رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سوگواری برای اهل‌بیت (ع) به‌ویژه امام حسین (ع) و آیین‌ها و کارکرد آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

میگویند چرا ماتم و گریه و اشک را در بین مردم رواج میدهید؟ این ماتم و اشک برای ماتم و اشک نیست، برای ارزشهاست. آنچه پشت سر این عزاداریها، بر سر و سینه زدنها، اشک ریختنها وجود دارد، عزیزترین چیزهائی است که در گنجینه‌ی بشریت ممکن است وجود داشته باشد؛ او همان ارزشهای معنوىِ الهی است. اینها را میخواهند نگه دارند که حسین‌بن‌علی مظهر این ارزشها بود. یادِ آنهاست؛ زنده نگه داشتن آنهاست.

شاهدها (۱۳۱ پاراگراف)

معرفت روشن به اصل حادثهٔ عاشورا دومین ویژگی لازم مجالس عزا

دومین ویژگی‌ای که باید در این مجالس به وجود آید، این است که مردم نسبت به اصل حادثه عاشورا، معرفت روشنتر و واضحتری پیدا کنند. این‌طور نباشد که ما در مجلس حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام، به منبر برویم یا سخنرانی کنیم، اما موضوع سخنرانی، حضّار آن مجلس، اعم از جوان و غیرجوان و زن و مردِ اهل فکر و تأمّل را - که امروز در جامعه ما بسیارند و این از برکات انقلاب است - به این فکر فرو ببرد که «ما …

افزایش ایمان و معرفت دینی سومین ویژگی لازم مجالس عزا

سومین ویژگی لازم در این مجالس، افزایش ایمان و معرفت دینی در مردم است. در چنین مجالسی باید از دین، نکاتی عنوان شود که موجب ایمان و معرفتِ بیشتر در مستمع ومخاطب گردد. یعنی سخنرانان و منبریها، یک موعظه درست، یک حدیث صحیح، بخشی از تاریخ آموزنده درست، تفسیرِ آیه‌ای از قرآن یا مطلبی از یک عالم و دانشمندِ بزرگ اسلامی را در بیانات خود بگنجانند و به سمع شرکت‌کنندگان در این مجالس برسانند. این‌طور نباشد که وقتی بالای منبر میرویم، …

جمع‌بندی سه ویژگی لازم مجالس عزای محرم

در مجالس عزاداری ماه محرّم، این سه ویژگی باید وجود داشته باشد: ۱. عاطفه را نسبت به حسین‌بن‌علی و خاندان پیغمبر، علیهم‌صلواةالله، بیشتر کند. (علقه و رابطه و پیوند عاطفی را باید مستحکم‌تر سازد.) ۲. نسبت به حادثه عاشورا، باید دیدِ روشن و واضحی به مستمع بدهد. ۳. نسبت به معارف دین، هم ایجاد معرفت و هم ایجاد ایمان - ولو به نحو کمی - کند. نمیگوییم همه منبرها باید برخوردار از همه این خصوصیات باشند و به همه موضوعات بپردازند؛ نه. شما اگر یک حدیثِ صحیح از کتابی معتبر را نقل و همان را معنا کنید، کفایت میکند. برخی منبریها، بعضی اوقات یک حدیث را آن‌قدر شاخ و برگ میدهند که معنای اصلیاش از بین میرود. …

عزاداری سنتی مایهٔ تقرب مردم به دین و پرجوشی عواطف به خاندان پیامبر

من واقعاً میترسم از این‌که خدای ناکرده، در این دوران که دورانِ ظهور اسلام، بروز اسلام، تجلّی اسلام و تجلّی فکر اهل‌بیت علیهم‌الصّلاةوالسّلام است، نتوانیم وظیفه‌مان را انجام دهیم. برخی کارهاست که پرداختن به آنها، مردم را به خدا و دین نزدیک میکند. یکی از آن کارها، همین عزاداریهای سنّتی است که باعث تقرّبِ بیشترِ مردم به دین میشود. این‌که امام فرمودند «عزاداری سنّتی بکنید» به خاطر همین تقریب است. در مجالس عزاداری نشستن، روضه خواندن، گریه کردن، به سروسینه زدن و مواکب عزا و دسته‌های عزاداری به راه انداختن، از اموری است که عواطف عمومی را نسبت به خاندان پیغمبر، پرجوش میکند و بسیار خوب است. در مقابل، برخی کارها هم هست که پرداختن به آنها، کسانی را از دین برمیگرداند.

پرهیز از اباطیل و کارهای موهن مذهب در عزاداری

… شرایط دارد؛ باید آن کسانى که اینها را تهیّه میکنند، میسرایند، میخوانند، مواظب باشند که درست بر طبق معارف اسلامى حرف بزنند تا این سینه‌زنى، تا این روضه‌خوانى، تا این نوحه‌خوانى قدمى باشد در راه عروج مردم به اوج قلّه‌ى افکار اسلامى؛ این امروز لازم است براى ما. و باید سعى کنند که از اباطیل و مطالب خلاف و کارهاى ناشایسته که وَهن مذهب است که بعضى‌ها باز رومى‌آورند به بعضى از کارهایى که حقیقتاً شایسته‌ى دستگاه حسین‌بن‌على (علیه ‌السّلام) نیست؛ از اینها بایستى اجتناب بشود.

لازم نبودن شکل سنتی روضه و کفایت بیان محزون شرح حال ائمه

… که نمیتوانم روضه بروم، چون آن احساس و عشقی که در دل هر شیعه هست و دلش میخواهد در عزاداری شرکت کند، لذا من این را با خواندن «نفس‌المهموم» حاج شیخ عباس قمی[11] - که یک کتاب عربی است - اشباع میکنم؛ این خودش گریه‌آور است و برای من کار چند نفر روضه‌خوان را میکند. حتماً لازم نیست که عزاداری به همان شکل سنتىِ روضه‌خوانی باشد که اولش چیزی میخوانند و بعد هم احیاناً آخرش دمی میگیرند و سینه‌یی میزنند؛ نه، شرح حال را بیان کنید؛ مثلاً یک نفر با بیان خوب و لحن محزونی، وضع زندان رفتن حضرت موسیبن‌جعفر را بیان کند؛ حوادث تلخ زندان را بیان کند؛ بعد شهادت حضرت را بیان کند؛ بعد مراسم تشییع را بیان کند؛ در این صورت هر کس که آن‌جا نشسته باشد، دلش نرم میشود.

لزوم رواج و تقویت ذکر مصیبت امام حسین به شکل عاطفه‌برانگیز

… که در برهه‌اى از زمان رایج بود، از بین بردند: ایشان جهت‌گیرى سیاسىِ مترقّىِ انقلابى را با جهت‌گیرى عاطفى در قضیّه‌ی عاشورا گره و پیوند زدند، روضه‌خوانى را و ذکر مصیبت را احیا کردند و فهماندند که این یک چیز زائد و تجمّلاتى و قدیمى و منسوخ در جامعه‌ی ما نیست؛ یک چیز لازم است، یعنى یاد امام حسین و ذکر مصیبت آن حضرت و بیان فضایل آن بزرگوار و مصائب آن بزرگوار به شکل رایج و معمول و گریه‌آور و عاطفه‌برانگیز و تکان‌دهنده‌ی دلها باید در بین مردم ما باشد، بلکه از آنچه هست قوی‌تر هم بشود؛ چه به شکل روضه‌خوانى، چه به شکل مراسم عزادارى گوناگون دیگر. ایشان بر این مطلب بارها تأکید کردند؛ عملاً هم خود ایشان وارد میشدند.

لزوم توجه به پیام گریه و عزاداری بر امام حسین (ع)

در طول این روزهاى عزیز -[یعنی] روزهاى دهه‌‌ى عاشورا و بعد از عاشورا- هر وقت بر حسین‌‌بن‌‌على دل سوزاندید و گریه کردید، یادتان باشد که چرا بر حسین گریه میکنید، یادتان باشد که پیام این اشک و این عزادارى چیست؛ جورى نباشد که ما هم غافل بمانیم تا مجبور بشویم بر خودمان عزادارى کنیم و حسین را نشناسیم؛ البتّه ملّت ما بحمدالله‌ حسین را شناخته، مخصوصاً جوانهایمان و رزمندگانمان. این درباره‌ی محرّم.

ادامهٔ مجالس عزا با شور و پرهیز از ایجاد ناراحتی برای مردم

... ملّت ما یک ملّت عاشورایی هستند. و این مجالس را با شور و هیجان و علاقه و صمیمیّت هر چه بیشتر بایستی ادامه بدهیم و برگزار کنیم، منتها توصیه‌ی من به عزاداران این است که موجبات ناراحتی مردم را فراهم نکنند؛ این توصیه‌ای است که بارها ما کردیم. بعضی‌ها شنیده شده سینه‌زنی می‌کنند پشت بلندگو؛ اگر بناست از بلندگو پخش بشود باید در بین مستمعین پخش بشود. در خیابان، در پشت بام، در محله که مستمعی ندارد این گوینده؛ در داخل مجلس مستمع دارد. بیرون مجلس ساعتهای دیروقت شب مردم …

گریهٔ همراه با اندیشه، سلاح است نه عقده‌گشایی

اوّلین نهضتى که بعد از عاشوراى حسینى از طرف شیعیان به وجود آمد، نهضت توّابین بود. اینها آمدند در آن مرقد پاک دور هم جمع شدند -کتب تواریخ اینها را نوشته‌اند- مبلغ زیادى اشک ریختند. بعضى خیال میکنند این گریه وسیله‌ى عقده‌گشایى است؛ بله، گریه وسیله‌ى عقده‌گشایى است، درصورتى‌که با فکر همراه نباشد. اگر گریه را و اشک ریختن را فقط احساسات هدایت بکند، همین است که گفته‌اند، امّا اگر فکر و اندیشه به انسان اشکى بدهد و چشم انسان قطره‌ى اشکى بچکاند، این مثل همان آب کبابى است که آتش را تیزتر و تندتر میکند؛ این عقده نیست، سلاح است؛ لذاست که گریه جزو کارهاى معمولى شیعیان صدر اوّل است که همه‌ی آنها در راه ستیزه‌گرى بودند، همه‌ی آنها در راه عاشورا قدم برمیداشتند. امام جعفر صادق اهل گریه است؛ امام رضا (صلوات‌الله‌‌علیه) اهل گریه است؛ شعرا را وادار میکنند و میگویند این قصائد بلند را بگویید، …

محفل عزای امام باقر (ع) در منا، وسیلهٔ تبیین و گسترش دعوت شیعی در جهان اسلام

… از همه‌جا به اینجا می‌آیند و از همه‌جا در اینجا می‌گویند؟ و اصلاً چرا می‌گویند؟ مگر مرگ او طبیعی نبوده است؟ چه کسی او را کشته یا مسموم کرده؟ و چرا؟ مگر او چه می‌کرده و چه می‌گفته؟ آیا داعیه‌ای داشته؟ آیا دعوتی می‌کرده؟ آیا برای خلیفه خطری بوده؟ و آیا و آیا. ده‌ها استفهام و ابهام و در پِی آن، ده‌ها پرسش و کاوش و آنگاه سیل پاسخ از سوی صاحبان عزا و نیز از سوی مطّلعانی که اینجاوآنجا در انبوه متراکم و تاریک جمعیت پراکنده‌اند: کسانی که از مدینه یا کوفه به اینجا شتافته‌اند، و در اصل برای همین آمده‌اند که به این سؤال‌ها جواب دهند. آمده‌اند تا مسائل را در فرصتی بی‌نظیر برای مردمی که از سراسر جهان اسلام در اینجا جمعند، تبیین کنند؛ و نیز البته تا برادران و موالیان را دیدار کنند، خبری بدهند و فرمانی بگیرند؛ و کوتهِ سخن، دعوت شیعی از هزارها کانال عظیم‌ترین شبکۀ تبلیغاتی جهانی آن روزگار. و این است نقشۀ موفق امام باقر علیه‌السلام ـ نقشۀ جهاد پس از مرگ ـ و این است آن وجود برکت‌خیز که زندگی و مرگش برای خدا و در راه خداست؛ «وَ جَعَلَنی مُبارَکاً اَینَما کانَ وَ سَلامٌ عَلَیهِ یَومَ وُلِدَ وَ یَومَ یَموتُ وَ یَومَ یُبعَثُ حَیّاً»[34]. پیشوای صادق، …

لزوم گریهٔ بامعرفت و بی‌ارزشی گریهٔ بی‌معرفت

… گمان اینکه ما ائمه‌مان را خوب می‌شناسیم. و آنهایی که بیشتر در «خود» سر فروبرده‌اند تا در «منابع تحقیق»، و به «پندارِ» خود بیشتر سرگرم شده‌اند تا به «واقعیت‌های زمان ائمه علیهم‌السلام»؛ وقتی‌که اشکی هم از روی دلسوزی می‌افشانند، خوشحالند که با معرفت می‌گریند! ما قبول نداریم که این گریه، گریۀ بامعرفت است. ولی قبول داریم که گریۀ بی‌معرفت، به چیزی نمی‌ارزد؛ گریۀ بامعرفت لازم است. لازم است انسان امام باقر علیه‌السلام را بشناسد تا ده سال گریه در مِنا بعد از شهادت امام باقر علیه‌السلام ـ به وصیت خود آن حضرت ـ اثر ببخشد؛ واِلّ شهادت امام باقر علیه‌السلام یک مرگ معمولی بود، اگرچه مسمومیت بود، [اما] این مطلبی نبوده که خود امام، وصیت کند که …

ذکر مصیبت برای آگاهی بیشتر از زندگی اهل‌بیت، نه اصرار بر گریه

ما برای این ذکر مصیبت می‌کنیم که باز از گوشه و کنارهای زندگی این بزرگواران، آگاهی بیشتری به‌دست بیاوریم. البته فاجعه‌آمیز است، دلسوز است، نشان‌دهندۀ جنایت‌ها و دَدمنشی‌های بشری از سویی، و فضیلت‌ها و درخشش‌های انسانی از سوی دیگر است. بنابراین ای‌بسا که کسانی را منقلب کند، متأثر کند، اشک بر چهرۀ آنها جاری بشود؛ اما من خیلی اصراری بر این معنا ندارم که شما حتماً با ذکر مصیبت گریه کنید. (53/7/17) ما لازم است بدانیم که علی‌ها چگونه کشته می‌شوند و به‌دست که‌ها کشته می‌شوند. امروز زمانی است که ما این را باید بیشتر و بهتر از همیشه بدانیم.

ناکافی بودن گریه بر علی (ع) بدون شناخت راه، هدف و علت شهادت او

… حالا می‌خواهد به فرزندانش، به اهل کوفه، به مسلمانان سرگشتۀ آن روزگار و به همۀ تاریخ، پیامی را خلاصه کند و بدهد. (72/12/13) به نظر شما برادران و خواهرانی که امروز از دور نسبت به این قضیه قضاوت می‌کنید، آن مردمی که داغ‌دار علی بوده‌اند، باید چه‌کار می‌کردند؟ آیا این کافی بود که بر علی گریه کنند، اما ندانند که علی چرا کشته شد؟ علی از آنها چه می‌خواست؟ علی برای چه مبارزه می‌کرد؟ برای علی گریه بکنند، اما درد علی، راه علی، کار علی، هدف و مقصود علی را ندانند، آیا این درست است؟ یقیناً نه! امیرالمؤمنین برای اینکه این خلأ را پر بکند، یک وصیت‌نامۀ کوتاه داده است. این وصیت‌نامه در بخش اول، خطاب به امام حسن و امام حسین است؛ اما بعد از چند کلمه، خطاب به همه است. تصریح کردند، فرموده‌اند که ای حسن و ای حسین! این نامۀ من مخصوص شما دو نفر نیست، هرکس در …

عزاداری امام حسین (ع) از امتیازات جامعهٔ شیعه بر دیگر جوامع مسلمان

تحقیقاً یکی از مهم‌ترین امتیازات جامعۀ شیعه بر دیگر جوامع مسلمان، این است که جامعۀ شیعه، برخوردار از خاطرۀ عاشورا و مقولۀ عزاداری حسین‌بن‌علی علیه‌السلام و برکات احیای ذکر عاشوراست. (73/3/17) که ایمان و عاطفه درهم‌بپیچد و این جریان موّاج را در تاریخ به‌وجود آورد و روزبه‌روز هم زنده‌تر شد. (80/2/19)

ذکر مصیبت امام حسین (ع) چشمهٔ جوشان فیض و معنویت برای محبان اهل‌بیت (ع)

از همان روزی که موضوعِ ذکر مصیبت حسین‌بن‌علی علیه‌السلام مطرح شد، چشمۀ جوشانی از فیض و معنویت در اذهان معتقدین و محبین اهل‌بیت علیهم‌السلام جاری گشت. این چشمۀ جوشان تا امروز همچنان ادامه و جریان داشته است؛ بعد از این‌هم خواهد داشت و بهانۀ آن هم یادآوری خاطرۀ عاشوراست.

مجالس عزا، محرم و عاشورا از بزرگ‌ترین نعمت‌ها برای جامعهٔ شیعه

یک‌وقت است که کسی از داشتن نعمتی بی‌بهره است، درمقابل نعمتِ نداشته، از او سؤالی هم نمی‌شود. اما یک‌وقت کسی از نعمتی بهره‌مند است و از آن نعمتی که دارد، از وی سؤال می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌ها، نعمت خاطره و یاد حسین‌بن‌علی علیه‌السلام یعنی نعمت مجالس عزا، نعمت محرّم و نعمت عاشورا برای جامعۀ شیعیِ ماست. متأسفانه برادران غیر شیعی ما از مسلمین، خود را از این نعمت برخوردار نکردند. اما می‌توانند از این نعمت بهره‌مند شوند و امکانش هم وجود دارد. البته بعضی از مسلمینِ غیر شیعه در گوشه و کنار، ذکر محرّم و عاشورا را دارند. ولی آن‌گونه که بایدوشاید، بینشان رایج نیست؛ …

لزوم شرکت مخلصانه در مجالس عزای حسینی نه برای وقت‌گذرانی

..این نعمت عظیم، دل‌ها را به منبعِ جوششِ ایمانِ اسلامی متصل می‌کند...باید از این نعمت استفاده کرد. استفادۀ مردم این است که به مجالس عزاداری سیدالشهدا علیه‌السلام دل ببندند و این مجالس را ـ در سطوح مختلف ـ هرچه می‌توانند بیشتر اقامه کنند. مردم باید مخلصانه و برای استفاده، در مجالس عزاداری حسینی شرکت کنند؛ نه برای وقت‌گذراندن، یا به‌صورت عامیانه‌ای، فقط به‌عنوان ثواب اخروی که نمی‌دانند این ثواب اخروی از کجا می‌آید؟

مجالس عزا وسیلهٔ پیوند قلبی با امام حسین (ع)، خاندان پیامبر و روح اسلام و قرآن

مسلّماً شرکت در مجالس مذکور، ثواب اخروی دارد؛ اما ثواب اخروی مجالس عزا، از چه ناحیه و به چه جهت است؟ مسلّماً مربوط به جهتی است که اگر آن جهت نباشد، ثواب هم نیست. بعضی از مردم متوجه این نکته نیستند. همه باید در این مجالس شرکت کنند، قدر مجالس عزاداری را بدانند، از این مجالس استفاده کنند و روحاً و قلباً این مجالس را وسیله‌ای برای ایجاد ارتباط و اتصالِ هرچه محکم‌تر میان خودشان و حسین‌بن‌علی علیه‌السلام خاندان پیغمبر و روح اسلام و قرآن قرار دهند. این از وظایفی که در این خصوص مربوط به مردم است.

افزایش محبت اهل‌بیت (ع) نخستین ویژگی لازم مجالس عزا و زیان مجلس دورکننده

اولین ویژگی باید این باشد که چنین مجالسی، محبت به اهل‌بیت علیهم‌السلام را زیاد کنند. چون [همان‌طورکه عرض شد] رابطۀ عاطفی، یک رابطۀ بسیار ذی‌قیمت است. باید کاری کرد که محبت شرکت‌کنندگان در مجالس مذکور، روزبه‌روز نسبت به حسین‌بن‌علی علیه‌السلام خاندان پیغمبر و مَناشیء[6] معرفت الهی، بیشتر شود. اگر خدای‌ناکرده، در مجالس مذکور وضعی به‌وجود آید که مستمع یا فرد، بیرون از آن فضا، ازلحاظ عاطفی به اهل‌بیت علیهم‌السلام نزدیک نشود، بلکه احساس دوری و بیزاری کند، نه‌فقط چنین مجالسی فاقد یکی از بزرگ‌ترین فواید خود شده، بلکه به یک معنا، مضر هم بوده است. ببینید چه کاری می‌توانید بکنید که عواطف مردم، بر اثر حضور در این مجالس، نسبت به حسین‌بن‌علی علیه‌السلام و اهل‌بیت پیغمبر علیهم‌افضل‌صلوات‌الله روزبه‌روز بیشتر شود.

لزوم ایجاد معرفت به اصل حادثهٔ عاشورا و نقص مجلس بدون آن

… ببرد که ما به این مجلس آمدیم و گریه‌ای هم کردیم، اما برای چه؟ قضیه چه بود؟ چرا باید برای امام حسین علیه‌السلام گریه کرد؟ اصلاً چرا امام حسین علیه‌السلام به کربلا آمد و عاشورا را به‌وجود آورد؟ بنابراین باید به موضوعاتی پرداخت که جوابگویِ چنین سؤالاتی باشد. باید نسبت به اصلِ حادثۀ عاشورا معرفتی در افراد به‌وجود آید. اگر در روضه‌خوانی و سخنرانی یا سایرِ مطالبِ بیان‌شده، نکته‌ای روشنگر یا حداقل اشاره‌ای به این معنا نباشد، یک رکن از آن ارکانی که عرض شد، کم و ناقص خواهد بود. یعنی ممکن است مجلس مذکور، فایدۀ لازم را ندهد و ممکن هم هست خدای‌ناکرده در بعضی از فروض[7]، ضرر هم بکنیم.

افزایش ایمان و معرفت دینی سومین ویژگی لازم مجالس عزا

سومین ویژگیِ لازم در این مجالس، افزایش ایمان و معرفت دینی در مردم [است]. (73/3/17) و بالاآوردن سطح اندیشۀ اسلامی و سیاسی مردم، تا مردم بدانند که اسلام از آنها چه خواسته و در چه وضعی از اوضاع سیاسی قرار دارند. اگر مردم ندانند، حرکت نخواهند کرد. (59/8/16) در چنین مجالسی باید از دین، نکاتی عنوان شود که موجب ایمان و معرفتِ بیشتر در مستمع و مخاطب شود. یعنی سخنرانان و منبری‌ها، یک موعظۀ درست، یک حدیث صحیح، بخشی از تاریخ آموزندۀ درست، تفسیرِ آیه‌ای از قرآن یا مطلبی از یک عالم و دانشمندِ بزرگ اسلامی را در بیانات خود بگنجانند و به سمع شرکت‌کنندگان در این مجالس برسانند. این‌طور نباشد که وقتی بالای منبر می‌رویم، …

سه ویژگی لازم: افزایش محبت، شناخت روشن عاشورا و ایمان و معرفت دینی

..در مجالس عزاداری، این سه ویژگی باید وجود داشته باشد. یک، عاطفه را نسبت به حسین‌بن‌علی و خاندان پیغمبر علیهم‌صلوات‌الله بیشتر کند. عُلقه و رابطه و پیوند عاطفی را باید مستحکم‌تر سازد. دو، نسبت به حادثۀ عاشورا، باید دیدِ روشن و واضحی به مستمع بدهد. سه، نسبت به معارف دین، هم ایجاد معرفت و هم ایجاد ایمان کند، ولو به‌نحو کمی.

نقد کارهای سؤال‌برانگیزی که دست‌هایی به‌غلط در مراسم عزا رواج داده‌اند

بنده خیلی متأسفم که بگویم برخی کارها در ارتباط با مراسم عزاداری دیده شده است که دست‌هایی به‌غلط، آن را در جامعۀ ما ترویج کرده‌اند. کارهایی را باب می‌کنند و رواج می‌دهند که هرکس ناظرِ آن باشد، برایش سؤال به‌وجود می‌آید.

برپاکنندگان عزای حسینی پرچم‌داران بقای فرهنگ نهضت حسینی

… معنویت و معرفت، بخشی دیگر از نهضت حسینی است و علم‌دارانش سالکان بزرگ و اهل معرفتند. صحنۀ عظیم زندگی مردم، که به‌سمت اسلام حرکت می‌کند و نهضت و انقلاب و حکومت اسلامی، بخشی از نهضت حسین‌بن‌علی علیه‌السلام است که علم‌داران و پرچم‌داران مخصوص به خود را دارد. بقای فرهنگ این نهضت در بین مردم هم بخشی از آن نهضت است و پرچم‌دارانش کسانی هستند که اقامۀ عزای حسینی می‌کنند. این پرچم‌داران شما هستید. شما علم‌دار حسین علیه‌السلام هستید. بایستی این عَلَم را قدر بدانید و این کار را آن‌چنان‌که شایستۀ اوست، انجام دهید.

حفظ سنت مرثیه‌خوانی به سبب جایگاه ماجرای امام حسین (ع) در بنای حق و عدل

اینها پایه‌های یک بنای مُعْظمِ تاریخی را می‌گذارد. هر خشت‌خشتِ این پایه برای ما یادگاری است. چرا امام صادق به کُمِیت‌بن‌زیاد اسدی می‌گوید برای ما و در مصیبت جدم حسین شعر بگو؟ و چرا ما سنت مرثیه‌خوانی بر حسین را حفظ کردیم؟ زیرا ماجرای حسین از اولین سنگ‌هایی بود که بر زمین گذاشته شد تا کاخِ رفیعِ تاریخیِ شکست‌ناپذیرِ رو به رشد حق و عدل بر روی آن پایه‌ها به‌وجود آمد. برگ‌برگ اول این پرونده برای ما عزیز است. یک کلمه حرفی که در آغاز یک نهضت و یک حرکت گفته می‌شود، مانند رگۀ اصلی آن نهضت و آن جنبش، تا آخر می‌ماند. (59/10/7) اربعین در حادثۀ کربلا یک شروع بود؛ یک آغاز بود. (87/11/28)

حمایت از گریه بر امام حسین (ع) و توان آن در نجات یک ملت

درست بفهمید چه می‌گویم. آن‌کسانی‌که ذهنشان تحت تأثیر تلقینات و القائات مغرضانه یا جاهلانۀ بعضی از دست‌های مزدور و مغرض است، درست دقت کنند. گفته نشود که با گریستنِ بر سیدالشهدا کسی مخالف است، نه. اگر هم کسی مخالف باشد، ما مخالف نیستیم، ما طرف‌داریم. ما می‌گوییم که گریستن بر امام حسین صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه گاهی می‌تواند یک ملت را نجات بدهد. توّابین[10] رفتند سرِ قبرِ حسین‌بن‌علی نشستند، بیست‌وچهار ساعت یا چهل‌وهشت ساعت یا سه روز فقط گریه کردند. نتیجۀ آن گریه چه شد؟ نتیجۀ آن گریه‌ها این شد که پیمان مرگ و خون باهم بستند. گفتند می‌رویم در این میدان جنگ، برنمی‌گردیم، عهد می‌کنیم که زنده برنگردیم. …

روایت ریان بن شبیب در اهمیت گریه بر امام حسین (ع) و وعدهٔ عزاداران

… مکتب اهل‌بیت موجب شده است که شیعه به عنوان پرچم‌دار مبارزه‌ی با ظلم در طول تاریخ شناخته بشود. حادثه‌ی کربلا، حادثه‌ای بود که باید در دلهای مردم جا میگرفت؛ آن کسی که توانست این حرکت را با یک جهشی شروع کند، علیّ‌بن‌موسی الرّضا (علیه الصّلاة و السّلام) بود. این روایت معروف ابن‌شبیب ــ ریّان‌بن‌شبیب ــ که [حضرت] فرمود: اِن کُنتَ باکیاً لِشَیءٍ فَابکِ لِلحُسَینِ‌ (علیه السّلام)[2] ــ که این، اوّل روایت است و روایت مفصّل است ــ خیلی مطلب مهمّی است؛ «بر هر چه خواستی اشک بریزی و گریه بکنی، بر حسین گریه کن». این اهمّیّت مسئله‌ی کربلا را نشان داد. بعد هم وعده‌های بزرگ برای کسانی که به زیارت امام حسین میروند یا عزادارای برای امام حسین میکنند یا اشک میریزند: در قیامت با ما محشور میشوید؛ در کنار ما هستید و مانند اینها؛ اینها در این روایت هست.

عزاداری در منا ابتکار سیاسی برای رساندن پیام امام به اکناف جهان اسلام

آن‌وقت، به این اکتفا نمیکنند. این مبارزاتی که انجام گرفته باید ادامه پیدا کند، لذا سفارش میکنند که در منا ده روز برای من عزاداری کنید! امام که محتاج عزاداری نیست، امّا میخواهد این را. در منا مردم فارغند، از همه جای دنیا آمده‌اند، بعد می‌بینند مجلس عزاداری است، [میپرسند] این [برای] کیست، چرا عزاداری میکنید، چرا اینجا، چه اتّفاقی افتاده؛ به این ترتیب، پیام امام باقر به اکناف دنیای اسلام از این طریق میرسد. خود این یک ابتکار بسیار مهمّ سیاسی است.