رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای ملیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس شورا، مجلس در رژیم پهلوی، مجلسین رژیم پهلوی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجلس قانون‌گذاری ایران از مشروطه تا پایان رژیم پهلوی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اعلامیه مشترک امام خمینی و مراجع (شرکت زنان در انتخابات)— ۱۳۴۱/۱۲/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۲
۱۳۴۱۱۳۶۲

فقط سال ۱۳۵۳همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اول اشکالی که بر وکلا هست این است که شما که می‌دانید که ملت دخالت در انتخابات ندارد چرا مجلس می‌روید؟ شما که می‌دانید که منصوب از قِبَل امریکا یا شوروی یا اینها هستید، شما که شاه خودش می‌گوید که لیست را می‌فرستادند و حالا برای خودش خیال می‌کند نمی‌فرستند! [خنده حضار] لیست را می‌فرستادند از طرف سفارتخانه‌ها، و وکلای ما را خود آنها تعیین می‌کردند! این دارد اقرار می‌کند که چند سال پیش از این- یعنی زمان پدر من و اوایل زمان من-[3] این تصدیق به این است، این اعتراف شاه به اینکه لیستها را ... می‌خواهد از خودش تعریف کند که نه حالا این طور نیست! بسیار خوب، حالا این طور نیست لکن چند قدم جلوتر این طور بوده! یعنی من در زمانی که، قبل از این- به اصطلاح- «انقلاب سفید» و قدرتمندی در مقابل همه قدرتمندها! قبل از این، لیست را می‌فرستادند و ما هم تسلیم می‌شدیم! پس شما اول خائنِ این مملکت هستید به اعتراف خودتان! کسی که حفظ مقام را می‌خواهد بکند با اینکه خیانت هم بکند، این خیانت به ملت نیست که لیست سفارت امریکا یا سفارت انگلستان را یا شوروی را قبول می‌کند و به دولتش هم تحمیل می‌کند به اینکه همینها باید وکیل بشوند؟ این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ اولْ اشکال به خود ایشان- به حَسَب اعتراف خودش- این است که شمایی که آمدی نشستی اینجا و می‌گویی من اعلیحضرت هستم، همه کارها را من باید انجام بدهم، شما لیستها را گرفتید و مطابق آن دستور اجانب رفتار کردید، این خیانت نبوده؟ عذر داری در مقابل‌ این خیانت؟ بروید کنار! بگویید که من همچو خیانتی نمی‌کنم می‌روم کنار. احمد شاه در این [مرحله‌] آخری که گذاشتندش کنار، برای اینکه یک قراردادی بود که وقتی که رفت در خارج، در سر میزِ- عرض می‌کنم- مهمانی قرارداد را دادند دستش که امضا کند، امضا نکرد.[4] از همان جا اساس بیرون رفتن او و آمدن رضا شاه، از همان جا نقشه‌اش کشیده شد که این به درد ما نمی‌خورد که قرارداد ما را امضا نمی‌کند. شما هم می‌توانستید که این قرارداد را امضا نکنید. بیش از این بود که بروید؟ کسی که برای حفظ مقام خودش خیانت به یک ملتی می‌کند این لیاقت ندارد، نداشته از اول برای سلطنت. این از اولْ خودش خودش را خلع کرده، اگر ما تصدیق کنیم که سلطنتی بوده است در کار؛ و الّا ما که او را تصدیق نداریم. وقتی بنا شد که این طور باشد، و ما هم می‌دانیم که بفرمایید که خیر، حالا دیگر قدرتمند شده است ایشان و در مقابل شوروی و انگلستان و این امریکا و اینها ایستاده است! و حالا دیگر لیست را از سفارتخانه‌ها نمی‌آورند لکن لیست را شما خودتان تهیه می‌کنید و وکلا را هم خودتان تهیه می‌کنید. این وکلای ملت است؟! این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ وقتی بنا شد که مجلس این طوری باشد، یا به فرمایش سفارتخانه‌ها باشد یا به فرمایش شاه و دار و دستگاه شاه باشد، فرقی نمی‌کند؛ بنا شد این طور باشد، مجلسِ رسمی نیست، مجلسِ ملی نیست، مجلسِ شورایِ ملی نیست. مجلس شورای ملی معنایش این است که ملت یک وکلایی را آزادانه تعیین کنند و آنها بنشینند در کارهای مملکت مشورت کنند. ملت هیچ دخالت نداشته است در تعیین اینها. وقتی ملت دخالت نداشته است، این مجلسْ مجلسِ فرمایشیِ غیر ملی است، غیر قانونی است؛ هر چه در این مجلس گذشته است غیر قانونی است؛ هر دولتی را این مجلس تایید کرده است یا بکند غیر قانونی است.

نمایشی بودن مذاکرات لایحهٔ کاپیتولاسیون و مخالفت با نشر آن

ان شاء الله تعالی موفق باشید. دیشب اطلاع دادند، ولی من بکلی غفلت کردم، وقتی شما را دیدم یادم افتاد؛ اینها توابع پیری است. راجع به اوراقی که فرستادید با نشر «احیای کاپیتولاسیون» موافقم؛ با نشر «در مجلس چه گذشت» جداً مخالفم،[1] به دو جهت: یکی آنکه احیای ذکر جمیل اشخاص است که به هیچ وجه صلاحیت ندارند و ظاهر آن است که تمام مذاکرات صحنه‌ای بیش نبوده است؛ دوم آنکه تایید آزاد بودن نطق و مخالفت با دولت و شاه است؛ با آنکه اینها نبوده است؛ و اگر با دستور مقامات امنیتی نبود، جرات این نحو مذاکرات نداشته و بعد هم سالم نمی‌ماندند. بنا بر این باید منتفی شود ذکر آنها. با آن دوی دیگر بی‌تفاوت هستم، ولی نطق آن روز انتشار یافته،[2] تجدیدش را نمی‌دانم چطور است؟ ورقه دیگر[3] را هم نمی‌دانم چه نتیجه دارد؟ بلکه به نظرم خیلی صحیح نیست؛ لکن مخالفت نمی‌کنم. و السلام علیکم.