رفتن به محتوای اصلی

طنز

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

گونهٔ ادبی طنز، کارکرد آن و تفاوتش با تمسخر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پاسخ به نامه‌ى مدیر مسئول مجلّه‌ى گل‌آقا— ۱۳۷۰/۰۴/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۶
۱۳۷۰۱۳۹۶

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

طنز یعنی بیان مطلب مهم و جدی به زبان شوخی

طنز، هنر خیلی بزرگی است. طنز، یعنی مطلب مهمِ جدی که با زبان شوخی بیان میشود؛ محتوا و معنایی در آن هست، منتها به زبان شوخی. ‌‌۱۳۸۳/۰۹/۱۱

تعریف طنز: بیان مطلب جدی به زبان شوخی و لزوم پرورش طنزپردازان

طنازهای واقعی را تقویت کنید، پرورش دهید و کمک کنید تا طنز بیاورند. طنز، یعنی مطلب مهمِ جدی که با زبان شوخی بیان میشود؛ محتوا و معنایی در آن هست، منتها به زبان شوخی.

تفاوت طنز با تمسخر و به ابتذال کشیدن و موهون کردن

در همان ایام، یک بار رفتم خدمت امام و راجع به این برنامه‌ها صحبت شد. دیدم ایشان با ناراحتی‌ به همین برنامه‌ها اشاره می‌‌کنند. معلوم شد اوقات ایشان را هم به شدت تلخ می‌‌کرده است؛ یعنی‌ برنامه، کانه درست شده بود برای‌ این‌که مسخره کنند! طنز، مقوله‌ی‌ بسیار خوبی‌ است؛ اما طنز، با مسخره کردن و به ابتذال کشیدن و سبک کردن و موهون کردن، فرق دارد. بیایند برنامه‌های‌ دولت را به مسخره بکشند و موهون کنند!؟ مواظب باشید رادیو - که حالا برنامه‌های‌ معقول و متین خوبی‌ در زمینه‌های‌ اقتصادی‌ دارد - پایگاهی‌ برای‌ نشر نظریات مخالف‌سیاستهای‌ تصویب و تدوین شده و قطعی‌ دولت، که اعتبار قانونی‌ دارد، نشود.

رسالت طنز صادق در نمایاندن عیوب و آگاه کردن مردم از خدعهٔ دشمن

طنز صادق و دلسوزانه باید همه‌ى نقاط معیوب، بخصوص آنها را که کمتر به چشم مى‌آیند و آنها که بیشتر به علم و اطّلاع همگان از آن نیاز است، هنرمندانه ببیند و بنمایاند. امروز جامعه و نظام انقلابى ما با دشمنانى روبه‌رو است که همه‌ى ابزارهاى محسوس و نامحسوس را براى ضربه زدن و جریحه‌دار کردن مردم و نظام و انقلاب به‌ کار میبرند. براى آگاه کردن ذهن مردم از خدعه‌ى دشمن، چه وسیله‌اى از طنزِ هنرمندانه و شیرین و زیرکانه، بهتر و کارى‌تر؟

کمک زبان طنز به رسایی و سودمندی اثر

۴.مستند انتقادی، مفید و لازم است. لحن اثر باید ناصحانه و چاره‌جویانه باشد. در انتقاد، لحن خصمانه و یأس‌آلود و هرج‌ومرج‌طلبانه، فایده‌ی آن را تبدیل به زیان میکند. زبان طنز به رسایی و سودمندی اثر کمک میکند.

تفاوت طنز با فکاهی و دوری برنامه‌های تفریحی از محاورات پایین

… نادرست و عادات و اخلاق بد را به‌کلّی حذف کنند. در این چیزها اصلاً رودربایستی نکنید. هیچ منافاتی ندارد. همین طنزها و تفریحها و فکاهیأت تلویزیونی که منتشر میکنید، هر چقدر از محاورات پایین و عادات نادرست دور باشد، بهتر است. البته من روی طنز، قدری تردید میکنم؛ چون بعضی واقعاً طنز است، بعضی طنز نیست و فقط فکاهی است. فکاهی با طنز فرق دارد. بعضی واقعاً آن ظرفیت طنزی را ندارد و فقط فکاهی است. بعضی هم واقعاً طنز است و در بطن خود یک معنای جدّىِ خوبی دارد؛ کمااین‌که گاهی این محاوره‌ها نقش خیلی مهمی ایفا میکنند.

پیشرفت نکردن طنز امروز مطبوعات نسبت به نود سال پیش

… در دست مطالعه داشتم که در آن طنز بسیار پخته‌ای درباره «امین‌السلطان» درج کرده بودند! طنزی قوی و دنباله‌دار، که بعد از کشته شدن امین‌السلطان مجال نشر یافته بود. تعجب کردم! طنزی در نود سال قبل، به این خوبی؛ آن هم به قلم نویسنده‌ای که چندان هم معروف نیست! آیا طنز امروز مطبوعات کشور ما، از آن وقت به قدر نود سال پیشرفت کرده است؟ نمیشود قرص و محکم، جواب مثبت داد.

زدودن افسردگی درونی اهل طنز تنها با ارتباط با خدا

… معنوی را در دل خودتان ایجاد کنید. کسانی که مردم را با مسرت آشنا می‌کنند، همیشه دل خودشان پر از مسرت نیست و گاهی دلشان پر از غم نیز هست. خیلی از اوقات دیده‌ایم افرادی را که اهل طنزند، دلهای پر از غمی دارند. شاید این، خاصیت کار باشد و نمی‌دانم چه خصوصیتی است. شاید یک خصوصیت روانی‌ای وجود دارد، که غمگینند و در دل، افسرده‌اند. آن افسردگی را نمی‌شود با یک شوخی و با یک کار هنرمندانه از بین برد. این، با ارتباط با خدا، با اتصال با خدا، با توجه به خدا عملی است. من به بعضی چهره‌ها که نگاه می‌کنم، واقعاً نورانیتی احساس می‌کنم و یک توجه و صفایی می‌بینم. این صفاها می‌تواند ان‌شاءالله مقدمه‌ای باشد برای این‌که آن مسرت حقیقی را در دلهای خودشان به وجود آورند.

پیشرفت تدریجی طنز در شعر امروز

… گفت که هجوشان کن اینها را؛ او ‌هم بنا کرد هجو کردن. [شما هم] هجو کنید؛ خب رقص شمشیر میکند! این جاهلیّت مدرن با جاهلیّت قبیله‌ای کنار هم قرار گرفته‌اند! از این بهتر، منظره از این زیباتر! این را در شعر هجو کنید. هزار شعر درباره‌ی این میشود گفت مثلاً فرض کنید. حالا هجو یک مسئله‌ است، طنز هم یک مسئله‌ی دیگر است که خب البتّه طنز خوشبختانه هست و امشب هم که هم آقا خواندند، هم آقای ناصر فیض بودند که نخواندند و دیگران، الحمدلله از لحاظ طنز بد نیست؛ یواش یواش پیشرفتهایی کرده‌ایم؛ منتها هجو جایش خالی است؛ باید هجو بشوند اینها که یک کارهایی گاهی میکنند. اینکه بیایند مثلاً فرض کنید کشوری مثل عربستان سعودی را بکنند [فلان‌کاره‌ی] کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل! دیگر از این جالب‌تر چیزی نیست! واقعاً جای هجو دارد، حیف است که هجو نشود؛[4] واقعاً …

بی‌اشکال بودن رواج فیلم‌های فکاهی و طنزآمیز

… در محیط کار، در محل کسب، در خیابان و پشت ترافیک، همه جا خودش را نشان خواهد داد. این‌که یک وقت ما عرض کردیم و حالا هم آقای لاریجانی تکرار کردند، مسأله آرامش بخشی به ذهن مردم، یک بخش عمده‌اش مربوط به صدا و سیما و فیلمها و نمایشنامه‌هاست که هنوز تأمین نشده است. البته بعضی از فیلمهای نسبتاً فکاهی و با مایه‌های طنز، قدری رواج یافته است که عیبی ندارد. خوب است که این کارها انجام گیرد.