رفتن به محتوای اصلی

قوهٔ قضاییهگروه و سازمان

نام‌های دیگر: دستگاه قضایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دستگاه قضایی کشور، وظایف، ساختار و عملکرد آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس شوراى اسلامى— ۱۳۶۸/۰۳/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

قوه‌ی قضائیه یعنی آن دستگاهی که بخش عظیمی از مقاصد نظام جمهوری اسلامی بستگی به کارآئی آن قوه و کارکرد آن دارد. مسئله‌ی عدالت، مسئله‌ی احقاق حق، مسئله‌ی قانونگرائی، ایستادگی در مقابل زورگو، متجاوز، سوءاستفاده‌چی، دادن احساس امنیت و آرامش و طمأنینه به مردم در زندگی، چیزهایی نیست که در نظام جمهوری اسلامی به چشمِ کم‌اهمیت بشود به آنها نگاه کرد. این وظائفی است که متوجه به قوه‌ی قضائیه است؛ قوه‌ی قضائیه متکفل و متعهدِ این کارهاست.
در مورد قوه‌ی قضائیه: قوه‌ی قضائیه به دو عامل نیاز دارد تا بتواند موفق باشد. در هر نظامی، در هر اجتماعی، قوه‌ی قضائیه حل و فصل کننده‌ی اختلافات و حاکم کننده‌ی عدل در مقابل ظلم و تجاوز و فساد و اینهاست. برای اینکه قوه‌ی قضائیه در این هدف والا موفق بشود، به دو چیز احتیاج دارد: یکی قدرت و اقتدار - که باید قوی باشد - دوم، اعتماد؛ یعنی مردم باید به او اعتماد داشته باشند. قوه‌ی قضائیه این دو چیز را نیاز دارد. اقتدار قوه‌ی قضائیه را میتوان با همین زیرساختهای انسانی و فنی - که در این زمینه، شرحی از پیشرفتها را رئیس محترم قوه دادند؛ بنده هم تا حدود زیادی در جریان کارهائی که انجام گرفته است، هستم - تأمین کرد. قوه‌ی قضائیه با استحکام درونی، با تربیت و به کار گرفتن انسانهای شایسته، فاضل، امین و درستکار، قوّت و اقتدار پیدا میکند. با وضع قوانین درست، با نظارتهای متناسب، با بهره‌گیری از پیشرفتهای گوناگون فنی و سازمانی و استفاده‌ی از همه‌ی دنیا، این اقتدار به وجود می‌آید. ما از این که از دیگران یاد بگیریم - مکرر عرض کرده‌ایم - خجالت نمیکشیم. ما از هر ملتی، از هر کشوری، از هر نظام قضائیای در دنیا که یک نکته‌ی خوب و روشن در کار خود داشته باشد، استفاده خواهیم کرد، از او یاد میگیریم. البته چشم‌بسته به روشها و حرفهای این و آن نمیگرویم؛ این غلط است. چون در دنیا اینجور رفتار میکنند، پس ما هم باید اینجور رفتار کنیم؛ نه، این غلط است. «و ان تطع اکثر من فی الارض یضلّوک عن سبیل الله ان یتّبعون الّا الظّنّ و ان هم الّا یخرصون».[1] از روش این و آن اطاعت و تبعیت نمیکنیم. غربیها اینجوری عمل میکنند، شرقیها اینجوری عمل میکنند، فلان کشور اینجوری عمل میکند، پس ما هم بکنیم؛ نه، این غلط است. ما از تشخیص خودمان تبعیت میکنیم. یعنی وقتی دیدیم در نظام قضائىِ فلان کشور دورافتاده - بزرگ یا کوچک - این نکته وجود دارد که کار آنها را در امر قضا سهل کرده است و این فوائد را داشته است، عقل ما وقتی این را تشخیص داد، آن وقت این را عمل میکنیم. این تبعیت از او نیست، این تبعیت از عقل است؛ این خوب است. اینها برای قوه‌ی قضائیه اقتدار میآورد. تلاش زیاد، ابتکارِ روزبه‌روز و نوآوری اقتدار میآورد. نمیتوان همین طور نشست تا امور در جریان عادی خودش پیش برود؛ مسئولین قوه باید نگاه کنند، ضعفها را پیدا کنند، مشکلات را پیدا کنند، گره‌های کور را پیدا کنند، اینها را با ابتکار برطرف کنند؛ ذهنهای برتر و ذهنهای ممتاز میتوانند کمک کنند؛ بحمدالله در درون قوه هم هستند، از بیرون قوه هم استفاده بشود. زیرساختهای فنی تأمین بشود، زیرساختهای انسانی تأمین بشود؛ این میشود اقتدار قوه‌ی قضائیه؛ یک قوه‌ی قوی و مقتدر که توانائی حرکت به سمت اهداف خودش را دارد. این رکن اول.
اگر ما بخواهیم همه‌ی آرزوهای خودمان را در مورد مسئله‌ی قضاء در کشور، در یک جمله خلاصه کنیم، این کلمه‌ی «ارتقاء قوه‌ی قضائیه» محصول این خلاصه‌گیری است. ما باید قوه‌ی قضائیه را به طور دائم ارتقاء ببخشیم. همه‌ی این گزارشهای خرسند کننده‌ای که چه امروز شنیدیم و چه آنچه که در گزارشهای مکتوب و شفاهی به ما میرسد، به جای خود در خور تقدیر و سپاس است؛ لیکن آنچه که متوقع است، ارتقاء قوه‌ی قضائیه است به معنای کفایت عدل قضائی در کشور؛ این هم ممکن نخواهد شد، حاصل نخواهد شد، مگر آن وقتی که انسان خروجیهای آن را مشاهده کند. همه‌ی این مقدمات برای این است که در جامعه‌ی ما عدالت قضائی تحقق پیدا کند. اگر عدالتِ قضائی شد، مفاسد برچیده خواهد شد، افراد ناصالح از دست‌اندازی به مراکز حیاتی جامعه دستشان کوتاه خواهد شد؛ صلحاء در مراکزی که شایسته‌ی آن هستند، قرار خواهند گرفت. همه‌ی اینها بسته به تمامیت و کمال قوه‌ی قضائیه است. واقعا اگر نظام اسلامی بتواند قوه‌ی قضائیه را آنچنانی که نظر اسلام است، آنچنانی که در منابع دینی و فقهی ما مطرح شده است، بسازد و سامان بدهد، اکثر مشکلات جامعه‌ی ما ـ و هر جامعه‌ای ـ برطرف خواهد شد؛ مشکلاتی که ناشی از طغیانهاست، ناشی از خودخواهیهاست، ناشی از تعدیها و تعرضهاست، برطرف خواهد شد. بنابراین هدف باید ارتقاء قوه‌ی قضائیه باشد. به هیچ حدی نباید قانع شد، تا آن وقتی که برسیم به سقف مطلوب. باید به سقف مطلوب برسیم. و به نظر من اگرچه این راهی طولانی است، اما قابل وصول است. اینجور نیست که ما بگوئیم خودمان را و دیگران را داریم به یک آرزوی دست‌نیافتنی دعوت میکنیم؛ نه، قابل وصول است. شما میتوانید. در کشور، ظرفیت و استعداد یک چنین چیزی وجود دارد. باید با تلاش، با ابتکار، با خسته نشدن، با به‌کارگیری امکانات و اشخاص و شخصیتهای دارای ظرفیت، این راه را پیمود و پیش رفت.

شاهدها (۳۲۱ پاراگراف)

نقش بی‌بدیل در ضمانت اجرای اهداف اسلامی و حقوق مردم

قوّه قضاییّه در پیشرفت کشور به سمت هدفهای اسلامی، نقش تعیین کننده دارد. بارها تکرار شده است که اگر بخواهیم حرکتی که به سمت اهداف الهی و اسلامی و رعایت حقوق مردم ترسیم شده است، تعقیب شود، بدون ضمانت اجرا ممکن نیست و این ضمانت اجرا عمدتاً در دست قوّه قضاییّه است. این، قوّه قضاییّه است که با تخلّف و کجروی و انحراف - عمدیاش را به یک نحو، خطئیاش را به نحو دیگر - برخورد و از تکرار آن جلوگیری میکند. در واقع قوّه قضاییّه ضامن صحّت عمل مسؤولان نظام و آحاد مردم و تأمین حقوق آنها در نظام اسلامی است. اگر ما تشنه عدالتیم، تضمین تحقّق عدالت، با سلامت و کارآمدی قوّه قضاییّه میسّر است. اگر ما برای مردم و حقوق آنها ارزش درجه یک قائلیم، تأمین این حقوق، در گرو این است که قوّه قضاییّه بتواند کار خود را با قوّت، شجاعت و بصیرت انجام دهد. نقش قوّه قضاییّه، این چنین …

زیان تضعیف دستگاه قضایی برای همه و سود دشمنان نظام از آن

… دستگاه قضایی را تضعیف کنیم و مورد انتقادهای نابجا و ناوارد قرار دهیم. عرض کردیم: انتقاد یعنی سره و ناسره و قوّت و ضعف را در کنار هم دیدن. معنای انتقاد این نیست که انسان نقاط قوّت را نبیند و نقاط ضعف را هم حتّی گاهی با انگیزه‌های گوناگون ملاحظه کند. غرض؛ نباید قوّه قضاییّه را تضعیف کرد؛ این به ضرر همه است. هیچ کس از تضعیف قوّه قضاییّه در کشور سود نمی‌برد. بله؛ دشمنان نظام سود میبرند؛ آنهایی که میخواهند هیچ کارِ نظام سامان پیدا نکند و نظام اسلامی به صورت مطلوب شکل نگیرد. بنابراین عرض ما به منتقدانِ از قوّه قضاییّه این است که در این زمینه با انصاف، هوشمندی، بدون انگیزه‌های سیاسی و بدون غرض‌ورزی عمل شود. در غیر این صورت لطمه آن به همه وارد …

تضعیف قوه از درون با رفتار و گفتار کارکنان آن

عرض ما به قوّه قضاییّه این است که اگر ما میگوییم قوّه قضاییّه تضعیف نشود، این تضعیف همیشه از بیرون قوّه نیست؛ گاهی تضعیف از درون قوّه است. کسی که داخل قوّه قضاییّه است، مسؤولیتی دارد. اگر با روش و رفتار و گفتار خود کاری کند که قوّه قضاییّه تضعیف شود، این هم یکی از انواع تضعیف است. قوّه قضاییّه با مسؤولیت عظیمی که دارد، در همه سطوح - از بالا تا پایین - خیلی باید با دقّت و مراقبت حرکت کند. چیزی که اسلام میخواهد این است که قاضی، باتقوا و عالم و اهل اجتهاد باشد. البته این‌جا اجتهاد، یک اجتهاد مصطلح فقهی است که حدّی از تخصّص علمی و فقهی را …

لزوم پرهیز شدید از نفوذ پول و ثروتمندان در دستگاه قضا

یک نکته بسیار مهمّ دیگر این است که از نفوذ پول و پولدار در داخل قوّه قضاییّه باید به‌شدّت برحذر باشید و پرهیز کنید. یکی از خطرات بسیار بزرگ این است. در دنیا ثابت شده است که زورِ پول از خیلی چیزهای دیگر بیشتر است. امروز خیلی از هدفهای صهیونیستی در دنیا با قدرت پول اعمال میشود. یکی از بزرگترین خطرات حکومتهایی که معتقد به مبنایی هستند، این است که صاحبان پول بتوانند در ارکان …

تعقیب قاطع قانون‌شکنان بدون تجاوز از حدود قانونی

نمایندگان‌ محترم‌ مجلس‌ موظف‌ به‌ نظارت‌ و تذکر و انتقادند و در اجرای‌ این‌ وظیفه‌ کسی‌ حق‌ تعرض‌ به‌ آنان‌ را ندارد. البته‌ آنان‌ حق‌ ندارند از مرزهای‌ قانونی‌ تجاوز کنند. قوه‌ی‌ قضاییه‌ نیز موظف‌ به‌ تعقیب‌ قانون‌شکنان‌ است‌ و باید با متخلفین‌ قاطعانه‌ رفتار کند. آن‌ قوه‌ نیز حق‌ ندارد از حدود قانونی‌ خود در قضاء و مقدمات‌ آن‌ تجاوز کند. مجلس‌ باید حرمت‌ قوه‌ی‌ قضاییه‌ را حفظ کند و قوه‌ی‌ قضاییه‌ نیز باید حرمت‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ را نگاه‌ دارد برای‌ همه‌ی‌ این‌ وظایف‌، قانون‌، موجود و گویا است‌ و اگر ابهامی‌ وجود داشته‌ باشد مرجع‌ رفع‌ ابهام‌ را هم‌ قانون‌ معین‌ کرده‌ است‌.

سختی کار و عظمت مسئولیت قوهٔ قضاییه

این اتّفاق پُرمعنایی است که هفته قوّه قضاییّه، هفته شهادت است و نام قوّه قضاییّه با نام یک شهید بزرگ و فراموش نشدنی گره خورده است. سختی کار قوّه قضاییّه و عظمتِ مسؤولیتی را که این قوّه بر دوش گرفته است، از این‌جا میشود حدس زد. اگر کسی قضایای کشور ما را از آغاز دنبال کرده باشد، این را میفهمد که یکی از نقاطی که از اوّلِ تشکیل نظام اسلامی، دشمنان اسلام و این نظام را به مخالفت بر میانگیخت، همین مسأله قوّه قضاییّه و قضای اسلامی بود.

دفاع شجاعانه و قدرتمندانه از عدالت به‌عنوان وظیفهٔ اساسی

… بخش است. وظایفی که برای قوّه قضاییه معیّن شده، نوع تکالیفی که بر دوش این قوّه گذاشته شده، شرایطی که برای مسؤولان گوناگون در این قوّه در قانون اساسی و دیگر قوانین و مبانی اسلامی معیّن شده، تضمین کننده این معناست که دستگاه قضاء بتواند به وظیفه خود عمل کند. وظیفه اساسی دستگاه قضایی چیست؟ عبارت است از دفاع شجاعانه و قدرتمندانه از عدالت. روحِ کار، این است. اجرای قوانین، وظیفه همه است؛ اما تخلّف از قوانین، جرمی است که دستگاه قضاء به آن رسیدگی میکند. مجموعه قوانین در نظام جمهوری اسلامی باید به یک قلّه منتهی شود و آن عبارت است از عدالت؛ «بالعدل قامت السّموات والأرض[1] »؛ عدالت در بنیان عالم و …

زیان‌بار بودن خدشه به حیثیت دستگاه قضایی از درون یا بیرون

… زمین تا آسمان دارد. بعضی جرائم در اوج جنایتند؛ لذا اهمیت اینها بیشتر است. وقتی شما میخواهید با کسی که بیت‌المال و اموال عمومی را با کمال وقاحت و بیرحمی به کیسه مطامع شخصی خود ریخته است، مقابله کنید، این کار شجاعت و اقتدار و حیثیّت قضایی در میان مردم میخواهد. کسانی که با بهانه‌های جزئی، مرتّب دستگاه قضایی را مورد تهاجم قرار میدهند، فکر این‌جاها را میکنند یا نه!؟ خدشه وارد آوردن به حیثیّت دستگاه قضایی، یکی از مضرترینِ ضربه‌ها بر نظام زندگی مردم است و میشود گفت یک جنایت است. فرقی نمیکند؛ گاهی ممکن است خدای نکرده این خدشه از درون قوّه قضاییّه اتفاق بیفتد؛ گاهی هم از بیرون قوّه قضاییّه. پس دفاع از عدالت، چنان مصادیق سنگینی دارد.

تلاش برای اعتلای قوهٔ قضاییه به‌عنوان جهاد فی‌سبیل‌الله

… کشورشان به خدمت گیرد و اینها در جهت خواست دشمن، عملی انجام دهند، این جنایت از آن جنایتِ مالی به مراتب بالاتر است. چه کسی میخواهد در مقابل این بیعدالتی علیه ملت ایران بایستد؟ این کار، شجاعت و اقتدار و انگیزه لازم دارد. عزیزان! کار بزرگی برعهده گرفته‌اید. هر تلاشی در راه اعتلای قوّه قضاییّه، قدمی در راه اعلای کلمه اسلام و یک جهاد فی‌سبیل‌اللَّه است.

وظیفهٔ همهٔ دستگاه‌ها از جمله مجلس و دولت در کمک به آن

البته همه دستگاهها وظیفه دارند به قوّه قضاییّه کمک کنند؛ مجلس و دولت وظیفه دارند کمک کنند. مشکلات مالی و پولی و برنامه‌ای امثال اینها - که جناب آقای هاشمی اشاره فرمودند - مشکلات مهمّی است. یقیناً باید همه دستگاهها کمک کنند؛ بنده هم بلاشک سفارش خواهم کرد.

لزوم اصلاح مداوم تا امید هر ستم‌دیده به گرفتن حق خود

اگر ادّعا کنیم که امروز قوّه قضاییّه ما در حدّ نصاب است، ادّعای درستی نکرده‌ایم. قوّه قضاییّه به طور مداوم باید در خود اصلاحات کند، مشکلات را برطرف کند، راهها را هموار کند، عناصر را توجیه کند و تخلّفات را کم کند. بنده مکرّر در گذشته گفته‌ام، آن روزی میتوان درباره قوّه قضاییّه نفس راحتی کشید که این حالت در جامعه پیش آید که هر کسی در هرجای کشور مورد ستمِ کوچک یا بزرگی - از هر نوع - قرار گرفت، در دل او چراغ امیدی روشن باشد که سراغ قوّه قضاییّه خواهد رفت و تظلّم خواهد کرد و بدون هیچ‌گونه لکنت و درنگ و کندی در کار، حقِ‌ّ خود را خواهد گرفت. باید سعی کنید قوّه قضاییّه به این‌جا برسد. این هم فقط با عمل شما میسّر است؛ به گفتنِ به مردم و وعده دادن و «مردم امیدوار باشید» و امثال اینها درست نمیشود. باید این قدر این تجربه در میان مردم تکرار شود تا همه به این باور برسند. هر وقت به این‌جا رسیدیم، …

زیر سؤال بردن قوهٔ قضاییه به‌عنوان نقطهٔ شروع فساد در کشور

من به طور کلّی نه تنها نسبت به این قضیه‌ی بخصوص، بلکه نسبت به همه‌ی قضایا، معتقدم زیر سؤال بردن قوّه‌ی قضاییه در یک کشور، نقطه‌ی شروع فساد در آن کشور است. بنابراین نباید قوّه‌ی قضایّیه را زیر سؤال برد. نه این‌که قوّه‌ی قضاییّه همیشه درست عمل میکند، یا همه‌ی آدمهایش درستند، یا همه‌ی کارهایش درست است؛ نه. یقیناً در قوّه‌ی قضایّیه تخلّفاتی وجود دارد. اخیراً قوّه‌ی قضایّیه رئیس دادگاهی را به محاکمه کشید و الان هم در زندان است. بنابراین آنها برخورد میکنند. …

جایگاه ممتاز آن و نقش سلامتش در رفع عیوب دستگاه‌ها و جامعه

آنچه امروز برای ما مطرح است، این است که قوّه قضاییّه در کشور ما نقش و جایگاه بی‌نظیر و ممتازی دارد. همان‌طور که جناب آقای هاشمی شاهرودی بیان کردند، قوه قضاییّه رکنی است که با سلامت و استقامت و صلاح آن، تمام عیوب در دستگاههای اجرایی و در بخشهای مختلف مدیریّت و سازماندهی اداره کشور و در سطح جامعه، به مرور از بین خواهد رفت. نقش قوّه قضاییّه در قانون اساسی این‌طور پیش‌بینی شده است.

نظارت، پیشگیری از جرم و تأمین عدالت و امنیت از وظایف آن

نظارت قوه قضاییّه؛ پیشگیری از جرم، تأمین عدالت، تأمین امنیت. اینها قلمهای بسیار درشتی است که در نظام اسلامی جزو سرفصلهای مهم اداره مطلوب کشور به حساب می‌آید. قوّه قضاییّه می‌تواند مظهر عدالت در نظام اسلامی باشد. قوّه قضاییّه، با صلابت، با اقتدار و با تصمیم‌گیری درست و بهنگام می‌تواند جلوِ پیدایش و رشد جرایم و توسعه خلاف در دستگاههای مختلف را سد کند؛ از ظلم به مظلومان و مستضعفان جلوگیری کند؛ از قدرت نمایی کسانی‌که به زر و زور مسلّحند، جلوگیری کند.

امید هر مظلوم در هر گوشهٔ کشور به احقاق حق در دستگاه قضایی

من یک وقت به برادران عزیز قوّه قضاییّه عرض کردم که شأن قوه قضاییّه این است که در هرگوشه از این کشور اگر به کسی ظلم شد، در دل او نور امیدی باشد که به دستگاه قضایی مراجعه می‌کند و احقاق حق می‌شود. آن روزی که به این نقطه برسیم، روزی است که قضای اسلامی تحقّق پیدا کرده است. همه باید احساس کنند که بدون هیچ ملاحظه‌ای، احقاق حق و ابطال باطل خواهد شد. شرط اوّل هم صلابت، استقلال قوّه قضاییّه، استقلال قاضی، عدم نفوذ جریانات سیاسی و عدم دخالت دستگاههای دیگر در …

برخورداری از عناصر مؤمن و کارآمد و جوان برای ادارهٔ قوه

قوّه قضاییّه برای اداره خود، در درون خود دچار کمبود عناصر صالح نیست. بحمداللَّه در قوّه قضاییّه - بخصوص در این بیست سال اخیر - عناصر مؤمن، سالم، کارآمد، پُرنشاط و جوان هستند؛ به‌قدری که بتوانند این قوّه را به‌خوبی اداره کنند و برای مدیریت قوّه، دستها و بازوها و سرانگشتهای کارآمدی باشند و کارها را سامان ببخشند. باید ان‌شاءاللَّه از عناصر جوان و مؤمن و پُرشور و با نشاط و با ایمان و معتقد به اسلام استفاده شود.

وظیفهٔ شناسایی و تعقیب قانونی عاملان تخلف در صندوق‌های مخدوش

4 ـ دستگاه‌ قضایی‌ و بازرسی‌ موظفند عاملان‌ تخلف‌ در صندوقهای‌ مخدوش‌ را شناسایی‌ و تحت‌ تعقیب‌ قانونی‌ قرار دهند.

سلامت و اقتدار آن مایهٔ سلامت دستگاه‌ها و گسترش عدالت و امنیت

اهمّیّت این مأموریّت حسّاس و خطیر از آن روست که سلامت و استحکام و قدرت و قاطعیّت این دستگاه، موجب سلامت همه‌ی دستگاه‌های قانونگذار و مجری در نظام اسلامی، و مایه‌ی گسترش عدالت و امنیّت در زندگی همه‌ی ملّت میگردد و پیشرفت مادّی و معنوی کشور را ممکن میسازد.

وظیفهٔ گسترش عدل، دفاع از حقوق ملت و مجازات متجاوزان

قوّه‌ی قضائیّه بازوی توانمند نظام اسلامی است که موظّف است عدل و انصاف را گسترش دهد، از حقوق آحاد ملّت بدون هیچ تمایزی دفاع کند، متجاوزان به حقوق مردم را بی هیچ تفاوت و بدون اغماض و مسامحه به مجازات برساند، و دعاوی و اختلافات را حل‌ّوفصل نماید. تحقّق این مأموریّت بزرگ مایه‌ی استقرار امنیّت و طمأنینه و آرامش واقعی و پایدار برای مردم است.

نقش نظارتی، پیشگیری از جرم و جنبهٔ تربیتی بازداشتگاه‌ها

نقش نظارتی قوّه‌ی قضائیّه بر همه‌ی دستگاه‌های کشور، و مأموریّت پیشگیری از وقوع جرم، و نیز جنبه‌ی تربیتی و تهذیبی در بازداشتگاه‌ها، جوانب دیگری هستند که این رکن اساسی نظام اسلامی را در جایگاه والا و مؤثّر خود در اداره‌ی کشور می‌نشانند و کارایی و اقتدار نظام اسلامی را از همه‌سو نشان میدهند.

موفقیت‌های بزرگ دستگاه قضایی با وجود مخالفت‌ها و غرض‌ورزی‌ها

بی‌گمان دستگاه قضائی جمهوری اسلامی از آغاز تاکنون راه دشوار و نارفته‌ای را به همّت شخصیّتها و عناصر دلسوز پیموده و بویژه در سالهای اخیر و با وجود مخالفتها و غرض‌ورزی‌های گاه گسترده و عمیق، موفّقیّتهای بزرگی به دست آورده است. لیکن عروج به جایگاه و منزلت رفیع قضاوت ناب اسلامی مستلزم مجاهدت پیگیر عالمانه و مدبّرانه و صمیمانه‌ای است که قبول مسئولیّت از سوی جنابعالی که فقیهی مسلّط بر موازین اسلامی و علمی و برخوردار از احاطه و هوشمندی میباشید، میتواند نوید آن را بدهد.

اولویت‌ها: کوتاه کردن دادرسی، گسترش محاکم، سلامت دستگاه و آگاهی حقوقی مردم

کوتاه کردن فرایند دادرسی، گسترش کمّی و کیفی محاکم دادگستری، پیاده کردن کامل مقرّرات قضاء اسلامی، تأکید و مبالغه در سلامت همه‌جانبه‌ی قوّه‌ی قضائیّه، آشنا کردن مردم به حقوق و مقرّرات و جرائم و مجازاتهای قضائی، روزآمد کردن پرونده‌های در حال رسیدگی و استفاده از فنّاوری نو برای آن، از جمله اولویّتهای نخستین است.

صلابت و اقتدار، شرط احقاق حق مظلومان و مقابله با متجاوزان

صلابت و اقتدار قوّه‌ی قضائیّه، مهم‌ترین خصوصیّتی است که میتواند این رکن اساسی نظام اسلامی را بر اداء وظیفه‌ی اصلی آن یعنی احقاق و احیای حقّ مظلومان و مقابله با متجاوزان به حقوق افراد و جماعات، قادر سازد.

ناپذیرفتنی بودن تضعیف آن و لزوم حفظ استقلال و دوری از دسته‌بندی‌ها

تضعیف قوّه‌ی قضائیّه از سوی هیچ‌کس پسندیده و پذیرفته نیست و قوّه‌ی قضائیّه تنها با حفظ استقلال و قاطعیّت و اعتمادبه‌نفس و وارد نشدن در دسته‌بندی‌های اجتماعی و برتر از همه، به یاد داشتن مسئولیّت عظیم خود در برابر خداوند علیم و قدیر و حفظ صلاح و سلامت دینی و اخلاقی خود میتواند بدان دست یابد.

اجرای عدالت و قانون مهم‌ترین هدف و لوازم اصلی تحقق آن

برای دستگاه قضائی مهم‌تر از همه‌چیز، اجرای عدالت و قانون است و نظام قضائی اسلام کارآمدترین وسیله‌ی تحقّق این هدف متعالی است. تقویت دانش قضائی و گزینش اشخاص صالح در مجموعه‌های قضائی و اداری، و برنامه‌ریزی دقیق همراه با نظارت مستمر بر اجزای این دستگاه بزرگ، و نیز حفظ عزّت و حرمت قضات، لوازم اصلی برای تحقّق آن مقصود به حساب می‌آیند.

لزوم همکاری و پشتیبانی مادی و معنوی دولت و مجلس از دستگاه قضایی

لازم است دولت و مجلس محترم همکاری و پشتیبانی مادّی و معنوی از دستگاه قضائی را وظیفه‌ی خود بدانند و دستیابی آن را به هدفهایی که در حقیقت متعلّق به همه‌ی نظام اسلامی و مورد اهتمام همه‌ی علاقه‌مندان به کشور و ملّت است، میسّر سازند.

نقاط قوت آن همان مواردی است که دشمن به آن ایراد می‌گیرد

… چند جمله عرض کنم. اوّلاً از همه برادرانی که در این قوّه زحمت کشیدند، تلاش کردند و این کارهای بزرگ را - که اشاره کردند[1] - انجام دادند، حقیقتاً باید تشکّر کرد. کار، خیلی سخت است؛ بخصوص وقتی که نقاط قوّت دستگاه، همان چیزهایی است که دشمن روی آنها جنجال میکند! اگر شما ببینید که در این سالهای اخیر، دشمنان در تبلیغات خود، روی چه چیزهای قوّه قضاییّه تکیه کردند و به چه چیزهایی ایراد گرفتند، ملاحظه خواهید کرد که همان چیزها، درست نقاط قوّت قوّه قضاییّه است. هرجا قوّه قضاییّه قاطعیت به خرج داد، دشمن علیه آن به تبلیغات شدید رادیویی و روزنامه‌ای در اطراف دنیا دست زد. هر جا قوّه قضاییّه در اجرای احکام اسلامی و قوانین پافشاری کرد، دشمن همان جا جنجال خودش را شروع کرد. نقاط قوّت قوّه قضاییّه، همان چیزهایی است که دشمن روی آن تکیه و از آن انتقاد میکند و به آن ایراد میگیرد. بنابراین لازم است حقیقتاً از قضات شجاع و فعّالان قوّه قضاییّه در بخشهای مختلف، تشکّر کنیم.

هدف آن ایجاد احساس آرامش و رسیدگی به تجاوز به حقوق مردم

هدف از وجود قوّه قضاییّه این است که مردم در جامعه احساس آرامش کنند؛ بدانند که اگر کسی به حقوق آنها تجاوز کرد، جایی هست که به آن رسیدگی میکند؛ بدانند که اگر قویترین اشخاص - حتّی دولت - حقّ کسی را ندیده گرفت، یا خدای ناکرده پایمال کرد، یک دستگاه قضایی وجود دارد که شجاعانه و بینظر و بیغرض، میدانداری میکند و حق را به حقدار میرساند. اگر توانستید این احساس را در جامعه ایجاد کنید، شما موفّقید. اگر این حالت اطمینان در جامعه به‌وجود آمد، هیچکدام از این جوسازیها و دشمن‌گفته‌ها هم به جایی نخواهد رسید؛ چون مردم در عمل، حضور و آمادگی قوّه قضاییّه را مشاهده میکنند و رسیدگی و شجاعت و نترسیدن قاضی …

لزوم ابتنا بر شرع و اسلامی‌تر شدن دستگاه قضا

نکته دیگر این است که قوّه قضاییّه ما براساس شرع است. اگر براساس شرع نباشد، غلط است؛ چون نظام، نظام اسلامی است. هر بخشی از این قوّه که شرعی نباشد، موافق با مقرّرات اسلامىِ قضا نباشد، آن بخش نه مایه افتخار است، نه موجب ثواب است و نه کارگشاست. قضای اسلامی است که کارگشاست. قضای اسلامی است که در آن، از همه مفاسد میشود جلوگیری کرد. این مشکل قضای غربی - که غربیها در فیلمهای …

مرجع حل‌وفصل امور قضایی و لزوم مصون ماندن احکام قضایی از خدشه

نمایندگان محترم و دیگر مسؤولان نیز شایسته است در فضای ذهنی جامعه، به التهاب آفرینی که خواسته‌ی دشمنان آنهااست کمک نکنند. به هر حال مرجع حل و فصل این امور قوه‌ی قضاییه است و صلاح کشور و ملت در آن است که احکام قضایی با انگیزه‌های مختلف مورد خدشه قرار نگیرد. توفیق همه‌ی نمایندگان محترم را در کوتاه کردن دست دشمنان اسلام و ایران از خداوند متعال مسألت میکنم.