رفتن به محتوای اصلی

مجلس خبرگانگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس خبرگان رهبری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد منتخب مردم برای تعیین رهبر و نظارت بر شرایط او و اجلاس‌های آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۲/۰۵/۱۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۲۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

کار مجلس خبرگان بسیار مهمّ است. یک روز به کسی احتیاج است که رهبری و زعامت این کشور را به دست گیرد؛ این مجلس بایستی حاضر باشد. بعد هم بایستی مراقبت کند که شرایط در کسی که علم و عمل و تدبیر و وجود شرایط در او را تشخیص داده است، حفظ شود. خبرگان، هم ابتدائاً و هم استدامتاً مسئولند که مراقبت کنند، مراقب باشند و بفهمند. اینها وظایف بسیار مهمّی است. البتّه کارهای آنها روزمرّه نیست. سالی یک بار و یا دوبار بیشتر جلسه ندارند؛ لیکن کمیته‌هایی دارند، هیأتهایی دارند، دور هم جمع میشوند، فکر میکنند، بحث میکنند، کار میکنند. عظمت این کار، عظمتی است که انسانهای هوشمند آن را درک میکنند و ملّت ایران هوشمند بود که این را درک کرد. پروردگارا! از همه کسانی که در این راه زحمت کشیدند، به فضل و کرمت قبول فرما.
همان‌طور که حضرت آیةاللَّه مشکینی اشاره کردند، این جلسه حقیقتاً یک جلسه‌ی استثنایی است؛ هم به‌خاطر ترکیب این مجموعه که علما و بزرگان دین و بسیاری از مسؤولان بخشهای مختلف و بعضی مسؤولان بالای کشور در آن مجتمع‌اند، و هم به‌خاطر این‌که این مجموعه‌ی با این خصوصیات را مردم انتخاب کرده‌اند؛ این نکته‌ی خیلی مهمی است. مردم با رأی خود، شما را در این مجموعه برای یک مقصد و مسؤولیت بسیار مهم - که هیچ مرکزی در کشور بدیل این مجموعه برای آن مسؤولیت نیست - گرد آورده‌اند؛ و آن عبارت است از تعیین رهبری نظام و مراقبت از صحت مسیر رهبری در طول زمان. با این ایده و این انگیزه، مردم این مجموعه را که مورد اعتمادشان قرار گرفته است، انتخاب کرده‌اند؛ لذا این مجلس، هم از جهت منتخب مردم بودن و هم از جهت حائز بودن بسیاری از خصوصیات بالا و والا، یک مجلس استثنایی است.
آنچه که من امروز عرض میکنم، مسئله‌ی جایگاه مجلس خبرگان است. مجلس خبرگان در حقیقت یک پشتوانه‌ی عظیمی برای نظام است؛ مثل صندوق ذخیره‌ی ارزىِ معنوىِ نظام. یک پشتوانه و یک ذخیره‌ی معنوی است که باید حاضر باشد، آماده باشد، پابه‌کار باشد و به‌روز باشد برای هنگام لازم و مورد نیاز؛ همچنان که کشورها نیروهای مسلحشان را آماده نگه میدارند، سالهای متمادی در پادگانهایشان هستند و عملاً کاری انجام نمیدهند؛ لیکن برای لحظه‌ی مورد نیاز به‌روز و آماده نگه میدارند. مسئله‌ی مجلس خبرگان، یک چنین چیزی است. اگر این مجلس نباشد، در آن ساعت فقدان و خلأ رهبری، هیچ دست و انگشتی گره‌گشای مشکلی که پیش خواهد آمد، نخواهد بود. این، آن مجلسی است که کار آن در لحظه‌ی بحران و در لحظه‌ی لزوم گره‌گشایی اساسی است. این مجلس باید همیشه باشد، همیشه آماده‌ی به کار باشد، متوجه اوضاع باشد، مسائل جاری، مهم و اساسی کشور را دائماً مورد سنجش قرار دهد و برای آن لحظه‌ای که نیاز هست، آن کار اصلی خودش را - که انتخاب رهبری است - انجام دهد. این، اهمیت مجلس خبرگان را نشان میدهد. در لحظه‌ی بحران، نقش‌آفرینی منحصر به این مجلس است.

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

ضامن بقای نظام اسلامی و لزوم هوشیاری اعضا در برابر کید دشمنان

این مجلس محترم که مجمع گروهى از علماى بزرگ و مجتهدین و برجستگانِ در آگاهى و تعهّد اسلامى و انقلابى است، حسّاس‌‌ترین وظایف را در نظام جمهورى اسلامى بر عهده دارد و ضامن بقا و استمرار نظام اسلامى در خطیرترین لحظات است و طبیعى است که محلّ امید ملّت و همه‌‌ى دوستداران انقلاب و نیز مورد بغض و طمع دشمنان و بدخواهان باشد. این معنى باید موجب شود که منتخبین محترم ملّت و قبول‌‌کنندگان این امانت عظیم، در نهایت هوشیارى و آمادگى و با اعتماد به وعده‌‌هاى الهى، در این سنگر مقدّس به وظیفه‌‌ى مهمّ خود پرداخته و کید دشمنان و وسوسه‌‌ى خنّاسان را باطل سازند.

پشتوانهٔ اعتماد مردم و تضمین ثبات نظام اسلامی

… که راه انقلاب و راه اسلام است همواره پیش برود. خیلی خوشحالیم که بحمدالله‌‌ این مجلس، این بار هم تشکیل شده است از جمع قابل اعتنا و عظیمی از بزرگان، علما، نفوس طیّبه، شخصیّت‌‌های علمی و انقلابی، چهره‌‌های موجّه و شخصیّت‌‌های مؤثّر در حرکت عمومی ملّت ایران. با این‌‌چنین مجموعه‌‌ای از شخصیّت‌‌ها، جا دارد اگر نظام جمهوری اسلامی احساس اطمینان کند و سرنوشت اسلامی خودش را سرنوشت تضمین‌‌شده‌‌ای محسوب بدارد. چیز مهمّی که در قانون اساسی پیش‌‌بینی شد و بحمدالله‌‌ در طول مدّت دوازده سال گذشته پشتوانه‌‌ای برای اعتماد و اطمینان مردم محسوب شد ــ یعنی همین مجلس محترم خبرگان ــ امروز هم یک تضمینی و یک نقطه‌‌ی اتّکائی است برای مردم ایران نسبت به ثبات نظام اسلامی و بخصوص با توجّه به اینکه در انتخاباتِ آزاد و انتخابات عمومی‌‌ای، مردم با شوق و رغبت شرکت کردند و چهره‌‌هایی را که می‌‌شناختند، به آنها اعتماد داشتند، سوابق حسنه‌‌ای از آنها در یاد داشتند، انتخاب کردند و این مجلس بحمدالله‌‌ فراهم آمد.

عدم حضور برخی شخصیت‌ها در مجلس خبرگان نشانهٔ عدم صلاحیت آنان نیست

نکته‌‌ی آخری که میخواهم عرض بکنم این است: عدّه‌‌ای از آقایان محترم در انتخابات خبرگان به ‌‌نحوی شرکت نکردند یا موفّق نشدند یا به ‌‌هر حال حوادثی پیش آمد که ذهنها مسبوق است.[7] بایستی عرض بکنیم که کسانی که نیامدند به مجلس خبرگان، شخصیّت آنها محفوظ است؛ این نشانه‌‌ی عدم صلاحیّت آنها نیست. بعضی از آن شخصیّت‌‌ها، صلاحیّتهای بسیار والا و بالایی هم دارند و ما به آنها ارادت داریم؛ بعضی‌‌شان را به صدق و صفا و جهاد فی‌‌سبیل‌‌الله‌‌ و صفای نسبت به انقلاب، سالها و در مراحل گوناگون شناخته‌‌ایم، خیلی‌‌ها شناخته‌‌اند. و اگر کسانی در میان جمع ما نیستند ــ …

جایگاه رفیع و وظیفهٔ انتخاب رهبر در لحظات خطیر

یک نکته‌اى هم درباره‌ى انتخابات مجلس خبرگان[10] لازم است عرض بکنم. اوّلاً ملّت عزیز توجّه داشته باشند مجلس خبرگان بسیار پایگاه و جایگاه رفیع و باعظمتى دارد. در حسّاس‌ترین و خطرناک‌ترین لحظات زندگى ملّت ما و نظام ما این مجلس است که باید به داد ملّت برسد؛ این منتخبین ملّتند که باید دِین خودشان را به ملّت در آن لحظه‌ى خطیر [ادا و وظیفه‌ی خود را] ایفا کنند. انتخاب رهبر ــ کار مهم و اساسى و بسیار تعیین‌کننده‌اى که بر عهده‌ى مجلس خبرگان است ــ چیز کمى نیست؛ این مجلس خیلى جایگاه مهمّى دارد. مردم باید دستِ‌کم نگیرند این انتخابات را؛ همه شرکت کنند، همه احساس وظیفه کنند در فرستادن افراد صالح به این مجلس. البتّه مردم نشان داده‌اند که آماده‌اند؛ مردم در طول این یازده دوازده سال نشان داده‌اند که در حسّاس‌ترین لحظات، …

تعیین‌کننده‌ترین رکن نظام و بالاترین سطح مسئولیت

اجتماع خبرگان رهبرى، در نظام جمهورى اسلامى تعیین‌کننده‌ترین و مهم‌ترین رکن از ارکان این نظام است. هیچ‌ کدام از ارکان نظام جمهورى اسلامى ــ چه آنچه به تقنین ارتباط پیدا میکند یا به اجرا و غیر آنها ــ از لحاظ تعیین‌کننده بودن و آثار ماندگارى را باقى گذاشتن، به اهمّیّت این اجتماع نیست؛ این معنا موجب میشود که مسئولیّت این جمع و آحاد تشکیل‌دهنده‌ى این جمع، عظمت پیدا کند. در نظام جمهورى اسلامى همه مسئولند، امّا میان سطح مسئولیّتها تفاوت هست و این مسئولیّت، بالاترین است. و قاعدتاً در نظام جمهورى اسلامى، اگر کسى که مسئولیّتى بر دوش گرفته، اخلاص و قصد قربت و نیّت براى خدا نداشته باشد، تحقیقاً مغبون شده؛ اگر اخلاص و عمل لِلّه و تلاش منهاى انگیزه‌هاى غیر الهى بود، هر مسئولیّتى گوارا است، هر کار سنگینى تحمّل کردنى است، هر بارى …

لزوم فعال شدن کمیتهٔ کمک به رهبری و دیگر کمیته‌ها

در دو سه سال قبل از این تصمیمى در مجلس خبرگان گرفته شد و در رابطه‌ى با رهبرى و به‌ عنوان کمک به رهبرى کمیته‌اى تشکیل شد که بعضى از برادران در آن کمیته عضو بودند؛ از چندى پیش به این طرف، من با خودم فکر میکردم که این کمیته جزو مهم‌ترین وظایف مجلس خبرگان است و چه خوب و شایسته است که آن کمیته و کمیته‌هاى دیگرى که منشعب و منبعث از وظایف مجلس خبرگان است، فعّال بشود؛ مسائل زیادى هست که باید به آنها رسیدگى بشود. و این مجموعه [بایستى] همیشه آماده و حاضر و به‌ عنوان نقطه‌ى امیدى براى این ملّت مشغول کار و در جایگاه مسئولیّت خودشان باشند. البتّه راجع به انتخابات خبرگان و وظیفه‌ى مردم در این مورد مطالبى هست که در هنگام خودش عرض خواهم کرد و به ملّت عزیزمان مطالبى را که لازم است تذکّر بدهم، تذکّر خواهم داد.

تشکیل دومین دوره طبق اصل یکصدوهفتم قانون اساسی با انتخاب ملت

خداوند متعال را سپاسگزاریم که به ملّت عظیم‌‌الشّأن ایران توفیق انتخاب جمعى از نخبگان و زبدگان ملّت را عنایت فرمود و مجلس مبارک خبرگان طبق اصل یکصدوهفتم قانون اساسى، براى دوّمین بار با تأییدات الهى و توجّهات حضرت ولىّ‌‌الله‌‌ اعظم (روحى ‌‌فداه) تشکیل گردید.

وظیفهٔ تشخیص، تعیین و اعانت رهبر با توجه به سنگینی مسئولیت رهبری

… ما آن است که با پایدارى خود در مقابله با تهدید و تطمیع سلطه‌‌گران، این پرچم را همچنان برافراشته نگه داشته، از هیچ فداکارى‌‌اى دریغ نکنیم تا بتوانیم نقش و مسئولیّت تاریخى‌‌اى را که بر عهده‌‌ى ما در این بُرهه از زمان گذارده شده است، به بهترین وجه ایفا کنیم. بدیهى است که مسئولیّت و تکلیف رهبرى در این عرصه از همه سنگین‌‌تر است و خبرگان محترم با توجّه به این حقیقت است که باید مسئولیّت خود را در تشخیص و تعیین و اعانت رهبر در هر دوره انجام دهند.

شرط اجتهاد برای نامزدی و حق داوطلبان در نپذیرفتن امتحان

چون شرط شرکت در کاندیدایى در این انتخابات مجتهد بودن است، شوراى نگهبان به بعضى از علماى محترم گفتند آقا، ما نمیدانیم شما مجتهدید یا نه، بیایید امتحان بدهید. آن آقا، از علما است، مرد محترمى است، اى ‌بسا با آقایان شوراى نگهبان هم‌دوره است؛ میگوید: نه، من نمى‌آیم امتحان بدهم. او هم حق دارد؛ او هم اگر نیامد امتحان بدهد، نمیشود گفت آقا شما چرا نرفتى امتحان بدهى؛ خب، نمیخواهد امتحان بدهد. هیچ کس حق ندارد بگوید که آقا شما چون امتحان ندادید، پس آدم بدى هستید؛ نه، امتحان دادن اجبارى که نیست. میگوید من امتحان نمیدهم، کاندیدا هم نیستم؛ این اشکالى ندارد. …

مسئولیت سنگین‌تر از دیگر ارکان و امکان مضاعف کردن تلاش

… وظایفشان را، بارهاى سنگینى که بر دوششان هست، با جرئت بیشتر، با قدرت بیشتر حمل کنند و مشکلات را باز کنند؛ این مشکلاتى که ما از گذشته‌هاى دور و از سالهاى طولانى غلبه‌ى طاغوت و سلطه‌ى طاغوت بر این کشور وارث آنها هستیم. به ‌هر حال امروز مسئولیّت بسیار سنگین است؛ البتّه مسئولیّت مجلس خبرگان به ‌خاطر اهمّیّت موقع و جایگاه آن، از جهاتى سنگین‌تر از همه‌ى ارکان جمهورى اسلامى است و این مجلس ان‌شاءالله‌ در این مجموعه فعّالیّتهاى خودش را و تلاش خودش را حتّى از این هم که امروز هست میتواند بیشتر کند، بلکه مضاعف کند.

سنگین‌تر شدن امانت خبرگان منتخب ملت

… عرضه کرده و راهى تازه به روى آنان گشوده است. این کار مستلزم آن است که از رهبر تا مسئولان طراز اوّل و تا آحاد مسئولان، هر یک بر حسب مراتب مسئولیّت خود، لحظه‌‌اى از مجاهدت باز نَایستند و هیچ تهدیدى را مانع راه خود ندانند و به هیچ وسوسه‌‌اى تسلیم نشوند. این حقیقت نیز اهمّیّت کار خبرگان منتخب ملّت را بیشتر هویدا میسازد و بار امانتى را که بر دوش گرفته‌‌اند، سنگین‌‌تر میکند.