امیرالمؤمنین علیهالصّلاةوالسّلام در مقابله با خطرها آنچنان شجاعانه عمل میکند که میگوید کسی نمیتوانست با فتنهای که من چشم آن را درآوردم - منظور، فتنه خوارج است - یا فتنه ناکثین درافتد. آن معنویّت و دین و اخلاق و فضیلت از یک طرف، آن بینش عمیق و شجاعت و فداکاری و عواطف رقیق انسانی در کنار صلابت و استحکام معنوی و روحی از طرف دیگر؛ همه اینها ناشی از عصمت است؛ چون خدای متعال او را به مقام عصمت برگزیده است و گناه و اشتباه در کار او وجود ندارد. اگر چنین کسی در رأس جامعه باشد، اوج مطلوب همه رسالتهاست. این معنای غدیر است. در غدیر، چنین کاری اتّفاق افتاد.
دیدگاه امامیه در عصمت ائمه (ع) از صغایر و حتی سهو و نسیان به نقل مفید
مثلاً در مسألهی عصمت، پس از آنکه نظر امامیه را در عصمت ائمه (علیهمالسّلام) از صغایر و حتی از سهو و نسیان، ذکر میکند، میگوید: «و بر این قرار است مذهب همهی امامیه مگر آنکس که از راه مستقیم آنان کناره گرفته و برای عقیدهی خود به ظواهر بعضی روایات تمسک کرده است که باطن و تأویل آن بر خلاف رأی فاسد او است. و معتزله همگی در این مسأله مخالفاند و بر ائمه گناهان کبیره و حتی ارتداد را ممکن میشمرند» (ص ۷۴) که گویا اشارهی مفید در این سخن به شیخ صدوق رحمةاللهعلیه است.
عصمت سرچشمهٔ معنویت، اخلاق، بینش و شجاعت امام
..آن معنویت، آن دین، آن اخلاق و فضیلت، آن بینش عمیق، آن شجاعت، آن فداکاری، آن عواطف رقیق انسانی در کنار صلابت و استحکام معنوی و روحی؛ همۀ اینها ناشی از عصمت است. چون معصوم است، چون خدای متعال او را به مقام عصمت برگزیده است، گناه و اشتباه در کارِ او نیست. یکچنین کسی اگر در رأس جامعه باشد، این، اوجِ مطلوبِ همۀ رسالتهاست.
معصوم بودن پیامبر و تبیین معنای ذنب او متناسب با مقامش
﴿فَاصبِر اِنَّ وَعدَ اللهِ حَقٌّ وَ استَغفِر لِذَنبِكَ﴾ بر گناهانت استغفار کن. البته گناه پیغمبر، گناهِ بابِ پیغمبر است، ازاینقبیل گناههای ما نیست. پیغمبر معصوم است مسلّم. به نص آیات قرآنی و به حکم عقل، پیغمبر گناه نمیکند. این ذنب از نوع ذنبها و خطاهاییست که برای انسانی در آن حد خطاست، گرچه اگر بنده و شما همان کار را بکنیم، هیچ خطا نیست. آن گناهان را میگوید، آن ذنبها را میگوید. ﴿وَ استَغفِر لِذَنبِكَ﴾ پوزش بخواه و طلب غفران کن و طلب جبران کن برای خطاهای کوچک گذشتهات، ﴿وَ سَبِّح بِحَمدِ رَبِّكَ بِالعَشِيِّ وَ الاِبكارِ﴾ تسبیح بگو، ستایش کن پروردگارت را در هر شامگاه و هر صبحگاه. این آیه …
لزوم تبیین عصمت ائمه و ارتباط آنان با خدا و فرشتگان
… است. ما باید جنبهی ملکوتی ائمّه (علیهم السّلام)، جنبهی معنوی و عرشی ائمّه را بیان کنیم؛ این جزو چیزهایی نیست که ما دربارهاش بخواهیم تقیّه کنیم یا مثلاً مخفی کنیم؛ نه، باید این جنبهی معنوی و عرشی ائمّه را بگوییم؛ کمااینکه در مورد خود پیغمبر [گفتهایم]. مسئلهی معصومیّتشان، مسئلهی ارتباطات آنها با خدای متعال، ارتباطات آنها با فرشتهها ــ اینهایی که هست ــ ولایت آنها به آن معنای معنویاش، اینها را باید بگوییم؛ از این جنبه باید یک کار عالمانهی قوی خوبی انجام بگیرد.
مراقبت پیامبر از خود با وجود مقام عصمت و موجب عصمت بودن آن
پیغمبر اکرم (صلّی الله علیه آله) هر روز از شش خصلت به خدای متعال پناه میبرد. معنای تقوا این است: مراقبت؛ مراقبت از خود، که هر روز انسان آن حفرهها و چاهها و گودالهایی که سر راهش هست، اینها را بنشیند محاسبه کند و به خود تلقین کند مراقبت از اینها را. پیغمبر با مقام عصمت، در عین حال این قدر مراقب خود است! همین مراقبتها است که موجب آن عصمت هم میشود. این شش خصوصیّتی که پیغمبر هر روز از آنها به خدا پناه میبرد، اینها است:
معصوم بودن حضرت زهرا (س) و همرتبگی او با پیامبر و امام
… تصویری در ذهنشان دارند و آن را بر زبان میآورند، که باز این تصویر هم، از کلمات خودشان است ـ چند نمونۀ بسیار نادر وجود دارد که از حد توصیف و بیان بالاترند و یکی از اینها، فاطمۀ زهرا سلاماللهعلیها است. فقط با پیامبر و با امیرالمؤمنین میشود او را مقایسه کرد. (69/10/17) معصوم است دیگر. نه بهحسب مسئولیت رسمی، پیغمبر است؛ نه بهحسب مسئولیت رسمی، امام و جانشین پیغمبر است؛ اما در رتبه، در حد پیغمبر و امام است. (89/3/13) یعنی مقام آن بزرگوار بهگونهای است که علمای بزرگ مسلمین و صاحبان فکر و نظر، بحث میکردند که آیا زهرای اطهر سلاماللهعلیها بالاتر است یا علیبنابیطالب علیهالسلام؟ این کم مقامی است که بزرگان اسلام بنشینند، یکی بگوید: «زهرا بالاتر است» و یکی …
مرتبهٔ عجیب و منزلت فوقالعادهٔ عصمت
… بزرگوار از طرفی دختر عالیمقام پیغمبر است؛ دختری که پیغمبر دست او را میبوسد، جلوی پای او بلند میشود، در هر سفر آخرین دیدار او از خانهی زهرا است و از آنجا به سفر میرود، از سفر که برمیگردد اوّلین جایی که سر میزند و سلام میکند خانهی زهرا است؛ یک چنین دختری. از طرفی بانویی دارای عصمت است؛ مرتبهی عصمت مرتبهی عجیبی است، منزلت فوقالعادهای است. از طرفی همتراز علیّبنابیطالب است؛ علیّبنابیطالبِ با آن عظمت، علیّبنابیطالبی که چشم عالَم وجود شبیه او را بعد از پیغمبر مشاهده نکرده؛ فاطمهی زهرا (سلام الله علیها) همسرِ همتراز یک چنین شخصیّتی است. از طرفی مادر چهار خورشید درخشان است که دو نفرشان …
ویژگی معدودی از برگزیدگان الهی در میان بشر
اولا مقامات معنوی فاطمهی زهرا (سلام الله علیها) در شمار برترین مقامات معنوی آحاد معدودی از بشریّت است. ایشان معصومند؛ عصمت، ویژهی معدودی از برگزیدگان الهی در میان آحاد بشر است؛ و این بزرگوار - فاطمهی زهرا (سلام الله علیها) - از آن جمله است، با توجّه به این واقعیّت که این زن مسلمان و مجاهدِ فیسبیلالله تنها حدود بیست سال - حالا با اختلاف روایات از هجده سال تا بیست و پنج سال - سنّشان بوده؛ زن جوان دارای این مرتبهی عالی از معنویّت …
عصمت امام شکل مطلوب حکومت و جایگزینی دین و تقوا در نبود آن
… امور مردم را دستخوش خود قرار بدهند؛ لذا در جامعهى اسلامى و نظام اسلامى عدالت باید حاکم باشد، علم باید حاکم باشد، دین باید حاکم باشد، رحمت باید حاکم باشد، خودخواهى نباید حاکم بشود، هوا و هوس نباید حکومت بکند، از هر کسى و در رفتار و گفتار هر شخصى و شخصیّتى. سرّ عصمت امام در شکل غایى و اصلى و مطلوب هم در اسلام همین است که هیچ گونه امکان تخطّى و تخلّفى وجود نداشته باشد؛ آنجایى هم که عصمت وجود ندارد و میسّر نیست، دین و تقوا و عدالت و مانند این چیزها باید حکومت کند بر مردم که نمونهاى از ولایت الهى محسوب میشود.
حفظ پیامبر از گرایش به دشمنان با عصمت الهی
… لِکُلِّ نَبِیٍّ عَدُوًّا مِنَ المُجرِمینَ ... لِنُثَبِّتَ بِه! فُؤادَک؛[19] ما داستان پیغمبران را برای تو نقل میکنیم، مبارزات موسیٰ و ابراهیم و نوح و بقیّهی انبیا را، مخالفتهایی که با آنها شده و پیروزیهای آنها را برای تو بیان میکنیم تا دل تو را محکم کنیم. یا در یک آیهی دیگر میفرماید که اگر ما تو را حفظ نمیکردیم و حفظ ما نبود، لَقَد کِدتَ تَرکَنُ اِلَیهِم شَیئًا قَلیلًا؛[20] حتّی ممکن بود به دشمنها گرایش پیدا کنی، امّا حفظ الهی و عصمت الهی تو را نگه داشت و مانع شد.