبت کنیم، خواهیم دید دقیقاً همین‌طور است؛ هیچ چیزی بالاتر از این نیست که انسانی به دست خود، با اراده و اختیار خود، جان و هستی خود را فدای یک آرمان بزرگ و والای الهی کند. معنای شهادت، این است. لذا شهادت در پیشگاه پروردگار، تعبیر ویژه‌ای دارد. در قرآن، کشته شدن در راه خدا یک مرگ نیست: «افأن مات او قتل[2] ». کشته شدن در راه خدا را با مرگهای معمولی، یکسان به حساب نمیآورد. در معیار الهی و با دیدگاه دینی و قرآنی، یک مفهوم دیگر و یک معنای فاخری است. از این‌رو کسی که این عطّیه الهی شامل حال او میگردد و در راه خدا شهید میشود، این خود سپاسگزاری خداست.

تهی‌دستی هنگام مرگ در صورت صرف عمر برای اهداف مادی

… میگذراند و از دنیا میرود، نفْس این آمدن و رفتن نشان‌دهنده‌ى این است که یک هدفى را آفریننده و خالق انسان از این حرکت، از این جابه‌جایى دارد. ما باید کارى کنیم که هدف ما در زندگى با هدفى که خالق دارد به هم نزدیک بشود، با هم تطبیق بکند؛ این درست‌ترین کار است. انسان زندگى را باید جورى انتخاب بکند که وقتى این زندگى تمام شد، از آنچه به ‌دست آورده خشنود باشد، خوشحال باشد؛ در لحظات آخر زندگى که انسان دارد میرود و از این دنیا خارج میشود، احساس نکند دستش خالى است. هر چیز مادّی را، هر هدف مادّی را شما فرض کنید، اگر زندگى را صرف آن کردید، وقتى دارید از دنیا میروید دستتان خالى است؛ هر چه میخواهد باشد؛ چیزى ندارید. شما باید یک هدفى را فراتر از زندگى دنیا، فراتر از خود این زندگى مادّی هدف اصلى قرار بدهید، که همان رضاى خدا است، آباد کردن خانه‌ى آخرت است، جلب کردن خشنودى پروردگار است؛ تا وقتى که زندگى تمام شد، احساس کنید که کارتان را انجام …

نهراسیدن کسی که برنامه‌های الهی را درست انجام داده

شما در ماه رمضان و در فرصتهای بزرگ عبادتی، در واقع برای آن که این مجموعه برنامه‌ها را درست انجام دهید، خود را آماده میکنید. کسی که این برنامه‌ها را درست انجام دهد و آنچه را بر او لازم است، بجا آورَد و زندگی و رفتار خود را تصحیح کند، از هنگام بیرون رفتن از اردوگاه هم نمیترسد؛ چون دست او پُر است.

نادانستن زنده ماندن تا رمضان دیگر و رد گناه به امید آمرزش آینده

مبادا خیال کنید که ما گناه کنیم تا در ماه رمضان دیگر آمرزیده بشویم؛ هیچ‌ کس نمیداند که تا ماه رمضان دیگر زنده خواهد ماند یا نه. در همین نماز عید و در همین مصلّا، سال گذشته کسانى بودند و امسال نیستند؛ سال آینده، کدام از ما باشیم و کدام نباشیم، معلوم نیست. بعلاوه آن گناهى که از روى تجرّى و تعمّد انجام بگیرد، دل انسان را سیاه و تاریک میکند؛ از چنین انسانى، عبادت خالصانه دیگر به‌آسانى سر نمیزند تا گناه انسان به‌ خاطر آن آمرزیده بشود. سعى کنید و سعى کنیم از گناهان اجتناب کنید و عمل صالح انجام بدهید؛ این آن چیزى …

مرگ به معنای عروج به ملکوت الهی و پیوستن به ارواح اولیا

… اگر از فرماندهان بالاتر بودید، خود را در عقبه‌هاى دوردست زندانى نمیکردید و به میدان خطر قدم میگذاشتید، ناشى از چه بود؟ ناشى از این بود که فکر میکردید اگر این جان از شما گرفته شد، به معناى این است که یک مَرکبى، یک قالب مادّى‌اى از شما گرفته شده؛ خب چه غم؟ وقتى که انسان میداند که مرگ عبارت است از عروج به ملکوت الهى و پیوستن به ارواح اولیا، چه اهمّیّت میدهد که چه زمانی این مرگ فرابرسد. مرگ براى او عبور از یک مرحله است: «وقت مردن آمد و جَستن ز جو»؛[11] انسان از جو حرکتى میکند. هر چه هست در یک لحظه است و بعد [از آن،] نعیمِ بى‌بدیل و بى‌مثال الهى است. شما این‌جور فکر میکردید دیگر. اگر کسى این‌جور فکر نکند که آن‌جور عاشقانه خود را در معرض تلف قرار نمیدهد؛ در معرض کشته ‌شدن قرار نمیدهد. شما شهادت را درست فهمیدید، درست معنا کردید، با آن عاشقانه برخورد کردید. لذا شما شب حمله مى‌بینید حال بچّه‌ها بهتر است از شب …

از دست رفتن بی‌عوض جان کسی که مرگش در راه خدا نباشد

و مرگ براى همه هست. ما اگر در راه خدا بمیریم، به حسب موازین مادّى و ظاهرى هم چیزى از دست ندادیم. این مردن که بالاخره سرنوشت اجتناب‌ناپذیر هر یک از ما است و [«جان»] متاعى است که بالاخره از دست ما خواهد رفت؛ منتها دو جور ممکن است این متاع را و این جان را از دست داد: یکى این‌جور که این متاع را گم کنیم، یکى اینکه آن را بفروشیم. کدام بهتر است؟ آنهایى که میمیرند و در راه خدا کشته نمیشوند و در راه خدا نمیمیرند، آنها جانشان را گم کرده‌اند؛ چیزى در مقابل گمشده، در دست کسى نیست. آنهایى که این متاع را در راه خدا میدهند و جانشان را در راه خدا مصرف میکنند، کسانى هستند که این را میفروشند و در مقابلش چیزى میگیرند؛ اِنَّ اللهَ اش‌ـتَریّْ مِنَ المُ‌ـؤمِنینَ اَنفُسَهُم وَ اَموالَهُم بِاَنَّـ لَهُمُ الجَنَّ‌ـة.[2] این جان را شهید فروخت و در …

دنیا کشتزار آخرت و مرگ دروازهٔ ابدیت، نه پایان زندگی

… شده به زیباترین وجهی بسازد و بیاراید، و با دو بال علم و ایمان به عروج معنوی و مادی نائل آید، و میتواند با تضییع یا به انحراف کشاندن این استعدادها جهنمی از ظلم و فساد در جهان بیافریند. چراغ هدایت بشر ایمان او به خدا و تسلیم او در برابر امر و نهی الهی است. دنیا کشتزار آخرت است، و مرگ نه پایان زندگی که دروازه‌ی ابدیت و سرآغاز نشئه‌ای جدید. در اندیشه‌ی الهی اسلام افراد بشر، برادران و خواهران یکدیگر و همه بندگان خدایند.

اختصاص بخش مهمی از نامه به مرگ، عوالم پس از آن و قیامت

[در این نامه] امام‌المسلمین، حاکم جامعۀ اسلامی، سیاست‌مدار، جنگجو و مقتدر، به استاندارِ خود و به مردمی که این استاندار را برای آنها می‌فرستد، آن نقاط محوریِ حیات طیبه را بیان می‌کند. بخش مهمی از این نامه، متوجه مرگ و عوالم بعد از مرگ و قیامت است. (96/2/17)

نترسیدن امام حسین (ع) از مرگ؛ ترس از مرگ از آن ضعیف است

… بروم ببینم آقا چه می‌گوید، اماممان چه دستور می‌دهد. برگشت آمد و گفت: یابن‌رسول‌الله! اینها حرفشان این است که اگر حاضر نیستید تسلیم بشوید، ما آمده‌ایم بجنگیم. [امام گفتند: بگو امشب] جنگ نکنند. علت چیست؟ آیا یک شب بیشتر زنده‌ماندن از نظر حسین غنیمت است؟ ابداً! حسین فرزند همان کسی است که می‌گفت: «وَ اللهِ لَابنُ اَبی طالِبٍ آنَسُ بِالمَوتِ مِنَ الطِّفلِ بِثَدیِ اُمِّهِ»[22]؛ مرگ برایش وحشتی ندارد، ترسی ندارد. آن ضعیف است که از مرگ می‌ترسد؛ حسین چرا از مرگ بترسد! این‌طور نیست. ببینید! در همین لحظات آخر هم می‌خواهد درس بدهد، نه‌فقط به دوستانش، که به دشمنانش نیز می‌خواهد بیاموزد. گفت: همه می‌دانند، همۀ دوست و دشمن، مردم کوفه، می‌دانند که حسین‌بن‌علی به قرآن و به مناجات و به نماز انس دارد، امشب را که می‌خواهم بمانم، به …

مرگ، دریچه‌ای به جهان‌های فراخ و بی‌اهمیت بودن آن برای مسلمان

… در راه خدا و در راه وظیفه نبود و قرار نگرفت، برایش هیچ قیمتی و ارزشی ندارد. دنیا و آخرت به هم دوخته است در طرز فکر اسلامی؛ و برای یک مسلمان، دنیا آخری ندارد. در نظر آن شخصی که بندۀ بندگان و بردۀ موجودات ناقص است، دنیا محدود است؛ اما برای این، دنیا وسیع است. مرگ یک دریچه‌ای‌ست که از این دریچه وقتی نگاه می‌کنی، آن‌طرف باغ‌ها و بوستان‌ها و دنی‌اها و گیتی‌ها و جهان‌هاست؛ لذا می‌بیند که فوقش این است که به این دریچه برسد، از این دریچه بگذرد، مهم نیست، مرگ برایش مسئله‌ای نیست.

مرگ در نگاه موحد، دریچه‌ای به‌سوی دنیایی وسیع‌تر

… کرده‌اند. آدم موحد وقتی‌که نگاه می‌کند، آینده را درمقابل خود بی‌نهایت وسیع می‌بیند. همان‌طوری‌که در یکی از روزهای گذشته عرض کردم، موحد برای دنیا آخری قائل نیست. برای خاطر اینکه آخر دنیا را متصل به آخرت می‌بیند. آخرت را با دنیا سر و تهِ یک طومار می‌داند. مرگ را دیوار زندگی نمی‌داند، پایان این راه فرض نمی‌کند، بلکه دریچه‌ای و مَمَرّی[4] و معبری می‌داند، به‌سوی دنیایی وسیع‌تر. اینها خواص توحید است.

درخواست مرگ هنگامی که عمر چراگاه شیطان شود

… في طاعَتِكَ» تا وقتی عمرِ من، بی‌دریغ در راه طاعت توست و در راه بندگی تو، به من عمر بده. آن عمرِ درازی که بندگیِ تو را طولانی‌تر بکند، آن را می‌خواهم. عمرِ درازی که مصروفِ کار بشود، مصروفِ عمل بشود، آن را می‌خواهم. عمرِ درازِ بی‌خودی و اَلَکی نمی‌خواهم. «اللّهُمَّ عَمِّرني ما كانَ عُمُري بِذلَةً في طاعَتِكَ، فَاِذا كانَ عُمُري مَرتَعاً لِلشَّيطانِ فَاقبِضني اِلَيکَ» خدایا هروقتی‌که دیدی عمر من چراگاه شیطان است ـ شیطان؛ درست توجه کنید، معنای شیطان را در ذهنتان خوب بیاورید، آن معنایی که برای شیطان ما گفتیم و قرآن ناطق است، نیروهای شرآفرین، هر آن‌کسی‌که انسان و انسانیت را به راه خطا و راه گناه و راه فساد می‌کشاند، شیطان یعنی او ـ هرگاه دیدی عمر من چراگاه شیطان‌هاست، دیدی …

نامعلوم بودن پایان عمر و فردای انسان

… الله تعالی علیه) حضور داشت و گزارش مفصّلی از اقدامات و خدمات و زحمات خودشان دادند و امروز ان‌شاءالله به لطف حق، پاداش آن زحمات را بر سر سفره‌ی لطف الهی و رحمت الهی دارند به دست میگیرند و استفاده میکنند. با این چشم، شما مدیران عزیز به این خدمات نگاه کنید. عمر دست خدا است؛ فردا کجا خواهیم بود، چگونه خواهیم بود، معلوم نیست. با این چشم بنگرید که اگر امروز این خدماتی را که بر عهده گرفته‌اید، با اخلاص، با توان و با همین نوع انگیزه‌ای انجام بدهید که آقای رئیس‌جمهور محترم بیان کردند و نشان دادند، اجر و پاداش آن این‌قدر بزرگ است که در این دنیا نمیشود پاداش آن را داد؛ خدای متعال، در …

ناگزیری رفتن برای همه و علاج آن با ادامهٔ راه

بالاخره رفتن برای همه هست: اِنَّکَ مَیِّتٌ وَ اِنَّهُم مَّیِّتُون؛[1] اگر چه خسارت است امّا بالاخره چاره‌ای نیست، ناگزیریم؛ علاج این است که آن راه ادامه پیدا کند؛ آن ابتکار و آن کارهایی که ایشان کرده‌اند: همین «طرح ولایت» یکی از ابتکارات ایشان است؛ همین تشکیلات عظیم مرکز تحقیقات امام خمینی[2] یکی از همان ابتکارات است؛ کتابهایی که ایشان نوشته‌اند، چه کتابهای علمی، چه آنچه مربوط به اخلاقیّات و معنویّات و [برای] استفاده‌ی …

قبض روح برخی بندگان به دست خود خدا بر پایهٔ روایات

در شرح حال شهیدی میخواندم که رفیقش نقل میکند و میگوید از وقتی که شهید شد، من مثلاً یک ساعت - دو ساعت بعد او را خواب دیدم گفت «من را خدای متعال خودش قبض روح کرد». در روایات داریم که بعضی از بندگان را عزرائیل قبض روح میکند، بعضی‌ها را عوامل عزرائیل قبض روح میکنند، بعضی‌ها را خود خدا قبض روح میکند. این جوان مثلاً هجده‌ساله، نوزده‌ساله، بیست‌ساله، امروز یا دیروز که شهید شد، به خواب رفیقش می‌آید و میگوید من را خدا خودش قبض روح کرد؛ این شهدا این‌جور‌ی‌اند.*

حرکت دائمی انسان‌ها به‌سوی عالم بقا به قدرت و تقدیر الهی

… را برگزار کرد، کارهایی انجام دادند، مطالب مهمّی گفتند و منشأ آثاری هم شدند. درگذشتگانی بودند؛ به‌نظرم -آن‌طور که به من گزارش دادند- حدود هفده نفر از اعضای این مجلس در طول این سالها از دنیا رفته‌اند. البتّه این دوره‌ی جدید هم که آغاز خواهد شد، همین‌جور است؛ دنیا همین است؛ بعضی‌ها در آخر خط قرار دارند و حرکت به‌سمت عالَم بقا یک حرکت دائمی است از سوی آحاد بشر؛ و این قدرت الهی است و تقدیر الهی است. بایستی مراقب باشیم، و برای آن درگذشتگان عزیزی که در این دوره بودند و زحمت کشیدند و حضور پیدا کردند، طلب مغفرت کنیم.

خبر ندادن مرگ و اختصاص نداشتن آن به سن خاص

بعضیها دعا و عبادت و توبه را میگذارند برای دوران پیری؛ این اشتباه بزرگی است. اگر گفته شود توبه کنید، میگویند حالا وقت داریم. اولاً معلوم نیست وقت داشته باشیم؛ مرگ انسان را مطلع نمیکند؛ برای همه‌ی سنین هم است. اگر فرض کردیم حقیقتاً وقت داریم - یعنی بناست به سنین پیری برسیم - چنانچه کسی خیال کند که میشود دوران جوانی را با غفلت و غرق شدن در شهوات گذراند، بعد با خیال راحت و با آسانی به سراغ توبه رفت، اشتباه بزرگی مرتکب شده است. حالت دعا و انابه چیزی نیست که انسان هر …

دغدغهٔ انسان از بی‌خبری نسبت به سرانجام پس از مرگ

این شهادت‌ها آسان به‌دست نیامد. شهادت، نعمت و هدیه‌ی خداست؛ این هدیه را آسان به کسی نمیدهند. چرا هدیه‌ی خداست؟ چون مرگِ ناگزیرِ همگانىِ همه‌ی انسان‌ها را به یک پدیده‌ی افتخارآمیزِ در دنیا و آخرت تبدیل میکند؛ این هدیه نیست؟ آیا ممکن است کسی از مرگ بگریزد؟ وقتی انسان به لحظه‌ی مرگ رسید، آیا فرق میکند که پشت سرِ خودش 90 سال را گذرانده باشد یا 20 سال؟ آیا بزرگترین دغدغه‌ی هر انسانی از مرگ به خاطر این نیست که از بعد از آغاز سفر مرگ بیخبر است و نمیداند چه بر سر او خواهد آمد؟ اینها را در کنار هم بگذارید و ببینید انسانی همین مرگ و همین حادثه‌ی قطعی و ناگزیر و همین آینده‌ی مبهم و نگرانیآور را تبدیل کند به یک حادثه‌ی پُرافتخار، به یک واقعه‌ی نامدارِ در دنیا و آخرت، به یک وسیله‌ی عزتِ پیش خدا و پیش کروبیانِ ملأ اعلی، به یک اطمینان و …

یک لحظه بودن مرز مرگ و زندگی برای پیر و جوان

… روی غمهای دیرین، لایه‌ای از فراموشی قرار میدهد. اگر توانسته باشیم خود را با گذشت روزگار پیش ببریم، از این پیشرفت و کار بهره خواهیم برد. اگر خدای نکرده پیشرفت نکرده باشیم و عزم و توکّل و همّت و محکم‌کاری و اتّحاد و همبستگىِ خود را زیاد نکنیم، روز پشیمانی است. مرز میان مرگ و زندگی، یک لحظه است؛ پیر و جوان هم ندارد؛ گاهی جوانها میروند، اما پیرها میمانند. همه باید فرصتی را که نامش عمر است، غنیمت بشمریم؛ برای این‌که به وظایف بزرگ و سنگین خود در این فرصت، هرچه میتوانیم، بیشتر عمل کنیم. این مصیبتها باید ما را به خدا نزدیک و عزم و قوّت اراده را در ما بیش از پیش کند.