رفتن به محتوای اصلی

قیام ۱۵ خردادرویداد

نام‌های دیگر: نهضت ۱۵ خرداد، قیام پانزده خرداد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قیام مردم در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ در پی دستگیری امام خمینی (ره) و سرکوب آن به دست رژیم پهلوی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع دانشجویان و طلاب (مخالفت روحانیت با انقلاب سفید)— ۱۳۴۳/۰۱/۲۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۳۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

پاره شدن پردهٔ تزویر شاه و شکل گرفتن مقاومت ملی

نهضت ملت بزرگ ایران، که در دوازدهم محرّم، 15 خرداد به شکوفایی گرایید، پرده‌های تزویر و عوام‌فریبی شاه را پاره کرد؛ و قتل عام شاهانه و فداکاری ملت، مبدا عظیمی در تاریخ ایران گردید؛ و مفتاح نجات اسلام و عدالت به دست آمد، و نطفه مقاومت ملی منعقد و با تربیت و روشنگری روشنگران، رو به رشد و تکامل نهاد؛ و در این بین فداکاریها در مقابل جنایات و قتل و غارت و حبس و تبعیدها در جریان بود. و در 29 محرّم 98 که رشد و تکامل در حال بلوغ بود، مبدا انفجار ظاهر شد و شاه و دژخیمان او غافلگیر شده و با تمام قوا به قتل و جرح ملت پرداختند. و در ظرف یک سال جنایات بی‌پایان آنان …

فرماندهی شخص شاه بر قوای کشتار پانزده خرداد

در پانزده خرداد خود ایشان فرمانده بود، فرمانده قوا، از قراری که نقل می‌کنند، بود. همه این جاها فرمانده‌اش خود این آقاست. این مبدا ولادتی است که مردم ایران گرفتارش هستند و ان شاء الله خداوند رفع کند این اساس ظلم را [آمین حضار]؛ این بیرق را بخواباند ان شاء الله [آمین حضار]؛ و ان شاء الله نزدیک است، نزدیک است این کار. این طور دست و پا زدن، آن …

دستگیری گستردهٔ مردم و طلاب از ترس بزرگداشت سالگرد کشتار

15 خرداد نیامده، از قبل از اینکه- چندین روز مانده به 15 خرداد- برای اینکه مبادا در 15 خرداد یک چند نفری ناله کنند و شکایت کنند از کشتاری که در 15 خرداد شد، از جنایاتی که با امر خود شاه- با امر خود شاه- در 15 خرداد شد و خودش فرمانده نیروها بود برای کشتار مردم، برای اینکه مبادا یک ناله‌ای بکنند مردم، مبادا یک صحبتی بکنند مردم، قبل از اینکه حالا 15 خرداد بیاید، مشغول گرفتن مردم هستند. الآن تهران عده‌ای را گرفتند، قم عده زیادی را گرفتند از طلاب، از مردم، حتی از جوانهای کوچک، بچه‌ها. اینها هر کس را توی راه می‌گیرند؛ می‌گویند می‌گیرند اینها را و شهربانی قم را می‌گویند دیگر جا ندارد از بس که جمعیت در آن هست؛ انباشته شده.

لزوم زنده نگه داشتن یاد ۱۵ خرداد و فراموش نکردن جنایات آن

… باشد، الّا نادر. مردم بیگناه را همین طور درو کردند. اشخاصی که دیده بودند می‌گفتند- می‌گفتند که- همین طور می‌آمدند، این کامیونها می‌آمدند، این زره‌پوشها همین طور مردم را درو می‌کردند و می‌ریختند توی خیابانها. این 15 خرداد را نمی‌گذارند یک کسی آه بکشد برای آن. لکن ملت ایران نباید این 15 خرداد را از یاد ببرند. این 15 خرداد باید زنده بماند. یک جنایتی است، آثارش باید محو نشود. حالا بحمد الله به دست خودشان یک قدری دارد زنده می‌شود؛ برای اینکه همین جلوگیری و همین آدم‌گیری و همینها زنده می‌کند 15 خرداد را. ملت ایران نباید 15 خرداد را از یاد ببرند. و نباید هیچ یک از این جنایاتی که از 15 خرداد به این طرف شده است (و جلوترش به دست پدر این …

آغاز قیامی اسلامی و ایمانی که پیرو هیچ قیامی نیست

این قیامی که از 15 خرداد شروع شد و تا کنون باقی است- و امید است باقی باشد تا همه اهداف اسلام جامه عمل بپوشد- قیامی اسلامی است؛ قیامی ایمانی است؛ پیرو هیچ قیامی نیست. همه می‌دانیم که 15 خرداد مبدا عطفی بود در تاریخ؛ نه پیرو نهضتهای دیگر، قیامهای دیگر. این شعار باید محفوظ باشد که این قیام «قیام ملی» نیست، این قیام «قیام قرآنی» است، این قیام «قیام اسلامی» است. یک ملت ضعیفی که هیچ نداشت، در مقابل ابرقدرتها و در مقابل این قدرت شیطانی، که همه چیز داشتند و تا دندان مسلح بودند …

مبدأ نهضتی که در دو سال اخیر با یاری خدا شکوفا شد

… را درست کردند، فحشاخانه‌ها را درست کردند و در اختیار جوانهای ما گذاشتند و آنها را غافل کردند از مقدرات خودشان، آن قدر که ابتلا به این مواد مخدِره اینها پیدا کردند در زمان اینها، برای اینکه همه چیزشان را تخدیر کنند و نگذارند نسبت به مقدرات خودشان فکر بکنند. لکن خدای تبارک و تعالی خواست که در این دو سال اخیر، البته مبدا از 15 خرداد بود لکن در این دو سال اخیر که نهضت شکوفا شد، خدای تبارک و تعالی به شما کمک کرد.

غفلت نسبی پس از قتل‌عام ۱۵ خرداد و حرکت دوباره

… چند وقتی که در پاریس بودیم این مسائل را تقریباً حل کردیم؛ و این مصاحبات و نوشته‌ها و اینها مسائل را بر مملکتهای خارج، ملتهای خارج، روشن کرد. کم کم به واسطه همین مسائل و به واسطه قدرتی که خداوند بر ملت ایران عطا فرمود، با قدرت ایمان و وحدت کلمه قیام کردند. و تقریباً یک سال بعد از اینکه از 15 خرداد یک قتل عامهایی شد و آنچه شد، و ما به ترکیه و به عراق تبعید شدیم، تقریباً یک قدری غفلت حاصل شد؛ لکن عواملی پیدا شد که در یک سال- قبل از یک سال و نیم تقریباً- این عوامل باعث شد که ایران به حرکت آمد. و دنبال این حرکت بود که ما از عراق شروع کردیم؛ و بعد آمدیم و رفتیم فرانسه و از آنجا تعقیب کردیم. تمام مسائل که واقع شد ما مرهون منتِ- بعد از خدای تبارک و تعالی- این ملت ایران، و خصوصاً طبقه مستمندان، نه طبقه اشراف و اعیان و بالا دستها، ما مرهون آنها هستیم. …

مخالفت علما، دستگیری امام و کشتار ۱۵ خرداد ۴۲ بنا بر آنچه گفته می‌شود

… می‌توانم بگویم این است که شاه از ابتدای سلطنت غاصبانه‌اش جنایتهای بیشماری کرد و مواردی هم پیش آمد که قدرت آن پیدا شد که او را از مملکت بیرون کنند که مع الاسف سستی کردند. شروع مبارزات پانزده ساله اخیر بدین صورت بود که شاه بر خلاف مصلحت ملت کارهایی انجام داد. ابتدا علمای اسلام مخالفت کردند و این مخالفت به گرفتاری شبانه من انجامید. در 15 خرداد 42 از قراری که می‌گویند، پانزده هزار نفر کشته شدند. قریب یک سال در زندان و حصر بودم. پس از آزادی به مبارزاتم ادامه دادم و مفاسد و جنایات شاه را افشا نمودم، تا اینکه یکی از خیانتهای بزرگ شاه یعنی قضیه کاپیتولاسیون پیش آمد و شاه، مستشاران امریکایی را مصونیت داد. از این جهت که این قضیه مخالف مصالح اسلام و کشور بود، من با آن شدیداً مخالفت نمودم و …

فرماندهی شاه بر کشتار مردم به روایت مشهور

… خود آدم بکشد، یا یک صاحب‌منصبی سر خود اجازه آدمکشی بدهد، یا یک وزیری، یک- نمی‌دانم- نخست‌وزیری همچو قدرتی داشته باشد که سر خود دستور کشتن، دستور زخم زدن، این دستورات را بدهد. تمام این جنایتهایی که واقع شده و واقع می‌شود با امر مستقیم شاه است که باید بزنید. در 15 خرداد- از قراری که معروف شد- فرماندارْ خودِ او بوده است و با هلیکوپترش بالای شهر [پرواز] می‌کرده است و امر می‌کرده. امرش این بوده است که به جاهایی بزنید که دیگر زخمی نباشد، [به‌] مریضخانه‌ها، به جاهایی بزنید که بکشد!

کشته شدن پانزده هزار نفر در قتل‌عام ۱۵ خرداد

… ... تمام عیار، ما فرض این را می‌کنیم- فرض باطل- این همه جنایات که کرد چه؟ هیچ؟ اشخاص عادی‌ اگر یک کسی یک نفر آدم را بکشد بعد بیاید بگوید آقا معذرت می‌خواهم ببخشید، رهایش می‌کنند؟! قانون رهایش می‌کند این را یا نه؟ خوب ببخشید که تو آدم کشتی! ببخشید هم حرف شد؟ یک آدمی که 25 سال بر مقدرات مملکت ما مسلط بود و 25 سال یا بیشتر خیانت به مملکت ما کرد، تمام ثروت این مملکت را داد به غیر، تمام چیزهای مقدرات این مملکت را به دست غیر سپرد، نفت ما را آن طور از بین برد، گاز را از آن طرف از بین برد- دارد می‌برد- این همه آدم کشت، این همه قتل عامها کرد، [در] قتل عام 15 خرداد، پانزده هزار نفر کشت [و] کشتار بود، قتل عامهای حالا- در این سالهای اخیر- بیشتر از این معانی بود، حالا می‌فرمایند که خیر، ما اشتباهاتی- یک «اشتباهاتی»- کردیم! حال دیگر ما «تعهد» می‌کنیم! ایشان فرمودند تعهد می‌کنیم که از این به بعد اشتباه نشود! ما فرض می‌کنیم که شما تعهد بکنی که از این به بعد اشتباه نشود، و اشتباه هم ما فرض می‌کنیم که خیر دیگر بعدها نشود، تا حالایش چه؟ رجال سیاسی یا- عرض می‌کنم که- رجال علمی را که …

کشتار پانزده هزار نفر به فرمان شاه به نقل دیگران

خوب کدام، کدام مسلمان از ما یک همچو مطلبی را قبول می‌تواند بکند؟ کدام آدم منصف قبول می‌کند که بچه‌های مردم، جوانهای مردم، دخترهای مردم، بچه‌های‌ کوچک مردم را این مرد، این آدم سفاک به کشتن داده است، خودش در 15 خرداد متصدی فرمان بوده و به طوری که می‌گویند پانزده هزار نفر جمعیت را با فرمان او کشتند، و امکان ندارد که این کشتارهایی که می‌شود بی‌فرمان او باشد، جرات نمی‌کند کسی بی‌فرمان او آدم بکشد، یک دفعه هم ایشان نگفته است که من نکردم و مامورهای من کردند؛ برای اینکه معلوم است مساله؛ یک آدمی که یک عمر جنایت بر این ملت کرده است، یک عمر خیانت به این ملت کرده است، یک عمر خون بچه‌های این مملکت را ریخته، حالا ما بگوییم که خوب، حالا برای اینکه آرامشی پیدا بشود، ایشان سلطان باشند، آقا باشند، دیگران خدمتگزار! این را …

سرکوب مردم در ۱۵ خرداد به دست ارتش

… که در ایران گاهی اشتباهات دارند، این هم یک تعجب، اما از ارتش برای اینکه یک ارتشی را ایشان- این شاه- برای مقاصد خودش و برای مقاصد اربابهای خودش بد نام کرده است. الآن در بین مردم ارتش بدنام است؛ برای اینکه هر کاری که این می‌خواهد بکند به وسیله اینها می‌کند؛ یا به وسیله ارتش می‌کند، اگر یک قدری دامنه‌دار بشود، مثل 15 خرداد و امثالش؛ یا به وسیله یک دسته پایین تر و کماندوها و اینها. اینها همه خودشان را بد نام می‌کنند برای خاطر مصالح این آدم و اربابهای این آدم! این تعجب دارد که یک کسی که اهل همین ملت است، با ملت خودش برای خاطر یک آدم که خائن است بر این، و خودشان هم می‌دانند که این آدم خائن …

آغاز شکوفایی نهضت اسلامی از ۱۵ خرداد ۴۲

1- نهضت مقدس اخیر ایران که ابتدای شکوفایی‌اش از 15 خرداد 42 بود صد در صد اسلامی است، و تنها به دست توانای روحانیون با پشتیبانی ملت مسلمان و بزرگ ایران پی‌ریزی شد، و به رهبری روحانیت، بی‌اتکا به جبهه‌ای یا شخصی یا جمعیتی اداره شده و می‌شود. و نهضت پانزده ساله ما چون اسلامی است، بی‌دخالت دیگران در امر رهبری- که از آنِ روحانیت است- ادامه دارد و خواهد داشت؛ و آنان که اخیراً برای جلب منافع شخصی به جنب و جوش افتاده و می‌خواهند نهضت اسلامی را آلوده کنند و یا آن را متکی به بعض جناحها یا دنباله رو معرفی …