تقویت جبههٔ باطل و تنها گذاشتن جناح حق به سبب ناآگاهی
… بعضیها هم بودند که مست بودند، در حال مستی یک نفر را میآوردند، برایشان یک خرده حرف میزد، هیجانِ احساسات پیدا میکردند و گریه میکردند. این آدم سادهلوح نادان ولو عالِم به ظواهر دین، مرید این خلیفه میشد! در تاریخ اسلام چیزهای عجیبی انسان میبیند از این قبیل. همین عمروبنعبیدِ عابدِ زاهدِ معروف که خلیفهی عبّاسی دربارهی او اظهار ارادت میکرد و میگفت: «کلّکم یمشی روید / کلّکم یطلب صید / غیر عمرو بن عبید»[15] ــ یعنی حساب عمروبنعبید، از دیگر مدّعیان تقوا و زهد جدا است ــ همین عمروبنعبید و امثال او را شما نگاه کنید، میبینید اینها از جملهی دردسرهای بزرگ جریان حق در زمان خودشان بودند. او و محمّدبنشهاب زُهری و امثال اینها میرفتند و جبههی باطل را با حضور خودشان تقویت میکردند و جناح حق را، یعنی جناح اهلبیت پیغمبر را تنها میگذاشتند، مظلوم میگذاشتند، دست دشمن را روی اینها دراز میکردند؛ بر اثر همین ندانستن.
نقد استثنای عمرو بن عبید و شمردن او از دنیاطلبان
عمروبنعبید را دیگر استثنا کرد؛ البتّه بنده در زندگی عمروبنعبید دیدم نخیر، ایشان هم جزو همان مستثنیمنه است، «یطلب صید» و مانند اینها است.حالا از این قبیل زیاد بودند. آن کسانی که علمشان زیاد بود، تقوایشان هم زیاد بود، وجههیِ در مردم هم داشتند مثل ابویوسف قاضی، مثل ابوحنیفه، مثل حسن بصری، مثل سفیان ثوری و از این قبیل رجالِ معروف به علم و تقوا و ورع که محبوب هم بودند، علم هم داشتند، تقوا هم داشتند امّا مدّعی خلیفه نبودند، …