رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای ملیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس شورا، مجلس در رژیم پهلوی، مجلسین رژیم پهلوی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجلس قانون‌گذاری ایران از مشروطه تا پایان رژیم پهلوی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اعلامیه مشترک امام خمینی و مراجع (شرکت زنان در انتخابات)— ۱۳۴۱/۱۲/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۲
۱۳۴۱۱۳۶۲

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اول اشکالی که بر وکلا هست این است که شما که می‌دانید که ملت دخالت در انتخابات ندارد چرا مجلس می‌روید؟ شما که می‌دانید که منصوب از قِبَل امریکا یا شوروی یا اینها هستید، شما که شاه خودش می‌گوید که لیست را می‌فرستادند و حالا برای خودش خیال می‌کند نمی‌فرستند! [خنده حضار] لیست را می‌فرستادند از طرف سفارتخانه‌ها، و وکلای ما را خود آنها تعیین می‌کردند! این دارد اقرار می‌کند که چند سال پیش از این- یعنی زمان پدر من و اوایل زمان من-[3] این تصدیق به این است، این اعتراف شاه به اینکه لیستها را ... می‌خواهد از خودش تعریف کند که نه حالا این طور نیست! بسیار خوب، حالا این طور نیست لکن چند قدم جلوتر این طور بوده! یعنی من در زمانی که، قبل از این- به اصطلاح- «انقلاب سفید» و قدرتمندی در مقابل همه قدرتمندها! قبل از این، لیست را می‌فرستادند و ما هم تسلیم می‌شدیم! پس شما اول خائنِ این مملکت هستید به اعتراف خودتان! کسی که حفظ مقام را می‌خواهد بکند با اینکه خیانت هم بکند، این خیانت به ملت نیست که لیست سفارت امریکا یا سفارت انگلستان را یا شوروی را قبول می‌کند و به دولتش هم تحمیل می‌کند به اینکه همینها باید وکیل بشوند؟ این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ اولْ اشکال به خود ایشان- به حَسَب اعتراف خودش- این است که شمایی که آمدی نشستی اینجا و می‌گویی من اعلیحضرت هستم، همه کارها را من باید انجام بدهم، شما لیستها را گرفتید و مطابق آن دستور اجانب رفتار کردید، این خیانت نبوده؟ عذر داری در مقابل‌ این خیانت؟ بروید کنار! بگویید که من همچو خیانتی نمی‌کنم می‌روم کنار. احمد شاه در این [مرحله‌] آخری که گذاشتندش کنار، برای اینکه یک قراردادی بود که وقتی که رفت در خارج، در سر میزِ- عرض می‌کنم- مهمانی قرارداد را دادند دستش که امضا کند، امضا نکرد.[4] از همان جا اساس بیرون رفتن او و آمدن رضا شاه، از همان جا نقشه‌اش کشیده شد که این به درد ما نمی‌خورد که قرارداد ما را امضا نمی‌کند. شما هم می‌توانستید که این قرارداد را امضا نکنید. بیش از این بود که بروید؟ کسی که برای حفظ مقام خودش خیانت به یک ملتی می‌کند این لیاقت ندارد، نداشته از اول برای سلطنت. این از اولْ خودش خودش را خلع کرده، اگر ما تصدیق کنیم که سلطنتی بوده است در کار؛ و الّا ما که او را تصدیق نداریم. وقتی بنا شد که این طور باشد، و ما هم می‌دانیم که بفرمایید که خیر، حالا دیگر قدرتمند شده است ایشان و در مقابل شوروی و انگلستان و این امریکا و اینها ایستاده است! و حالا دیگر لیست را از سفارتخانه‌ها نمی‌آورند لکن لیست را شما خودتان تهیه می‌کنید و وکلا را هم خودتان تهیه می‌کنید. این وکلای ملت است؟! این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ وقتی بنا شد که مجلس این طوری باشد، یا به فرمایش سفارتخانه‌ها باشد یا به فرمایش شاه و دار و دستگاه شاه باشد، فرقی نمی‌کند؛ بنا شد این طور باشد، مجلسِ رسمی نیست، مجلسِ ملی نیست، مجلسِ شورایِ ملی نیست. مجلس شورای ملی معنایش این است که ملت یک وکلایی را آزادانه تعیین کنند و آنها بنشینند در کارهای مملکت مشورت کنند. ملت هیچ دخالت نداشته است در تعیین اینها. وقتی ملت دخالت نداشته است، این مجلسْ مجلسِ فرمایشیِ غیر ملی است، غیر قانونی است؛ هر چه در این مجلس گذشته است غیر قانونی است؛ هر دولتی را این مجلس تایید کرده است یا بکند غیر قانونی است.

لفظی بی‌محتوا به‌جای شورای منتخب ملت از قاجار تا پهلوی

… که یک وقت مسئولیتی به من متوجه باشد، و من برای ادای وظیفه باز چند کلمه عرض می‌کنم. ملت ما از مجلس زمان رضا شاه و محمد رضا پهلوی، یک خاطرات تلخی دارد. من قبل از زمان رضا خان هم یاد دارم بعضی از دوره‌های انتخابات را، و حاضر بعضی حوزه‌های انتخاباتی هم بوده‌ام. از آن زمانی که من یادم است تا حالا، مجلس شورای ملی یک لفظی بوده است که بی‌محتوا. مجلس شورای ملی معنایش این است که ملت اشخاصی را خودشان تعیین کنند، و آنها هم به شور بنشینند و مصالح کشور خودشان را تعیین کنند. قبل از آمدن رضا خان، زمان احمد شاه، امر انتخابات با خانها بود و مالکین بود و گردن کلفتهای هر منطقه. آن وقت دولت آن نفوذ را نداشت. لکن شاهزاده‌هایی که دارای ملک بودند، و خانهایی که دارای قدرت بودند، و قلدرهایی که در اطراف کشور بودند، آنها رعیتهای خودشان را، …

لزوم تشکیل مجلس مرتبط با ملت برخلاف مجلس‌های وابستهٔ گذشته

… اشخاصی که به اسلام ارج می‌گذارند، انتخاب اشخاصی که کشور خودشان را می‌خواهند، انتخاب اشخاصی که ... نسبت به مصالح‌ اسلام و مسلمین فروگذاری نمی‌کنند، باید ما یک همچو اشخاصی را انتخاب کنیم و به مجلس موسسان بفرستیم که قانون اساسی اسلامی ما را آنها تصویب کنند. و بعد از آن هم، یک مرحله دیگری است که در این دولت موقت باید عمل بشود و آن این است که مجلس شورای ملی باید ان شاء الله درست بشود؛ نه مثل مجلسهای این پنجاه و چند سال که به ملت هیچ ارتباط نداشت، ملت هیچ اطلاع نداشت، وکلای خودش را نمی‌شناخت؛ و اینها وکیل یک نفر بودند و آن یا رئیس جمهور امریکا، و یا سلطان وقت، و یا سلطان وقت به تَبَع سفارتخانه‌ها- چنانچه شاهِ سابق گفت این معنا را که لیست را از سفارتخانه‌ها می‌آوردند و ما وکیل تعیین می‌کردیم همان طوری که آنها می‌خواستند![1]- ان شاء الله دیگر آن مسائل نیست در کار. ان شاء الله آن مسائل دیگر عود نمی‌کند. لکن با همت همه، با همت ملت و با همبستگی ملت. شما دیدید که [با] این همبستگی که داشتید و این وحدت کلمه که داشتید و همه‌تان با هم جمهوری اسلامی را می‌خواستید، بر قدرتهای شیطانی غلبه کردید؛ و از این به بعد هم اگر حفظ کنید …

کوشش بیگانگان برای راه نیافتن انسان مهذب اسلامی به مجلس از زمان رضاخان

… این خارجی‌ها آن قدری که از انسان می‌ترسند از چیز دیگر نمی‌ترسند. همه عالَم دست آنهاست، اما اگر چهار تا انسان در یک جایی پیدا بشود، زندگی آنها را تباه می‌کند. و لهذا کوشش می‌کنند که در این مملکتهایی که می‌خواهند از آن استفاده کنند انسان در آن پیدا نشود. کوشش می‌کردند که- از زمان رضا خان که من همه آن را یادم هست- کوشش می‌کردند که در مجلس شورای ملی، انسان نباشد در سرتاسر اداره و نمی‌دانم، وزارتخانه‌ها و اینها، یک انسان مُهَذَّبی که اسلامی باشد و کار از او بیاید نباشد و لهذا تقریباً همه مجلسها این طوری بوده، تقریباً نه، تحقیقاً. بودند بعضی از افراد صحیح و همانها اسباب زحمت شدند. الآن هم همان مسائل هست؛ یعنی آنها باز هم چشم طمعشان به اینجاهاست، آن ذخایری که ممالک شرق دارد، ایران دارد، نمی‌گذارد آنها راحت باشند، خصوصاً که ایران وضعیت جغرافیائی‌اش هم یک وضعیت حساسی است.

سبب قتل و مصادره نبودن صرف وکالت مجلس و لزوم بازپس دادن حقوق و تأدیب

… نوشته بود، خیلی الحاح[8] کرده بود که برای ما چیزی نگذاشتند و ما نمی‌توانیم زندگی کنیم؛ که باید به او توجه بکنید. در هر صورت، این یکی از مسائل است که اموال مردم را بیخودی نمی‌شود مصادره کرد. به مجرد اینکه وکیل مجلس بوده، حالا خودش [به‌] قتل و اموالش مصادره! وکالت مجلس اسباب قتل نمی‌شود. اینها البته خلافکاری کرده‌اند؛ این حقوقی که گرفته‌اند باید پس بدهند؛ اما این حقوق معنایش این نیست که باید همه اموالش را مصادره کنند. حقوقی که گرفته‌اند خلاف قاعده بود که از دولت گرفته‌اند؛ باید پس بدهند؛ و یک تادیبی هم باید بشوند.

تعیین نمایندگان با فهرست کنسول انگلیس و آمریکا در رژیم گذشته

… آن وقت با قدرت از سفارت خود، این مردک[8] گفت که از سفارت صورت می‌آوردند و لیست می‌آوردند که اینها باید وکیل بشوند و وکیل هم می‌کردند! خودش در کتابش[9] نوشته این را منتها برای مداحی خودش! می‌گوید دیگر حالا این طور نیست؛ من حالا همه را سرِ جای خودش نشانده‌ام! اینکه می‌گفت پدر من‌ کذا و کذاست، مجبور بود که این اعتراف را بکند که لیست می‌آوردند از قنسول انگلستان یکوقتی- بعد هم قنسول امریکا- می‌آوردند و می‌گفتند اینها باید وکیل بشوند؛ آنها هم همینها را وکیل می‌کردند! مردم هم هیچ اطلاعی از این مسائل نداشتند.

لزوم ورود افراد روشنفکر، امین و صادق برای اجرای خواست خدا

ما در مرحله بعد مجلس موسسان داریم که باید با همت والای شما، اشخاص فاضل دانشمند امین، که به ایران وفادار باشند و به اسلام متعهد، در مجلس موسسان بروند تا اینکه قانون اساسی اسلامی را تصویب کنند. و بعد از آن باز مجلس شورا داریم که با همت والای شما- جوانان ایرانی- باید اشخاص متنور[1] و اشخاص امین و صادق در مجلس شورا بروند که مقدرات شما را بر طبق خواسته‌های خدای متعال پیاده کنند. شما در این مراحل باید همان طوری که تا کنون با شور و شعف کارها را پیش بردید، از این به بعد هم که ملتْ خود شما هستید و کشورْ مال خود شماست و اجنبی دخالت نمی‌تواند بکند و دیگر سازمانی که به شما تعدی بکند نخواهد بود و نخواهد وجود پیدا کرد، به خواست خدای تبارک و …

مداحی مجلس دست‌نشانده از کارهای قدرتمندان

… بر پا می‌شد که ما کاپیتولاسیون را لغو کردیم!- زمان رضا خان- یک روز حرفها زده می‌شد و در روزنامه‌ها، در نطقها، برای اینکه مملکت پیش رفته است؛ یکوقتی همان معنا را باز برقرار می‌کردند و مصونیت می‌دادند به امریکایی‌ها![2] این تابع این بود که قدرتمند چه بکند. هر چه آن قشر قدرتمند یک کاری می‌کرد، دیگران دنبال او هیاهو می‌کردند؛ در مجلسِ دست نشانده هیاهو می‌شد و مداحی می‌شد.