البتّه بعضى بغلط خیال میکنند که علمگرایى با دینگرایى نمیسازد. من دیدهام؛ الان در این چند سال اخیر بعضىهایى که یا اغراض خاصّى دارند ــ اغراض سیاسى دارند که مىشناسیمشان، میدانیم که شاید عموم مردم ندانند که این آقا مثلاً چه غرضى دارد لکن ما چون افراد را بیشتر مىشناسیم از روى سوابقشان، زودتر برایمان قابل حدس است ــ بعضى نه، غرض سیاسى هم ندارند، همینجورى تشویق میکنند علمگرایى را براى اثبات این معنا یا القاء این معنا که دینگرایىای که امروز در جامعهى ما رواج دارد، با علمگرایى منافات دارد و با علمگرایى، میشود دینگرایى مردم را صدمه زد. اینها کور خواندهاند و اشتباه میکنند! هیچ منافاتى نیست زیرا که دین اگر دین اسلام است که ما امروز طرفدار آن هستیم، دینى است که انقلاب میکند. توجّه میکنید؟ دینى است که سرباز درست میکند براى میدانها؛ دینى است که به علم دعوت میکند و در طول زمان اصلاً اینکه مسلمانها براى مدّت چند قرن ــ همین قرونى که شما اشاره کردید؛ این چهرههایى که آوردید در حقیقت مال سه چهار قرنند یعنى در امتداد سه چهار قرنند دیگر؛ …
دینی بودن نخستین مشعلداران علم حتی در اروپا
و شما میدانید در اروپا، در همان قرون، ضدّیّت با دین بود. البتّه تا یک برههاى از زمان ضدّیّت با علم بود به خاطر آن دین کذائى، تا اینکه بالاخره کسانى آمدند. حتّى در اروپا هم اوّلین مشعلداران علم، دینىاند. خود این «راجر بِیکن» معروف ــ رژه بِیکنِ فرانسوىها، راجر بِیکنِ انگلیسها ــ کشیش است؛ آن هم کشیش فرانسیسکن است. نمیدانم آشنا هستید با احوالات فرانسیسکنها یا نه. آن گروهِ کشیشىِ بسیار زهدگرایى هستند که بهاصطلاح تابع آن سنفرانسیس هستند. سن فرانسیسِ معروف …
پشتیبانی روح دینی از روح علمی و نبود منافات میان آن دو
این اسم کتاب است که خلاصه میکنند و میگویند ماللهند یا تحقیق ماللهند. پس آن روح دینى با روح علمى اصلاً منافاتى ندارد بلکه روح دینى کمک و پشتیبان روح علمى است.