رفتن به محتوای اصلی

مبارزه با رژیم پهلوی

نام‌های دیگر: مبارزات انقلاب، مبارزات انقلابی، مبارزات پیش از انقلاب، مبارزان خارج از کشور، مبارزهٔ ملت ایران

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مبارزات مردم، روحانیان و گروه‌ها علیه حکومت پهلوی تا پیروزی انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای سید احمد خوانساری (امضای اعلامیه علیه رژیم)— ۱۳۴۲/۰۳/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷
۱۳۴۲۱۳۵۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۲۷ پاراگراف)

در دست داشتن ابتکار عمل و عقب‌نشاندن گام‌به‌گام رژیم و حامیانش با وجود قدرت نظامی شاه

جواب: آنچه مسلّم و قطعی است این است که اوضاع ایران جز با سقوط شاه و برچیده شدن رژیم سلطنتی و استقرار حکومت اسلامی آرام نمی‌گیرد. امروز علی رغم قدرت نظامی جهنمی شاه، این ملت ایرانند که ابتکار عمل را در دست دارند و از این جهت قدم به قدم رژیم حاکم ایران و حامیانش را عقب نشانده‌اند و در ماههای آینده به یاری خدای تعالی شاهد پیروزیهای درخشانتری خواهند بود.

قیام ملت با اتکا به نیروی الهی و متکی نبودن به هیچ دولت با حفظ استقلال

- ملت ایران با اراده آهنین خود تنها با اتکا به نیروی الهی قیام کرده است و در این نهضت به هیچ دولتی متکی نیست، و به خواست خدای تعالی با حفظ استقلال در نهضت خود، شاه را سرنگون خواهد کرد. ولی وظیفه همه دولتهای اسلامی در درجه اول و سایر دولتها که مایلند در آینده با ملت ایران روابط حسنه داشته باشند این است که ملت مظلوم و قهرمان ایران را در رسیدن به اهدافش یاری کنند و تا کنون هیچ دولتی از ملت ایران دفاع نکرده است.

رسیدن مبارزات مردم به اوج و امید به بیرون راندن شاه

جواب: مبارزات مردم ایران به اوج خود رسیده است، و من امیدوارم که در آینده‌ای نه چندان دور موفق شویم تا شاه را از مملکت بیرون کنیم. امروز مردم ایران کاملًا به مبارزات خود آگاهی دارند و می‌دانند چه راه دشواری را در پیش دارند، ولی با اتکا به ایمان خود پیروزی آنان حتمی است.

همراهی با موافقان خواست سقوط شاه و خائن شمردن ناموافقان

- ما با هر کسی که با خواستهای ملت ایران که سقوط شاه و شاهنشاهی است موافق باشد موافقیم و با ما برادر است. و اگر چنانچه با آن خواستها موافق نباشد قهراً خائن به ملت است و ما با او نیستیم.

بی‌تأثیری وسایل نظامی شاه و تغییر شیوهٔ مبارزه در صورت پافشاری او

- وسایلی چون وسایل نظامی که شاه به آن متوسل شده است، دیگر تاثیری ندارد. اینها شکست خورده و نمی‌توانند کاری انجام دهند و این ملت را خاموش کنند و قهراً خودشان تسلیم خواهند شد. اما اگر شاه پافشاری کند، ما شیوه‌های مبارزاتی را متناسب با آن تغییر خواهیم داد.

عمل امیرالمؤمنین (ع) و سیدالشهدا (ع) حجت ارزش مبارزه حتی به بهای کشته شدن صد هزار نفر

… سلام الله علیه؛ که دو نفر آدمی که اینها قدرت داشتند، آن شامات[4] را آنها گرفته بودند و تحت قدرتشان بود و جنگها- چیزها داشتند، فوجهای ... چرا این کار را کرد؟ اینها که مسلمان بودند. حالا کسی به ما بگوید خوب، این مردِکه، که قرآن چاپ کرده است! این مسلمان است؟! ما حجتمان بر اینکه اگر چنانچه این مبارزه را ادامه بدهیم و صد هزار نفر از ما کشته بشود، برای دفع ظلم اینها و برای اینکه دست آنها را از مملکت اسلامی کوتاه کنیم ارزش دارد، حجتمان هم کار حضرت امیر- سلام الله علیه- و کار سید الشهداء- سلام الله علیه- است. یزید هم یک قدرتمند بود و یک سلطان بود و- عرض می‌کنم که- همه بساط سلطنت را یزید داشت. بعد از معاویه او بود دیگر. حضرت سید الشهداء به چه حجت با سلطان عصرش طرف شد؟ با «ظل الله» طرف شد؟! «سلطان را نباید دست زد»! به چه حجت با سلطان عصرش طرف شد؟ سلطان عصری که …

مشروع بودن قیام مردم برای حقوق اولیه و تشویق آن

جواب: مردم از اختناق و خیانتهای پنجاه ساله به جان آمده و برای مطالبه حقوق اولیه خود، قیام نموده‌اند. ما آنان را در این امر حیاتی مشروع، چه زمانی که در ایران بودیم و چه در خارج ایران، تشویق می‌کنیم و اکنون راه حلی برای سرنگونی رژیم فاسد جز نهضت و مطالبه حق با داد مظلومیت نداریم و اگر مقتضی شود به راه دیگری دست می‌زنیم.

خاموش کردن قیام ملت بالاترین خیانت و مایهٔ نابودی آزادی و استقلال

… در ایران رواج شده است[6]! الآن برای هَدْمِ این ملت دید و بازدیدها شروع شده است! شاه دو ساعت با یک نفری خلوت کرده. امروز یکی از همین کسانی که آمده بودند مصاحبه کنند، گفتند این را که دو ساعت یک نفری با شاه مصاحبه کرده و حالا می‌خواهد با سران قوم مصاحبه کند. اینها، اگر اینها یک قدم ما را متوقف بکنند، قدمها و قلمهای ما را خرد خواهند کرد؛ دیگر- تا آخر- ایرانی روی زندگی و روی آزادی و روی استقلال نخواهد دید. دیگر هیچ خیانتی بالاتر از این نیست که الآن که مشتهای ملت بلند است و گره هست و در مقابل ایستاده است، هیچ خیانتی بالاتر از این نیست که این مشتها را به زمین بیاورد، این دستهای بلند شده را فرو بنشاند، و این آتشی که الآن در ایران به پا شده است خاموش کند. اگر این خاموش بشود، محال است دوام پیدا کند و دیگر روشن بشود.

عادی شدن مبارزهٔ عمومی و کشته دادن در شهرهای ایران

… کشته بشود؛ این مصیبت بود. حالا وضع به آنجا رسیده است که همین دیشب من یک کاغذی داشتم- دریافت کردم- از یک مادری که نوشته است که من پنج تا یا چهار تا از اولادهایم کشته شده‌اند و اظهار افتخار می‌کرد و می‌گفت من و خانواده‌ام همچنان [برای فداکاری آماده‌ایم‌]. عادی شده است که در یک شهری امروز چند تا کشته داده‌اند ... یک مساله عادی شده است پیششان، یک همچو تحرک ... پیدا شده است و مساله مبارزه عمومی به یک وضع عادی طبیعی الآن در ایران درآمده؛ نه در یک شهر و دو شهر. این روزنامه‌ها هم شاید تمام مطلب را ننویسند، رادیو هم تمام مطلب رادیو ایران را نمی‌گوید البته لکن حالا آن نصف و نیمه‌ای را که می‌گویند یا به رادیوهای خارجی می‌رسد، می‌بینید که هر وقت که رادیو را باز می‌کنید که اخبار می‌گوید، اخبارش همینهاست که می‌گفتند که [در …

رد پیشنهاد سلطنت بدون حکومت شاه و پیشروی گام‌به‌گام

باید ملت ایران مهلت به این دیگر ندهد. باید بدون مهلتْ این را کنار بزند و قطع یدِ او را از سر ملت بکند. اگر مهلت پیدا بکند این، مصیبت است برای ملت ما. گاهی یک پیشنهادهایی از بعضی اشخاصی که خیلی توجه به تمام مسائل ندارند می‌شود- از بعضی‌ از آقایان، از بعضی از محترمین- که مثلًا خوب است که اصل رژیم باقی باشد و این شخص برود، لکن بعضی تصریح به این می‌کنند که ایشان هم باشد، لکن همان طوری که قانون اساسی تکلیف سلطان را معین کرده است که سلطان باشد و حکومت نکند، همین سلطنت بکند؛ بایستی ما هم همین طور رفتار کنیم و بگوییم که ایشان سلطنت بکند و حکومت نکند و حالا به این مطلب قانع بشویم و بعد کم کم، یک قدم یک قدم، جلو برویم؛ این جزء اشتباهاتی است که آقایان دارند. آنهایی که سوء قصد دارند که سوء قصد دارند؛ یعنی می‌خواهند این رژیم را حفظش کنند و بعد هم هر کاری می‌خواهد بکند. آنهایی که حُسن نیت دارند و آن طور نیست که بخواهند یک ظلمی ادامه پیدا بکند، آنها هم اشتباه دارند.

لزوم قطع ریشهٔ رژیم در همین حال با مشارکت همهٔ قشرهای ملت

کدام آدم، کدام عقل این مطلب را اجازه می‌دهد که ما یک دشمن سرسخت یک‌ ملتی را رساندیم تا آنجایی که دارد حالا خاضع می‌شود و دارد گورش را گم می‌کند برود، ما حالا مهلتش بدهیم که بعدها، بعدها یک قدمی برداریم؟ الآن باید این [را] چاره کرد، الآن باید قطع کرد این ریشه را. ما همه‌مان باید شرکت کنیم در این مطلب، همه قشرهای ملت باید شرکت کنند در این مطلب. اگر کسی در این مطلب موافقت با ما نکند، این سوء نیت یا دارد یا آدم نفهمی است، جاهلی است؛ آنکه جاهل است باید به آن حالی کرد؛ آن کس که سوء نیت دارد باید به او تشر زد که این، دست بردارد از این [اندیشه‌]. خیانت است به یک ملتی که خون داده است حالا ما بگوییم که خیر، …

قطع ریشهٔ رژیم به‌عنوان تکلیف شرعی الهی

حرف ما این است. و این حرف، حرف من نیست آقا که من بگویم حقی مال من است و این حقم را گذشتم؛ این حقْ حق الهی است؛ این حکمْ حکم خداست. مساله، تکلیف شرعی الهی است، کسی نمی‌تواند تخلف بکند، نباید تخلف بکند. یک کسی که سر تا پایش ظلم است باید قطعش کرد. این ریشه را باید قطع کرد. این- مسلمین را دارد به- مسلمین ایران را دارد به نابودی می‌کشد؛ این را باید قطعش کرد تا اینکه مردم بتوانند یک نفسی بکشند. پنجاه سال بیشتر، مردم خفقان گرفته بودند؛ مردم را سلب آزادی همه طرفه کرده بودند اینها. پنجاه سال است که مردم زجر …

نزاع بر سر ملت و اسلام نه اختلاف شخصی با شاه

… شخصی دارد. چه اختلاف شخصی من با تو دارم؟ چه کردی؟ به شخص من چه کاری تو داری؟ من با ملت دارم حرف می‌زنم؛ ما درد ملت را داریم، نه درد خودمان را. ما می‌گوییم تو با ملت ما داری چه می‌کنی؛ تو با اسلام ما چه کردی یا چه می‌کنی؛ تو با علمای اسلام ما داری چه می‌کنی. شخصیتی توی کار نیست؛ نزاع ما سر ملت است، سر اسلام است که تو داری تمام مخازن ایران را به باد می‌دهی و به دیگران می‌دهی و ما می‌گوییم: نه، نباید؛ باید مال خودمان باشد؛ گرسنه‌های ما باید سیر بشوند. ما حرفمان این است که این برهنه‌ها و گرسنه‌هایی که توی کوچه‌ها دارند می‌گردند و هیچ چیز ندارند و گرفتار هستند، این رعیتهایی که به اصطلاح خودتان با اصلاح ارضی خواستید کاری بکنید، برای امریکا هم کردید آن کار را، …

رد وساطت پاکستان و پادشاهان اردن و مراکش که جز تحکیم قدرت شاه نیست

… می‌خواهد با وساطت شما به زندگی جنایت بار خود ادامه دهد و این قیامی که اسلامی است و در ایران برپا شده است متوقف کند و با تمام قوا به جنگ اسلام و مسلمین برخیزد. او به قلدری و جنایتکاری عادت کرده است، از بچگی؛ نظیر افیونی شده است که نمی‌تواند آن را از دست بدهد. شما توجه کنید به این معنا که وساطت از کسی که به قولش اعتماد نیست، و فقط برای اغفال است، نکنید؛ و معذوریم که وساطت شما را در این موضوع قبول کنیم. ملت ایران نمی‌تواند شاه را قبول کند. وساطت توسط اشخاصی نظیر ملک حسین و ملک حسن و حالا هم شماها، جز برای تحکیم قدرت خودش و ادامه خیانتها و جنایات بر ملت نیست، و برای ما مسئولیت الهی است اگر با او یک مسالمت و همراهی کنیم. ما اگر بنا باشد شکست بخوریم، با دست خودمان، خودمان را شکست نخواهیم داد؛ [حتی‌] اگر با نظامی و زور باشد، با دست خودمان ما به این خیانتکاری اجازه ادامه نمی‌دهیم.

تکلیف همگان به قیام قلمی، زبانی و در صورت امکان مسلحانه بر ضد شاه

… الّا فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ.[5] این از اموری است که لازم است بر همه ما. ما همه مکلفیم که این کیان اسلام را در ایران حفظ کنیم. این آدم نه با اسلام خوب است و نه با قرآن خوب است و نه با حضرت رضا خوب است. کسی که با اسلام آشنایی داشته باشد، این طور جسارتها نمی‌کند. ما همه مکلفیم که بر ضد این قیام کنیم. قیام قلمی، قیام قولی، هر وقت هم شد قیام به سلاح. هر وقتْ وقت پیدا کردیم، اول کسی که سلاح را به دوشش بگیرد خود منم اگر توانستیم، هر وقت هم نتوانستیم، حرف می‌زنیم، صحبت می‌کنیم.

پرهیز مردم مسلمان از روش‌های غیرانسانی در مبارزهٔ بحق

مردم مسلمان ایران، در مبارزات بحق خود، از این روشهای غیر انسانی استفاده نمی‌کنند؛ و موظف شرعی هستند که به اعلامیه‌های مشتمل بر قتل و غارت و اعلامیه‌های بی‌امضا به هیچ وجه ترتیب اثر ندهند، و از اشخاصی که می‌خواهند به خانه‌های مردم تجاوز کنند و آتش‌سوزی نمایند جلوگیری کنند؛ که به نظر می‌رسد توطئه‌ای در دست‌ اجراست که باید از آن جلوگیری کرد.

موافقت رهبران مخالف و تردید نکردن شخصیت‌های ملی و مذهبی در مواضع نهضت

- آنها مطالبی را که ما گفتیم تصدیق کردند و با ما اظهار موافقت کردند. شخص ملی یا مذهبی در این مسائلی که ما طرح کردیم تردید نخواهد کرد مگر آنکه از عمال شاه باشد.

توجه عمومی و مشت‌های گره‌کردهٔ مردم مانع ادامهٔ اختناق دلخواه رژیم

… آزاد است، «فضای باز سیاسی» یعنی جلوگیری از هر اظهار نظری! در زندگی خودش، در مقدراتِ خودش هیچ حق اظهار نظر ندارد! مطبوعات هیچ حق ندارند که یک کلمه بر خلاف آنکه دیکته به آنها می‌شد بنویسند! خوب، حالا اخیراً یک قدری اینها صحبتهایی می‌کنند و رادیو هم همین طور؛ و این توجه عمومی و این مشتهای گره کرده برادران ما در ایران- این- موجب این شد که نتوانند دیگر همچو آن طور که دلشان می‌خواست عمل بکنند. حالا هم باز به آن آزادی‌ نیست و لهذا می‌بینید که در تمام این روزنامه‌ها و در تمام این رادیوها و دستگاه تبلیغی، آن نقطه اصلی را باز نمی‌توانند ذکر کنند. همه‌مان می‌دانیم، همه شان می‌دانند، همه مطبوعات و ارباب مطبوعات می‌دانند این را که آن نقطه اصلی- که البته …

لزوم پایداری بر هدف برای رهایی از ظلم

… ما استقلال می‌خواهیم، این ارتجاع است؟ مال ما را بردن ارتجاع نیست، تمدن است؟! مالمان را می‌خواهیم ندهیم، مرتجع هستیم؟! ما را در قید و بند می‌خواهید نگه دارید و اسیر- تا آخر نگه دارید شما مرتجع نیستید، اما ما که می‌گوییم آزاد می‌خواهیم باشیم ما مرتجع هستیم؟! اگر ما دست برداریم از آن تز خودمان، از آن مقصد خودمان، تا آخر زیر بار این ظلم و این ستم- تا آخر باید باشیم.

موضع قاطع همگانی برای رفتن شاه و نزدیک شدن پیروزی ملت

- من با روش آشتی و بینابینی مخالفم و از اول هم با این روش مخالف بودم. علت هم آن است که این کار نه رژیم شاه را از بن بست خارج می‌کند- چرا که علت در بن بست قرار گرفتنش برنامه‌هایی است که مامور اجرایشان بوده است- و نه از فشار و اختناق و کشت و کشتار می‌کاهد. اگر همه به طور روشن و قاطع این موضع را اتخاذ کنند که رژیم شاه باید برود، دیگر رژیم ناگزیر می‌شود سیاست خسته کردن را از راه کشتارهای مستمر و روشهای تازه فشار و اختناق کنار بگذارد و پیروزی ملت نزدیکتر می‌شود. کسانی که لیاقت سرنگون کردن این رژیم را داشته باشند، البته با این کار خود ثابت می‌کنند که توانایی اداره کشور را نیز دارند.

نپذیرفتن سلطنت شاه از سوی ملت پس از این همه جنایت

… از اینکه همه مخازن ما را، نفت ما را، همه چیز ما را، مراتع ما را، جنگلهای ما را به دیگران واگذار کرده است و نفت را بکلی از بین برده است و زراعت را بکلی از بین برده است و این ملت را همچو کرده است که بعد از چند سال دیگر، هیچ ندارد این ملت، هیچ پشتوانه ندارد؛ یک کسی که این همه جنایات را کرده، ما بگوییم که خوب آقا! شما حالا دیگر بفرمایید بالای مسند بنشینید و بروید سراغ الواطی‌تان، به حکومت کار نداشته باشید؟! این ملتی که این قدر خون داده، حالا آقا را سلطانش [کند]، به سلطنت قبولش بکند و بگوید که خوب، شما ببخشید! حالا دیگر همان سلطنت بکنید! آن آقا باشید شما! دیگر لازم نیست که قوه اجراییه هم باشید!

ناسازگاری پذیرش سلطنت شاه با اعتقاد به خدا و اسلام

… بوده و به طوری که می‌گویند پانزده هزار نفر جمعیت را با فرمان او کشتند، و امکان ندارد که این کشتارهایی که می‌شود بی‌فرمان او باشد، جرات نمی‌کند کسی بی‌فرمان او آدم بکشد، یک دفعه هم ایشان نگفته است که من نکردم و مامورهای من کردند؛ برای اینکه معلوم است مساله؛ یک آدمی که یک عمر جنایت بر این ملت کرده است، یک عمر خیانت به این ملت کرده است، یک عمر خون بچه‌های این مملکت را ریخته، حالا ما بگوییم که خوب، حالا برای اینکه آرامشی پیدا بشود، ایشان سلطان باشند، آقا باشند، دیگران خدمتگزار! این را کدام ملت می‌تواند از ما قبول کند؟ کدام آدم که اعتقاد به خدا و اسلام دارد، می‌تواند این نقشه را پیاده کند و تصدیق این مطلب بکند؟ جز آن کس که اشتباه کرده؛ ما [به‌] آن آدمی که اشتباه کرده، می‌گوییم از اشتباه بیرون بیاید.

لزوم گسترش فعالیت و تبلیغات و افشای تبلیغات باطل ضد نهضت در خارج

برادران مبارز لازم است با خبرنگاران هر چه بیشتر مصاحبه کنند، و با صراحت نقش شاه و دولت او را در ادامه اختناق و نقض قانون اساسی گوشزد کنند، و به دنیا بفهمانند که شاه سابق سلطنت خود را به زور در قانون اساسی گنجانده است، و این مواد مورد قبول هیچ ایرانی نیست؛ و از تبلیغات باطلی که در خارج بر ضد نهضت انسانی ملت مسلمان می‌کنند، پرده بردارند و نگذارند نهضت را نزد اشخاص بیخبر از آن، معکوس کنند. مبارزان خارج از کشور دست به تبلیغات وسیع خود زنند و در رابطه با اوضاع ایران هر چه بیشتر فعالیت خود را گسترش دهند.

نفی انتساب این عمل غیرانسانی و ضداسلامی به مخالفان فداکار شاه

… ما با آن وضع حساب شده موجب تاثر و تاسف شدید گردید. من گمان نمی‌کنم هیچ مسلمانی بلکه انسانی دست به چنین فاجعه وحشیانه‌ای بزند جز آنان که به نظایر آن عادت نموده‌اند و خوی درندگی و وحشیگری، آنان را از انسانیت بیرون برده باشد. من تا کنون اطلاع کافی ندارم؛ لکن آنچه مسلّم است این عمل غیر انسانی و مخالف با قوانین اسلامی از مخالفین شاه که خود را برای حفظ مصالح اسلام و ایران و جان و مال مردم به خطر مرگ انداخته‌اند و با فداکاری از هم میهنان خود دفاع می‌کنند- به هر مسلکی باشند- نخواهد بود و قراین نیز شهادت می‌دهد که دست جنایتکار دستگاه ظلم در کار باشد که نهضت انسانی- اسلامی ملت را در دنیا بد منعکس کند. آتش را به طور کمربند در سراسر سینما افروختن و بعد توسط مامورین درهای آن را قفل کردن، کار اشخاص غیر مسلط بر اوضاع نیست.

بزرگداشت ۱۵ خرداد با تظاهرات یا ماندن در خانه در اعتراض به رژیم

… هیچ یک از این جنایاتی که از 15 خرداد به این طرف شده است (و جلوترش به دست پدر این شده است) نباید ملت ایران اینها را از یاد ببرد؛ اینها باید سرلوحه قضایای آنها باشد، برای اینکه مبدا تفکر باشد، باید سران قوم تفکر کنند در این امور؛ 15 خرداد را باید حفظش کنند. می‌توانند، با جار و جنجال و هیاهو و تظاهرات؛ [اگر] نمی‌توانند، با مقاومت منفی و بیرون نیامدن از منازل. اگر می‌بینند که اینها مثل گرگ به جان مردم افتادند و جوانهای آنها را می‌خواهند بکشند، در منازل بمانند؛ یک روز- تنفراً از این رژیم و از این آدم، اعتراضاً بر این آدم- در منزل بمانند؛ اگر [هم‌] می‌توانند، تظاهر کنند. اما از یاد نباید برد؛ باید این زنده باشد، و ان شاء الله از یاد هم نمی‌برند. دنبال این مطلب، آنی که مهم است این است که باید تمام جناحها، تمام جناحهایی که در ایران هست، از جناح مرجعیت و عِلمیت تا جناح ارتش، تا جناح بازاری، تا …

موافقت رهبران مخالفان با پیشنهادهای امام

… پهلوی و برچیده شدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی است، اعلام کرده است. و من جمهوری اسلامی را به ملت ایران پیشنهاد کرده‌ام که بعد از سقوط شاه به آرای عمومی می‌گذاریم و هیچ گروه و شخصی نمی‌تواند با خواست ملت ایران، مخالفت کند و الّا محکوم به نابودی است. و رهبران مخالفین هم با آنچه من گفته‌ام موافقت کرده‌اند.

لزوم کار زودهنگام ملت با شاه خطرناک

… نمی‌خواهد! به قول کارتر آزادیِ خیلی تند به اینها داده‌اند، شاه آزادی تند داده به ملت! آزادی تندش همین است که الآن در همدان چه کردند؛ در چند روز پیش از این در کرمان چه کردند، در شهرهای نزدیک کرمان چه کردند. آدمکشی الآن رواج دارد در ایران و این آدم دیوانه شده. عصبی است الآن، و خیلی خطرناک است؛ باید ملت این را زود کلکش را بکند تا فارغ بشود از این.