رفتن به محتوای اصلی

قیامت

نام‌های دیگر: روز قیامت، رستاخیز

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

روز برانگیخته شدن انسان‌ها و حساب‌رسی و جزای اعمال.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم اعطاى نشان به فرماندهان عملیّات بیت‌المقدّس— ۱۳۶۸/۰۷/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

خب، پس «مٰلِکِ یَومِ الدّین»، یعنى صاحب‌اختیار و دارنده‌ى روز جزا. روز جزا مراد روز قیامت است؛ بدیهى است که روز در اینجا به معناى فاصله‌ى بین طلوع و غروب نیست که در دنیا و در منظومه‌ى شمسى معناى روز این است. وقتى در دنیا ما بگوییم یک روز، یعنى مابین طلوع خورشید و غروب خورشید. مسئله‌ی روز قیامت این نیست که یک فاصله‌ى بین طلوع و غروب خورشید است. آنجا «یَومَ تُبَدَّلُ الاَرضُ غَیرَ الاَرض»؛[3] زمین وضع دیگرى پیدا میکند، آسمان وضع دیگرى پیدا میکند، مقرّرات حاکم بر آفرینش شکل دیگرى پیدا خواهد کرد، اوضاع‌، اوضاع مأنوس کنونى ما در دنیا نیست. بنابراین روز به این معنا نیست. روز یعنى دوران، دوره، که ما درباره‌ى دنیا هم میگوییم روز؛ که «اَلیَومَ عَمَلٌ وَ لا حِساب وَ غَدًا حِسابٌ وَ لا عَمَل»؛[4] یعنى امروز کار هست و حساب ‌و کتاب نیست، فردا حساب ‌و کتاب هست و کار نیست. یعنى آنچه امروز شما در دنیا انجام میدهید، کار شما است، هیچ حساب‌ و کتابى بر روى کار شما در معیار و با حدود و ثغور دیدگاه الهى نیست. حساب‌‌وکتاب‌ها محدود است؛ بعضى از کارهاى فردى شما کارهاى درونى شما یعنى خطورات ذهنى‌تان، تفکّراتتان، تصمیم‌هایتان مستوجب ثواب است؛ بعضى از همین تصمیم‌ها، همین فکرها مستوجب عقاب است، بعضى‌اش موجب تکامل شما است. این فکرى که شما میکنید، حتّى فکر شما موجب این میشود که شما تکامل پیدا کنید، روحتان تعالى پیدا کند. گاهى موجب تنزّل و انحطاط است؛ نفْس فکر موجب انحطاط انسان است. بزرگانى را ما شنیده‌ایم و دانسته‌ایم که اینها از واردات ذهنى نابجا در ذهن خودشان جلوگیرى میکردند. خیلى چیزها را نمیگذاشتند چشمهایشان ببیند یا گوشهایشان بشنود، براى خاطر اینکه از واردات ناباب بر لوح ذهن و صفحه‌ى خاطر جلوگیرى کنند. پس اندیشه‌هاى انسانى حتّى میتوانند براى انسان کمال‌بخش باشند و میتوانند انحطاط‌آفرین باشند. خب، اینها همه حساب ‌و کتاب دارد. حساب‌ و کتاب دنیا یعنى همین، حساب‌ و کتاب عقبا و آخرت یعنى همین؛ یعنى همین‌ که آنچه شما اینجا انجام دادید که سازنده‌ى شخصیّت شما است، آنجا محصولش را خواهید دید. هیچ ‌کدام از این کارها در دنیا حساب ‌و کتابى رویش نیست؛ حتّى کارهاى اجتماعى ما. خیلى از کارها را میکنیم، کسى نمیفهمد؛ دیدها و چشمهاى دقیق حسابگران، حتّى آنها را درک نمیکند. تنها کسى که آن را احصاء میکند، قدرت الهى و بصیرت الهى است که «یَعلَمُ خآئِنَةَ الاَعیُنِ وَ ما تُخفِى الصُّدور».[5] تمام نگاه‌ها و چشمهاى خیانتگر از دید پروردگار روشن است؛ تمام آن چیزهایى که در دلها و جانها پنهان میشود، از دید خداى متعال آشکار است. روى تمام این کارهایى که در دنیا حساب نیست، در آخرت حساب هست. حتّى حسابهایى هم در دنیا هست، غلط، ناقص، نارسا؛ کارهایى که قدرتمندها میکنند. در هر محدوده‌اى آدم قدرت دارد؛ حتّى در یک خانه، چهاردیوارى یک خانه، یک نفر قدرت بیشترى دارد، گاهى کار خلافى میکند. در یک کلاس، در یک مجموعه، در مدرسه، در یک اداره، در دکّان، در یک مجتمع کسبى تا یک محدوده‌ى یک کشور یا دنیا ــ که امروز مى‌بینید دنیا یکى شده و در محدوده‌ى دنیا قدرتمندها خیلى کارها میکنند، کسى حساب‌کتابى هم از آنها نمیکشد ــ حساب ‌و کتاب تمام اینها در روز قیامت است و در روز قیامت عمل نیست و حساب هست. آنجا دیگر انسان قادر به سنگین کردن کفّه‌ى اعمال خودش حتّى ذرّةُ مثقالى نیست. خب، این معناى این روایت است. شما ببینید در این روایت دنیا و آخرت هر کدام به یک روز تشبیه شده‌اند. اَلیَومَ عَمَلٌ وَ لا حِساب؛ امروز عمل هست، حساب نیست، وَ غَدًا؛ فردا ـ یعنى قیامت ـ حساب هست و عمل نیست. پس [تعبیر] روز قیامت مثل [تعبیر] روز دنیا است. روز دنیاى شما چند سال طول کشیده؟ شصت سال، هفتاد سال، هشتاد سال؛ هر چه عمر کردید، روز دنیاى شما است؛ پس یک روز شد هفتاد سال، هشتاد سال. روز قیامت هم یعنى همین؛ یک برهه‌اى، یک قطعه‌اى از زندگى بشر ــ حتّى شاید تعبیر زمان هم خیلى دقیق نباشد ــ قطعه‌اى از زندگى انسان عبارت است از «یَومِ الدّین»؛ روز جزا ــ معناى لغوى «دین» یعنى جزا ــ قطعه‌اى از زندگى شما عبارت است از «یَومِ الدّین»؛ روز جزا. شاید بشود گفت که این روز جزا مخصوص قیامت هم نیست؛ چون در روز جزا فصل قیامت هست، آنجایى که حساب‌کتاب‌ها رسیدگى میشود. ممکن است آن بخشى و قطعه‌اى که نتیجه‌ى آن حساب‌‌وکتاب‌ها در آنجا معلوم میشود یعنى قطعه‌ى بهشت و قطعه‌ى دوزخ هم، روز جزا به حساب بیایند؛ آنجا هم مالک، خدا است.
اگر ان‌شاءاللَّه بتوانیم کاری کنیم که پیش خدای متعال روسفید باشیم، آن وقت همین آیاتی که این قاری محترم با صدای خوش تلاوت کردند - «لایحزنهم الفزع الاکبر و تتلقّیهم الملائکه»[1] - شامل حال ما خواهد شد. فزع اکبر؛ خدای باعظمت، یک چیزی را کبیر، بلکه اکبر بداند؛ خیلی خیلی چهره‌ی مهیبی در مقابل اوست. اما خوب، کسانی که کار میکنند، تلاش میکنند، به وظائف عمل میکنند، آنجا دیگر خیالشان راحت است. اینها را باید باور کنیم.

شاهدها (۹۷ پاراگراف)

وجود پرچم‌هایی که هر گروه زیر یکی گرد می‌آیند

از این قسمتِ کلام نبوی معلوم میشود که در قیامت عَلَمهایی است و هر گروه از خلایق، زیر یکی از این عَلَمها جمع میشوند. «وامّا الرّابعة فسألت ربّی ان تسقی امّتی من حوضی.» از خدا خواستم که ساقی حوض کوثر تو باشی و خدا این را هم قبول کرد. «و امّا الخامسة فسألت ربّی ان یجعلک قائد امّتی الی الجنّة.» از خدا خواستم که در قیامت، پیشرو امّت من به بهشت، تو باشی؛ یعنی تو جلو باشی و امّت …

نیاز هر انسان به حسنه و صدقه‌ای که از پیش فرستاده است

… - که ارتباطات میان کارها و بازده‌ی آنها، بسی پیچیده و مبسوط و مشروح است و عقل قاصر ما قادر نیست که این روابط کار و بازده را بفهمد و تحلیل بکند - این کارهای شما خواهد ماند و آثار نیک خود را خواهد بخشید و ثمرات آن را خواهید دید؛ هم در دنیا و هم در عالم آخرت؛ همان روزی که هر انسانی محتاج حسنه و صدقه‌یی است که از پیش فرستاده باشد.

تجسم عمل نیک به شکلی دلنشین و نجات‌بخش در روز قیامت

… میزان الهى و علم الهى و دفتر محاسبه‌ی الهى که «لا یُغـادِرُ صَغیرَةً وَلا کَب‌ـیرَةً اِلّاِّ اَحصىّْها وَ وَجَدوا ما عَمِلوا حاضِرًا»؛[4] هیچ کار کوچک و بزرگى از شما سر نزده مگر اینکه در آن صحیفه و در آن لیست الهى نوشته شده است، موجود است و تمام نخواهد شد؛ و در روز قیامت آن عمل شما به شکل چیز شیرین و مطلوب و دلنشین و آرام‌بخش و نجات‌بخشى مجسّم خواهد شد. این یک جا که آن کارى که شما در ساعتى، در لحظه‌اى، در زمانى انجام دادید، در آنجا باقى است.

وجود پرچم‌هایی در قیامت که خلایق زیر آن گرد می‌آیند

… کرد این خواسته را. «وَ اَمَّا الثّالِثَةُ فَسَاَلتُ رَبّی اَن یَجعَلَکَ حامِلَ لِوائی وَ هُوَ لِواءُ اللهِ الاَکبَرُ تَحتَهُ المُفلِحونَ الفائِزونَ فِی الجَنَّةِ فَاَعطانی» از خدا خواستم که آن لوایی را که بزرگ‌ترین لوای الهی است در قیامت، بسپارد به دست تو. معلوم می‌شود در قیامت عَلَم‌هایی هست، زیر هر عَلمی عده‌ای از خلایق جمع شده‌اند، این عَلم، عَلمِ «اَلمُفْلِحونَ الفائِزونَ فِی الجَنَّةِ» است، کسانی که به بهشت سرافراز و کامیاب شدند و خلایق زیر این عَلَم جمعند. پیغمبر طبق این روایت به امیرالمؤمنین می‌فرماید که از خدا خواستم که این پرچم را در قیامت خدا بسپارد به دست تو، «فَاَعطانی» این را هم خدا قبول فرمود. «وَ اَمَّا الرّابِعَةُ فَسَاَلتُ رَبّی اَن تَسقِیَ اُمَّتی مِن حَوضی فَاَعطانی» از خدا خواستم که ساقی حوض کوثر …

ورود باشکوه حضرت زهرا (س) به محشر

و اما در روز قیامت، وجود مقدس زهرا در محشر، یک خانمیِ به‌تمام‌معنا دارد؛ یعنی وقتی‌که وارد محشر می‌شود ـ زیاد شنیدید ـ منادی پروردگار ندا می‌کند: «غُضّوا اَبصارَکُم»[7] چشم‌ها را ببندید، خلیفۀ خدا می‌آید، مادر حسن و حسین می‌آید، آن زن مجاهد و فداکار دارد می‌آید، آن گل سرسبد عالم آفرینش می‌آید، چشم‌ها را ببندید، مؤدب باشید، زهرا آمد. این‌هم عظمت و جلال زهراست در روز قیامت. 1353/1

یادآوری سختی آتش قیامت هنگام آتش کردن تنور

… بازی می‌کرد که بچه‌ها که از گرسنگی اشک در چشمشان بود، به خنده افتادند و لبخند می‌زدند، دل‌خوش شده بودند. وقتی‌که خمیر حاضر شد امیرالمؤمنین به زن گفت حالا بگذار من تنور را برای تو آتش کنم. رفت کنار تنور، تنور را آتش کرد و هیزم‌ها را داخل تنور می‌گذاشت. آتش تنور که زبانه می‌کشید، خود را در معرض این آتش قرار می‌داد، می‌گفت: «ذُق یا عَلُیِّ»[10] بِچش ای علی! این آتش را که از آتش قیامت به‌مراتب سهل‌تر است! زن همسایه از یک جایی نگاه کرد، دید این منظره را. یا از بالای پشت‌بام یا وارد منزل شده بود، دید. او امیرالمؤمنین را می‌شناخته است. به زن گفت ای زن! این چه کسی است اینجا؟ می‌شناسی این مرد را؟ گفت نه، این مرد جوانمردی است که به من کمک کرد، حالا هم دارد تنورم را …

حسرت گمراهان بر نداشتن شفیع و آرزوی بازگشت به دنیا

… تلاش می‌کردیم، برای تقرب به شما تلاش کردیم؛ باید روزی را از خدا می‌خواستیم، از شما خواستیم؛ ﴿اِذ نُسَوّيكُم بِرَبِّ العالَميَ﴾ که شما را برابر قرار دادیم و مساوی با پروردگار جهانیان. ﴿وَ ما اَضَلَّنا اِلَّا المُجرِمونَ﴾ گمراهمان نکرد مگر مجرمان و گنه‌کاران. ﴿فَما لَنا مِن شافِعيَ﴾ دیگر امروز شفیعی نداریم، ﴿وَ لا صَديقٍ حَميمٍ﴾ و دوست دلسوزی نداریم. ﴿فَلَو اَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَكونَ مِنَ المُؤمِنينَ﴾ کاش برگشتی بود ما را به دنیا تا مؤمن می‌شدیم. ﴿اِنَّ في ذلِكَ لَآيَةٌ﴾ در این ماجرا و صحنه، نشانه‌ای است، پند بگیرید، ﴿اِنَّ في ذلِكَ لَآيَةٌ﴾ در این سخن نشانه و آیتی است، ﴿وَ ما كانَ اَكثَرُهُم مُؤمِنيَ﴾ بیشترینشان مؤمن و دارای ایمان نیستند.