ریشهٔ انشعاب مسلمانان پس از رحلت پیامبر در مسئلهٔ رهبری سیاسی امت
… بر مصداق خاصی از آن اطلاق میگردد و آن، پیشوایی و رهبری در شئون اجتماعی است؛ چه فکری و چه سیاسی. در هرجا از قرآن که مشتقات واژۀ امامت ـ مانند امام و ائمه ـ بهکار رفته، ناظر به همین معنای خاص، یعنی پیشوایی امت است. پیشوایی فکری، پیشوایی سیاسی و یا هر دو. پس از رحلت پیامبر و انشعاب فکری و سیاسی مسلمانان که به چند فرقه شدنِ پیروان اسلام انجامید، ازآنجاکه نکتۀ اصلی اختلاف را مسئلۀ رهبری سیاسی امت تشکیل میداده، واژۀ امامت و امام، سرنوشت ویژهای پیدا کرد، بیش از هر معنای دیگری در مفهوم «رهبریِ سیاسی» بهکار رفت و کمکم معانی دیگر تحتالشعاع این معنی قرار گرفت؛ بهطوریکه وقتی در قرن دوم هجری مکاتب کلامی اسلام یکی پس از دیگری بهوجود آمد و گرایشهای گوناگون اسلامی را بهصورت ایدئولوژیها[4] و مکتبهای مرزبندیشده و مشخص درآورد، یکی از مسائل مهم همۀ این مکتبها را مسئلۀ «امامت» تشکیل میداد که بهمعنای رهبری سیاسی …