… شهر اقامه است؛ شهری است که خودش قیام کرد، شهری است که ایران را به قیام وادار کرد، اقامه کرد؛ خصوصیّت قم این است. البتّه ما برکات حضرت فاطمهی معصومه (سلام الله علیها) و وجود حوزهی مبارک علمیّه در این شهر را نباید در تأثیرگذاری در این خصوصیّات از یاد ببریم. در کنار اینها، مردم قم هستند که ما این مردم را از نزدیک دیدهایم، کارهایشان را دیدهایم، اخلاقشان را دیدهایم، خصوصیّاتشان را دیدهایم؛ مردم قم انصافاً مردم خوبی هستند، به خطاب قم عمل کردند، زودتر از همه جا قیام کردند، زودتر از همه جا مبارزه کردند، زودتر از همه جا شهید دادند.
پاسخ به ندای امام و ورود به میدان در آغاز نهضت
خیلی از شهدای شهیدشدهی در غیر قم هم در واقع شهید قم هستند؛ شهید مطهّری هم شهید قم است، شهید بهشتی هم شهید قم است، شهید باهنر هم شهید قم است؛ این شهدا هم پرورشیافتههای قم هستند و شاید به یک معنا بشود گفت شهدای همهی ایران، شهدای قم هستند. قم این راه را باز کرد، قم حرکت را آغاز کرد، قم به ندای امام بزرگوار پاسخ گفت. چه کسی میفهمید که امام در سال ۴۱ و ۴۲ چه چیزی دارد میگوید؟ مردم قم بودند که آمدند داخل میدان. حتّی آن وقتی که احساس میکردند [نهضت] یک مقداری نُکس[2] پیدا کرده، در سال ۴۱ که شروع نهضت بود، مردم قم بلند شدند آمدند سر درس امام ــ من آنجا بودم، یادم هست ــ بازاریهای موجّه قم و یک جمع کثیری دنبال سرشان آمدند پای درس نشستند، امام که درسشان را تمام کردند، …
جایگاه برجسته و ممتاز در حوادث انقلاب، جنگ و دهههای پس از آن
… و خواهران عزیز، علمای اعلام، فضلای محترم، جوانان پرشور و مؤمن و عموم طبقات مردم قم که به شهادت حوادث تاریخ در دوران معاصر، برجستگی خودشان را و آمیختهی شور و شعور خودشان را و شجاعت و مجاهدت خودشان را در حوادث عظیم و تعیینکنندهی این سالها نشان دادند. اگرچه به دلایل گوناگون روز نوزدهم دی یک روز برجسته و بینظیر است، ولی بدون شک برجستگی عمل و اقدام مردم عزیز قم به روز نوزده دی منحصر نمیشود. در دوران بعد از انقلاب، در حوادث گوناگون، در دوران جنگ تحمیلی، در حوادث مهم و تعیینکنندهای که در طول این چند دهه اتّفاق افتاده است، همیشه وقتی جایگاه شما مردم قم را مورد ملاحظه قرار میدهیم، یک جایگاه برجسته و ممتاز میبینیم. و خدا را شکر که اینچنین است و همینها موجب شده است که قم بهعنوان مرکز روحانیّت شیعه و اسلام، امروز نماد عظمت جمهوری اسلامی باشد. آن کسانی که بر روی مسائل مربوط به کشور ما و نظام جمهوری اسلامی فکر میکنند، مطالعه میکنند، کار میکنند - چه دشمنان ما، چه دوستان ما …
بروز وفاداری به اسلام و نظام و بصیرت در سفر رهبری
خدا را شکر میکنم و خوشحالم از اینکه این دیدار با فاصلهی کمی از سفر قم اتفاق میافتد که مردم عزیز قم، جوانهای قم، مرد و زن قم، در آن سفر، نشانههای پایبندی و وفاداری به اسلام را، به دین را، به نظام اسلامی را و نشانههای بصیرت را آنچنان بروز دادند که حتّی دشمنان ملت ایران هم نتوانستند در مقابل آن ساکت بمانند و به آن اعتراف کردند.
پیشگامی قمیها در نهضت و صداقت آنان با انقلاب و نظام
… استخوانهاى علمى، شخصیّتهاى ممتاز و برجسته، با این کمّیّت طلّاب و دانشجویان وجود ندارد و خود این بر حسّاسیّت این شهر مىافزاید، و طبعاً رفتوآمدهایى را، توجّهاتى را، توقّعاتى را نسبت به این شهر ایجاد میکند؛ این هم جنبهی دوّم، و سوّم اینکه مرکز انقلاب است. قمیها سربازان اوّل این نهضتند. آن وقتى که هیچ جاى این کشور هنوز خبر از وقوع این نهضت نداشتند، این قمیها بودند که جوانشان، پیرشان، بازاریشان آمدند سرِ درس امام (رضوان الله تعالى علیه) در سال ۴۱، حضور خودشان را نشان دادند؛ وابستگیشان را، دلبستگیشان را، آمادگیشان را اعلام کردند؛ و راست هم گفتند یعنى با نهضت در دوران قبل از پیروزى انقلاب و با جمهورى اسلامى و نظام اسلامی بعد از پیروزى انقلاب، صادقانه برخورد کردند. جوانها پُرشور، مردها و زنها در صحنه؛ کانون انقلاب بود و شد. قبل از همهجا اینها مقدّمات پیروزى انقلاب را فراهم کردند، قبل از همهجا اینها شهید دادند. این هم نقطهی سوّم. بعد هم وقتى امام تشریف آوردند از تهران به اینجا، [قم] شد مرکز سیاسى جمهورى اسلامى.
شایستگی مردم قم برای خدمات و لزوم رفع مشکلات ابتدایی زندگی آنان
مسئولین میخواهند کار کنند و تلاش کنند. وضع قم باید تشریح بشود براى آنها و جدّى باید دنبالگیرى بشود تا انشاءالله این کارها در طول چند سال به ثمر برسد. این مردم عزیز شایستگى خدمات زیادى دارند. نباید دیگر اینجور مشکلات ابتدائى در زندگى مردم قم وجود داشته باشد. امیدواریم که خداوند کمک کند، به شماها هم کمک کند تا کارها را خوب انجام بدهید.
حراست از حوزه و الگو بودن در جنگ و صحنههای سیاسی انقلاب
… یعنى تشکیل نظام اسلامى، مترتّب شد و نهال به ثمر رسید. هیچ حوزهى علمیّهاى در تاریخ تشیّع و غیر تشیّع ــ از محیطهاى اسلامى ــ هرگز چنین برکتى را به جهان اسلام نداده بود که حوزهی قم داد. سال ۱۳۴۰ قمری حوزه تشکیل شد، سال ۱۳۹۹ [قمری] نظام اسلامی تشکیل شد؛ از حوزه درخشید، از حوزه جوشید و قم و اهل قم در تمام این مدّت مانند یار وفاداری، صمیمانه و مهربانانه این حوزه را در آغوش گرفتند، آن را حفظ کردند، از آن حراست کردند. از آن روز تا حالا هم ــ که قریب دوازده سال میگذرد ــ شما مردم قم در میدان جنگ، در میدانهاى سیاسى، در صحنههاى گوناگون انقلاب الگو بودید، جلو بودید، فداکارى کردید و معنویّت و روحانیّت انقلاب را همه جا به اثبات رساندید. امروز هم جوانان قم الگو هستند، زنان و مردان قم الگو هستند، حوزهى علمیّهى قم الگو است؛ و امیدواریم خدا کمک کند و شما همّت کنید تا قم را و حوزه را همیشه در خطّ اسلام و انقلاب پیشقراول و پیشرو نگه دارید.
حمایت از حوزه، پناه دادن به طلاب و نخستین قربانیان نهضت
از بعد از شروع این نهضت تا امروز - که قریب سى سال میگذرد - شما ببینید که اسلام و قرآن و ارزشهاى اسلامى در دنیا در چه وضعى است. آن مجموعهاى که این حوزه را پذیرایى کردند، به آن کمک کردند، آن را در خانهی خود پذیرفتند، طلّاب را مانند فرزندان و برادران خود در میان خود گرفتند، وقتى نهضت شروع شد به سربازان اوّلیّهی این نهضت یعنى طلّاب قم پناه دادند - که ما شاهد بودیم - و هنگامى که بنا شد نهضت اوج بگیرد اوّلین قربانیها را در این راه فدا کردند، مردم قم بودند؛ این را در تاریخ کشورمان و انقلابمان نباید و نمیتوان فراموش کرد. این نه براى آن است که چون حالا با قمیها طرفیم و با آنها حرف میزنیم، این را بگوییم؛ این یک حقیقتِ باارزش و مقدّسى است که باید بهعنوان یک خطّ روشن در انقلاب بماند و در تاریخ انقلاب تدوین شود.
لزوم حفظ جایگاه پیشتاز و روح پاسداری از ارزشها در آینده
و امّا درسى که از این باید بگیریم، این است که مردم قم همچنان که از روز اوّلْ این شجرهی طیّبه را در خود پذیرفتند، به آن کمک کردند، از آن حراست کردند، از آن دفاع کردند، وقتى لازم شد و نوبت آن پیش آمد، اوّلین قدم را در راه جهاد بزرگ اسلامى برداشتند، و همچنان که بعد از پیروزى انقلاب همواره - چه در جنگ، چه در میدان سیاسى و چه در تمام جریانات دیگر - در صفوف مقدّم قرار داشتند، در آینده هم همین موقعیّت را براى خودشان حفظ کنند. قم همیشه باید آن دریاى خروشانى بماند که هر جریان مخالفى در آن حل خواهد شد؛ باید همواره آن رودِ پُربرکتى باشد که آثار و برکات اسلامىِ خود را به سرتاسر میهن اسلامى و بیرون آن صادر کند. قم مرکز انقلاب و مرکز اسلام است؛ چون مرکز حوزهی علمیّه است، چون مرکز علماى …
واکنش سریع مردم قم به انتشار مقاله در هفدهم دی
خب حالا مقاله منتشر شد. معمولاً حدود ساعت دو بعدازظهر این روزنامه چاپ میشد. تا از تهران برسد به قم، مثلاً دو ساعت هم طول میکشید. این مالِ کِی است؟ روز هفدهم دی. به مجرّد اینکه این روزنامه رسید به قم و مردم نگاه کردند دیدند یک چنین چیزی است، یک عدّه بیرون آمدند؛ یعنی شروع قضیّه از هفدهم دی است. سریع عکسالعمل نشان دادند، آمدند بیرون در خیابان، تعدادی از شمارههای این روزنامه را گرفتند آتش زدند، اظهار نفرت کردند؛ این روزِ هفدهم است. صبح هجدهم نوبت طلبهها است؛ درس و بحث را تعطیل کردند، آمدند در خیابان به صورت دستهجمعی به طرف منزل مراجع [حرکت کردند]؛ تا شب حرکت طلّاب طول کشید و بارها در این یک روز، درگیری و برخورد با نظامیهای رژیم و مأمورین رژیم رخ داد. روز نوزدهم دی …
حضور پرشمار مردم قم در انتخابات با وجود قرار داشتن در مرکز بیماری
خب مردم آمدند پای صندوقها؛ شما در تلویزیون دیدید، بیرون هم هرجا رفتید رأی دادید حتماً دیدهاید اجتماع مردم را. با اینکه مردم قم -که خداوند متعال برکاتش را بر این مردم زیاد کند- درمرکز این [بیماری] بودند، اوّل اسم آنها آورده شد، یکی از شلوغترین حوزههای انتخابی در انتخابات، حوزههای قم بود که آنها آمدند. ببینید، این ملّت، ملّتی است که خدای متعال اراده کرده آن را پیروز کند؛ انشاءاللّه. این واقعاً جای تشکّر دارد؛ جای شکر از پروردگار را دارد، چون مقلّبالقلوب خدا است، دلها دست او است؛ از مردم هم حقیقتاً به خاطر این باید تشکّر کرد. این نکتهی اوّل.
سیلی خوردن دشمنان از قم، علت کینهٔ آنان به قم و حوزه
در مورد خود شما مردم قم، حساسیت در بین دشمنان کشور و دشمنان انقلاب خیلی زیاد است. با قم و قمی و حوزهی علمیه و جوانهای قم و روحیات مردم قم اینها بشدت بدند، مخالفند؛ چرا؟ چون از قم سیلی خوردند. استکبار، جبههی ضد اسلام، جبههی ضد ملت ایران از قم سیلی خورده است. یکی از مواردی که سیلی خورده، همین نوزدهم دی است. مردم قم زودتر از دیگران احساس تکلیف کردند، اوضاع را شناختند، مسئولیت را حس کردند و به میدان آمدند؛ اینها خیلی مهم است. هم شناختن اوضاع مهم است - بصیرت میخواهد - هم احساس تکلیف کردن مهم است؛ روح تعهد و ایمان میخواهد که انسان احساس تکلیف کند. بعضی هستند، …
حضور در سفر رهبری، سیلی بر دشمن
همین حرکتی که مردم عزیز قم در سفر چند روزهی این بندهی حقیر انجام دادند، حوزهی علمیه انجام دادند، علما انجام دادند، جوانها انجام دادند، سیلی بر دشمن بود؛ دردشان آمد. آنها نشان دادند که در مقابل این قدرتنمائی، این بصیرت، این حضور همهجانبهی مردم آسیبپذیرند؛ این برای ما ملت ایران درس است.
نشان دادن ایمان و اخلاص به دین و روحانیت همانند مسلمانان صدر اسلام
… حادثه میگذرد؛ جوانهاى حزباللهى قم که آن روز یک حماسهاى را در این خیابانهاى پُرشور شهر شهادت و قیام به وجود آوردند، امروز مردان بزرگى هستند و نوجوانان ما آن حادثه را اصلاً به یاد ندارند ولى این حادثه به قدرى باعظمت بود که مبدأ یک تحوّلى در کشور ایران شد. کسى باور نمیکرد که اختناق دستگاه وابسته و فاسد پهلوى در دل مردم چنین جرئتى را باقى گذاشته باشد امّا مردم قم ثابت کردند که با ایمان و عشق و اخلاص به دین و روحانیّت، همان احساساتى را دارند که مسلمین صدر اسلام در حوادث خونین و دشوار، آن احساسات را نشان دادند.
پراکندن پیام خون و قیام به سراسر کشور و جهان
… را که بهطور عمومى و تعیینکننده از سال ۵۶ آغاز شد و به پیروزى انقلاب رسید و حالا هم قریب یازده سال است که این مبارزه ادامه دارد، به یک بناى رفیع و مستحکم تشبیه کنیم، پایههاى قوى و شکستناپذیر و ماندگار این بناى مستحکم در قم نشانده شد، در قم کار گذاشته شد؛ و شما بودید کسانى که پیام خون را و قیام را در درجهی اوّل به سرتاسر کشور و سپس به آفاق عالم پراکندید. قم یک ذخیرهی الهى بود براى اسلام.
توصیه به حفظ شور و شجاعت انقلابی و توکل به خدا
… تمام هدفهایمان، به توفیق الهى و اعانت الهى برساند. من از شما برادران و خواهران عزیز و مردم مؤمن و حزباللهى قم، مخصوصاً علماى اعلام و محترم و خانوادههاى مکرّم شهدا و رزمندگان عزیز که زحمت کشیدید و در این هواى سرد و برفى تشریف آوردید، صمیمانه تشکّر میکنم. توصیهی من و پیام من این است که مردم قم و همهی آحاد ملّت، آن شأن انقلابى، آن شور انقلابى، آن رویّهی انقلابى، آن شجاعت انقلابى را در تمام لحظات براى خودشان حفظ کنند، و به خدا توکّل کنند، و بدانند به فضل پروردگار، پیروزى از آنِ این ملّت است.
یادآوری حضور پرشور و بابصیرت مردم قم در دیدارهای سالانه
خیلی خوشآمدید برادران عزیز، خواهران عزیز؛ تجدید دیدار حضوری با مردم عزیز قم، برای ما بسیار شیرین و مطلوب است. بنده فراموش نمیکنم، یعنی همیشه در ذهنم هست حضور مردم عزیز قم را در سالهای متمادی در این حسینیّه، با آن شور، با آن هیجان، با آن احساسات، با آن بینشِ روشن در زمینههای مختلف. خب دو سه سالی محروم بودیم؛ امسال بحمدالله مجدّداً در خدمت شما هستیم.
حضور همیشگی مردم قم در صفوف نخستین مبارزات
اوّلاً به شما برادران عزیز و شجاع و آگاه قم که همواره در صفوف نخستینِ مبارزات ملّت ایران قرار داشتید، خوشامد عرض میکنم و از همین جا به همهی مردم قم و قشرهاى مختلف آن قبّةالاسلام،[2] اخلاص و سلام خودم را میفرستم.