رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سوگواری برای اهل‌بیت (ع) به‌ویژه امام حسین (ع) و آیین‌ها و کارکرد آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۳همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

میگویند چرا ماتم و گریه و اشک را در بین مردم رواج میدهید؟ این ماتم و اشک برای ماتم و اشک نیست، برای ارزشهاست. آنچه پشت سر این عزاداریها، بر سر و سینه زدنها، اشک ریختنها وجود دارد، عزیزترین چیزهائی است که در گنجینه‌ی بشریت ممکن است وجود داشته باشد؛ او همان ارزشهای معنوىِ الهی است. اینها را میخواهند نگه دارند که حسین‌بن‌علی مظهر این ارزشها بود. یادِ آنهاست؛ زنده نگه داشتن آنهاست.

شاهدها (۱۸ پاراگراف)

سینه‌زنی، وسیلهٔ انتقال محبت و ولایت اهل‌بیت به نسل‌های بعد

سینه‌زنى عزاداران حسینى، همان وسیله‌اى است که میتواند محبّت و ولایت اهل‌‌بیت را از نسلى به نسل دیگر برساند. دشمنها نباید بتوانند مراسم مذهبى شما را از دست شما بگیرند. یکى از راه‌های دشمنان این است که آنها را با خرافات آلوده کنند، که امسال با هشیارى شما مردم، با ایمان عمیق جوانهاى مؤمن و عشّاق حسینىِ ما، یک بخش مهمّى از آنچه وسیله و بهانه‌اى در دست دشمن میشد، بکلّى …

بهانه شدن برخی اعمال جاهلانه و بی‌ریشه در عزاداری برای تبلیغ سوء دشمنان

عرایض‌ اینجانب‌ به‌ مردم‌ متدین‌ و عاشق‌ خاندان‌ نبوت‌ و ولایت‌ علیهم‌‌السلام‌ از روی‌ دلسوزی‌ است‌، اینجانب‌ می‌بینم‌ که‌ چگونه‌ اخلاص‌ و محبت‌ مردم‌ به‌ سالار شهیدان‌ حضرت‌ ابا عبداله‌الحسین‌ علیه‌‌السلام‌ مورد جفا در قضاوتهای‌ جهانی‌ واقع‌ می‌شود، چگونه‌ درک‌ روشن‌بینانه‌ی‌ آنان‌ در اعتقاد به‌ مقام‌ والای‌ اهل‌ بیت‌ علیهم‌‌السلام‌، بخاطر بعضی‌ اعمال‌ جاهلانه‌، حمل‌ به‌ اموری‌ می‌شود که‌ از ساحت‌ شیعه‌ و ائمه‌ی‌ بزرگوارشان‌ بسی‌ دور است‌. می‌بینیم‌ که‌ چگونه‌ عزاداری‌ بر جگر گوشه‌گان‌ زهرای‌ اطهر علیهم‌‌السلام‌ مورد تبلیغ‌ سوءدشمنان‌ متعصب‌ و تبلیغات‌چی‌های‌ شیطان‌ استعمار قرار می‌گیرد، می‌بینیم‌ که‌ بعض‌ اعمالی‌ که‌ هیچ‌ ریشه‌ی‌ دینی‌ هم‌ ندارد بهانه‌ به‌ دست‌ دشمن‌ مغرض‌ می‌دهد که‌ بدان‌ وسیله‌ هم‌ اسلام‌ و تشیع‌ را العیاذبالله‌ بعنوان‌ آئین‌ خرافه‌ معرفی‌ کنند و هم‌ بغض‌ و عداوت‌ خود را نسبت‌ به‌ نظام‌ مقدس‌ جمهوری‌ اسلامی‌ در تبلیغات‌ خود آشکار سازند.

لزوم عزاداری متعارف با روضه و دسته و نوحه‌های پرمغز و مستند به آثار معتبر

ولی‌ اکنون‌ باید به‌ نحو متعارف‌ که‌ در طول‌ قرون‌ و اعصار عزاداری‌ می‌کرده‌اند و متدینین‌ و علماء هم‌ خود در آن‌ شرکت‌ می‌جسته‌اند عزاداری‌ کنند یعنی‌ تشکیل‌ مجالس‌ روضه‌خوانی‌ و راه‌اندازی‌ دستجات‌ و مواکب‌ عزاداری‌ که‌ دارای‌ حال‌ و حزن‌ و شور و محبت‌ اهل‌ بیت‌ علیهم‌‌الصلوة‌والسلام‌ است‌، سعی‌ کنند که‌ نوحه‌ها و شعرها و روضه‌خوانی‌ها پرمغز و دارای‌ مضامین‌ صحیح‌ و متکی‌ به‌ آثار وارده‌ی‌ معتبره‌ از ائمه‌ علیهم‌ السلام‌ یا علمای‌ بزرگ‌ باشد، سلامتی‌ و توفیقات‌ جنابعالی‌ و همه‌ی‌ مردم‌ آذربایجان‌ و اردبیل‌ و سایر مناطق‌ کشور اسلامی‌ را مسئلت‌ می‌نمایم‌.

برکات عزاداری امام حسین (ع) و احیای ذکر عاشورا

یک مقوله دیگر که به مناسبت محّرم قابل بحث است و در این زمینه کمتر صحبت میشود و بنده میخواهم امشب درباره آن، قدری صحبت کنم، مقوله عزاداری حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام و برکات احیای ذکر عاشوراست. تحقیقاً یکی از مهمترین امتیازات جامعه شیعه بر دیگر جوامع مسلمان، این است که جامعه شیعه، برخوردار از خاطره عاشوراست. از همان روزی که موضوعِ ذکر مصیبت حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام مطرح شد، چشمه جوشانی از فیض و معنویّت در اذهان معتقدین و محبّین اهل بیت علیهم‌السّلام …

یاد امام حسین (ع) و مجالس عزا از بزرگ‌ترین نعمت‌ها و مسئولیت در برابر آن

یک وقت است که کسی از داشتن نعمتی بیبهره است و در مقابل نعمتِ نداشته، از او سؤالی هم نمیشود. اما یک وقت کسی از نعمتی بهره‌مند است و از آن نعمتی که دارد از وی سؤال میشود. یکی از بزرگترین نعمتها، نعمت خاطره و یاد حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام، یعنی نعمت مجالس عزا، نعمت محرّم ونعمت عاشورا برای جامعه شیعىِ ماست. متأسفانه برادران غیر شیعی ما از مسلمین، خود را از این نعمت برخوردار نکردند. اما میتوانند از این نعمت بهره‌مند شوند و امکانش هم وجود دارد. البته بعضی از مسلمینِ غیر شیعه در گوشه وکنار، ذکر محرّم و عاشورا را دارند. ولی آن‌گونه که باید و شاید، بینشان رایج نیست؛ …

لزوم شرکت مخلصانهٔ مردم در مجالس عزای حسینی نه برای وقت‌گذرانی

… بر شمشیر پیروز میشود، مطرح نمود و به برکت محرّم، با همین تحلیل و منطق، خون را بر شمشیر پیروز کرد. این، یک نمونه از جلوه‌های نعمت ماه محرّم و مجالس ذکر و یاد امام حسین علیه‌السّلام است که شما دیدید. لذا هم مردم و هم روحانیون، باید از این نعمت استفاده کنند. استفاده مردم این است که به مجالس عزاداری سیدالشهداء علیه‌السّلام، دل ببندند و این مجالس را - در سطوح مختلف - هرچه میتوانند بیشتر اقامه کنند. مردم باید مخلصانه و برای استفاده، در مجالس عزاداری حسینی شرکت کنند؛ نه برای وقت گذراندن، یا به صورت عامیانه‌ای، فقط به عنوان ثواب اخروی که نمیدانند هم، این ثواب اخروی از کجا می‌آید؟

وابستگی ثواب مجالس عزا به جهت آن و لزوم اتصال به امام حسین (ع) و اسلام و قرآن

مسلّماً شرکت در مجالس مذکور، ثواب اخروی دارد؛ اما ثواب اخروی مجالس عزا، از چه ناحیه و به چه جهت است؟ مسلماً مربوط به جهتی است که اگر آن جهت نباشد، ثواب هم نیست. بعضی از مردم متوجّه این نکته نیستند. همه باید در این مجالس شرکت کنند، قدر مجالس عزاداری را بدانند، از این مجالس استفاده کنند و روحاً و قلباً این مجالس را وسیله‌ای برای ایجاد ارتباط و اتّصالِ هرچه محکم‌تر میان خودشان و حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام، خاندان پیغمبر و روح اسلام و قرآن قرار دهند. این از وظایفی که در این خصوص مربوط به مردم است.

افزایش محبت به اهل‌بیت (ع) نخستین ویژگی لازم مجالس عزا

اوّلین ویژگی باید این باشد که چنین مجالسی، محبّت به اهل بیت علیهم‌السّلام را زیاد کنند. چون رابطه عاطفی، یک رابطه بسیار ذیقیمت است. شما، روحانیون، باید کاری کنید که محبّت شرکت‌کنندگان در مجالس مذکور، روزبه‌روز نسبت به حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام، خاندان پیغمبر و مناشیء معرفت الهی، بیشتر شود. اگر شما خدای ناکرده، در مجالس مذکور وضعی را به‌وجود آورید که مستمع یا فرد بیرون از آن فضا، از لحاظ عاطفی به اهل‌بیت علیهم‌السلام نزدیک نشد، بلکه احساس دوری و بیزاری کرد، نه فقط چنین مجالسی فاقد یکی از بزرگترین فواید خود شده، بلکه به یک معنا، مضّر هم بوده است. …

معرفت روشن به اصل حادثهٔ عاشورا دومین ویژگی لازم مجالس عزا

دومین ویژگی‌ای که باید در این مجالس به وجود آید، این است که مردم نسبت به اصل حادثه عاشورا، معرفت روشنتر و واضحتری پیدا کنند. این‌طور نباشد که ما در مجلس حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام، به منبر برویم یا سخنرانی کنیم، اما موضوع سخنرانی، حضّار آن مجلس، اعم از جوان و غیرجوان و زن و مردِ اهل فکر و تأمّل را - که امروز در جامعه ما بسیارند و این از برکات انقلاب است - به این فکر فرو ببرد که «ما …

افزایش ایمان و معرفت دینی سومین ویژگی لازم مجالس عزا

سومین ویژگی لازم در این مجالس، افزایش ایمان و معرفت دینی در مردم است. در چنین مجالسی باید از دین، نکاتی عنوان شود که موجب ایمان و معرفتِ بیشتر در مستمع ومخاطب گردد. یعنی سخنرانان و منبریها، یک موعظه درست، یک حدیث صحیح، بخشی از تاریخ آموزنده درست، تفسیرِ آیه‌ای از قرآن یا مطلبی از یک عالم و دانشمندِ بزرگ اسلامی را در بیانات خود بگنجانند و به سمع شرکت‌کنندگان در این مجالس برسانند. این‌طور نباشد که وقتی بالای منبر میرویم، …

جمع‌بندی سه ویژگی لازم مجالس عزای محرم

در مجالس عزاداری ماه محرّم، این سه ویژگی باید وجود داشته باشد: ۱. عاطفه را نسبت به حسین‌بن‌علی و خاندان پیغمبر، علیهم‌صلواةالله، بیشتر کند. (علقه و رابطه و پیوند عاطفی را باید مستحکم‌تر سازد.) ۲. نسبت به حادثه عاشورا، باید دیدِ روشن و واضحی به مستمع بدهد. ۳. نسبت به معارف دین، هم ایجاد معرفت و هم ایجاد ایمان - ولو به نحو کمی - کند. نمیگوییم همه منبرها باید برخوردار از همه این خصوصیات باشند و به همه موضوعات بپردازند؛ نه. شما اگر یک حدیثِ صحیح از کتابی معتبر را نقل و همان را معنا کنید، کفایت میکند. برخی منبریها، بعضی اوقات یک حدیث را آن‌قدر شاخ و برگ میدهند که معنای اصلیاش از بین میرود. …

عزاداری سنتی مایهٔ تقرب مردم به دین و پرجوشی عواطف به خاندان پیامبر

من واقعاً میترسم از این‌که خدای ناکرده، در این دوران که دورانِ ظهور اسلام، بروز اسلام، تجلّی اسلام و تجلّی فکر اهل‌بیت علیهم‌الصّلاةوالسّلام است، نتوانیم وظیفه‌مان را انجام دهیم. برخی کارهاست که پرداختن به آنها، مردم را به خدا و دین نزدیک میکند. یکی از آن کارها، همین عزاداریهای سنّتی است که باعث تقرّبِ بیشترِ مردم به دین میشود. این‌که امام فرمودند «عزاداری سنّتی بکنید» به خاطر همین تقریب است. در مجالس عزاداری نشستن، روضه خواندن، گریه کردن، به سروسینه زدن و مواکب عزا و دسته‌های عزاداری به راه انداختن، از اموری است که عواطف عمومی را نسبت به خاندان پیغمبر، پرجوش میکند و بسیار خوب است. در مقابل، برخی کارها هم هست که پرداختن به آنها، کسانی را از دین برمیگرداند.

تداوم سنت عزاداری و ناتوانی دشمنان در سلب آن، نشانهٔ عمق ایمان

… هیئتهاى مذهبى براى مردم ما یک مطلب عادّى و روزمرّه است که چشمها و دلهاى مردم به آنها اُنس گرفته است ولى اگر کسى با چشم دقیق و حقیقت‌بین نگاه کند، این یکى از آن بارقه‌هاى درخشان حسینى در فضاى جامعه‌ى مسلمان ما و از برکات و حسنات جاریه‌ى آن نهضت عظیم الهى است. آنچه را شما از سوابق عزادارى مردم ایران و شیعیان جهان براى ماجراى حسین‌بن‌على (علیه ‌السّلام) تا کنون دنبال بفرمایید، خواهید دید که این سنّت عزادارى به شکل کنونى در تمام حالات و آنات و در همه‌ى شرایط گوناگون اجتماعى وجود داشته است. دشمنان نتوانسته‌اند این عادت دینى و الهى را از شیعیان سلب کنند و این نشان‌دهنده‌ى عمق ایمان و عمق تأثیر این جریان عزادارى ــ چه به‌ صورت مجالس عزادارى و چه به ‌صورت هیئات متحرّک مذهبى ــ در دلهاى مردم و در ایمان و عقیده‌ى مسلمانان است.

پاک شدن فضای جامعه از تلقینات دشمن با موکب‌های حسینی

… بود، [اگر هم] نبود، نبود؛ این جور نیست. هیئتهاى مذهبى در حقیقت ارکان حفظ ایمان و شوق ملّت بزرگ ما به خاندان پیغمبر هستند؛ از جمله‌ى پیوندهاى مستحکم میان امروز و روز عاشوراى حسینى هستند؛ آن روحیه را به امروز منتقل میکنند، خاطره‌ى امام حسین را تجدید میکنند. در طول سال، دستهاى دشمنان اسلام و قرآن و خاندان پیغمبر هر چه تلاش میکنند براى اینکه فضاى جامعه را فضاى غیر دینى قرار بدهند، وقتى ‌که دهه‌ى محرّم میشود، ایّام عاشورا میشود، این موکبهاى حسینى راه مى‌افتد در خیابانها و کوچه‌ها و محیط زندگى مردم، مثل آب بارانى که پلیدى‌ها را و کثافتها را میشویَد و فضا را پاک میکند، فضاى جامعه را شست‌ و شو میدهد و همه‌ى آن تلقینات فاسد را که در محیط و فضا، دست دشمن به وجود آورده است، پاک میکند و میشویَد.

پرسش از شیوهٔ بهره‌گیری و شکر نعمت مجالس عاشورا

اکنون که ذکر محرّم و عاشورا و یاد و خاطره امام حسین علیه‌السلام، در بینِ ما رایج است، از این ذکر و خاطره و جلسات بزرگداشت، چه استفاده‌ای باید کرد و شکر این نعمت چیست؟ این همان مطلبی است که میخواهم به عنوان سؤال مطرح کنم، و شما جواب بدهید.

لزوم برخورداری مجالس عزای حسینی از سه ویژگی

… عزا به این است که عده‌ای دور هم جمع شوند و یک فردِ روحانی، با حضور یافتن در میان آنها، اقامه عزا کند تا دیگران از اقامه عزای او، مستفید شوند. یک روحانی چگونه اقامه عزا خواهد کرد؟ این، سؤال من از همه کسانی است که نسبت به چنین قضیه‌ای احساس مسؤولیت میکنند. به اعتقاد بنده، مجالس عزاداری حسینی باید از سه ویژگی برخوردار باشد:

قدردانی از نمازگزاری باشکوه عزاداران در روز عاشورا

و نشانه‌های دیگری که با تدبّر می‌توان بدانها دست یافت. هر گاه این نشانه‌ها همه در جامعه‌یی پدید آید، بحق باید گفت که حقّ نماز در آن جامعه ادا شده است، و هر چه این نشانه‌ها بیشتر باشد گرایش به حقگزاری نماز بیشتر است. این‌جانب با دعا برای دست‌اندرکاران این حرکت الهی و به ویژه برای جناب حجةالاسلام آقای قرائتی که تلاش عظیمی را وقف این کار کرده‌اند، و تشکر از کسانی که به این دعوت حق پاسخ مثبت گفته‌اند و به ویژه از عزاداران عاشورای حسینیِ امسال که در روز عاشورا جلوه‌ی باشکوهی از نمازگزاری را نشان دادند، از خداوند متعال خواهانم که کشور ما و مردم ما را در این فریضه‌ی بزرگ نیز مانند بسی کارهای مهم دیگر، الگو و نمونه‌ی برتر سازد و ادعیه‌ی زاکیه‌ی حضرت بقیةاللَّه‌الاعظم (ارواحنافداه‌وعجل‌اللَّه‌فرجه) را شامل حال ملت و کشور فرماید.

اتصال دل‌ها به منبع جوشش ایمان اسلامی

این نعمت عظیم، دلها رابه منبعِ جوششِ ایمانِ اسلامی متّصل میکند. کاری میکند که در طول تاریخ کرد و ستمگرانِ حاکم، از عاشورا ترسیدند، و از وجود قبر نورانی امام حسین علیه‌السّلام، واهمه داشتند. ترس از حادثه عاشورا و شهدای آن، از زمان خلفای بنی‌امیّه شروع شده و تا زمان ما ادامه یافته است و شما یک نمونه‌اش را در دوران انقلاب …