بنده زمان ریاستجمهوری در شورای عالی انقلاب فرهنگی قضیهی طرح لباس ملی را مطرح کردم و گفتم بیایید یک لباس ملی درست کنیم؛ بالاخره لباس ملی ما که این کت و شلوار نیست. البته من با کت و شلوار مخالف نیستم؛ خود من هم گاهی اوقات در ارتفاعات یا جاهای دیگر ممکن است کاپشن هم بپوشم؛ ایرادی هم ندارد؛ اما بالاخره این لباس ملی ما نیست. عربها لباس ملی خودشان را دارند، هندیها لباس ملی خودشان را دارند، اندونزییاییها لباس ملی خودشان را …
درخواست بررسی لباس بومی ملت ایران از شورای عالی انقلاب فرهنگی بدون اجبار
… یک نوع غذا داریم، یک نوع پوشش داریم؛ اینها مال ما است؛ چرا باید سلامعلیک ما متروک بشود، سلامعلیک فرنگى جاى آن را بگیرد؛ خورد و خوراک خود ما متروک بشود، خورد و خوراک فرنگى بیاید جاى آن را بگیرد؛ لباس بومى ما متروک بشود، لباس فرنگى بیاید جاى آن را بگیرد؟ بنده چند سال قبل از این، به شوراى عالى انقلاب فرهنگى گفتم که یک کمیتهاى را تشکیل بدهند، یک مقدارى راجع به لباس بومى ملّت ایران بحث کنند؛ بحث اجبار و الزام نیست، بحث تحمیل نیست؛ خب لباس آزاد است، هر کس هر چه میخواهد میپوشد؛ مثل اینکه حالا هم آزاد است، شما هر لباسى بپوشید، کسى نمیگوید آقا چرا این لباس را پوشیدید؛ بنا نیست بگویند. [اینکه] شما چرا پیراهن پوشیدى، چرا شما کت پوشیدى، چرا شما قبا پوشیدى، چرا شما فلان جور دیگر پوشیدى، معنی ندارد، لکن بالاخره معلوم بشود که [آیا] این قوم …
تحمیلی بودن کت و شلوار و ملی نبودن آن برای ایرانیان
… آیا] این لباسى که الان تن شما است، لباس ملّى ما است؟ هندىها که لباس ملّى خودشان را دارند، ضررى کردند؟ یا آفریقایىها که لباس ملّى خودشان را [دارند]؟ لباس ملّى ما چیست آقا؟ میفرمایند: کت و شلوار! لباس ملّى ما این است؟ لباس ملّى شما این نیست. اشتباه میکنید؛ کت و شلوار نیست. کت و شلوار لباسى است که آوردند تن ما کردند. من البتّه تعصّبى روى کت و شلوار ندارم، خودم هم کت و شلوار گاهى میپوشم ــ یک جاهایى لازم است در بعضى از شکلها؛ دیدهاید شماها در جبهه، بیرون جبهه، من لباس فرم میپوشم؛ ممکن است کت و شلوار بپوشم، ممکن است کاپشن بپوشم؛ تعصّبى ندارم ــ امّا یک ملّت باید در این …
نداشتن لباس بومی ایرانیان به سبب ممانعت رژیم
… از دین سرچشمه گرفته است. وقتی با هویت ملی و شاخصههای آن مبارزه میکردند، قهراً مبارزهی با دین جزوش بود و چون دین و ایمان پشتوانهی همهی ارزشهای انسانی است، طبعاً با ایمان هم بشدت مخالفت میکردند. اینها حاضر نشدند قبول کنند که ما حتی لباس محلی داشته باشیم. ما ایرانیها با چند هزار سال سابقه، لباس بومی نداریم و لباس محلی و بومىِمان را نمیشناسیم، در حالیکه خیلی از کشورهای دیگر دنیا دارند. البته لباس بومی، مانع پیشرفت هم نیست؛ اما ما نداریم؛ چون آنها نگذاشتند. این، عمل به همان توصیهیی است که میگفت ایرانی باید از فرق سر تا نوک پا فرنگی شود! ببینید خودباختگی تا کجا. اینکه من همیشه میگویم تهاجم فرهنگی، تهاجم فرهنگی این است.
نقد تغییر یکبارهٔ لباس ملی ایرانیان به دست رضاخان
… وابسته به اروپا و غرب -مثلمیرزاملکمخان و امثال اینها- بودند. این کارها در داخل ایران شده بود؛ لکن بُردی نداشت. کسی که به نفع فرهنگ غربی -یعنی درحقیقت، بهنفع سلطه غرب برایران- و به نفع استعمار به وسیله انگلیس، در آن روز بزرگترین قدم را برداشت، رضاخان بود. شما ببینید این کارها در وضع امروز چقدر رسواست، که پادشاهی بیاید و یکباره لباس ملی یک کشور را عوض کند! مثلاً شما به هند که تشریف ببرید یا در اقصی نقاط عالم که بگردید، ملتها لباسهای خودشان را دارند؛ احساس افتخار هم میکنند؛ احساس سرشکستگی هم نمیکنند. اما اینها آمدند و یکباره گفتند: این لباس قدغن است! چرا؟ چون با این لباس، نمیشود عالِم شد! عجب! ما بزرگترین دانشمندانمان -دانشمندان ایرانی که امروز آثارشان هنوز در اروپا تدریس میشود- با همین فرهنگ و در همین محیط پرورش یافتند. مگر لباس چه تأثیری دارد؟ این چه …
زمانبر و غیراجباری بودن تحقق آن و لزوم ورود رادیو به این موضوع
این کار را میشود کرد. منتها البتّه این کار را اگر شما امروز شروع کنید، بیست سال دیگر خواهد شد. این کار، کارِ زورکى و باسمهاى[11] و اجبارى که نیست. امّا شما چرا وارد این قضیّه نشوید؟ البتّه بروید اوّل خودتان به یک اندیشهى صحیحى و متینى و حسابشدهاى برسید که بعد هر کسى یک چیزى گفت پشت آن میکروفون دستى شما، دچار اضطراب نشوید؛ نه خود شما که اجراکنندهى برنامهاید، نه آن مستمع شما که بیچاره ریشش دست شما است و دارد گوش میکند حرف شما را؛ …