به نتیجه نرسیدن فرهنگستانهای دوران پهلوی به سبب جدی نبودن فرهنگ مستقل
… است براى یک رهبر و یک مسئول یک کشور ــ امّا کارى که خاندان پهلوى کردند بمراتب از آنچه در دوران قاجار بود، بدتر بود؛ زیرا که اینها پایههاى فرهنگ خودى را متزلزل کردند و آن را ویران کردند و فرهنگ وارداتى را جایگزین کردند و این را در اغلب شئون ما راه بردند؛ حتّى چند فرهنگستان در دوران سلطنت پنجاهسالهى آن دو مرد نااهل[12] به وجود آمد که هیچکدام از آن چند فرهنگستان ــ کسانى که اهل این چیزها هستند میدانند ــ پا نگرفت. فرهنگىها و ادباى بزرگى هم در هر سه یا شاید چهار فرهنگستان عضو بودند، [امّا] به جایى نرسید؛ براى خاطر اینکه برایشان مسئلهى فرهنگ بومى و فرهنگ مستقل و استقلال ایران جدّى نبود.
تأسیس فرهنگستانها از کارهای خوب اخیر شورا
یک نکتهى دیگر این است که در شوراى عالى انقلاب فرهنگى ــ همانطور که جناب آقاى هاشمى فرمودند ــ و در زمانِ بودنِ بنده در شورا هم ]همینطور بود[ ــ عمدهى همّت شورا صرف میشد به مسائل دانشگاهها؛ به نظر میرسد حالا هم همانجور است یا شاید یک خرده بهتر باشد. حالا این دو سه موردى که ایشان فرمودند[2] و همچنین کارهایى که اخیراً تصویب شده و اعلام شده ــ فرهنگستانها و مانند اینها ــ واقعاً خیلى کارهاى خوبى بود و شاید ]الان وضعیّت[ یکقدرى بهتر شده از آن جهت. آن وقت هم همیشه ما مجموعهى شورا به خودمان که مراجعه میکردیم، این نقص را اعتراف میکردیم؛ میگفتیم ما از کارهاى وسیعى که اینجا لازم است غافل میشویم و منحصر میشویم به مسائل دانشگاهها؛ در حالى که مسائل دانشگاهها بلکه مسائل آموزشى اعم از دانشگاهها و …