رفتن به محتوای اصلی

علم و اخلاق

نام‌های دیگر: علم و تقوا، علم و تعهد، علم و تزکیه، علم و ارزش

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

لزوم همراهی دانش با اخلاق، تقوا و تعهد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع طلاب و دانشجویان (روز وحدت حوزه و دانشگاه)— ۱۳۵۹/۰۹/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۴
۱۳۵۹۱۳۶۴

فقط سال ۱۳۶۱همهٔ سال‌ها

میزان ارزش نزد انبیا و قرآن، علم و تقوا با هم

… که ارزش را به این معانی می‌دانند، ارزشی که پیش انبیا هست، اینها اصلًا ارزش بدانند؟ باور نکنید که بدانند. ممکن است بگویند. و لیکن باور ندارند. اگر باور داشتند، می‌رفتند دنبال آن ارزش. حالا که ندارند و نمی‌روند دنبال آن ارزش، معلوم می‌شود باور ندارند. ارزش در لسان انبیا و در لسان اولیای خدا و در راس آنها، قرآن کریم و رسول اکرم،- صلی الله علیه و آله و سلم- ارزش به علم و تقواست. میزان، ارزش این دو خاصه است: علم و تقوا تواماً. علم تنها ارزش ندارد یا ضعیف است ارزشش. تقوای تنها یا ارزش ندارد یا ضعیف است ارزشش.

بی‌فایده بودن علم تنها و نرسیدن تقوای بی‌علم به کمال

… که نداند موازین انسانی اسلامی را، این هر چه هم متنسک باشد، بر خلاف آن طریقه‌ای که طریقه انبیاست، عمل می‌کند. و عالمی که تقوا نداشته باشد و متهتک باشد، آن هم ضررش بر اسلام بدتر است از هر کس. آن ارزش [برای‌] علم و تقواست. همه چیز را از متقین قبول می‌کنند. در لسان قرآن، از «علم» در لسان قرآن بسیار تمجید شده است، لکن در کنارش تقوا. علم تنها فایده ندارد برای انسان، مگر همان روی موازین طبیعت و تقوا هم بدون علم انسان را نمی‌رساند به کمال.

فاسد شدن کشور و حکومت‌ها با علم بدون تقوا

شما اگر کتابهایی که در زمان سابق تعلیم می‌کردند ببینید، می‌بینید که آن کتابها خودش مردم را از تقوا دور می‌کرد. علم به استثنای تقوا می‌خواستند درست کنند. و کشور ما را علم به استثنای تقوا فاسد کرد و حکومتها را علم به استثنای تقوا فاسد کرد و قلدرها هم به واسطه اینکه تقوا نداشتند، علم هم نداشتند، بدتر بودند. شما از آن بچه کوچکی که پیشتان می‌خواهد سوادآموزی کند تا آن پیر مرد و پیر زنی که با عصا می‌آید پیشتان و ان شاء الله، بیاید، علم را، آموزش را با حوصله تمام چون به این قسم از مردم حوصله لازم است- با صبر تمام، با حوصله و صبر آموزش بدهید و در ضمن این آموزش، آن پر …

بی‌ارزشی علم بی‌تقوا و توان عالم بی‌تقوا در فاسد کردن مردم

… بکنند. ذکر تقوا و تاریخ تقوا گفتن، این در خطبه جمعه کافی نیست، باید دعوت کنند مردم را به تقوا، وادار کنند مردم را به تقوا. اهمیت بدهند به این خاصه الهی که انبیا برای آن آمدند. و شما آموزگارها باید اهمیت بدهید به مساله تقوا. و آموزندگان هم باید اهمیت بدهند. و اساتید دانشگاه و اساتید حوزه‌ها هم به این خاصه باید اهمیت خاص بدهند که اگر علم تنهای بی‌تقوا باشد، و لو علم توحید باشد، و لو علم ادیان باشد، در آن عالم ارزش ندارد. علم تنها اگر ضررش بر ملتها و بر اسلام بالاتر از نفعش نباشد- که هست- باید گفت که بی‌تقوا می‌تواند که یک کشوری را، یک انسانهایی را به باد فنا بدهد. و آن کسی که عالمتر است بهتر می‌تواند که مردم را فاسد کند. پس باید که همراه این آموزش، آموزش تقوا هم باشد. از بچه‌ها اگر هستند، بچه‌ها را آموزش تقوا [بدهید] به اندازه فهمشان و بزرگترها را هم همین طور. و بزرگترها گمان نکنند دیگر احتیاج ندارند یا اینکه وقت گذشته است؛ وقت نمی‌گذرد. انسان در هر حال، اگر یک چیزی را بداند …