رفتن به محتوای اصلی

علمای درباریگروه و سازمان

نام‌های دیگر: علمای کشورهای اسلامی، آخوندهای درباری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عالمانی که به قدرت‌های حاکم وابسته‌اند و از آنان حمایت می‌کنند.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۴
۱۳۶۴۱۳۷۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۶۳ پاراگراف)

حقوق‌بگیری از دولت‌های ظالم

… از لحاظ مالى هم، وضع روحانیان اگرچه مختلف بود، اما در زندگى آنها، بیشتر فقر و قناعت و زهد و عسرت غلبه داشت تا رفاه. البته بعضى اختیارى زهد پیشه کرده بودند و بعضى هم به سبب اوضاع بدِ مالى، به زهد غیر اختیارى روى آورده بودند. به‌هرحال، زندگى آن‌گونه مى‌گذشت. وقتى هم با علماى سایر کشورهاى اسلامى مقایسه مى‌کردیم، مى‌دیدیم که علماى ایران و بخصوص علماى شیعه، وضعشان از آنها بهتر است. آنها حقوق بگیر دولتهاى ظالم بودند. مثلاً در مصر یا سایر کشورهاى عربى، حاکمانِ ظالمى بر سر کار بودند که هیچ کس ادّعا نداشت اهل عدل یا اسلامند؛ چون اعمال و رفتارشانْ این را ثابت مى‌کرد. در مصر، رئیس جمهور موجّه ملى، عدّه‌اى از مبلّغان اسلامى را بى آن‌که ابایى داشته باشد، اعدام کرد؛ زیرا به قول …

فتوا به کفر شیعه و اثر آن بر مسلمانان سنی دوستدار انقلاب

محور سوم ایجاد سد بین جمهوری اسلامی و ملتهای دیگر است. الان صدها کتاب علیه تشیّع و نظام اسلامی در حال نوشتن و انتشار است. نظام اسلامی را به انواع تُهَم متّهم می‌کنند و بعضی فتوا می‌دهند. یک روحانی نمای درباری پیدا می‌شود و فتوا می‌دهد که شیعه کافر است! حالا شما ببینید این فتوا در ذهن آن مسلمانِ سالمِ خالصِ سنّی مذهب، که در مصر یا الجزایر، به عشق این انقلاب قیام کرده است و به شوق این کانون وارد میدان اسلام خواهی شده است، چه خواهد کرد!؟

گرد آمدن با سلاطین برای کسب دنیا و سخن گفتن به میل آنان

… حوزه‌ى علمیّه و فضلا و اساتید و شخصیّت‌هاى برجسته در زیر یک سقف، صمیمانه و با احساس همدلى گرد یکدیگر جمع بشوند و مسائلى را که مهم میدانند، با هم در میان بگذارند و این حقیقت، چیزى است که با این شکل در طول تاریخ مدوّنى که ما از آن مطّلع هستیم، سابقه ندارد. فرق است بین جمعى از روحانیّون و ملّاهاى وابسته‌ى به دستگاه‌هاى قدرت طاغوتى که براى کسب دنیایى و جلب حطام[3] بى‌ارزش دنیوى با سلاطین و متجبّرین و متکبّرین عالم گرد هم بیایند، برطبق میل و نظر آنها حرف بزنند و اینکه مجموعه‌ى علمى طراز اوّل یک کشورى با مسئولین طراز اوّل آن کشور، احساس خویشاوندى معنوى و اتّصال و ارتباط روحى و فکرى بلکه وحدت و یگانگى کنند؛ اینها دو چیز است. این شکل دوّم، آن چیزى است که در طول تاریخ گذشته‌ى معلوم و شناخته‌شده‌ى ما وجود خارجى نداشته است و الان هم در هیچ جاى دنیا چنین چیزى نیست. هم اولیاى دولت باید خدا را شکر کنند، هم اکابر روحانى و علمى خدا را باید شکر کنند. این فرصت بسیار مغتنمى …

بدنام کردن روحانیت با سازش و تملق جباران برای دنیا

… گرفته ــ این یک بخش از بدى است، تنها این نیست ــ بلکه براى اینکه یک نهادى [زیر سؤال میرود]. این همه اخلاص در این نهاد خرج شده؛ کم است مگر؟ این همه تلاش شده، این همه مجاهدت شده، این همه خون عزیز بر خاک ریخته شده، اینها به خاطر یک نفر زیر سؤال میرود؛ حیف است. مثل آن آخوندهاى دربارىِ دورانِ گذشته که روحانیّتِ به این عظمت را زیر سؤال قرار میدادند؛ میرفتند یک کار زشتى میکردند: با ظلم میساختند؛ براى خاطر حطام[25] دنیا، براى خاطر یک لقمه نان که مثل اینکه جلوی سگ مى‌اندازند، آن جبّاران جلوى غلامهایشان مى‌انداختند، جلوى اینها [هم] مى‌انداختند، میرفتند مدح و تملّق آنها را میگفتند. به ‌خاطر عمل یک آدم این‌جورى، آن‌ همه طلبه‌ى شریف در حجره‌ها، در مدرسه‌ها که با فقر، با گرسنگى، با آبرومندى زیر بار فلک نمیرفتند و درسشان را میخواندند، همه زیر سؤال میرفتند؛ خوب بود؟ امام که در بیاناتش این ‌قدر روى شانه‌ى آخوندِ دربارى شلّاق کوبیده، به خاطر این است؛ [لذا] مواظبت کنید.

سکوت فقهای درباری در برابر گناهان حاکمان

ثالثاً: ثمّ إنّنا نلاحظ الرّؤساء و الزّعماء فی الأقطار الإسلامیّة لا یأبهون للشّؤون الدّینیّة و إذا شاءت لهم مصالحهم أحیاناً أن یأمروا شعوبهم بالتّدیّن فإنّما هم یکتفون ببعض المظاهر و الادّعاءات، و ما أکثر الملوک و الرّؤساء فی الأقطار الإسلامیّة الیوم الّذین یعیشون حیاة المنکرات الکبیرة کشرب الخمر و أکل السّحت و الرّبا و القمار و أمثالها بشکلٍ علنیٍّ دون أن یخافوا لومة لائمٍ بعد أن أفهموا شعوبهم باستمرارٍ أنّه لیس من الضّروریّ أن یعمل الزّعماء بالشّریعة، و لم نسمع من فقهاء البلاط و وعّاظ السّلاطین رغم علمهم بارتکاب هؤلاء للموبقات من اعترض علیهم و منعهم من ارتکابها. الأمر الّذی یؤدّی بشکلٍ طبیعیّ لشیوع المفاسد الأخلاقیّة، هذا فی حین کان رسول ا‌لله‌ (صلّی ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) أعبد النّاس و أزهدهم و أکثرهم عملاً بالشّریعة. لقد کان و هو الحاکم یری نفسه ملزماً برعایة موازین الحقّ أکثر من باقی المسلمین و هذا هو منطق …

آخوندهای درباری مزدور ابزار آمریکا در نفاق‌افکنی میان مسلمانان

… بیرون میکنند. الان بعضى از همین مذاهب ساخته‌ی دست استعمار، بزرگ‌ترین هنرشان این است که به بهانه‌هاى مختلف، انبوه جمعیّت مسلمین عالم را از دایره‌ی اسلام واقعى خارج کنند و عجیب اینکه همه‌ی این کارها را به نام دین و توحید انجام میدهند که این مایه‌ی تأسّف است! و ابزار کار آمریکا و سردمداران سیاستهاى آمریکایى در منطقه، عمدتاً همان آخوندهاى دربارىِ مزدورِ قلم‌فروشِ دین‌فروشند که اثر انگشت پلید آنها را در بسیارى از این نفاق‌افکنی‌ها و توطئه‌افکنی‌ها میشود مشاهده کرد.الان در دنیاى اسلام سعى زیادى میشود که بین مسلمین اختلاف بیندازند. مخصوصاً از آن‌وقتى که انقلاب اسلامى، پرچم وحدت اسلامى را به دوش کشید و بلند کرد، سعی‌شان بر ایجاد اختلاف بیشتر شد. در داخل کشور هم خیلى تلاش کردند؛ یادتان هست، همه‌ی ما یادمان است؛ عدّه‌اى را در مناطقى که برادران اهل سنّت سکونت داشتند و عدّه‌ی دیگرى را در …

پرهیز زاهدان محبوب خلفا از نامیدن خلیفه به جبار و طاغی

یکی، زبان تندوتیز ائمّه در مقابل خلفا است که اگر اینها آدمهای محافظه‌کاری بودند، باید مثل دیگر علما و زهّاد و مانند اینها، زبان نرم به خودشان میگرفتند؛ حتّی آن زهّادی که مورد ارادت خلفا بودند. میدانید زهّاد زیادی بودند که خلفا به اینها علاقه‌مند بودند؛ اینها نصیحت میکردند و هارون را مثلاً به گریه هم می‌آوردند، امّا مواظب بودند که به او جبّار و طاغی و شیطان نگویند، امّا ائمّه میگفتند.

بی‌اعتباری داوری عالمان وابسته به طاغوت دربارهٔ فهم ملت ایران از اسلام

… اسلام میخواستند به مردم هدیه کنند. لذا بعثت براى ما به معناى واقعى کلمه یک عید است. عید یعنى بازگشت یک خاطره، تجدید یک خاطره‌ى بزرگ. امروز جامعه‌ى ما دارد خاطره‌ى بعثت را در این افق وسیع تجدید میکند؛ لذاست دنیا که به ما نگاه میکند، از صدر اسلام یادش مى‌آید. هر چه میخواهند بگویند درباره‌ى اینکه ملّت ایران اسلام را درست فهمیدند یا غلط فهمیدند. چه کسى این حرفها را میگوید؟ آن کسانى که آن‌ قدر آبرو ندارند که مسلمانان به سخن آنها گوش بدهند؛ روحانیان و علماى دینىِ وابسته به قدرتهاى طاغوتى، یا حتّى سردمداران کفر و طغیان جهانى. اینها البتّه حق دارند اگر درباره‌ى اصل اسلام، درباره‌ى اصل پیامهاى رهایى انسان با تلخى حرف بزنند. آنها چطور میتوانند پیام پیغمبران را بفهمند و درک کنند، در حالى که پیام پیغمبران براى کوبیدن آنها آمده؟

تأثیر عملکرد خائنانهٔ عالمان وابسته به حاکمان بر ذهن مردم

… برآورده نشد، یعنی «یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَ الحِکمَةَ»[6] انجام نگرفت، بعد از آنکه دیدند که تشکیل یک نظام اسلامی، تشکیل یک دنیای اسلامی آن‌طوری‌که پیغمبران خواسته بودند بعد از دوران صدر اول، به‌کلی فراموش شد؛ جای نبوت و امامت را سلطنت گرفت؛ کسری‌ها و قیصرها و قُلدرها و اسکندرها و دیگرِ نامداران ظالم و طاغی تاریخ در لباس جانشینی و خلافت با نام سلسلۀ بنی‌امیه و بنی‌عباس روی کار آمدند و قرآن به آن شکلی که ارباب مُلک و قدرت می‌خواستند تفسیر شد و ذهن‌های مردم تحت تأثیر عملکرد خائنانۀ آن عالمانی که سر در آخور مطامع و محبت‌های مادی ارباب حکومت و مُلک داشتند، قرار گرفت؛ بعد که اینها را دیدند یک نقشۀ کلی در زندگی ائمه به‌وجود آمد.

ردّ گفته‌های عالمان وابسته به حکومت در کلمات ائمه (ع)

نگاه کنید در کلمات ائمه علیهم‌السلام می‌بینید آنچه که گفته شده، در موارد بسیاری ناظر به آن چیزهایی است که به نام اسلام، علما و فقها و محدثینِ وابستۀ به دستگاه‌های حکومت و دربارهای سلطنتی گفته بودند، آنها را رد می‌کردند و حقایق را بیان می‌کردند؛ این یک هدف اصلی و بزرگ برای ائمه که تبیین احکام اسلامی بود؛ این یک.

درگیری امام سجاد (ع) با علمای منحرف وابسته به عبدالملک

یکی دیگر از کارهای حاشیه‌ای، دست‌وپنجه نرم‌کردن‌های خفیفی با دستگاه‌های حکومتی یا وابستگان به آنهاست، مثل قضایایی که بین امام سجاد (ع) و عبدالملک بارها اتفاق افتاده است و مثل اموری که بین حضرت با علمای منحرف وابسته به عبدالملک (از قبیل محمدبن‌شهاب زهری) رخ داده و همچنین بعضی از درگیری‌هایی که بین یاران ائمه و خلفا گذشته است، که اینها به‌منظورِ این بوده که مقداری از آن جَو گرفته را باز کنند. اگر کسی با همین مقدار که من بیان کردم وارد شود در روایات اخلاقی، موعظه‌ها، نامه‌ها و دیگر روایاتی که از زبان امام سجاد (ع) نقل شده و یا برخوردهایی که در زندگی امام سجاد بوده، تمام آنها برایش معنی پیدا می‌کند، یعنی خواهد دید که همۀ آن اظهارات و برخوردها در یکی …

بی‌اعتبار شدن علمای درباری با دست‌به‌دست شدن نامهٔ امام سجاد (ع)

… اول خارج کند و آنان را این‌چنین معرفی کند که از جهت دلبستگی و عمل به احکام دین یا در حد متوسطند و یا قاصر[53] و در سطح معمولی و یا پایین‌تر از آنانند! امام سجاد (ع) موضع‌گیری بسیار سخت و تندی در برابر این شخص کرده که این موضع‌گیری در یک نامه منعکس شده است. البته ممکن است کسی فکر کند که یک نامه مگر تا چه حد می‌تواند نشان‌دهندۀ این موضع‌گیری تند باشد، اما با توجه به اینکه مضمون این نامه نسبت به خودِ زهری و همچنین نسبت به دستگاه حاکم بسیار شَدید است، و این نامه منحصر به محمدبن‌شهاب نمی‌شود بلکه به‌دست دیگران نیز می‌افتد و به‌تدریج از زبان به زبان و از دهان به دهان می‌گردد و در تاریخ برای همیشه می‌ماند ـ همچنان‌که در تاریخ مانده است و امروز پس از گذشت بیش از 1300 سال، ما دربارۀ این نامه بحث می‌کنیم ـ با توجه به این امور، می‌توان فهمید که این نامه چه ضربۀ کاری‌ای می‌تواند بر قداست شیطانی و مصنوعی این‌گونه علما وارد آورد. البته این نامه خطاب به محمدبن‌شهاب است ولی افراد دیگری همانند او را نیز در برمی‌گیرد. معلوم است که وقتی این نامه به‌دست مسلمانان به‌خصوص شیعیان آن زمان برسد، و دست‌به‌دست بگردد، چه بی‌اعتباری شدیدی برای این‌گونه افراد درباری به‌وجود می‌آورد. 1پاسدار اسلام، ش11

تحریف حکم خدا به بهای ناچیز در جریان وابسته به حکومت‌های غاصب

بدین‌گونه بود که از قدیم‌ترین ادوار اسلامی، فقه و حدیث و تفسیر به دو جریان کلی تقسیم شد: یکی جریان وابسته به دستگاه حکومت‌های غاصب، که در موارد بسیاری حقیقت‌ها را فدای مصلحت‌های آن دستگاه‌ها ساخته و در برابر بهای ناچیزی، حکم خدا را تحریف می‌کردند؛ و دیگری جریان اصیل و امین که هیچ مصلحتی را بر مصلحت تبیین احکامِ درست الهی مقدّم نمی‌ساخت و قهراً در هر قدم، رویاروی دستگاه حکومت و فقاهتِ مزدورش قرار می‌گرفت؛ و از آن روز در غالب اوقات، شکل قاچاق و غیر رسمی داشت.

همراهی قاضیان وابسته با خلفای اموی و عباسی در تحریف اسلام

… واقعی کوشیدند. تمام دستگاه‌هایی که از اسلامِ خالص به‌نحوی ضربت می‌دیدند، علیه اسلام توطئه کردند. هم دستگاه‌های سیاست، هم دستگاه‌های روحانیتِ وابستۀ به رژیم‌های جبار عباسی و اموی، و هم افراد دُگم و جاهلی که از اسلام جز ظواهری را نمی‌دیدند؛ حتی این گروه سوم! یعنی اگر چنانچه متوکل عباسی یا مروان اموی یا عبدالملک به‌خاطر فلان مصلحتِ سیاسی خود، لازم می‌دانستند که فلان بخش از اسلام را تحریف بکنند، فلان قاضی هم برای اینکه آقایی و ریاست علمی و دینی و نزدیکی‌اش به دستگاه خلافت محفوظ بماند، او را در این راه کمک می‌کرد. این دو جریان به‌هم می‌آمیخت و جریان سوم، جریان مردم جاهل، مردم مقدس‌مآبِ دُگمِ بی‌خبر، آنها هم به نوبۀ خود اسلام را تضعیف می‌کردند، منتها نه با نیّت بد، با نیّت خوب!

علاقه و ارادت خلفا به علما و زهاد نرم‌زبان آن عصر

بحث دیگر، برخورد تند، و زبان صریح و تیز ائمه علیه‌السلام در برابر خلفاست. نکتۀ قابل دقت در این بحث، آن است که این بزرگواران، اگر اشخاص محافظه‌کار و سازش‌کاری بودند، باید مثل دیگر علما و زهّاد آن عصر، زبان نرم و لحن دور از معارضه را انتخاب می‌کردند. می‌دانید که علما و زهّاد زیادی بودند که خلفا به آنها علاقه و شاید ارادت داشتند. [منصور] می‌گفت: «کُلُّکُم یَمشی رُوَید، کُلُّکُم یَطلُبُ صَید، غَیرَ عَمرِو بنِ عُبَید»١[6]»

نصیحت خلفا با پرهیز از جبار و غاصب خواندن آنان

اینها خلفا را نصیحت می‌کردند، و حتی گاهی آنها را به گریه هم در می‌آوردند، اما مواظب بودند که به آنان جبار و طاغی و غاصب و شیطان و هرچه این معانی را برساند نگویند. اما ائمه علیه‌السلام می‌گفتند، حقایق را افشا می‌کردند. و ملاحظۀ هیبت و قدرت زمامداران، آنها را به سکوت وادار نمی‌کرد.

عالم شدن برای پول و فتوا دادن به میل خلیفه

… می‌زد و فتوا می‌داد؛ اما ابوذر با این حرف مخالفت کرد...اگر کعب‌الاحبار می‌خواهد برای دل عثمان فتوا بدهد که اگر زکات دادی، دیگر کیف کن و خانۀ مجلل بساز، به این خاطر است که مردی است یهودی که از روی مصلحت مسلمان شده. شناختن او برای ما موجب شناخت‌های فراوان است. او برای خاطر پول، عالِم بود. وقتی در اسلام به کعب‌الاحبار آن‌همه پول بدهند، عنوان «اهل ذمّه»[10] هم رویش نباشد، کنار خلیفه هم بنشیند، می‌آید مسلمان می‌شود؛ مسلمانی برای او آب‌ونان دارد، مقام و پول دارد. وقتی هم لازم شد، طبق فتوای خودش دستور می‌دهد. اما فتوای ابوذر این نیست؛ ابوذر او را با عصا زد و گفت تو حق نداری دربارۀ احکام اسلام حرف بزنی.

وابستگی بسیاری از علما و محدثان به دستگاه خلافت

در نظرتان باشد که یزید و عبدالملک و معاویه ندارد! (51/11/22) یزید رفت، مروان [آمد]، بعد مروان رفت، عبدالملک [آمد]؛ سیاست، یک سیاست بود، و خط‌مشی، یکی. و تماماً برای اینکه آثار اسلام واقعی را که در دستگاه اهل‌بیت پیدا می‌شد، [از بین ببرند]. آنها بودند که شجاعت داشتند و همه‌چیز را می‌دانستند و همه‌چیز را می‌گفتند و مردم را ارشاد می‌کردند، دیگر علمای آن زمان و محدثین بزرگ، این شجاعت و جرئت را نداشتند، خیلی‌هایشان وابسته می‌شدند و در اختیار دستگاه درمی‌آمدند. لذا سیاست این بود که کانون اسلام واقعی را به‌کلی از بین ببرند و کسانی را که ممکن است ادعای جانشینی پیغمبر را داشته باشند و مردم هم قبول داشته باشند که اینها جانشین به‌حق پیغمبرند، اینها را به‌کلی نابود یا منزوی کنند. این هدف سیاست اموی از بعد از حادثۀ عاشورا …

آماده‌کردن جامعه برای حکومت آسودهٔ معاویه، وظیفهٔ راویان درباری

آن‌وقت در اینجا نقش ابوهریره‌ها چیست؟ وظیفۀ آنها چیست؟ وظیفۀ آنها این است که وضع و زمینۀ جامعه را آن‌چنان آماده کنند که معاویه بتواند به‌آسانی و با خاطر جمع، بر این مردم حکومت کند. البته این کار از راه‌هایی انجام می‌گیرد؛ آیات قرآن را عوضی معنا کنند از قول پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله؛ روایاتی از قول پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله جعل کنند در فضیلت معاویه و پدر معاویه و دودمان بنی‌امیه؛ یا از شیوه‌های غیر مستقیم استفاده کنند. به نظر من این …

نقش علما و فقها در ادارهٔ دستگاه فکری و فرهنگی خلافت

اینها دستگاه فکری و فرهنگی خلافت را اداره می‌کردند، شعرا هم البته کمکشان می‌کردند. (67/8/8) علما و فقها و شاعران زمان، سررشته‌داران فکر و فرهنگ جامعۀ اسلامی آن روز [بودند]، (51/11/25) و لذا ائمه به شعرا هم در موارد زیادی سیل ملامت را سرازیر می‌کردند، که این را هم شما در شرح احوال ائمه علیهم‌السلام زیاد می‌توانید پیدا کنید، که مثلاً امام به کُثیّر که یکی از بزرگان شعرای زمان عبدالملک بود، چه فرمودند و به بعضی از شعرای دیگر چه گفتند، به فرزدق چه گفتند. این نشان‌دهندۀ این است که یک جریان فکری و فرهنگیِ بسیار پرکار و پرتلاشی ازطرف دستگاه خلافت، تغذیه می‌شد، و دست‌اندرکار این بود که اسلام را، به شکلی آرایش بدهد و سازمان بدهد و معرفی کند که با خلافت دستگاه بنی‌امیه و بنی‌عباس سازگار باشد...این حدیثی که از قول …

شمول حکم نامه بر هر کس با پایگاه و موضع زهری

… به توده‌ها برسانند تا محمدبن‌شهاب معرفی شود. و بزرگی جرم او معلوم شود و مردم بدانند که کسی در این حد، چیست و کیست. این نامۀ امام سجاد است. امام سجاد با این نامه افشاگری می‌کند. در این نامه، طبقۀ محمدبن‌شهاب را در طول نوار تاریخ از آغاز تا فرجام معرفی می‌کند. امام با محمدبن‌شهاب نظر خاصی ندارد؛ هرکه چون او باشد، اوست! هرکسی دارای آن پایگاه و موضع باشد، محکوم به حکم اوست؛ خصوصیتی ندارد محمدبن‌شهاب زهری. و این سخن امام چهارم صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه است.

طرح پرسش همیشگی دربارهٔ سازش عالمان با دستگاه حاکم

در این نامۀ تند و پرمضمون و پرمحتوا، امام سجاد این جریان اقتدار فکری و زمامداری علمی را ـ که به کمک اقتدار سیاسی و زمامداری اجتماعی رفته بود ـ رسوا کرد. و کسانی را که حاضر به سازش با این دستگاه بودند، دچار سؤال کرد. و این سؤال همواره در جامعۀ اسلامیِ آن زمان مطرح بوده و در طول تاریخ هم مطرح خواهد بود. پاسدار اسلام، ش11

نقش آنان در دورکردن تدریجی مردم از قرآن و دین

اگرچه ظاهر اسلام در برخی از مسائلِ چشمگیر حفظ شده بود، اما از روح اسلام و معنای اسلام خبری نبود و به‌تدریج مردم را به‌وسیلۀ علمای وابستۀ به دستگاه خلافت، به‌سمتی می‌کشاندند که بعد از گذشت چند سال، مردم دیگر از قرآن و از دین چیز درستی و زیادی نمی‌دانستند. دینی که بنی‌امیه به مردم تلقین می‌کردند، دینی بود که در آن، توحید به‌معنای حقیقی کلمه وجود نداشت و عبادتِ طواغیت در آن، مانع از اسلام و ایمان مردم به‌حساب نمی‌آمد. دینی بود که در آن تکاثر ثروت، اشرافی‌گری، تجملات، و عیش و شهوات ایرادی نداشت. و دینی بود که در …

وابستگی قاضی و امام جماعت به خلیفه و ظاهری‌شدن دین مردم

خب، حالا جامعۀ اسلامی در دوران امام باقر، سال‌های درازی را با این وضعیت زندگی کرده، از دین، از اسلام، جز ظاهری نمی‌داند؛ بله، در آنجا نماز جماعت هست، قاضی هست، اما قاضیِ وابستۀ به همان خلیفه، امام جماعتِ وابستۀ به همان خلیفه، مردمِ الهام‌گیرندۀ دین از همان خلیفۀ فاسدِ فاسقِ فاجر؛ همان عبدالملکی که وقتی به خلافت رسید، نشسته بود داشت قرآن می‌خواند، خبر آوردند که بابایت مُرد، تو را هم جانشین خودش کرده. قرآن را بوسید گذاشت روی طاقچه، گفت: «هَذا فِراقُ بَینی وَ بَینَکَ»[12] این فراق من و توست، دیگر تمام شد، خداحافظ قرآن! خداحافظی کرد و …

عکرمه، نمونهٔ عالم موجه ولی وابسته به دستگاه خلافت

..یکی دو نمونه را عرض بکنم؛ یک نمونه راجع‌به یک عالم بزرگ است به نام عِکرمه. عِکرمه شاگرد ابن‌عباس است، معروف هم است، احادیث زیادی، عن عکرمه، عن ابن‌عباس، نقل شده. در بین مردم بسیار موجّه بود، معروف بود، به او مراجعه می‌کردند، یک شخصیت علمی بود در آن دوران، اما وابستۀ به دستگاه خلافت بود. این آمد خدمت حضرت ـ حالا آمده بود بحث کند، مباحثه کند، مجادله کند، یا آمده بود چیزی یاد بگیرد، (61/7/2) شاید هم برای اینکه امتحانش بکند، (65/4/28) ـ وقتی درمقابل حضرت قرار گرفت، آن ابهت و عظمت امام باقر، و نفوذ معنوی‌ای که در چهرۀ آن حضرت و در سیما و چشم آن …

خدمت عالمان به مطامع خلفا به‌جای هدایت فکر مردم

… بعد بگویند نه آقا ننوشته، سندش ضعیف است؛ نه! نزدیک به زمان پیغمبر بود، هرکس می‌گفت من خودم از یک نفر شیخ بزرگواری، از استادی شنیدم و او از پیغمبر نقل کرد که مثلاً فلان‌چیز؛ قابل قبول بود. هر چیزی که خلیفه مایل بود، اینها فوراً حدیثی برایش درست می‌کردند. در خدمت مطامع خلفا قرار داشتند. این‌هم وضع عالمان، که درحقیقت بایستی هادیانِ فکر مردم باشند و آنها را هدایت کنند. روشنفکران جامعه، آنها بودند دیگر!

جنایت قاضیان و مفتیان مزدور در ناآگاه نگه‌داشتن مردم

این‌ها را چه کسی انجام داده؟ گناه نفهمیدن مردم به دوش کیست؟ ممکن است شما بگویید به دوش شُریح قاضی[23] است، به دوش محمدبن‌شهاب زُهری است، به دوش فلان قاضی یا فلان مُفتیِ[24] مزدورِ اجیر است؛ او باید مردم را آگاه می‌کرد، بنده هم قبول دارم. البته که ابویوسفِ قاضی[25] یا شریح یا محمدبن‌شهاب زُهری[26]، یا دیگران و دیگران، بزرگ‌ترین جنایت‌ها را انجام دادند، همچنانی‌که در نامۀ امام سجاد به ابن‌شهاب خواندیم و دیدیم، اما می‌خواهم ببینم محمدبن‌شهاب ساخته و پرداختۀ کیست؟ آن قطبی که قدرت‌های روحانی ضد دین و ضد قرآن را می‌سازد، آن قطب کیست؟ جز قطب معاویه است؟ پس گناهان، بالمآل[27] بر دوش معاویه است، بر دوش عبدالملک مروان است، بر دوش تمام سرانِ طواغیت بنی‌امیه و بنی‌عباس و غیرُهُم است، و اینها با این گناهانشان گاهی هم دم از …

زیان قدرت‌های سیاسی مؤتلف با احبار از آگاهی مردم

… می‌شوند و از بین می‌روند؛ لذا تا نبی می‌آید؛ جامعۀ نبوی که بر اساس آگاهی‌ست، بر اساس اطلاع و دانش و روشن‌بینی و آزادفکری و روشن‌فکری‌ست، جامعۀ الهی و توحیدی، تا نغمۀ این‌چنین جامعه‌ای ساز می‌شود، جزو اولین گروه‌هایی که احساس خطر می‌کنند، احبار و رهبانند؛ آنهایی که آگاهیِ مردم به زیانشان است، آگاهی مردم به زیان خودشان و به زیان قدرت‌های مؤتلفشان است. هم خودشان ضرر می‌بینند، هم قدرت‌هایی که با آنها مؤتلفند، اگرچه قدرت‌های مذهبی نیستند، قدرت سیاسی‌اند، آنها هم ضرر می‌بینند؛ اینها هم احساس خطر می‌کنند.

به خدمت گرفتن معمم‌ها برای صدور فتوای دلخواه حکومت‌ها

نکته دوم این است که بعضی از کشورهایی که به نحوی خودشان را مقیّد به احکام اسلامی نشان میدهند، برای مسائلشان، به آیه و روایتی استناد میکنند؛ چهار نفر عمّامه به سر را هم به خدمت میگیرند، برای این‌که در جایی برایشان فتوایی بدهند و کاری کنند. این کشورها، اگر چه به‌ظاهر چیزی مثل حاکمیّت اسلامی دارند، امّا حاکمیّت اسلامی با ارزشها و معیارهای نَبَوی و وَلَوی، علم و تقوا، عدالت، عبودیّت خدا و خشیّت الهی و «ترتعد فرائسه فی المحراب»[2] ، که روش انبیا و اولیا و مقرّبترین افراد به خدا بوده است، در …