رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «فتوحات اسلامی»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «فتوحات اسلامی»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیگسترش قلمرو اسلام با جنگ‌های پس از پیامبر اکرم (ص) و انگیزه و شیوهٔ آن.

امام خمینی

هدف جنگ‌ها و فتوحات اسلام انسان‌سازی و فتح دل‌ها نه کشورگشایی

… آن وقت هم که مدینه آمدند جنگهای زیادی که با مشرکین واقع شد و با خائنها و با گردن کلفتها و با ثروتمندها تا اینها را بخواهند خاضع کنند برای اسلام. بسته بودند چند نفر را، داشتند می‌آوردند. اسیر کرده بودند. فرمود ببین! ما باید با زنجیر اینها را به بهشت ببریم. جنگهایشان برای این بود که مردم را آدم کنند. نه این بود که مملکت بگیرند. مملکت‌گیری [روش‌] اسلام نیست. ممالک را که فتح‌ می‌کردند برای این بود که قلوب اینها فتح بشود، نه برای این بود که یک مملکت زیادی درست کنند، مالیات زیاد بشود؛ برای این بود که اینها را آدم کنند؛ انسان کنند. اسلام خیلی عزیز است، و اسلام خیلی فدایی داده. اسلام، امام حسین را فدایی داده؛ او را باید نگهش داشت. الآن نوبت ماست. الآن اسلام به دست ما افتاده. الآن جمهوری اسلامی است. طاغوتی در کار نیست. ما باید فکر این باشیم …

فتح در اسلام برای به کمال رساندن انسان‌ها نه کشورگشایی

انبیا در عین حال که دنیا را اداره می‌کردند، مملکتها را اداره می‌کردند- که در اسلام نمونه بارزش نزدیک به ماست و تاریخ نشان می‌دهد که در ظرف نیم قرن تقریباً اکثر معموره را فتح کردند- در عین حال تعلق نداشتند به دنیا. فتح برای مملکت‌گیری در اسلام نیست، مملکت‌گیری برای حکومت در اسلام نیست، حکومت جائرانه مطرح نیست. فتح برای این است که انسانها را، آدمها را به کمال برساند. فتوحات اسلام غیر از فتوحات رژیمهای دیگر است. آنها فتوحاتشان، رژیمها فتوحاتشان، فتوحات برای دنیاست؛ و انبیا فتوحاتشان برای خداست، برای توجه دادن مردم به خداست. آنها مردمی که اسیر ماده هستند و اسیر نفس و شیطان هستند- آنها را- می‌خواهند تحت تاثیر خودشان و مکتب خودشان قرار بدهند، و آنها را از حزب شیطان به …

فتح امپراتوری‌های روم و ایران به دست مسلمانان کم‌شمار و تهی‌دست

این خود اسلام. می‌آییم سراغ آنهایی که- اسلام در زمان خودش، یعنی زمانی که متن بوده است و پیغمبر بوده و قرآن، پیغمبر بوده و قرآن- بعدش هم در زمانهای بعدی که اسلام با چیزها، جنگها، جنگهای بین همین طایفه طبقه سه بوده با امپراتوریها؛ منتها اسلام همچو قدرتی داده بود به این عده جمعیت کم، چند هزاری، که رفتند امپراتوری روم را فتح کردند و امپراتوری ایران را هم فتح کردند. امپراتوری ایران که وقتی- مثلًا- [در] جنگها که وقتی تجهیز قوا می‌کردند، اسبهایشان چه و- عرض می‌کنم- زینهای اسب طلا و نمی‌دانم چه، بساطی اینها داشتند، همین سر و پابرهنه‌ها را، همینهایی که پیاده می‌رفتند و چند تایشان یک شتر داشتند و البته یکی یک شمشیر داشتند، قدرت داشتند، شمشیر داشتند اما چند نفر با هم یک شتر داشتند و چند نفر با هم مثلًا یک اسب، ده تا اسب در یک جمعیتشان پیدا می‌شد، اسبی نداشتند، شتر حسابی نداشتند، اسبی نداشتند، آذوقه حسابی نداشتند اما قدرت داده بود اسلام به اینها، یعنی تحت تعلیمات متن اسلام و آن کسی که متن اسلام را پیاده کرده بود، یک همچو قدرتی به مسلمین داده بود که همین آدمهایی که دیروز چیزی نبودند و یک عده فقرایی با هم آنجا می‌لولیدند، امروز شمشیر را کشیدند و دوتا امپراتوری که تمام دنیا- آن وقت از اینجاها خبری نبوده، آن وقت این دو امپراتوری بوده است که یکی روم بوده و یکی ایران بوده- این دو امپراتوری را، این یک مشت عرب صُعلوک[3] و گدا که شمشیر چند تا در این- مثلًا- ده هزار، بیست هزار نفر بوده، اینها همه شمشیر نداشتند، همه زره نداشتند، همه چیز نداشتند، با همین دست خالی راه افتادند لکن قدرت روحی داشتند- مثل ما نبودند که ضعیف النفس یا ضعیف القلب باشند! قدرت روحی داده بود اسلام به آنها- همین عده قلیل با همین قدرت الهی که به آنها داده شده بود و پشتوانه‌ای که اسلام دنبالش بود و دعوتی که اسلام می‌کرد از اینها، راه افتادند و آن دوتا امپراتوری بزرگ را شکست دادند و فتح کردند. ایران فتح شد در زمانِ قبل از اینکه سی سال از اسلام بگذرد، ایران فتح شد و روم فتح شد؛ و مملکت اسلام رفت تا آن طرف آفریقا و تا همه جا، تا اسپانیا رفت. منتها بعد بی‌عرضگی کردند خود مسلمانها که یک مسئله دیگر است.

هدف کشورگشایی اسلام کشاندن همه به عالمی دیگر و تربیت انسانی

… درست کرد. تربیتهای اسلام تربیتهای الهی است؛ چنانکه حکومت اسلام حکومت الهی است. فرق ما بین حکومتهای دیگر با حکومت اسلام این است که آنها حکومت را می‌خواهند برای اینکه غلبه کنند بعضی بر بعضی و سلطه پیدا کنند یک عده‌ای بر عده دیگر؛ اسلام نیست؛ این منظورش نیست. اسلام از کشورگشاییها نمی‌خواهد کشورگشایی کند. اسلام می‌خواهد که کشورگشایی کند که همه را بکِشد طرف یک عالم دیگری. همه را تربیت انسانی بکند نه اینکه استفاده از آنها بکند؛ مثل این رژیمها که شما ملاحظه کردید و می‌کنید که چه در غرب باشد، چه آنهایی که در شرق بوده است؛ که همه نظر به این بوده است که یک سلطه‌ای پیدا کنند و یک استفاده‌های مادی بکنند. اسلام اصلش ماده در نظرش مطرح نیست. هر کس قرآن را مشاهده کند می‌بیند همه چیزهای ماده …

هدف فتوحات اسلامی ساختن و موحد و عادل کردن مردم، نه کشورگشایی

… وقت تقریباً تمام دنیا زیر بیرق این امپراتوریها بود- یکی امپراتوری ایران بود یکی هم روم بود- هر دو را آنها فتح کردند. همچو تحرکی در اینها آورد که از جزیره العرب راه افتادند آمدند ایران را گرفتند و رفتند روم را گرفتند و رفتند تا اروپا، همه جا را تسخیر کردند! و تسخیرها تسخیری نبود که- مثلًا فرض کنید- مثل ناپلئون باشد که بخواهد یک مملکتی را بگیرد؛ تسخیرهای اسلامی برای این بود که مردم را بسازد، مردم را موحد کند، مردم را عادل کند، مردم را روشن کند به مسائل. این طور بوده است. نه این است که می‌خواستند کشورگشایی بکنند. نه، مسائل کشورگشایی نبوده. مسائل این بوده است که می‌خواستند مردم را رو به راه کنند؛ یعنی وحشیها را متمدن کنند؛ یعنی کسانی که یکدیگر را می‌خورند. قرآن کریم در نیم قرن این جمعیتی که [با] هم همیشه جنگ می‌کردند و [یکدیگر] را می‌خوردند، به یک صورت عادلانه درآورد …
همهٔ شاهدهای امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

گسترش صدها برابری قلمرو اسلام تا آغاز حکومت امیرالمؤمنین (ع)

خب حالا بیست‌وپنج سال گذشته است از آن روزی که پیغمبر از دنیا رفت. در این بیست‌وپنج سال، وسعت کشور اسلامی صدها برابر شده؛ نه دو برابر و سه برابر و ده برابر؛ صدها برابر![21] یعنی آن روزی که امیرالمؤمنین به حکومت رسید، از آسیای میانه تا شمال آفریقا ـ یعنی مصر ـ در حیطۀ قدرت حکومت اسلام بود. دوتا دولت بزرگِ همسایۀ دولت اسلامیِ اولِ کار ـ یعنی ایران و روم ـ یکی به‌کلی منهدم شده بود، که حکومت ایران بود، و تمام سرزمین ایرانِ آن روز در اختیار اسلام قرار گرفته بود. آن دیگری هم که روم باشد، بخش عمده‌ای از آن ـ که همین شامات و فلسطین و این مناطق هست، …

آغاز فتوحات پس از رحلت پیامبر (ص) و تداوم آن تا پایان دوران عثمان

بعد از پیغمبر، فتوحات عظیم اسلامی شروع شد. پیغمبر اکرم در حالی از دنیا رحلت کرد که لشکریانی که قرار بود بروند با امپراتوری روم بجنگند، در بیرون شهر مدینه اُتراق کرده بودند و منتظرِ دستور بسیج بودند که حرکت کنند بروند. پیغمبر در این حین بیمار شدند و در بسترِ رحلت خفتند و وضع دگرگون شد. آن لشکر، بعد از رحلت پیغمبر حرکت کرد ـ البته با یک فاصله‌ای ـ و از همان‌جا فتوحات اسلامی شروع شد و تا آخر دوران عثمان ـ یعنی تا بیست‌وپنج سال ـ تقریباً بی‌وقفه ادامه داشت.[1] فقط در زمان امیرالمؤمنین بود که فتوحات اسلامی، به‌طور عمده متوقف ماند و علی علیه‌السلام سرگرم درون‌سازی جامعۀ اسلامی و ایجاد یک بنا و بنیاد مستحکمی در داخل اجتماعات اسلامی شد.

پیش‌نرفتن عمق فکر اسلامی به موازات گسترش مرزهای جغرافیایی

خب، حالا امام حسن درمقابل معاویه قرار گرفته، با آن سابقۀ تاریخی و با آن طرز فکر ـ طرز فکر جدش پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ـ و با این جَو نامتناسب. که در عدم تناسب و مساعدنبودن فضای جامعه، من تفصیل ندادم، بیشتر از این ظاهراً می‌باید تفصیل داد. وقتی‌که لشکریان اسلام به فتوحاتی دست زدند و این مرز وسیع اسلامی ازلحاظ جغرافیایی به‌وجود آمد، متأسفانه به محاذاتِ[2] وسعت مرزِ جغرافیایی، عمقِ فکر پیش نرفت. مردم مسلمان شدند، اسلام را قبول کردند، اما نه مسلمانی مثل ابوذر، نه مسلمانی مثل آن‌کسانی‌که تحت تعلیم شَدید مکتب، در داخل حجاز یا در مدینه یا در مکه قرار گرفته بودند. مردمی که از دور یک مکتبی را دیده‌اند و به‌هرحال پسندیده‌اند و نداهای آزادی‌بخش این مکتب، آنها را به خود جلب و جذب کرده است، شعارهای جالبی که غالباً با عمل هم توأم بوده است، اینها را به خود جذب کرده و به این مکتب گرویده‌اند، این یک مسئله است؛ آن عمیق‌نگری در …

برداشتن مانع حکومت‌های ظالم و استقبال مردم، جز در دوره‌ای شبیه جهانگشایی سلاطین

… به مردم است. تا مردم نخواهند، تا ایمان نداشته باشند، تا اعتقاد نداشته باشند، مگر میشود؟ پیامبر را اگر مردم مدینه نمیخواستند و در انتظار او نمینشستند و بارها سراغش نمیرفتند، مگر به مدینه میآمد و جامعه‌ی مدنی تشکیل میشد؟ پیامبر که با شمشیر نرفت مدینه را بگیرد. کمااین‌که فتوحات اسلامی تا آن‌جایی که درست انجام گرفته است -چون همه‌ی فتوحات در فصول صحیحی انجام نگرفته؛ در دورانی، فتوحات همان شکل جهانگشاییهای سلاطین را پیدا کرد- رزمندگان اسلام رفتند آن مانع را که قدرت حکومت فاسد و ظالم آن محل بود، از سرِ راه برداشتند؛ مردم خودشان از رزمندگان استقبال کردند -هم در ناحیه‌ی شرقی، هم در ناحیه‌ی غربی- و این در تواریخ ما مشخّص و موجود است. نمونه‌های فراوان و مثالهای زیبا و شیرینی در این خصوص هست که جای گفتنش در این‌جا نیست، لیکن در کتابها هست؛ اگر بخواهید، میتوانید مراجعه کنید. بنابراین، خواست و اراده و ایمان مردم، حتّی بالاتر از این، عواطف آنها، پایه‌ی اصلی حکومت است. این نظر اسلام است و ما هم …

فتح ایران و روم با نیروی ایمان و کنار زدن سران زر و زور با شمشیر

… که اول در دل‌ها انقلاب ایجاد کرد، بعد گسترش پیدا کرد به اطراف مدینه، بعد دژ طبیعی مکه را تسخیر کرد، بعد قدم گذاشت به راه‌های دور، تا اعماق دو امپراتوری و کشور بزرگِ آن روز پیش رفت؛ و هرجا رفت، دل‌ها را تکان داد؛ هرجا رفت انقلاب در درون انسان‌ها به‌وجود آورد. ایران و روم را لشکر اسلام، در صدر اسلام با نیروی ایمان فتح کردند. هم ایمان خودشان، هم ایمانی که آن ملت‌های مورد هجوم به‌مجردی‌که اینها را می‌دیدند، در دل آنها هم این ایمان به‌وجود می‌آمد. شمشیر برای این بود که مانع‌ها را، سرکرده‌های زر و زورمدار را از سر راه بردارد؛ تودۀ مردم، همه‌جا همان توفان را دریافت کردند و دو امپراتوری عظیم در آن روزگار ـ یعنی امپراتوری روم و کشور بزرگ ایران ـ تا اعماقِ خودشان شدند جزوِ نظام اسلامی و کشور اسلامی. و همۀ اینها چهل سال طول کشید؛ چهل سال. ده سالش در زمان پیغمبر بود، سی سال، بعد از پیغمبر. این همان توفان بود.
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای