مسائل اسلام، مسائلی نیست که الآن بشود در یک مجلسی یا چند مجلس، مسائل اقتصادیش را، مسائل اجتماعیش را، مسائل سیاسیش را طرح کرد. مسئله مالکیت به یک معنا- مالکیت هم مشروع، هم مشروط- محترم است، لکن معنا این نیست که هر کس هر کاری میخواهد بکند و مالکیت از هر جا بخواهد پیدا بشود. مشروع بودن معنایش این است که روی موازین شرعی باشد، ربا در کار نباشد، مال مردم، استثمار بیجهت نباشد.مالکیت
نامهای دیگر: حق مالکیت، مالکان، مالکیت الهی، مالکیت زمین
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
حق تصرف در دارایی و جایگاه و حدود آن در اسلام.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:حکم [درباره اصلاحات ارضی]— ۱۳۰۰/۰۱/۰۱
سیر زمانی
از ۱۳۰۰ تا ۱۳۶۲۱۳۰۰۱۳۶۲
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۱۹ پاراگراف)
احترام مالکیت مشروع و مشروط؛ مشروعیت یعنی موازین شرعی بیربا و استثمار
مسائل اسلام، مسائلی نیست که الآن بشود در یک مجلسی یا چند مجلس، مسائل اقتصادیش را، مسائل اجتماعیش را، مسائل سیاسیش را طرح کرد. مسئله مالکیت به یک معنا- مالکیت هم مشروع، هم مشروط- محترم است، لکن معنا این نیست که هر کس هر کاری میخواهد بکند و مالکیت از هر جا بخواهد پیدا بشود. مشروع بودن معنایش این است که روی موازین شرعی باشد، ربا در کار نباشد، مال مردم، استثمار بیجهت نباشد.میزان قیمت عادلهٔ روز استملاک، اگر بابت طلب دولت باشد
… به دست آمده از راه دریافت وامهای کلان و اعتبارات از موسسات دولتی برخلاف ضوابط و مقررات شرعی و براساس سازش و روابط غیرقانونی بوده، دولت حق دارد با اجازه کردن معاملات انجامشده تمام دارایی به دست آمده را تصاحب کند و زائد بر آن خسارات وارده را نیز مطالبه نماید؛ ولی اگر استملاک دارایی شرکتهای مذکوره از بابت طلب دولت از آنان باشد، میزان قیمت عادله روز استملاک با مراعات ضوابط و مقررات شرعی در این باره است.وصیت به احترام به مالکیت و سرمایههای مشروع با حدود اسلامی
وصیت من به مجلس و شورای نگهبان و دولت و رئیس جمهور و شورای قضایی آن است که در مقابل احکام خداوند متعال خاضع بوده؛ و تحت تاثیر تبلیغات بیمحتوای قطب ظالم چپاولگر سرمایه داری و قطب ملحد اشتراکی و کمونیستی واقع نشوید، و به مالکیت و سرمایههای مشروع با حدود اسلامی احترام گذارید، و به ملت اطمینان دهید تا سرمایهها و فعالیتهای سازنده به کار افتند و دولت و کشور را به خودکفایی و صنایع سبک و سنگین برسانند.توزیع زمین بر پایهٔ موازین شرعی با حکم محاکم صالحه
9- زمینها باید روی موازین شرعیه توزیع گردد و بعد از اثبات این موضوع، محاکم صالحه حق اخذ دارند. هیچ کسی حق تجاوز به زمین و یا مسکن و یا باغ کسی را ندارد و اصولًا اشخاص غیر مسئول حق دخالت در این گونه امور را ندارند، ولی اطلاعات خود را درباره زمین و مسکن و باغ طاغوتیانی که به ناحق اموال مردم را غصب نمودهاند به مسئولین امور برسانند، و اگر کسی بر خلاف …رد نسبت بیحد و مرز دانستن مالکیت و احترام مالکیت مشروع
اگر به من نسبت دادند که حد و مرزی ندارد؛ اگر مقصودشان این است که حد و مرزی ندارد، یعنی نه قیدی دارد و نه حدی دارد، این را غلط نسبت دادند. من نمیدانم این کس که گفتید نسبت داده است، کی است و چرا نسبت داده است؟ مالکیت در صورتی که مشروع باشد، روی موازین باشد، محترم است- چه ما مرتجع باشیم، چه نباشیم.حرمت تجاوز کشاورزان به اراضی مکانیزه و مستثنیات خردهمالکان
از قرار مذکور بر اثر تحریکات افرادی ضد انقلاب که به وسیله بعضی از کشاورزان ساکن دهات به اراضی مکانیزه و مستثنیات خُرده مالکان تجاوز و تعدی نمودهاند، ضمن اظهار تاسف از این عمل، بر عموم کشاورزان لازم است ماده واحده و رای کمیسیون پنج نفری را اطاعت و فوراً از مزاحمات و تصرفات و تعدیات خلاف شرع مقدس که مرتکب شدهاند خودداری و خلع ید نموده، و در غیر این صورت دولت جمهوری اسلامی به تکلیف خود عمل خواهد نمود.مصون بودن مال مشروع مردم و زمین احیاشده از گرفتن به هوای نفس اشخاص
… است که مخالف اسلام است، مصادره خواهد شد؛ حساب خواهد شد. این املاکی که گفته شد که مصادره میشوند و دولت چه میکند املاک مردم نیست. عبارت از زمینهای مواتی که دولت سابق بدون اینکه مالک باشد فروخته است؛ یا اشخاصی بدون اینکه مالک شده باشند فروختهاند. اینها هست. نه اینکه یک کسی خودش زمینی را احیا کرده، و بروند از او بگیرند. این حرفها نیست در کار؛ اسلام این حرفها را ندارد که برای هوای نفس اشخاص مال مردم را از آنها بگیرد [چنین] نیست. مال مردم روی حقوق حقه شرعی و روی موازین الهی باید درست بشود. و اگر موازین الهی عمل بشود، همه امور درست میشود.لزوم مخالف شرع نبودن مصوبات دربارهٔ مالکیت برای پرهیز از مخالفتها
الآن از قِبَل آقای گلپایگانی[1] آمده بودند که ایشان گفتند در مجلس خبرگان راجع به مالکیت، مخالفِ اسلام نباشد که موجب مخالفت شود؛ و خواستند که با آقای بهشتی[2] تماس گرفته شود. شما[3] تماس بگیرید و بگویید چیزی مخالف شرع، واقع نشود که مواجه با مخالفتها شود.پذیرش مالکیت در اسلام همراه با قوانین تعدیلکنندهٔ آن
- مالکیت بدان صورت که در امریکا مطرح است اصولًا در اسلام وجود ندارد. اسلام مالکیت را قبول دارد، ولی قوانینی در اسلام هست که مالکیت را تعدیل کند. اگر به قوانین اسلام عمل شود هیچ کس دارای زمینهای بزرگ نمیشود. مالکیت در اسلام به صورتی است که تقریباً همه در یک سطح قرار میگیرند و وقتی این چنین باشد چرا پای دولت را به میان کشیم و زمینها و صنایع را به دست مردم نسپاریم. در مورد ملی کردن، وضع در ایران به …انباشت ثروت بدون رعایت مقررات اسلام و ضبط آن پس از رسیدن به حکومت
- مسلماً نه، درست همین مالکان در طول سالها درآمدهایی را روی هم انباشته بودند، بیآنکه مقررات اسلام را در خصوص توزیع آنها اجرا نمایند. بدین ترتیب ثروتی را که حق جامعه بوده و باید به جامعه برسد در نزد خود نگه داشته و بر خلاف قوانین اسلامی عمل کردهاند و ثروتمند شدهاند. بنا بر این اگر ما به قدرت و حکومت برسیم، ثروتهایی که این مالکان به ناحق متصرف شدهاند، ضبط خواهیم کرد و بر اساس حق و انصاف، مجدداً میان محتاجان توزیع خواهیم کرد.احترام اصل مالکیت در اسلام و حرمت تصرف در ملک غیر بیرضایت او
… درصدد اجرای آن هستند مخالف عقل و شرع و مصالح مملکت و مباین موازین عدل و فقه اسلامی است و آنچه بسیاری از مالکین بزرگ عمل کرده و میکنند و از عمل به قوانین اسلام راجع به حق فقرا خودداری میکنند مخالف عقل و شرع و مصالح مملکت و مباین موازین عدل و فقه اسلامی است. اصل مالکیت در اسلام محترم است و هیچ مقامی حق ندارد ملک دیگری را بدون رضایت و طیب نفس او تصرف کند یا به دیگری انتقال دهد و تصرف در اموال غیر بدون رضایت او حرام و نماز خواندن در املاکی که به این نحو از مالک سلب شود باطل است و اصل حفظ حقوق فقراء و اجراء آن در اسلام محترم است و هیچ مالکی نمیتواند در آن تصرف کند و اگر حق فقرا را به طوری که شرع مطاع تعیین فرموده به آنها ندهند مرتکب گناه کبیره شدهاند و اگر با آن اموال چیزی بخرند مالک نمیشوند و نماز آنها در آنچه حق فقراء به آن تعلق گرفته باطل است و فقیه جامع شرایط فتوا میتواند حق فقراء را از آنها بگیرد و به محل مقرر شرعی آن برساند. والسلام علی من اتبع الهدی.شناخت و احترام محدود در پیدایش و مصرف
بلکه اسلام یک رژیم معتدل با شناخت مالکیت و احترام به آن به نحو محدود در پیدا شدن مالکیت و مصرف، که اگر بحق به آن عمل شود چرخهای اقتصاد سالم به راه میافتد و عدالت اجتماعی، که لازمه یک رژیم سالم است تحقق مییابد. در اینجا نیز یک دسته با کجفهمیها و بیاطلاعی از اسلام و اقتصاد سالم آن در طرف مقابل دسته اول قرار گرفته و گاهی با تمسک به بعضی آیات یا جملات نهج البلاغه، اسلام را موافق با مکتبهای انحرافی مارکس و امثال او معرفی نمودهاند و توجه به سایر آیات و فقرات نهج …به رسمیت نشناختن اموال انبوه نامشروع در اسلام
اسلام با مستمندان بیشتر آشنایی دارد تا با آن اشخاصی که [ثروتمند] هستند. آن اشخاص هم اموالشان همان طوری که گفتید، این اموالِ بسیار، مجتمعِ از راه مشروع نیست، اسلام این طور اموال را به رسمیت نمیشناسد. و در اسلام اموال، مشروع و محدود به حدودی است و زاید بر این معنا ما اگر فرض بکنیم که یک کسی اموالی هم دارد که خیر، اموالش هم مشروع است، لکن اموال طوری است که حاکم شرع، فقیه، ولیّ امر تشخیص داد که این به این قدر که هست نباید این قدر باشد، برای مصالح مسلمین او …نهی از غصب زمین مردم و کشت بر پایهٔ موازین شرعی
… بِده، جو بِده- نمیدانم- چه بده! و اگر یک روز نخواهند بدهند، ما گرسنه بمانیم. باید خودکفا بشویم. ما باید بیدار بشویم. باید خدمت کنیم به این مملکت. خدمت به این است که کشاورزها در زمینهایی که دستشان است زرع بکنند، کِشت بکنند، آبیاری بکنند، همت به خرج بدهند. و این معنا را هم باید تذکر بدهم که غصب نباید بکنند مال مردم را. اینکه بعضی گفتند که نخیر، هر کس هر چه دستش آمد بکارد. خیر، باید زمینها روی موازین شرعی، روی موازین الهی مالکینی که دارد آنها کشت و زرع بکنند؛ و کسانی که متکفل کشت و زرع هستند روی موازینْ کشت و زرع بکنند. مسامحه نکنند در این مطلب تا بلکه ان شاء الله در ظرف یکی دو سال، دو سه سال دیگر ما خودمان لا اقل خودکفا بشویم و بتوانیم خودمان سرپا بایستیم.حق مالک در تخلیهٔ کشت غاصب پیش از برداشت
غاصب باید فوراً زمین مغصوب را به صاحبش رد کند و صاحب زمین میتواند کشت او را حتی قبل از رسیدن موعد برداشت از زمین خود تخلیه کند.ضبط اموال و جلوگیری از تعدی به اموال و زمینهای مردم
لازم است جنابعالی برای رسیدگی به کارهای کمیته اردبیل و کشت و صنعت دشت مغان و توابع و منطقه پارسآباد و مشکین شهر به آنجا بروید و اموالی را که در آنجا هست از قبیل ماشین آلات و غیره ضبط و نگهداری نموده و ضمناً اهالی محترم را به اتحاد و یگانگی دعوت نموده، و از بینظمی و اضلال جلوگیری به عمل آورده و نگذارید به اموال و زمینهای مردم تعدی شود و خدای نکرده ظلمی واقع شود و در صورت لزوم در هر محل کمیتهای جداگانه تشکیل داده تا امور محلی را از این طریق حل و فصل کنند. دوام توفیقات آن جناب را از خدای تعالی خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.لزوم اقدام دولت دربارهٔ حفر چاهها و تصرف اراضی
[در مورد حفر چاهها و تصرف اراضی:][2] باید دولت در این مورد اقدام کند. [در مورد مصرف وجوهات شرعیه:] به مردم بدهید، به مردمی که در مبارزه شرکت داشته و شهید دادهاند و صدمه دیدهاند. [در مورد برنجهایی که از پادگانها به مساجد منتقل شده:] به مردم بدهید.پذیرش مالکیت در اسلام همراه با حدود و شرایط آن
- ربا در اسلام حرام است و به هیچ شکل در اقتصاد اسلامی وارد نباید بشود. و مالکیت در اسلام پذیرفته شده است و لکن اسلام در چیزهایی که حق مالکیت به آنها تعلق میگیرد و نیز در شیوه و شرایط پیدا شدن این حق دستوراتی داده است که نظام اقتصادی اسلام را و نیز روابط اقتصادی در جامعه اسلامی را از روابط و نظام اقتصادی سرمایه داری امروز دنیا جدا میکند. و اگر این حدود و شرایط مراعات شود جامعه نه مشکلات و نابرابریهای دنیای سرمایه داری امروز را پیدا میکند و نه دولت اسلامی به بهانههای مختلف هر گونه آزادی را از انسانها سلب میکند. در اینجا باید نظام اقتصادی اسلام را در مجموعه قوانین و مقررات اسلامی در کلیه …موکول شدن روشن شدن شکل مالکیت در حکومت اسلامی به بعد
- اینها بعداً روشن خواهد شد.