شما ملاحظه کردید سابق هم در ایران چه جور بود وضع، وضع حکومتها در هر بلادی چه بود. بنده در جوانی، خوب، آن حکومتهای زمان قاجار را دیدم، بعد هم حکومتهای زمان اینها را. یک حکومت در یک بلدی که میآمد، مالک جان و مال مردم کانّه بود و مردم [باید] در مقابل او باید هیچ حرف نزنند. من خودم مشاهده کردم که حکومتی که در، مال ولایت «ثلاث» ها بود، در مرکزش گلپایگان بود و آمده بود خمین. من بچه بودم. یکی از تجار درجه یک خمین را که یک آدم بسیار متدین بود، بسیار آدم خوبی بود؛ حالا چه بهانهای این مرد خبیث پیدا کرد، [نمیدانم] توی اتاقش رفته …
خرید ولایات و ستم بیقید والیان بر مردم برای درآوردن پول
و یک جهت دیگر هم این تحولی است که پیدا شده در همه جا. شما ملاحظه بکنید، شاید بعضی آقایان یادشان باید باشد، همین در زمان قاجار هم که دیگر این آخری با ضعف زندگی میکردند، مع ذلک، حکومتهایشان در هر جا حکم یک سلطان داشت، حکم یک پادشاه داشت، هر کاری میخواست میکرد و بسیاری از جاها را هم اجاره میدادند. این- فرض کنید که- استانداری که میخواست یک جایی برود، آن والی که میخواست برود- فرض کنید- والی خراسان بشود، خراسان تیول او بود و آن وزیر بالا و آن- فرض کنید که- امیر والا، آن یک وجهی میداد خراسان را میخرید. بنا هم بر این بود که تو برو هر کاری میخواهی بکن، ما گوش نمیدهیم به حرف مردم. او میرفت آنجا هر کاری دلش میخواست میکرد، مردم را هر طور میخواست عذاب میداد و البته آن پولی که داده است باید درآورد با اضافاتش، پولها هم در میآمد.
واگذاری ولایتها در برابر رشوه و بیپناهی مردم
… متنفذین، آنها بودند که قبضه میکردند. در زمان رضا شاه که دیگر شاه و هر چه بود اینها بودند؛ مجالی برای مردم اصلش نبود. این در انتخاباتی که حق مردم بود، در سایر امور که دیگر مردم آن قدرها خودشان حق قائل نبودند. با اینکه آن هم حق آنها بود اصلًا دخالت نداشتند. مثلًا یک حکومتی میرفت در یک جایی هر کاری دلش میخواست میکرد، هر فسادی میکرد صدای مردم به جایی نمیرسید و در بعضی از اوقات این طور بود که آن مثلًا صدر اعظمی که آنجا، آن نخستوزیری که آن وقت بود، آن زمان هم خصوصاً زمان قاجار که بیشتر این مسائل بود اصلًا هر جایی را در تیول یک کسی قرار میدادند یک کسی را در خراسان میفرستند، خراسان مال تو، البته او یک چیزی میداد خراسان مال او بود، یعنی معنایش این بود که تو این رشوه را به من بده، خراسان هر کاری میخواهی بکنی، هر چه مردم فریاد کنند کسی نیست که گوش کند به حرفش. و من امروز میبینم که بحمد الله مساله اصلش از آن وضعی که آن وقت داشته است بکلی دگرگون شده است. الآن نخست وزیر و رئیس جمهور و- عرض میکنم که- سایر روسا، سایر وزرا اینها از خود این مردم هستند، این جور نیست که اینها از یک طبقه مثلًا دیگری باشند و طبقات مختلفی …
حکومت فاسد قاجار با قدرت کمتر در برابر روحانیون و ملت
… از بین رفت؛ قدرتش از بین رفت. این سه حال را ما ملاحظه میکنیم؛ و عَرضه میکنیم به اینهایی که حالا هم برای این رژیم یا نظیر آن رژیم اشک میریزند و با اسم «آزادی» و با اسم «دمکراسی» معارضه با اسلام و مسلمین میکنند. ما عَرضه میکنیم این سه قطعه از زمان را. با اینکه قطعه سابقش هم، که در زمان قاجاریه بود و آنها، آن وقت هم مَرضیّ اسلام نبود؛ لکن آن وقت قدرت مسلمین زیادتر بود؛ و حکومتْ آن قدرت و غلبه را بر روحانیین و اسلام نداشت؛ ضعیف بود قدرتش در مقابل روحانیون و در مقابل ملت. با آن زمانی که رضا خان آمد و قدرت به او دادند و قدرت پیدا کرد و سرکوب کرد هم روحانیون و هم سایر ملت را؛ تا وقتی که این آدم رو به ضعف رفت. زمان قدرت این را با قدرت او، تا آن وقتی که این رفت رو به ضعف و رو به شکست. این هم یک قطعهای از زمان. قطعه سومش از بعد از …
نادرستی هر دو سلسلهٔ قاجار و پهلوی
… که قضیه این نبوده است که یک سلطنت اعطایی باشد که قانون اساسی میگوید که اعطا کردند. این سلطنت رضا خان، پدر محمد رضا، این یک سلطنت زوری، قلدری، مجلس سرنیزهای و الزامی [بود] به اینکه شما باید رای بدهید، به اینکه آن دسته[1] بروند و این دسته[2] بیایند؛ نه آن دسته درست بود و نه این دسته درست.