پس از اهدای سلام و تحیت، اصل مسئله تبعیت اعماق زمین و نیز هوا نسبت به املاک شخصی تا حدود احتیاجات عرفی است. مثلًا اگر کسی در خارج از محدوده منزل و یا زمین شخصی و یا وقفی کانالی زده و از زیر زمین آنها عبور کند و یا تصرف نماید، دارندگان منازل و زمین و یا متولیان نمیتوانند ادعایی بنمایند. و یا اگر کسی بالاتر از مقدار متعارفْ بنایی ایجاد و یا رفت و آمد نماید، هیچ یک …
تبعیت زمین شخصی به مقدار عرفی، بدون دخالت آلات جدید
و بالاخره، تبعیت زمینِ شخصی به مقدار عرفی است؛ و آلات جدیده هیچ گونه دخالتی در تعیین مقدار عرفی ندارد. ولی تبعیتِ کشور مقدار بسیار زیاد است، و دولت حق دارد تا از تصرفِ بیش از حق عرفیِ شخص و یا اشخاص جلوگیری نماید.
تثبیت مالکیت مشروع صاحبان کارخانهها و صنایع در اسلام
اما آنکه راجع به قضایاست. آنی که مربوط به من است، باید صحبت کنم. البته یک چیزهاییش مربوط به دولت است- یکی مربوط به وزارت کار است، یکی مربوط به - عرض میکنم- جهات دیگر است. و او این است که ما اجازه نخواهیم داد که یک قدم خلاف اسلام بردارند. اسلام، مالکیت را به طور مالکیت مشروع تثبیت کرده، اجازه داده است و کسانی که دارای کارخانهای هستند، صنعتی هستند، آنها اگر به غیر مشروع نباشد، آنها باید باشند سر جایشان. و طرح دولت هم این نیست که صنایع خاص مردم را چه بکنند. دولت هم آن طرحی که حالا دادهاند- که من باز درست تمامش را همچو با دقت نگاه نکردم- این است که گفتند یک دستهای هستند که اموالشان اموالی بوده است که چه کردهاند و بردهاند و خوردهاند و از بین بردهاند و …
ناتوانی دولت اسلامی از تخطی از مالکیت مورد قبول اسلام
اینجا مملکت کمونیست نیست که دولت، هر چی هست کمونیستی که نیست؛ اینجا دولت اسلامی است. آن قدری که اسلام میشناسد مالکیت را، دولت نمیتواند تخطّی بکند. بخواهد تخطّی بکند کنارش میگذارند. این طور نیست که شما خیال کنید که بخواهند هر کس هر کارخانهای دارد بگیرند. چنانچه در زمینها گفته بودند که خوب، زمینها را میخواهند بگیرند. مساله این نبود. زمینْ موات بود؛ زمینِ موات این است که هیچ کسی در این زمین [آبادانی] نکرده. آن وقت این موات را فروخته …
نفی گرفتن خانهٔ اجارهای و زمین آبادشده با زحمت
… به زور به کار میگرفتند، چگونه با زجر و شکنجه آنها را وادار به کار میکردند، در این گونه موارد اگر زمین هم احیا بشود، آن ظالم که مردم را به زور وادار به کار کرده است، مالک نمیشود. اینها چنین مال جمع کرده و صاحب دهها و صدها هکتار و گاهی بیشتر زمین شدهاند. من نمیگویم کسی که دو خانه دارد در یکی ساکن است و دیگری را اجاره داده تا از مال الاجاره زندگی کند خانه او را بگیرند، یا کسی که به زحمت زمینی را آباد کرده و حالا از زمین زندگی خود را میگذراند زمین او را بگیرند، اما ببینید این ثروتهای بزرگ چطور انباشته شده است. من احتمال این را که اینها حقوق شرعی خود را پرداخته باشند حتی در مورد یک نفرشان هم نمیدهم، در مواردی اگر تمام اموالشان هم گرفته شود باز بابت حقوق شرعی بدهکارند.
پذیرش دارایی خصوصی در اسلام
… به مالکین برنمیگردانیم؛ زیرا آنها نه در تصاحب زمینها و نه در مورد منافع آنها رعایت ضوابط اسلامی را نکردهاند؛ ولی این اراضی را بایر هم نمیگذاریم و با تامین بهترین وسایل کشاورزی و سایر هزینههای آن، کشاورزان را حمایت میکنیم. و اما در مورد داراییهای خصوصی؛ این مسلّم است که مورد قبول اسلام است و لیکن مجموعه قواعد اسلامی در مسائل اقتصادی، هنگامی که در کل پیکره اسلام به صورت یک مکتب منسجم ملاحظه شود و همه جانبه پیاده شود، بهترین شکل ممکن خواهد بود؛ هم مشکل فقر را از میان میبرد و هم از فاسد شدن یک عده به وسیله تصاحب ثروت جلوگیری میکند و در نتیجه کل جامعه را از فساد حفظ میکند و هم مانع رشد استعدادها و شکوفایی قدرت ابتکار و خلاقیت انسانها نمیشود. و جامعیت و همه جانبه بودن قوانین اسلام آن چنان است که …