اسلام هدف جنگ و تبدیل سرتاسر جبهه به عبادتگاه همهٔ رزمندگان
این، باطن دوران جنگ ما است. هدف، اسلام بود؛ لذا سرتاسر جبهه عبادتگاه بود. همهجور آدمی هم در این حرفِ کلّیِ «عبادتگاه کردن میدان جنگ» شرکت داشتند. نصفهشب رفته بودیم از منطقه بازدید میکردیم، من دیدم یک افسر ارتشی یا درجهدار ارتش، کنار تانک ایستاده بود و نماز شب میخواند! از نماز شب یک ارتشی مثلاً در کنار گردان تانکش، تا مجلس توسّل پُرروح پُرشور بچّههای سپاه و بسیج در قرارگاههایشان، آنجاهایی که حضور …
ستایش مجموعهٔ کتابهای فرهنگ جبهه بهعنوان کاری ماندگار
این کار[1] آقایان حقّاً و انصافاً از آن کارهاى بسیار بسیار بسیار خوب است. واقعاً عجب کتابى است. این کار آقاى فهیمى ــ همین فرهنگ اصطلاحات ــ واقعاً از آن کارهاى بسیار شیوا است، از آن چیزهاى ماندنىِ خیلى خیلى جالب است؛ یعنى هرچه در باب جبهه نوشته میشود از اینهایى که در همین حوزهى هنرى چاپ میشود، انصافاً بسیار چیزهاى باارزش و خوبى است.
ابتکاری بودن کار و جذابیت کتاب اصطلاحات جبهه
چیزى که در این کار خیلى نظر بنده را جلب کرد، ابتکارى بودن حرکت بود. آن وقتى که آن کتاب اوّل شما درآمد ــ آن اصطلاحات ــ[2] طبعاً به طور عادّى مثل بقیّهى منشوراتى که مىآورند پیش ما، من نشستم خواندم. از بس من را جذب کرد، تا آخر آن را خواندم. بعد دیدم این کافى نیست، بردم خانه، گفتم همه بنشینید این را بخوانید، و در جمع خانواده جاهایى از آن را خود من باز کردم و خواندم. گفتم این اصلاً باید در فضاى خانهها باشد؛ همه باید این را همیشه داشته باشند.
لزوم گردآوری همهٔ روایات جبهه بهعنوان مصالح کار دیگران
… خیلى خوب است امّا حالا اگر چنانچه همینها بیاید در قالب داستانها، شعرها، فیلمها، فیلمنامهها، یک جلوهى جدیدى پیدا میکند و بهتر مورد استفاده قرار میگیرد و این توصیه را باید کرد به همه که از این استفاده [کنند]، لکن اساس کار این است که این روایات جمع بشود. شما باید همهى این روایات را جمع بکنید تا بعد کسانى بیایند از این روایات به عنوان مصالح کار استفاده کنند و چیزهایى بسازند. کار شما ارزش بنیانى و اوّلى دارد.
نگرانی از زوال فرهنگ جنگ و راه رفع آن با تلاش
بله، من هم با شما برادرها در این نگرانى ــ که حالا آقایان گفتند ــ شریکم، که این فرهنگ جنگ و در حقیقت فرهنگ انقلاب، روحیهى انقلاب و آن روحیهاى که در جنگ، میدانى براى رشد و بالندگى پیدا کرده بود، از بین برود؛ این دغدغه در ذهن بنده هم هست. البتّه به خداى متعال باید توکّل کرد و به آینده باید خوشبین بود که من حقیقتاً هستم؛ خیلى افقها را خوب میبینم و روشن میبینم، لکن این دغدغه به هر جهت وجود دارد و راه زایل کردن این دغدغه هم این است که ما تلاش بکنیم، یعنى وقتى به قدر وسعمان تلاش کردیم، دیگر دغدغهاى نخواهیم داشت.
کشف راهی ناشناخته برای معرفی جنگ
چیزى که نظر من را اوّلبار جلب کرد، این است که شما یک راه نشناختهاى را به سوى معرّفى جنگ کشف کردید، و این خیلى مهم است. چون این حادثهى جنگ واقعاً یک حادثهى عجیبى بود. بنده هم که میگویم «عجیب بود»، یقین دارم و میدانم که ابعاد شگفتى این جنگ را بتمامه درک نکردهام؛ مثل اینکه شما یک ساختمان خیلى عظیمى بالاى کوه را مىبینید از فاصلهى خیلى زیادى، میفهمید خیلى باعظمت است، امّا …
تأثیر حضور در جبهه بر پژوهشگران و ارزش ماندگار کار آنان
شاید اغلب شما یا همهی شما جبهه را درک هم کردهاید و در جبهه بودهاید ــ من نمیدانم حالا؛ من که برادرها را یکایک نمىشناسم ــ قاعدتاً تا کسى نباشد، آن شوق و آن معرفت برایش پیدا نمیشود که دنبال این چیزها برود و عمر مصرف کند؛ یقیناً بودن و دیدن و لمس کردن و حس کردن، مؤثّر است. به هر حال این کار شما یک حسنهى باقیه است، یک صدقهى جاریه است؛ و هرچه هم بگذرد، ارزش کار شما بیشتر فهمیده میشود.
اصطلاحات گردآوریشده بهعنوان سند و مادهٔ خام تاریخی
البتّه باید تلاش کنید هرچه ممکن است این نقشها را برجسته کنید. مثلاً فرض بفرمایید این اصطلاحات را شما جمع کردهاید؛ خب این اصطلاحات خیلى ارزش دارد. مجموعهى آن به صورت یک بهاصطلاح مادّهى خام تاریخى، به صورت یک سند تاریخى، الان در اختیار ما است. بر اساس سند تاریخى، کارهاى گزارشىِ فراوانى ممکن است انجام بگیرد. چقدر خوب است که آن کسانى که مثلاً فیلم میسازند، یا قصّه مینویسند، یا شعر میگویند، یا نمایشنامه مینویسند، از این نوشتهها و از این اسناد استفاده کنند؛ یعنى آن وقتى کارایىِ این نوشتهى شما به حدّ …
بهرهگیری از کتابها و زیبایی اصطلاحات و تعبیرات جبهه
… جلد ــ آنچه در ذهنم هست، پنج شش جلدِ آن ظاهراً بیشتر نرسیده؛ اگرچه غالباً دوستان براى من فرستادهاند؛ و با همان قطعهاى مخصوصى هم که شما دارید که آدم خیال میکند از این طرف باز میشود امّا از آن طرف باز میشود! این هم یکى از خصوصیّات کارهاى شما است؛ بد هم نیست؛ یک لطفى دارد، یعنى بین صد کتاب آدم این را میشناسد، میتواند دربیاورد ــ علىاىّحال، اینها را من میخوانم و استفاده میکنم و دوست میدارم این نوشتهها را. بخصوص آن اصطلاحات و تعبیرات را؛ خیلى انصافاً زیبا و شیرین بود. این از آن قسمت لطیفهها[5] بهتر بود. با اینکه لطیفهها هم یادگارى است، امّا آن نمیدانم چه حالتى داشت و خیلى چیزهاى انصافاً پُرمغز و پُرمعنا در این دیده میشد. بخصوص در یکى از همین کتابها بود که من در یک جایى از آن یک چیزهایى هم یادداشت کردم، آنجایى که فهمیدم …
تشکر از دستاندرکاران و شور و علاقهٔ آنان
ما جز تشکّر از شما دیگر چه میشود بگوییم؟ برادران عزیزى که با این روحیهى خوب، یک کار به این سودمندى را با این شور و احساس و علاقه دنبال دارید میکنید.