دستاوردهای فراوان حرکت علمی کشور در ده دوازده سال اخیر
این میتواند عقبماندگی را جبران کند. این سالهائی که شما راه افتادید و این کاروان علم در کشور حرکت کرده، دستاوردهای بسیار زیادی داشته. همین تقریباً ده دوازده سال اخیر که این تفکر علمگرائی و دنبال علم رفتن و نهضت تولید علم و نهضت نرمافزاری و مسئلهی نخبهپروری در کشور شروع شده، تا امروز ما خیلی پیشرفت کردهایم. این پیشرفتها مغتنم است.
مجاز نبودن قناعت به وضع کنونی و لزوم طی کردن فاصله با قلهها
… ضربه هم زد - این جوانهای باهوش و زیرک و احیاناً بسیار زبل از میان ملت ما، توانستند این نهالها را رشد بدهند و به ثمر برسانند. کارهای بزرگی شده؛ این خیلی امیدبخش است. در آینده هم میتوانید این کارها را انجام بدهید. لذا من نگاهم به آینده، نگاه خیلی خوبی است؛ اگرچه وضع کنونی را قابل تحسین میدانم، اما به هیچ وجه قناعت به این وضع را مجاز نمیشمارم، برای هیچ کس: نه برای دولتیها، نه برای خود شما جوانها، نه برای اساتیدتان. ما هنوز خیلی باید راه برویم؛ خیلی باید حرکت کنیم. فاصلهی ما هنوز با آن قلهها - حتّی، برخی پائینتر از قلهها - زیاد است. باید این فاصلهها را طی کنیم.
لزوم هماهنگی و همافزایی دائم وزارتخانهها و نهادهای علمی و فناوری
یکی از ضعفها ناهماهنگیهاست؛ در بخشهای مرتبط با دانش و علم و فناوری، بایستی هماهنگی کامل بوجود بیاید. ما مسئلهی ارتباط صنعت و دانشگاه را مطرح کردیم - که خب، الحمدللَّه در این زمینه دارد کار میشود و بیشتر هم کار خواهد شد؛ حالا مسئولین مطالبی هم دربارهی ارتباط نخبگان با مراکز تحقیقاتی یا با صنایع و امثال اینها، با ما در میان گذاشتند که مژدهبخش است و …
پایه و زیربنای کارهای اساسی کشور و لزوم توجه مستمر دولت
یک سفارش دیگر - که تأکید کردهام، باز هم تأکید میکنم - مسألهی علم و فناوری است. که خب، خوشبختانه این معاونت خوبی که تشکیل شد، خیلی کمک میکند و باز هم همچنان به این مسأله توجه شود؛ این پایه است و جزو آن چیزهای ریشهای و جزو کارهای اساسی در کشور است. اگر ما بتوانیم این پایه را بالا ببریم، خیلی چیزها را میشود بر این پایه بنا کرد.
خشم سلطهطلبان از بیداری و پیشرفت علمی جوانان ایرانی
چرا پیشرفت علمی یک ملت و یک کشور، از نظر یک جماعتی در دنیا تهدیدآمیز است؟ چرا!؟ چون انحصارطلبند؛ چون سلطهطلبند؛ چون ایران را طعمه فرض کردهاند. خواستند این کشور را با ذخائر و با موقعیت جغرافیائی ممتاز و برجستهاش، یک جا ببلعند. بیداری ملت ایران، بیداری جوان ایرانی و استعداد و درخشندگی پیشرفت علمی جوان ایرانی، نمیگذارد. لذا پیشرفت فنّاوری شما، انرژی هستهای شما و پیشرفتهای علمی دیگرِ شما، آنها را عصبانی میکند. بله، اگر ملت ایران بیخیال و جوان ایرانی بیفکر باشد - دنبال علم و دنبال کار و دنبال تولید و دنبال نوآوری نرود و همینطور به عیش و عشرت بگذراند - آنها خوشحال میشوند. آنها این را میخواهند؛ آنها نمیخواهند شهر شیراز، یک مرکزی باشد که در آن پیشرفت علمی هست - که من …
شکوفایی علمی کشورهای اسلامی بهویژه جمهوری اسلامی ایران
امروز ما شاهد شکوفاییها و پیشرفتهای علمی کشورهای اسلامی بهویژه جمهوری اسلامی ایران هستیم. جمهوری اسلامی ایران بدون نیاز به کمک آمریکا و قدرتهای جهانی پیشرفتهای زیادی کرده است و آمادگی دارد آن را در اختیار کشورهای اسلامی قرار دهد.
لزوم پیشگامی بسیج در تصرف عرصههای علم و فناوری
اردوهای جهادی دانشجوئی بسیار کار خوبی است و یکی از شعبههای کمک به دولت است؛ که بعداً دربارهی آن عرض خواهم کرد. این هم که سؤال بکنیم آیا بسیج وارد عرصهی علم بشود یا نشود، این از همان سؤالهایی است که تعجب من را بر میانگیزد! چرا نشود!؟ بسیج باید جلوتر از همه وارد عرصهی علم بشود. شما باید بروید و عرصههای علمی را، عرصههای فناوری را، نوآوریهای علمی و آفاق شناختهنشدهی علم را تصرف کنید. البته درسنخوانده و کارنکرده نمیشود؛ این هم راه دارد و بعد عرض خواهم کرد.
پیشرفت سریع علمی پس از انقلاب با وجود عقبماندگی دویستساله
… ورود به این جاده برای ملت ما باز شد و ملت ما وارد میدان رقابتهای جهانی و مسابقات جهانی شد، پیشرفتهای بزرگی به دست آورد. ملت ما، هم در زمینههای علمی، هم در زمینههای سیاسی، امروز در جهان یک ملتِ دارای نشان و شناخته شده است؛ یک چهره است در میان ملتها. در زمینههای علمی، ما به نسبت این زمان پیشرفته هستیم. البته عقبماندگیهای دویست ساله را در ظرف بیست سال و سی سال نمیشود جبران کرد؛ اما در این بیست و چند سال، ما با سرعت بسیار بیشتری نسبت به همین مدت زمانی جلو رفتهایم. امروز شما نگاه کنید؛ جوانان ما در زمینهی انرژی هستهای، در زمینهی سلولهای بنیادی، در زمینهی ضایعات نخاعی و در دهها زمینهی دیگر - که اگر ملت ما از آنها بروشنی آگاه بشوند، شادمان خواهند شد - پیشرفت داشتهاند. برجستگان علمی کشور ما امروز توانستهاند در دنیا …
هدفگذاری بر آنچه ذهن بشر به آن دست نیافته است
… رفتهاند و ما هم که بنا بوده تا پنجاه سال دیگر، تا صد سال دیگر محروم بمانیم - بنا نبود این فناوری و این دانش به کشوری مثل کشور ما و ملت ما داده بشود - جوانها، دانشمندان و پژوهشگران ما توانستهاند با پیگیری و تلاش خودشان به دست آورند و این چیز باارزشی است؛ اما من میگویم در زمینهی علم و فناوری، آن کاری را که ذهن بشر به آن دست نیافته است، آن را وجههی همت قرار بدهید و دنبال بکنید؛ این طوری است که ما خط مقدم علم را شکستهایم و یک قدم به جلو برداشتهایم. آن وقت میتوانیم این را ادعا بکنیم؛ و این ممکن است. البته برداشتن قدمهای جدید، مستلزم پیمودن راههای رفتهشده و طیشدهی به وسیلهی دیگران است؛ در این شکی نیست. اما هیچوقت نباید ذهن را از کاوش و جستجو برای یافتن راههای میانبر محروم و ممنوع کرد. ما این را در …
رد کندی و شتابندهترین بودن روند رشد علمی کشور در دنیا
یک نکتهی دیگر مربوط به روند رشد علمی کشور است؛ که بعضی از دوستان گفتند این روند کُند است. من میخواهم بگویم نه، اتفاقاً روند رشد از جهت شتابان بودن، جزوِ شتابندهترین روندهای رشد علمی در دنیاست. این با محاسبهی علمی معلوم شده است؛ یعنی ما از لحاظ روند رشد علمی و فناوری در کشور، جزو شتابندهترینها در سطح دنیا هستیم. منتها چون فاصله خیلی زیاد بوده، این شتاب، الان نتایجش را بهروشنی نشان نمیدهد. چنانچه همین شتاب و آهنگ حرکت را بتوانیم به توفیق الهی ده، پانزده سال حفظ کنیم و پیش برویم، آن وقت کاملاً خودش را نشان خواهد داد. من البته مثالهای زیادی برای این دارم. بعضی از …
لزوم حفظ شتاب پیشرفت علمی کشور
… یعنی میتوانند این را به تولید انبوه برسانند؛ یعنی اگر برای کشور صرفهی اقتصادی داشته باشد، قابل این هست که به تولید انبوه برسد. این فاصلهها، فاصلههای دهشتآور است؛ یعنی فاصلهها بسیار فاصلههای عمیقی است که در این مدت به برکت پیگیری و کوشش، طی شده است. بنابراین شتاب خوب است ؛ منتها این شتاب بایستی حفظ شود. این چیزی که شما جوانهای آگاه و هوشمند و مستعد باید بدانید، این است که این شتاب را بایستی همچنان حفظ کرد. مسئولان هم البته به این مسأله اهتمام دارند و بنا هم بر همین است که این چیزها دنبال شود. اگر در یک گوشهای اختلالی هم در کیفیت پیشرفت کار هست، اینها اختلالهای جزئی است و برطرف خواهد شد. ما منکر وجود عیوب نیستیم؛ منتها منکر این هستیم که این عیوب ما را ناامید …
تخصیص درصدی از منابع واگذاری به حوزههای نوین با فناوری پیشرفته
ی) تخصیص درصدی از منابع واگذاری جهت حوزه های نوین با فناوری پیشرفته در راستای وظایف حاکمیتی مجاز است.
کلید اصلی ساختن سرنوشت ملت به دست خود
… است، در اختیار داشته باشد؛ این برای یک کشور خیلی مهم و تاریخساز است؛ این تمدنساز است. فرقِ کشورهایی که میتوانند سرنوشت خود و بلکه بخشی از دنیا را به دست بگیرند، با آن کشورهایی که مثل پر کاهی در امواج سیاستهای جهانی به این طرف و آن طرف میروند، در همین است. کلید اصلی هم علم و بر اثر علم، فناوری است؛ بایستی آن کشور و ملتی که تصمیم دارد سرنوشت خودش را خودش بسازد و خودش، خودش را به خوشبختی برساند، این کلید را پیدا کند.
لزوم پیوند علم با فناوری، صنعت و توسعهٔ کشور
… کند؛ هر ملتی که عالم باشد، میتواند فرمانروایی کند؛ هر ملتی که دستش از علم تهی باشد، باید خود را آماده کند که دیگران بر او فرمانروایی کنند. ما باید علم را با همهی معنای کامل آن به عنوان یک جهاد دنبال کنیم؛ این را من به جوانها، استادان و دانشگاهها میگویم. علاوه بر این، علم مجرد و به تنهایی هم کافی نیست؛ علم را باید وصل کنیم به فناوری، فناوری را باید وصل کنید به صنعت، و صنعت را باید وصل کنیم به توسعهی کشور. صنعتی که مایهی توسعه و پیشرفت کشور نباشد، برای ما مفید نیست؛ علمی که به فناوری تولید نشود، فایدهای ندارد و نافع نیست. وظیفهی دانشگاهها سنگین است؛ وظیفهی آموزش و پرورش سنگین است؛ وظیفهی مراکز تحقیقاتی و مراکز پژوهشی سنگین است.
وظیفهٔ ملتهای عقبمانده در اندیشیدن به دانش و ابتکار برای عزت
قدرتهای توسعهطلب جهانی و بینالمللی، همهی دنیا را متعلق به خودشان میخواهند؛ از علم و سواد و ابتکار و خلاقیت ملتها بیزارند؛ برای اینکه سررشتهی کار دست خودشان باقی بماند. وظیفهی اصلی ملتها در هر نقطهیی از دنیا که هنوز از قافلهی علم و تمدن عقب ماندهاند، این است که به دانش، فناوری، ابتکار و خلاقیت فکر کنند؛ کار و تلاش کنند و شب و روزِ خودشان را مصرف کنند تا برای کشور و ملتشان عزت بیافرینند. وظیفهی مسؤولان کشور هم این است که هم این حرکت را تشویق و تسهیل کنند و موانع را از سر راه آن بردارند، و هم ترتیبی بدهند که محصول این تلاش در اختیار همهی ملت قرار بگیرد؛ همهی قشرهای جامعه از آن بهرهمند و منتفع شوند؛ میدان کار و تلاش و فعالیت باز باشد و …
گذر از نیاز به دیگران تا استفادهٔ دیگران از فرآوردههای فکر ایرانی
ما کسانی بودیم که در اول انقلاب در بسیاری از نیازمندیهای خودمان محتاج بودیم که از فرآوردهی فکر و سرانگشت دیگران استفاده کنیم؛ اما امروز دیگرانِ زیادی در دنیا هستند که از فرآوردهی فکر و سرانگشت ایرانی دارند استفاده میکنند؛ این واقعیت است؛ ما پیشرفتهایم. این، بهخاطر اعتمادبهنفس است؛ باید این اعتمادبهنفس ملی را در زمینهی علم تقویت کرد و اسلام این را به ما میآموزد؛ و ما انشاءاللَّه پیش میرویم.
کافی نبودن پیشرفتها و فاصلهٔ کمتر اما باقی با دانش جهانی
نکته ی سوم این است که اینها به هیچ وجه کافی نیست. ما هنوز با دانش جهانی خیلی فاصله داریم. البته این فاصله در دوران انحطاط، خیلی زیاد بود؛ اما امروز این فاصله به آن اندازه نیست. ما توانسته ایم پیش برویم، اما هنوز فاصله داریم. این که من گفتم تولید علم، معنایش این نیست که علم دیگران را یاد بگیریم - آن را که باید یاد بگیریم و در این شکی نیست - معنایش این است که ما خطِ مرزِ دانش را بشکنیم، باز کنیم و آفاق جدیدی را فتح کنیم؛ البته این …
کسب فناوریهای نو از ریزفناوری و زیستفناوری تا هوافضا و هستهای
ـ کسب فناورى، به ویژه فناوریهاى نو شامل: ریزفناورى و فناوریهاى زیستی، اطلاعات و ارتباطات، زیستمحیطی، هوا فضا و هستهاى.
کارهای برجستهٔ محققان و جوانان در عرصههای غیردفاعی
البته نمونههای فراوانی وجود دارد که دشمنان جمهوری اسلامی و تبلیغاتچیهای استکبار و صهیونیسم مایلند این دستاوردها را عمدتاً متوجه به مسائل دفاعی کنند؛ لیکن حقیقتِ قضیه این نیست. در چیزهایی که هیچ ربطی به مسائل دفاعی هم ندارد، جمهوری اسلامی و محققان و جوانان دانشمند و بااستعداد کشور کارهای برجستهای انجام دادهاند و پیشرفت کردهاند که نمونههای آن، مورد اطلاع و در مقابل چشم ماست - بسیاری از آنها در رسانهها اعلام شده است و مردم هم میدانند - اجمالاً، این یک زیربنای بسیار باارزش است.
تشویق خلاقیت و نوآوری علمی و تقویت پژوهش و توان علمی و فناوری
۲۱- توجه به پرورش و شکوفایی استعدادها، تشویق خلاقیت و نوآوری علمی و تقویت امر پژوهش و بالا بردن توان علمی و فنآوری کشور
پرشدنی بودن فاصلهٔ علمی با کشورهای پیشرفته از راههای میانبر
آن سؤالی که شما مطرح کردید: «آیا فاصله ما و کشورهای پیشرفته، پُرشدنی است یا نه؟» من اعتقادم این است که بله؛ کاملاً پُرشدنی است. البته ممکن است از همان راهی که آنها رفتهاند، ما نتوانیم برویم پُر کنیم؛ اما راههای میانبُر در دنیا الیماشاءالله وجود دارد. این طبیعت آفرینش را که خدا به وجود آورده، ما درست نشناختهایم. هزاران راه وجود دارد. یک راه، همان راهی است که این تمدّن صنعتی کنونی دنبالش رفته و پس از هر قدمی، قدم بعدی را به دنبال آورده است. ما چرا ناامید باشیم از اینکه دریچه جدیدی باز گردد و یک کشف تازه …
نیاز به راههای میانبر برای رسیدن به پیشرفت علمی غرب
… آزمایششان خیلى کوتاه است. بنابراین ما میتوانیم بفهمیم؛ یعنی یک نوجوان ایرانى راحت میتواند کشف بکند که اگر ذهنش را به کار بیندازد، اگر استعدادش را به کار بیندازد، اگر واقعاً درس بخواند، واقعاً زحمت بکشد و بخواهد، میتواند کارهاى بزرگى هم او انجام بدهد. البتّه من بارها به اندیشمندان خودمان آن نکتهاى را که شما گفتید که غرب از ما خیلى جلو است گفتهام؛ این یک حقیقتى است. اگر ما بخواهیم از همان راهى که غرب حرکت کرده، دنبال او برویم تا به آن نقطهاى که او امروز هست برسیم، این، عمرها و قرنها طول خواهد کشید و نخواهیم توانست؛ ما احتیاج به راههاى میانبُر داریم. آیا راه میانبُرى وجود دارد؟ حتماً وجود دارد. کجا است؟ من نمیدانم، بروید تا پیدا کنید.
نفیناپذیری فناوری نو و لزوم بهرهگیری از هر دانش جدید
… گرچه اینها محلات خیلی دور نیست، اما ظاهراً آن وقتها محلات دور قم، اینها بود - بخواهیم مثلاً به مدرسهی فیضیه برسیم، تاکسی سوار میشویم! آیا میشود گفت: «این علم، علم جدید است، این فناوری جدید است و به درد ما نمیخورد؛ پیاده برویم»! مگر میشود چنین حرفی زد!؟ همینطور از هر رشتهای، شاخهای و جرقهای از هر دانش جدید، باید استفاده کرد. باید بر بالهای علوم جدید سوار شد و خود را به آنجا رساند که انسان میخواهد. بنابراین، کار، کار مبارکی است. یعنی این را مقدمه قرار دهیم برای آنکه بتوانیم انشاءالله قم و حوزه را با کاربردها و پیشرفتهای جدید علمی و استفاده از آنها آشنا کنیم. آنچه مهم است این است که انسان باید به استفاده از علوم و تبعات آن عادت کند. چندی پیش آقایان …
پرتاب ماهواره و تحقیقات هستهای، سلول بنیادی و نانو به دست جوانان
… که این چند سال اخیر باب شده، مال جوانها است، جوانها این کارها را میکنند. جشنها و عزاهای مذهبی سرشار از جوانها است. تشییع شهدا با دستاندرکاری جوانها است؛ آنها هستند که از شهدا تجلیل میکنند، تمجید میکنند، آنها را بزرگ میدارند. جوانهای ما این[گونه] هستند. ماهوارههایی که آن روز گفتم[5] در یک روز سه ماهواره میفرستیم،[6] این را جوانها میفرستند. تحقیقات دقیق علمی را در زمینهی هستهای، در زمینهی سلّولهای بنیادی، در زمینهی نانو، در زمینهی دارو و غیر اینها، جوانها انجام میدهند؛ جوانهای ما اینها هستند. جوان مؤمن ما، چه در دانشگاه، چه در حوزهی علمیّه، چه در غیر اینها، این خصوصیّات را دارد، واقعاً اینجوری است؛ هم حاضر است در جایی که لازم است ازخودگذشتگی کند، هم آماده است آنجایی که لازم است تحقیق و تدقیق کند، آنجایی که لازم است درس …
ناکامی دشمن و پیش رفتن شتابندهتر حرکت نظامی و علمی در آینده
… ضربه را گروه حاکم خبیث و جنایتکار صهیونی که دشمن رذل و عنود ملت ایران است وارد آورد. بیشک فقدان فرماندهانی چون شهیدان باقری و سلامی و رشید و حاجیزاده و شادمانی و دیگر نظامیان، و دانشمندانی چون شهیدان طهرانچی و عباسی و دیگر دانشمندان، برای هر ملتی سنگین است. اما دشمن ابله و کوتهبین به هدف خود نرسید. آینده نشان خواهد داد که هر دو حرکت نظامی و علمی شتابندهتر از گذشته به سمت افقهای بلند پیش خواهد رفت انشاءالله.
وجود ظرفیتهای ناشناختهٔ فراوان در طبیعت برای کشف، مانند برق
… نیست. باید بروید سراغ کاری که او نکرده، او انجام نداده. در عالم طبیعت خیلی از چیزها وجود دارد، خیلی از امکانات وجود دارد که ما اینها را نمیشناسیم. یک روزی این قوّهی برق را مردم نمیشناختند؛ این از ازل وجود داشت در دنیا؛ در طبیعت نیروی الکتریسیته وجود داشت؛ انسان آن را نمیشناخت، بعد کشفش کرد. میلیاردها توان و ظرفیّت از قبیل این در طبیعت وجود دارد. میبینید دیگر، پیشرفتهای علوم را میبینید دیگر؛ روزبهروز [است]. یک روزی اینترنت نبود، بعد به وجود آمد؛ و بعد انواع و اقسام خصوصیّات افزایندهی آن به وجود آمد؛ یک روز هوش مصنوعی نبود، بعد به وجود آمد؛ اینها حقایقی است. کسانی روی یک چیزی متمرکز میشوند، برقی در …
بیشترین پیشرفت علم و فناوری در دوران تحریم
آمریکاییها در این چهل و چند سال، در اغلب سیاستهایی که علیه جمهوری اسلامی به کار بردند اشتباه کردند. مثلاً تحریم کردند؛ برای چه تحریم کردند؟ تحریم کردند که اقتصاد ایران را به زانو دربیاورند دیگر؛ ما بیشترین پیشرفت علم و فنّاوری را در همین دورانِ تحریم کردیم؛ بیشترین نفوذ منطقهای را در همین دوران انجام دادیم؛ ما بیشترین جوان آمادهبهکار در زمینههای گوناگون را، در همین دوران تحریم در مقابل خودمان مشاهده کردیم. محاسبهی آمریکا غلط از آب درآمد؛ خواست ایران را فلج کند، ایران فلج [نشد]. بله؛ البتّه تحریم ضررهایی به …
نیاز کشور به پیشرفت علمی و فناوری در بخشهای مختلف
شما جوانهای عزیز، دانشآموز، دانشجو، دختر و پسر، در سرتاسر کشور در این زمینه میتوانید نقش ایفا کنید؛ فکرها را تقویت کنید، دانشها را پیش ببرید؛ بدون علم، بدون تفکّر، بدون نقشهی راه نمیشود کار درست انجام داد. ما در بخشهای مختلف احتیاج به پیشرفت علمی داریم، احتیاج به پیشرفت فنّاوری داریم.
پیشرفتهای علمی و فناوری و تولیدات زیربنایی سال ۱۴۰۲
نگاهی به سال ۱۴۰۲ که این لحظه به پایان رسید بکنیم و نگاهی به سالی که وارد آن شدیم. سال ۱۴۰۲ مثل همهی سالهای دیگر زندگی، انباشته بود از شیرینیها و تلخیها، از خواستهها و ناخواستهها، این طبیعت دنیا و طبیعت زندگی است. در مسائل داخلی کشور پیشرفتهای چشمگیر علمی، پیشرفتهای فنّاوری، تولیدات زیربنایی که در سراسر کشور انجام گرفته است، این جزو شیرینیها و خبرهای خوش بود. از سویی دیگر، مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم جزو خبرهای تلخ بود. حضور حماسی مردم در اجتماعات روز قدس و روز ۲۲ بهمن، برگزاری امن این تظاهرات بزرگ، برگزاری امن و سالم انتخابات آخر سال و حضورهای مردمی دیگر، جزو خبرهای خوش و خواستههای شیرین سال گذشته بود. حادثهی …
پیشرفتهای علمی در صنعت، سلامت و فضا از عوامل امیدزا
عوامل امیدزا هم در کشور بحمدالله کم نیست؛ چیزهایی که در انسان امید ایجاد میکند، در کشور فراوان است؛ همین پیشرفتهای علمی در عرصهی صنعت، در عرصهی سلامت، در عرصهی فضا، در عرصهی سیاست و پیشرفتهایی که در سیاست خارجی داشتیم و آنچه در کشور به صورت امنیّت مورد توجّه است؛ امنیّتی که در کشور وجود دارد. در بیستودوّم بهمن چند میلیون افراد ما در سرتاسر کشور حرکت میکنند، بحمدالله با امنیّت کامل؛ انتخابات صورت میگیرد با امنیّت کامل؛ کمتر جایی در دنیا این ثبات، این امنیّت، این حضور مردمی، این پیشرفتهای سریع و شگفتآور وجود دارد؛ خب …