رفتن به محتوای اصلی

مادی‌گرایی

نام‌های دیگر: مادی‌گری، ماتریالیسم، مادیات

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نگرش انکارکنندهٔ ماورای ماده و اصالت‌دهنده به زندگی مادی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار مسئولان، اساتید و طلّاب بنیاد فرهنگى باقرالعلوم (علیه السّلام)— ۱۳۶۸/۱۱/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

غلبهٔ مکتب‌های فکری مادی و ضد دینی در دو قرن اخیر

… واضح از دو قرن پیش؛ قرن نوزدهم و قرن بیستم؛ اگرچه مقدّمات آن از خیلى جلوتر ــ در دنیا شروع شد. این جریان چند خصوصیّت داشت: یکى گرایش به صنعت و علم، یکى گرایش به روشهاى جدید در زندگى، و یکى که از مهم‌ترین آنها است، گرایش به فلسفه‌هایى با قاعده و مبناى مادّى. یعنى در طول این دو قرن بیشترین پرچمهاى فکر و فلسفه که برافراشته شده، در جهت مقابل تفکّر معنوى و دینى بوده؛ یکى از آنها فلسفه‌ى مارکسیسم است که سر و صداى بیشترى پیدا کرد، [امّا] بقیّه‌ى مکتبهاى فلسفى ـ اجتماعىِ رایج و سربرداشته‌ى در قرن نوزدهم و بیستم هم، جهت و گرایشِ یا خالص و یا غالب مادّى و غیر مذهبى و ضدّ مذهبى دارند. درست توجّه بفرمایید تا اهمّیّت لحظه را ما درک کنیم. مثل یک جریانى که از کم شروع میشود و لحظه‌به‌لحظه اوج میگیرد و فراگیرى پیدا میکند، این گرایش غیر‌ معنوى و ضدّ‌ معنوى در زندگى مردم، در افکار مردم، در ارتباطات درون اجتماعى مردم و در خانواده‌ى مردم وارد شد.

اوج‌گیری تفکر مادی همراه با رشد ثروت و علم مراکز قدرت

این سِیر جریان مادّى، همین‌طور با جَست، به شکل تند و خشن، [حرکت] به طرف اوج را شروع کرده و [طىّ] دو قرن روزبه‌روز فراگیرتر شده. همراه با این اوج تفکّر مادّى و سیاست مادّى و رفتار مادّى در زندگى انسانها، ثروت و علم و اختراع و پیشرفتهاى نو‌به‌نوى مراکزى هم که این سیاستها را دنبال میکردند، روزبه‌روز بیشتر شده؛ یعنى آمریکاى امروز از لحاظ علمى با آمریکاى پنجاه سال پیش قابل مقایسه نیست؛ اروپا هم همین‌جور. اینها همان کسانى هستند که این جریان مادّیّت را با پولشان، با علمشان، با اختراعاتشان، با استفاده از توانایى‌هاى گوناگونشان تقویت کردند. حالا این جریان اوج‌گیرنده به …

نقد تطبیق قرآن بر افکار مادی قرن نوزدهم اروپا

… از قرآن دچار شدند و آن خطا این است که به جای اینکه از قرآن استفاده کنند، آنچه را در ذهن خودشان بود به‌عنوان پیشداوری آن را بر قرآن تحمیل می‌کردند و گاهی مجبور می‌شدند حتی از ظواهر آیات قرآن منصرف شوند، که این را می‌گویند تفسیر به رأی و چیز بسیار خطرناکی است. در قرن اخیر به همین روشی بعضی از چهره‌های معروف اسلامی دچار اشتباه بزرگ‌تری شدند و آن این بود که افکار قرن نوزدهمی اروپا و افکار مادی‌گرایانه را که هر فعل و انفعالی را در دنیا ناشی از ارتباط متقابل ماده می‌‌دانستند و هر پدیده غیرمادی را نفی می‌کردند گرفته و سعی کردند قرآن را بر آن افکار غلط تطبیق کنند. یک نمونه از این چهره‌‌های معروف نویسنده سرشناس هندی قرن ۱۹ به نام سرسید احمدخان می‌باشد کتاب تفسیری هم در آن موقع نوشت و از جمله کسانی است که سید جمال الدین اسدآبادی در هند علیه او کتاب نوشت و افکار او را رد کرد، او در آیاتی از قرآن که اشاراتی به معجزات دارد …

اسارت انسان‌ها و جوانان دنیای به‌اصطلاح متمدن در حوائج پست مادی

… به تو ایمان آوردیم. خداوند میفرماید: قُل لا تَمُنّوا عَلَیَّ اِسلامَکُم؛ بگو مسلمانى‌تان را به رخ من نکشید؛ بَلِ اللهُ یَمُنُّ عَلَیکُم اَن هَدىٰکُم لِلایمان؛[16] خدا بر سر همه‌ى ما منّت دارد که ما را هدایت کرد. چقدر در گمراهى‌اند امروز ملّتها و انسانها؛ چقدر اسیر نفْسند در همین دنیاى مادّى؛ چقدر جوان امروز در همین دنیاى به‌اصطلاح متمدّن هیچ چیزى نمیفهمند جز حوائج پست مادّى شخص خودشان؛ مثل یک حیوان؛ حیوان غیر از این چیز دیگرى نیست؛ انسان آن است که یک هدفى را با منطق، با عقل، با احساسات پاک و صحیح می‌شناسد، بعد با همه‌ى وجود دنبال آن حرکت میکند و موانع را از سر راه خودش برمیدارد؛ [آن گمراهان] این را نمیفهمند؛ در آمریکا پُرند این‌جور آدمها؛ …

احساس حقارت سزاوار کسانی است که زندگی را بر محاسبات صرفاً مادی بنا می‌کنند

… تمام این دوازده سال همین‌جور گذشته. آنها که حسّاسیّت لحظه و اهمّیّت هدف و ارزش این راه و مسیر را نفهمیدند، اشتباه کردند و امروز میفهمند که چقدر اشتباه کردند. جمهورى اسلامى به فضل الهى در حرکت اعتلائى خود درنگ نمیکند. طبیعت فکر ما و راه ما و هدف ما این است. چرا بعضى‌ها احساس حقارت میکنند؟ آن‌ که مادّى است، باید احساس حقارت کند؛ آن‌ که اساس زندگى خودش را بر اساس محاسبات صد درصد مادّى میگذارد، باید احساس حقارت بکند؛ همچنان‌ که دیدید، ابرقدرت‌ها چوب آن اشتباهات را خوردند. امروز جوان‌ترین شما هم تجربیّات پیران کهن‌سال را در مقابل چشم خودش دیده. مگر شما فرو ریختن یک امپراتورى را به چشم ندیدید؟ امپراتورى مادّىِ به‌اصطلاح حکومت سوسیالیستى و تفکّر مارکسیستى ــ یک امپراتورى عظیم که نصف دنیا را گرفته بود ــ مثل کاخى از بازیچه در هم …

ناکامی مادی‌گری در شکل مارکسیسم و حاکمیت پول و زور در آمریکا

… اوّلین سخن این انقلاب این بود که دوران حاکمیّت ارزشهاى معنوى آغاز شده؛ کم بودند کسانى که بتوانند این حرف را بفهمند و باور کنند؛ چون امواج مادّیگرى و قدرتهاى مبتنى بر مادّیّت دنیا را قبضه کرده بود. امروز بسیارند کسانى که این حقیقت را لمس میکنند و میفهمند. امروز در همه جاى عالم ارزشهاى معنوى رو به احیا شدن مجدّد هستند و بسیارى از آنها احیا شده‌اند و مادّیگرى در شکلهاى مختلفش ناکامى و ناتوانى خود را نشان داده است؛ چه به شکل تفکّرات مارکسیستى و چه به شکل خطرناک‌تر آن یعنى حاکمیّت مادّه توأم با پول و زور و تبلیغات که در استکبار جهانى و بیش از همه در حکومت آمریکا متجلّى است.

محدود کردن همهٔ حقیقت به محسوسات، مایهٔ بدبختی بشر

… به آن باید معتقد بود. البتّه نقطه‌ى اصلى، بلکه کلّ معناى حقیقى همه‌ى عوالم، ذات مقدّس بارى‌تعالى است که او منشأ حیات و منشأ وجود و منشأ فعل و انفعالات و منشأ حرکت و منشأ همه چیز است، لکن در این عالم غیب خیلى چیزهاى دیگر هم میگنجد و باید به اینها معتقد بود. بدبختى بشر آن وقتى است که همه‌ى حقیقت را محدود کند و محصور کند در مشاهدات و محسوسات خودش؛ مثل مادّیّون، مثل بسیارى از غیر مادّیّین غافل که مادّى هم نیست، معتقد به خدا است امّا با اینکه اعتقاد به خدا دارد، شعور به این ندارد که این اعتقاد، ملازم با اعتقاد به اصل غیب، به فعل و انفعالات غیبى، به علل و معالیل[4] غیبى است. اگر ما معتقد به غیب نباشیم یا درک درستى از این نداشته باشیم، نتیجه این میشود که به معادلات و مبادلاتِ مخلوق انسان و محاسبات مادّى صددرصد دل میبندیم و به آنها صددرصد اتّکاء میکنیم؛ همینهایى که مى‌بینید صدى هشتاد یا صدى پنجاهِ آن غلط درمى‌آید. آن که همه‌ى جوانب …

دوری اغلب سردمداران دنیا از انسانیت و لذت‌طلبی آنان

… ملأ اعلیٰ، از طرف ملائکه، از طرف ارواح طیّبه‌ى اولیا لازم دارید. کار میکنید؛ در این دنیاى متلاطم، در رابطه‌ی با طرفهاى بد، بداخلاق، مادّى، پَست ــ مى‌بینید دیگر، ما هم دیده‌ایم مثل شما اینها را که چقدر آن طرفِ خطّ انسانیّت هستند بعضى از این سردمدارهاى دنیا؛ بعضى‌شان البتّه یک چیزکى از معنویّت و انسانیّت درونشان هست امّا اغلبشان واقعاً آن‌ طرفِ خطّ قرمز انسانیّت و آدمیّتند؛ مادّى، اهل خور و خواب، لذّت، شهوت؛ اصلاً برایشان این است زندگى؛ مسئولیّتش را هم که انجام میدهد باز هدفِ غایى و به قول ما طلبه‌ها داعى بر داعى‌اش آن است که لذّت ببرد و خوش بگذراند؛ بى‌هدف‌ها، بى‌غرض‌ها، بى‌مقصودهاى معنوى این‌جور هستند ــ واقعاً خیلى آقایى به ‌خرج میدهید، خیلى شجاعت به‌ خرج میدهید، قدرت به ‌خرج میدهید که صبر میکنید، کار میکنید. بحمدالله‌ روزبه‌روز هم دیپلماسى ما در دنیا حقّاً و انصافاً بهتر شده؛ الان به این ده سال که شما …

قطع شدن روند اوج‌گیری جریان مادی

… لحاظ فرهنگ هم متأسّفانه خیلى اروپایى‌ها آنجا سرمایه‌گذارى کردند و نفوذ کردند و بنده از نزدیک دیده‌ام که آنجا وضع مردم و مسلمانى مردم تا آنجایى که به آنها تحمیل شده، چه جورى است ــ تا شرق دنیاى اسلام، در هند و کشمیر و ترکستان شرقى احساسات مسلمین را مى‌بینید. دیگر کار از کار گذشته؛ یعنى آن جریانى که داشت اوج پیدا میکرد، قطع شد. من و شما در لحظه‌ى این قطع قرار گرفته‌ایم؛ ثُمَّ جَعَلنٰکُم خَلَـٰٓئِفَ فِى الاَرض.[7] من و شما همان کسانى هستیم که اگر درست حرکت کنیم، عملمان و تصمیممان و قاطعیّتمان و اراده‌مان خواهد توانست این راه را ترسیم کند و ماندگارى آن را و سلامت آن را تضمین کند.

اشاره به دیدگاه سیاسی و اقتصادی بودن خاستگاه تفکرات مادی

در کنار این جریان فکرى، سیاستها مستقلّاً یک حرکتى را شروع کردند باز به سمت ضدّیّت با دین و معنویّت. بعضى از آن سیاستها به این فلسفه‌ها هم على‌الظّاهر کارى نداشتند؛ البتّه کسانى هستند ــ نمیخواهم حالا این فکر را مطرح کنم امّا حالا بدانید، شاید هم میدانید ــ که معتقدند اصلاً تفکّرات مادّى، ولو چپ‌ترینش، مخلوق و محصول فکر سیاستمدارها است نه فلاسفه. میگویند اصلاً همه‌ى این بساط‌ها و جنجالها یک کار سیاسى بود، آن هم به معناى حقیقى؛ یک کار اقتصادى در جهت پیشرفت ثروتها و سرمایه‌ها و بساط سرمایه‌دارى در دنیا که روزبه‌روز اوج میگرفت؛ حالا به آن حرف کارى نداریم. على‌اىّ‌حال سیاستها هم افتادند در جهت ضدّیّت با معنویّت و روزبه‌روز این بیشتر شد.