رفتن به محتوای اصلی

قیام امام حسین (ع)رویداد

نام‌های دیگر: نهضت عاشورا، نهضت امام حسین (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حرکت امام حسین (ع) در برابر حکومت یزید و اهداف و درس‌های آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

راست میگوید؛ آنهایى که نفهمیدند حسین چرا شهید شد، نفهمیدند که چرا این عَلَمى که در دست حسین بود، برافراشته شد و تکلیف پیروان حسین در قبال این رسالت چیست، باید بر خودشان گریه کنند و دنیاى اسلام متأسّفانه در طول قرن‌هاى متمادى از این حقیقت غافل ماند و شما اوّلین ملّتى بودید که در زمان مناسب و در لحظه‌‌ى نیاز، این حقیقت را به‌روشنى فهمیدید و به دنیا نشان دادید و ملّت ما پشت سر امام حکیم و بزرگوار و الهى خود فهمید که شهادت حسین یعنى درس غلبه‌‌ى خون بر شمشیر و این درس را به کار بستید و ملّت ما این درس را به کار بست و خون را بر شمشیر پیروز کرد.
ما امروز احتیاج داریم که حسین‌بن‌علی را به دنیا بشناسانیم؛ دنیای دچار ظلم و فساد و دنائت و لئامت، محتاج معرفت آزادگی حسینی و حرّیت حسینی است. امروز مردم دنیا، جوانهای دنیا، ملّتهای بی‌غرض، برای یک چنین حقیقتی دلهایشان میتپد؛ [اگر] امام حسین (علیه‌السّلام) به دنیا معرّفی بشود، اسلام معرّفی شده است، قرآن معرّفی شده است. امروز با صدها وسیله علیه اسلام و علیه معارف اسلامی تبلیغ میشود؛ در مقابل این حرکت خصمانه‌ی جبهه‌ی کفر و استکبار، حرکت معرفت حسینی میتواند یک‌تنه سینه سپر کند، بِایستد و حقیقت اسلام را، حقیقت قرآن را به دنیا معرّفی کند. منطق حسین‌بن‌علی‌ (علیهما ‌السّلام)، منطق دفاع از حق است، منطق ایستادگی در مقابل ظلم و طغیان و گمراهی و استکبار است. این منطقِ امام حسین است؛ امروز دنیا به این منطق نیازمند است؛ امروز دنیا شاهد حاکمیّت کفر و استکبار و حاکمیّت فساد است، دنیا شاهد حاکمیّت ظلم است؛ این پیام امام حسین، پیام نجات دنیا است؛ حرکت عظیم اربعین این پیام را در دنیا منتشر میکند و به فضل الهی و به حول و قوّه‌ی الهی و به توفیق الهی، این حرکت بایستی روزبه‌‌روز تقویت بشود.
بنده مفصّل یک وقتی راجع ‌به تبیین حرکت اباعبدالله عرض کرده‌ام؛ بعضی میگویند امام حسین (علیه ‌السّلام) حرکت کرد که قدرت را بگیرد -از مردمان مؤمن هم این حرف را میزنند- اشتباه میکنند؛ بعضی [هم] میگویند حرکت کرد تا شهید بشود. من میگویم حرکت کرد تا وظیفه‌ را انجام بدهد؛ منتها در راه انجام وظیفه، یک احتمال این است که آدم به قدرت برسد، چه عیب دارد؟ یک احتمال این است که انسان شهید بشود، چه عیب دارد؟ مقصود این است که ما بتوانیم این عمل را انجام بدهیم، این وظیفه را انجام بدهیم؛ مسئله این است؛ در پیشِ روی جمهوری اسلامی این است.

شاهدها (۲۵۴ پاراگراف)

فراهم‌شدن زمینه پس از مرگ معاویه برای بازگرداندن سلطنت به امامت الهی

در سال 60 هجری، معاویه از دنیا رفت. هنگامی‌که معاویه از دنیا رفت، آن زمینۀ لازم آماده شد. یعنی مردم آماده‌اند، ذهن‌ها تا حدود زیادی آماده است، همه‌چیز گفته شده است...به‌علاوه [یزید]، انسان شراب‌خوار، فاسق، و متجاهر به فسق، و کسی بود که در دنیای اسلام، می‌شد کسی مثل حسین‌بن‌علی علیه‌السلام پرچم مخالفتِ با او را بلند کند و بگوید من حاضر نیستم که با کسی مثل یزید بیعت کنم، به دلیل اینکه او شایسته نیست. و این مبدأ یک حرکتی بشود و امام حسین حرکت کند و مردم را حرکت بدهد و دنیای اسلام را زنده کند و نظام اسلامی را برگرداند و سلطنت را دوباره تبدیل به امامت الهی و اسلامی بکند؛ یک‌چنین زمینه‌ای به‌وجود آمد.

احیای اسلام، هدف حسین بن علی (ع)

… قَد بُلِیَتِ الاُمّةُ بِراعٍ مِثلِ یَزیدٍ» (74/3/19) آن روزی که مردم به یک چوپانی مثل یزید مبتلا بشوند ـ یعنی گوسفندها به‌جای چوپان، به گرگی مبتلا بشوند ـ «وَ عَلیَ الاِسلامِ السَّلامُ» با اسلام دیگر باید خداحافظی کرد. دیگر جایی برای اسلام باقی نخواهد ماند؛ یعنی هدف حسین‌بن‌علی علیه‌السلام احیای اسلام است. (63/7/20) کلمۀ استرجاع[3]، کمال نگرانی را نشان می‌دهد؛ یعنی چقدر باید نگران و دهشت‌زده بود، آن‌وقتی‌که امت اسلامی مبتلا بشود به فرمانروایی مانند یزید. این اولین عکس‌العمل امام حسین بود؛ یعنی این را ما قبول نمی‌کنیم.

خلافت یزید فاسق، اوج انحراف و پایان تحمل

حسین‌بن‌علی با خودِ یزید هم هیچ‌گونه مشکل شخصی ندارد، یعنی برای امام حسین، یزید و غیر یزید از جهت بشری فرقی نمی‌کند. البته یزیدِ فاسد، یزیدِ فاسق، در نظر حسین‌بن‌علی علیه‌السلام یک فاسد و یک فاسق است، اما آن‌وقتی‌که بناست همین یزیدِ فاسدِ فاسق بشود خلیفۀ مسلمانان و جانشین پیغمبر، اینجاست که زنگ خطر به صدا درمی‌آید، اینجاست که حسین‌بن‌علی احساس می‌کند این نقطۀ اوج آن انحرافی است که پیغمبر اکرم به آن اشاره کرده ـ که حالا در یک روایت، بعداً خواهیم گفت از قول پیغمبر؛ خود امام حسین نقل می‌کند ـ و اینجاست که دیگر نمی‌شود تحمل کرد، هرچه تحمل کردیم بس است؛ امروز دیگر روزی است که تحمل نمی‌شود کرد و باید حرکت کرد...حضرت شبانه از مدینه بیرون آمد، و آمد طرف مکه. دید که دیگر جای ماندن نیست. (61/8/4)

طرح پرسش از چرایی قیام با وجود زندگی امن امام در مدینه

… پیغمبر همه به شما نگاه می‌کردند. مردم از شما استفاده می‌کردند، در مسجد مدینه، در ایام حج، در مناسبت‌های گوناگون، حلقۀ درس و افاضۀ شما به روی همۀ مردم مسلمان گشوده بود، همه می‌آمدند از شما درس می‌گرفتند، استفاده می‌کردند، احکام قرآن را برایشان بیان می‌کردید. خب، چه شد ای امام بزرگوار که حرکت کردید، ناگهان این ملوک امن را برای خودتان از بین بردید، به هم زدید؟ از خانۀ راحتتان، از پناهگاه امنتان بیرون آمدید، کسی با شما کاری نداشت، خودتان ابتدائاً رفتید به مکه، آنجا چند ماهی ماندید، باز از آنجا هم حرکت کردید، آن‌هم با چه وضعی. این است سؤال.

نفی انگیزهٔ نفسانی، اخلالگری و ظلم و تبیین هدف در وصیت‌نامه

… مُحَمَّدٍ المَعروفِ بِابنِ‌الحَنَفیَّةِ»[4]، شهادت می‌دهند به وحدانیت الهی ـ همان‌طورکه وصیت‌های معمولی ماها هست که اولش شهادت به وحدانیت خدا و شهادت به پیغمبری پیغمبر و اینهاست ـ برای اینکه نتوانند آن تهمت‌هایی را که تبلیغاتچی‌های آن روز می‌زدند، بزنند؛ بعد می‌فرماید: «وَ اَنّی لَمْ اَخرُجْ اَشِراً وَ لا بَطِراً وَ لا مُفسِداً وَ لا ظالِماً» (61/8/4) بیهوده بیرون نیامدم، خروج نکردم؛ «لَمْ اَخرُجْ» به‌معنای این نیست که از شهر بیرون نیامدم، خروج در اصطلاح احادیث اسلامی یعنی قیام،..امام می‌گوید: «اَنَّی لَمْ اَخْرُجْ اَشِراً وَ لا بَطِراً» من بیهوده بیرون نیامدم، دنبال هوس نیامدم، انگیزه و جذبۀ من بر اثر خواست‌های نفسانی نبود،..انگیزه‌های شخصی و روانی نبود، «وَ لا مُفسِدًا» اخلالگر نیستم که بخواهم در نظم جامعۀ اسلامی اخلالی به‌وجود بیاورم. نظمی هم وجود ندارد، چه اخلالی! از اینکه در زمان معاویه و یزید هست، دیگر بدتر چه می‌شود! «وَ لا ظالِمًا» در صدد سوءاستفاده هم نیستم که حالا بخواهم بروم سروصدایی بکنم و استفاده‌ای بکنم، به یک عده‌ای ظلمی بشود. اینها نیست. پس آقا! چرا خارج شده‌اید؟ (51/11/24) …

هدف تکان‌دادن پایه‌های حکومت اموی، نه کشته‌شدن بی‌اثر

خب، وقتی بناست یک حرکتی انجام بگیرد، معنای این حرکت و این قیام، این نیست که انسان خودش را برود به کشتن بدهد؛ یعنی حرکتی انجام بدهد که بدون هیچ تأثیری، بدون هیچ‌گونه فایده‌ای و بازدهی خواهد بود؛ نه! بناست حرکتی از سوی حسین‌بن‌علی علیه‌السلام انجام بگیرد که این حرکت، پایه‌های تخت حکومت اموی و یزید را تکان بدهد؛ اگرچه که در نهایت به کشته‌شدن خود آن بزرگوار منتهی بشود؛ حرفی نیست؛ اما بناست یک حرکت انجام بگیرد، یک ضربه بر آن نظام وارد بشود، بر آن حکومت ظالم و فاسد و باغی[6] وارد بشود. خب، این کار تهیۀ عده و عُدّه می‌خواهد. متوقف بر این است که عده‌ای جمع بشوند و …

مخالفت نام‌آوران مکه و مدینه از سر نفهمیدن حقیقت قیام

خب، تمام کسانی که در مکه و مدینه، افراد نام‌ونشان‌داری بودند که حقیقت قضیه را نمی‌فهمیدند، با این کار مخالفت کردند. ابن‌عباس مخالفت کرد، محمدبن‌حنفیه مخالفت کرد، عبدالله‌بن‌جعفر ـ شوهرخواهر حضرت، شوهر حضرت زینب ـ مخالفت کرد و بسیاری دیگر. بعضی حتی نامه نوشتند، در بین راه از حضرت خواستند که برگردد؛ وقتی‌که راه افتاده بودند طرف کوفه، باز خواستند که حضرت برگردند. چرا؟ چون اینها محاسبه می‌کردند، می‌دیدند که خب، این کار به چه قصد دارد انجام می‌گیرد؟ اگر این کار برای این است که حضرت به حکومت برسد، …

خروج از مکه در روز هشتم ذی‌الحجه برای آگاه‌کردن همهٔ مردم

علی‌رغم همۀ این توصیه‌ها و نصیحت‌های به خیال خودشان عاقلانه و مدبرانه، حضرت حرکت کردند. روز هشتم ذی‌الحجه، بااینکه روزی بود که علی‌الظاهر همۀ مردم بایستی به‌طرف مکه آمده باشند و بروند طرف عرفات و آماده بشوند که به اعمال حج مشغول بشوند، حضرت آن روز از مکه خارج شدند و آمدند به‌طرف کوفه.[12] البته خود این حرکت در آن روز، یعنی انتخاب آن روز برای این کار، حاکی از این است که حسین‌بن‌علی علیه‌السلام می‌خواهند همۀ مردم را متوجه به حقیقت کار خودشان بکنند تا همه بدانند که حسین‌بن‌علی علیه‌السلام این کار بزرگ را انجام داد. (61/8/4) از شهر مکه که خارج شدند، تا کربلا، هر منزلی که شما حساب کنید ـ که بعضی از محدثین و مورخین حساب کردند ـ در بسیاری از این منازل، آقا به یک مناسبتی یک چیزی گفتند که معلوم می‌شود چرا آمدند. (52/11/13) امام حسین، مکرر در مکرر، به مناسبت‌های گوناگون، چه …

بیان علت قیام: اطاعت شیطان و آشکار کردن فساد از سوی حاکمان

پس حرکت حسین‌بن‌علی علیه‌السلام برای این است که درمقابل آن وضعیت فساد و ظلمی که وجود داشته، نیروی خودش را خرج کرده باشد. دارد یاد می‌دهد به انسان‌ها، دارد تعلیم می‌دهد به تاریخ که اگر چنانچه یک‌چنین وضعی در جامعۀ شما پیش آمد، باید همین وضع را عمل بکنید. (61/8/4) بعد که این حکم کلی را بیان می‌کند، وضعیت زمان خودش را ذکر می‌کند، می‌فرماید: «اَلا وَ اِنَّ هَؤُلاءِ قَد لَزِموا طاعَةَ الشَّیطانِ» مردم! بدانید که یزید و امرا و حکام دوروبَر او، طاعت شیطان را به گردن گرفتند، «وَ تَرَکوا طاعَةِ الرَّحمَنِ» و اطاعت خدا را ترک کردند. «وَ اَظهَرُوا الفَسادَ» فساد را در میان مردم ظاهر کردند. «وَ عَطَّلُوا الحُدودَ» حدود الهی را معطل کردند. «وَ استَأثَروا بِالفیَءِ» بیت‌المال مسلمان‌ها را به خودشان اختصاص دادند. «وَ اَحَلُّوا حَرامَ اللهِ» حرام خدا را حلال کردند، «وَ حَرَّموا حَلالَهُ» و حلال خدا را حرام کردند. می‌فهماند که برای چه دارد قیام …

تأثیر بزرگ‌تر قیام در تاریخ از تأثیر آن در زمان خود

گاهی یک حرکت در تاریخ، یک عمل در تاریخ، درس است، سرمشق است، الگودادن است. ممکن است خود آن عمل، در همان زمان هم تأثیر بزرگی داشته باشد، اما تأثیری که در تاریخ می‌گذارد، به مراتب بزرگ‌تر باشد. کار امام حسین ازاین‌قبیل است. حسین‌بن‌علی علیه‌السلام با حرکت خودش، با قیام خودش، درمقابل آن وضعی که آن روز در جامعۀ اسلامی به‌وجود آمده بود و داشت بیشتر به‌وجود می‌آمد، البته اثر گذاشت؛ در همان زمان ضجۀ مردم بلند شد، در همان زمان حقیقت کار یزید بر بسیاری از مردم آشکار شد. همان مردم کوفه، همان مردم شام، مقداری یزید را شناختند، پرده‌ها از پیش روی یزید کنار رفت، کار بزرگ بود؛ اما بزرگ‌تر از آن تأثیری که در آن زمان از کار امام حسین علیه‌السلام به‌دست آمد، تأثیری است که در تاریخ به جا گذاشت. بر همۀ مسلمانان عالم معلوم شد؛ هنگامی‌که قطار جامعۀ اسلامی و نظام اسلامی از خط خارج شد، علاج، این کاری است که امام حسین کرد. آن‌وقتی‌که فساد جهان اسلام را فراگرفت، علاج آن کاری است که امام حسین کرد. (61/8/4)

همراه آوردن زنان و فرزندان برای توجه همیشگی عواطف انسان‌ها به این حادثه

حسین‌بن‌علی علیه‌السلام با ساز و برگ جنگ به کربلا نیامده است، آن‌کسی‌که می‌خواهد به میدان جنگ برود، سرباز لازم دارد؛ اما حسین‌بن‌علی علیه‌السلام زنان و فرزندان خود را هم با خود آورده است. این به‌معنای این است که اینجا باید یک حادثه‌ای اتفاق بیفتد که عواطف انسان‌ها را در طول تاریخ، همواره به خود متوجه کند تا عظمت کار امام حسین معلوم بشود. وقتی‌که امام حسین می‌بیند که دشمن چقدر پست و رذل است، می‌بیند این‌کسانی‌که به جنگ او آمده‌اند، عده‌ای از اراذل و اوباش کوفه هستند که درمقابل یک پاداش کوچک و حقیر، حاضر شدند به یک‌چنین جنایت بزرگی دست بزنند، بنابراین می‌داند بر سر زن و فرزند او چه خواهند آورد. …

قیام امام حسین (ع)، تجسم ارزش‌ها، برای جلوگیری از انحطاط جامعه

آن‌وقت اینجا یک کلمه راجع‌به تحلیل حادثۀ عاشورا بگویم، فقط یک اشاره. اینجا کسی مثل حسین‌بن‌علی علیه‌السلام که خودش تجسم ارزش‌هاست، قیام می‌کند، برای اینکه جلوِ این انحطاط را بگیرد؛ چون این انحطاط داشت می‌رفت تا به آنجا برسد که هیچ باقی نماند؛ که اگر یک‌وقتی مردمی هم خواستند خوب زندگی کنند و مسلمان زندگی کنند، چیزی در دستشان نباشد. داشت به آنجاها می‌رفت. امام حسین می‌ایستد، قیام می‌کند، حرکت می‌کند، درمقابل این سرعتِ سراشیبِ سقوط، یک‌تنه قرار می‌گیرد. البته جان خودش را، جان عزیزانش را، جان علی‌اصغرش را، جان علی‌اکبرش را، جان عباسش را در این زمینه فدا می‌کند؛ و نتیجه می‌گیرد.

همراهی‌نکردن برخی مؤمنان به‌سبب چسبیدن به تکالیف درجه‌دو

در همان زمانِ حرکت اباعبدالله علیه‌السلام کسانی بودند که اگر با آنها در باب این قضیه صحبت می‌شد که حالا قیام کنیم، می‌فهمیدند که این کار به‌دنبال خود مشکلات و دردسرهایی دارد، و می‌چسبیدند به تکالیف درجه‌دو! کمااینکه دیدیم عده‌ای همین کار را کردند. اینهایی که با امام حسین علیه‌السلام نیامدند، حرکت نکردند، در میان اینها آدم‌های مؤمن و متعهد [هم] وجود داشت، این‌طور نبود که همه اهل دنیا باشند. در بین این سران و برگزیدگان دنیای اسلام، آدم‌های مؤمن و کسانی بودند که می‌خواستند برطبق وظیفه عمل بکنند؛ اما تکلیف را نمی‌فهمیدند، وضعیت زمان را تشخیص نمی‌دادند، دشمن اصلی را نمی‌شناختند، کار اصلی و محوری را با کارهای درجه‌دو و درجه‌سه اشتباه می‌کردند. و این …

دگرگونی احتمالی حکومت و تاریخ در صورت همراهی بزرگ‌زادگان صدر اسلام

… مدینه و مکه بودند. همه‌شان هم پسرهای شخصیت‌های معروف صدر اسلام بودند، پسر جعفر طیّار (پسرعموی پیغمبر)، پسر زبیر، پسر عمر، پسر عباس. اینها، هم خودشان، هم پدرانشان از چهره‌های معروف اسلام هستند و این خیلی کاربرد دارد دیگر، شخصیت و آبرو خیلی کار راه می‌اندازد. اگر همین چهار نفر، که اسم هر چهارتایشان هم عبدالله است، اگر اینها با امام حسین همراه شده بودند، یک حرکت عظیم به‌وجود می‌آمد که نه یزید و نه عمّال یزید، بی‌شک قدرت ایستادگی درمقابل این حرکت را نداشتند. با این‌همه چهرۀ معروف که هرکدامی بالاخره فامیلی دارند، دوستانی دارند، در دنیای اسلام علاقه‌مندانی دارند، مگر می‌شد درافتاد؟ مردم راه می‌افتادند و نهضت تبدیل می‌شد به یک تحول در حکومت. می‌شد! باور کنید اگر آن سست‌عنصری از سوی همین‌هایی که اسم بردم و دیگرانی از قبیل اینها نمی‌بود، امام حسین به‌جای اینکه با مثلاً چند صد نفر حرکت کند ـ که با چند صد نفر حضرت از مکه حرکت کرد، بقیه از بین راه برگشتند که آن عدۀ کم در کربلا باقی ماند ـ با چندین هزار نفر …

منحصربه‌فرد بودن حادثهٔ کربلا و لزوم ژرف‌نگری در آن

… و اگر جامعۀ اسلامی ما بخواهد آن‌طوری‌که حق اوست و شایستۀ اوست، آقا زندگی بکند، اگر امت اسلامی ما بخواهد استقلال خود و شرف خود و دین خود را در دنیای مادی امروز و در میان توفان سیاست‌های مخالف حفظ کند، باید درس‌های عاشورا را درست بفهمد و به یکایک آنها عمل کند. (67/5/28) در ماجرای حسین‌بن‌علی علیه‌الصلاة‌والسلام باید ژرف‌نگری کنیم و دقت‌نظر به خرج بدهیم. خب، خیلی‌ها در دنیا قیام کردند، رهبری داشتند، کشته هم شدند؛ در بین اینها، از اولاد پیغمبران، از اولاد ائمه هم کم نبودند، اما سیدالشهدا یک نفر است. حادثۀ کربلا، یک حادثۀ منحصربه‌فرد است. شهدای کربلا، یک جایگاه انحصاری برای خودشان دارند. چرا؟ پاسخ این چرا باید در طبیعت حادثه جستجو بشود؛ و همان است که به ما درس می‌دهد.

قیام برای اصلاح امت بدون خودنمایی، ستم و فساد

اینی‌که حسین‌بن‌علی علیه‌السلام فرمود: «وَ اَنّى لَمْ اَخرُجْ اَشِراً وَ لا بَطِراً وَ لا مُفسِداً وَلا ظالِماً»[1] در این حرکت ما، خودنمایی، خود نشان‌دادن نیست؛ برای خود چیزی طلبیدن نیست؛ نمایش نیست؛ ذره‌ای ستم نیست، ذره‌ای فساد نیست «وَ اِنَّمَا خَرَجتُ لِطَلَبِ الاِصلاحِ فی اُمَّةِ جَدِّی». «اِنَّمَا»، فقط! [برای اصلاحِ امت جدم قیام کردم]. این خیلی نکتۀ مهمی است. هیچ قصد و غرض دیگری، آن نیت پاک و آن ذهن خورشیدگون را مکدر نمی‌کند. ببینید؛ قرآن کریم، وقتی‌که با مسلمان‌ها در صدر اسلام سخن می‌گوید، می‌فرماید: «وَ لا تَکونوا کَالَّذینَ خَرَجوا مِن …

خلوص کامل کار امام حسین (ع) راز ماندگاری ابدی آن

کار امام حسین علیه‌السلام از آنهایی است که یک سرِ سوزن ناخالصی در آن نیست. لذا شما می‌بینید این جنس ناب، تا حالا مانده است و تا ابد هم خواهد ماند، تا ابد...کسانی پیغمبر را قبول ندارند ـ که جد اوست ـ اما حسین را قبول دارند! پدرش علی را قبول ندارند، او را قبول دارند! خدا را قبول ندارند ـ خدای حسین‌بن‌علی را ـ اما درمقابلِ حسین‌بن‌علی، سر تعظیم فرودمی‌آورند! ببینید، این همان خلوص است. (72/10/26)

ایمان و امید امام به پیروزی حرکت مظلومانه‌اش در کوتاه‌مدت و بلندمدت

سیدالشهدا علیه‌الصلاة‌والسلام می‌دانست که بعد از شهادت او، دشمن تمام فضای جامعه و دنیای آن روز را از تبلیغاتِ ضدِ او پر خواهد کرد. امام حسین علیه‌السلام کسی نبود که زمان و دشمن را نشناسد. می‌دانست دشمن چه خباثت‌هایی خواهد کرد. درعین‌حال، این ایمان و امید را داشت که همین حرکت مظلومانه و غریبانۀ او بالاخره دشمن را، هم در کوتاه‌مدت و هم در بلندمدت، شکست خواهد داد، و همین‌طور هم شد. خطاست اگر کسی خیال کند که امام حسین علیه‌السلام شکست خورد. کشته‌شدن، شکست‌خوردن نیست. آن‌کسی‌که در جبهۀ جنگ کشته می‌شود، شکست نخورده است. آن‌کس که به هدف خود نمی‌رسد، شکست خورده.

تحقق هدف امام در رخنه در برنامهٔ دشمنان و طنین ندای مظلومیت اسلام

هدف دشمنان امام حسین علیه‌السلام این بود که اسلام و یادگارهای نبوت را از زمین براندازند. اینها شکست خوردند، چون این‌طور نشد. هدف امام حسین علیه‌السلام این بود که در برنامۀ یکپارچۀ دشمنان اسلام، که همه‌جا را به رنگ دلخواه خودشان درآورده بودند یا قصد داشتند درآوردند، رخنه ایجاد شود؛ اسلام و ندای مظلومیت و حقانیت آن در همه‌جا سر داده شود و بالاخره دشمن اسلام، مغلوب شود، و این شد. هم در کوتاه‌مدت امام حسین علیه‌السلام پیروز شد و هم در بلندمدت.

پیروزی کوتاه‌مدت قیام با متزلزل کردن حکومت بنی‌امیه

در کوتاه‌مدت به‌این‌ترتیب که خود قیام و شهادت مظلومانه و اسارت خاندان آن بزرگوار، نظام حکومت بنی‌امیه را متزلزل کرد. بعد از همین حادثه بود که در دنیای اسلام، در مدینه، در مکه حوادثی پیش آمد، و بالاخره منجر به نابودی سلسلۀ آل ابی‌سفیان شد. به فاصلۀ سه چهار سال، سلسلۀ آل ابی‌سفیان به‌کلی برافتادند و از بین رفتند. چه کسی خیال می‌کرد این دشمنی که امام حسین علیه‌السلام را …

پیروزی بلندمدت امام حسین (ع) با رشد و ریشه‌دار شدن اسلام

در درازمدت هم امام حسین علیه‌السلام پیروز شد. شما نگاه کنید به تاریخ اسلام، ببینید چقدر دین در دنیا رشد کرد! چقدر اسلام ریشه‌دار شد! ملت‌های اسلامی پدیدار شدند و رشد کردند! علوم اسلامی پیشرفت کرد، فقه اسلامی پیشرفت کرد و بالاخره بعد از گذشت قرن‌ها، امروز پرچم اسلام بر فراز بلندترین بام‌های دنیا در اهتزاز است. آیا یزید و خانوادۀ یزید به اینکه اسلام این‌طور، روزبه‌روز رشد کند، راضی بودند؟ …

زنده بودن امروز اسلام ثمرهٔ پیمودن قلهٔ غربت به دست امام و یارانش

قلۀ غربت را حسین‌بن‌علی و یارانش ـ بزرگوارانی که ما این‌طور برایشان سینه می‌زنیم و اشک می‌ریزیم و آنها را از فرزندان خودمان بیشتر دوست می‌داریم ـ پیمودند و فایده‌اش این شد که امروز اسلام زنده است. و حادثۀ کربلا، نه‌فقط در قطعه‌زمینی کوچک، بلکه در منطقۀ عظیمی از محیط زیست بشر امروز زنده است. کربلا همه‌جا هست؛ در ادبیات، در فرهنگ، در سنت‌ها، در اعتقادها و در میان دل‌ها. (72/10/26) لذاست که نقل می‌کنند از رهبران بزرگ دنیای معاصر ـ حتی آنهایی که مسلمان هم …

پیروزی همه‌جانبهٔ امام حسین (ع) بر دشمن و درس آن برای ملت‌ها

پس آن مبارز و مجاهد فی‌سبیل‌الله که آن‌طور مظلومانه درمقابل دنیا ایستاد و خونش ریخته شد و خاندانش به اسارت رفتند، از همه جهت بر دشمن خود پیروز شد. این برای ملت‌ها یک درس است. انقلاب خود ما هم یکی از همین مثال‌هاست. مردم ما هم از حسین‌بن‌علی یاد گرفتند. فهمیدند که کشته‌شدن، دلیل مغلوب‌شدن نیست. فهمیدند که درمقابل دشمن علی‌الظاهر مسلط، عقب‌نشینی‌کردن، موجب بدبختی و روسیاهی است. و دشمن هرچه باعظمت باشد، اگر جناح مؤمن و فئۀ[6] مؤمنه، …

انتخاب دقیق زمان قیام بر مرز مرگ و حیات اسلام

… برچیده می‌شد. (72/3/26) فداکاری حسین‌بن‌علی در عاشورا و در حادثۀ کربلا، یکی از فداکاری‌های بزرگ در راه دین بود، و با خصوصیاتی که داشت، بالاترین نوع فداکاری و دشوارترین نوع فداکاری. انتخاب زمان، که کِی فداکاری خواهیم کرد؟ و کجا؟ کدام صحنه؟ این خیلی مهم است. حسین‌بن‌علی علیه‌السلام زمان را طوری دقیق انتخاب کرد که درست بر روی مرز مرگ و حیات اسلام حرکت کرد. این‌سوی مرز مرگ اسلام بود، و آن‌سو حیات اسلام. و حسین با حرکت خودش موجب شد که اسلام زنده بماند و برای اینکه اسلام زنده بماند، از تمام امکاناتی که یک انسان برای فداکاری دارد، استفاده کند؛ از تمام امکانات؛ برای فداشدن و این فداکاری را در حد اعلا بزرگ‌کردن.

ایستادگی در برابر حرکت حاکمیت برای نابودی کامل اسلام

آن روز اگر امام حسین علیه‌السلام درمقابل یزید قیام نمی‌کرد، دیگر مسئله این نبود که اسلام ناقص خواهد شد یا دچار انحرافی خواهد شد، بلکه مسئله این بود که دیگر از اسلام هیچ اثری باقی نمی‌ماند. و امام حسین درمقابل این حرکتی که ازطرف دستگاه حاکمیت، آن روز برای نابودکردن اسلام شروع شده بود، ایستاد؛ به‌عنوان متولّیِ این چیزی که داشت قربانی می‌شد. ایستاد و نگذاشت. و خود را سپر بلای اسلام قرار داد و چون وضعیت فداکاری، فوق‌العاده بزرگ و ازلحاظ مصیبت بی‌نظیر بود، بازتابی که در ذهنیت آن روز و فردای تاریخ آن روز ایجاد کرد، اسلام را نگه داشت. حقیقتاً این معنا درست است. این حدیث «حُسَیْنٌ مِنّی وَ اَنَا مِن حُسَینٍ»[8] از قول …

درس قیام به همهٔ آزادگان: دفاع از دین در سخت‌ترین شرایط فریضهٔ اسلامی و انسانی

… رساند، و فهمید که تنها مانده، راه را رها نکرد. آن‌وقتی‌که همۀ یارانش در صحرای کربلا به شهادت رسیدند و او و جمعی از زنان و کودکان تنها ماندند، دفاع و مجاهدت را رها نکرد. تا لحظۀ آخر اگر امام حسین تسلیم می‌شد، یزیدی‌ها حاضر بودند با او بسازند؛ اما تسلیم نشد. (67/5/28) حسین‌بن‌علی علیه‌السلام به همۀ مسلمانان، بلکه به همۀ آزادگان عالم، ولو غیر مسلمان، این درس را داد که اگر شرف انسان، آزادگی انسان، و آرمان‌های انسان، و دین مسلمانان در معرض خطر قرار گرفت، دفاع از دین در سخت‌ترین شرایط و با سخت‌ترین مقدمات، یک فریضۀ اسلامی و یک فریضۀ انسانی است. (67/5/28)

درس دفاع از آرمان‌ها و لزوم فداکاری

فداکاری، تاج کرامتی بر سر این بزرگ‌مرد و یارانش شد و آن مجموعه، درّةالتّاجی[14] برای مجموعۀ افتخارات اسلام، از صدر تا ذیل شدند. هیچ‌کس را نمی‌شود با آنها مقایسه کرد. این درس حسین‌بن‌علی است؛ درس دفاع‌کردن از آرمان‌ها و لزوم فداکاری. (67/6/2)

حفظ اسلام در طول تاریخ با شهادت امام حسین (ع) و نابودی آن در غیر این صورت

این است حادثۀ حسین‌بن‌علی، عزیزان من! این پایۀ استوار و محکم است که هزاروسیصد و اَندی است با آن‌همه دشمنی در دنیا، اسلام را نگه داشته. خیال می‌کنید اگر آن شهادت، آن خون رنگین، آن حادثۀ به آن بزرگی نبود، اسلام باقی می‌ماند؟ قطعاً بدانید اسلام باقی نمی‌ماند. قطعاً بدانید در توفان حوادث نابود می‌شد. ممکن بود به‌عنوان یک دین تاریخی، با یک عده طرف‌داران کم‌مایۀ رقیقی، یک گوشه‌ای از دنیا یا گوشه‌هایی از دنیا باشد، اما اسلام زنده نمی‌ماند. نام اسلام، یاد اسلام، چرا، ممکن بود بماند. امروز شما می‌بینید؛ اسلام در دنیا زنده است. اسلام سازنده است. امروز اسلام در …

نجات بندگان خدا از جهالت و سرگردانی گمراهی به‌عنوان هدف قیام

در زیارتی از زیارت‌های امام حسین علیه‌السلام که در روز اربعین خوانده می‌شود، جمله‌ای بسیار پُرمعنا وجود دارد و آن، این است: (69/6/21) «وَ بَذَلَ مُهجَتَهُ فیکَ»؛ این زیارت اربعین است، منتها فِقره‌های اول آن، دعاست. گویندۀ این جملات خطاب به خداوند متعال عرض می‌کند: «وَ بَذَلَ مُهجَتَهُ فیکَ» یعنی حسین‌بن‌علی، جان خود و خون خود را در راه تو داد، «لِیَستَنقِذَ عِبادَکَ مِنَ الجَهالَةِ» تا بندگانِ تو را از جهل نجات بدهد، «وَ حَیرَةِ الضَّلالَةِ» از سرگردانی ناشی از ضلالت و گمراهی، آنها را برهاند. این یک طرف قضیه است، که طرفِ قیام‌کننده است که حسین‌بن‌علی علیه‌السلام است. طرف دیگر قضیه، در این فِقرۀ بعدی معرفی می‌شود، «وَ قَد تَوازَرَ عَلَیهِ مَن غَرَّتهُ الدُّنیا وَ باعَ حَظَّهُ بِالاَرذَلِ الاَدنَی» نقطۀ مقابل، آن کسانی بودند که فریب زندگی، آنها را …