رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شکیبایی و ایستادگی در برابر سختی‌ها و مصیبت‌ها و بر راه حق.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۵/۱۰/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

این خصوصیاتی که عرض کردیم، همه‌اش باید برای شما موجب شکر باشد، نه موجب غرور. خدا به شما چنین توفیقی داد و این راه را به شما نشان داد. خداوند متعال، با لطفش، شما را در این راه کمک کرد و عنایت و فیض او دستتان را گرفت. پس، شاکر باشید. آن نعمتها، امتیاز بزرگی است و اگر شکر کنید، این شکر هم امتیاز مضاعفی برای شماست. به مجرّد این‌که خود را در صف شاکران قرار دادید، وظیفه‌ای برای شما به وجود می‌آید که وظیفه هر انسان آگاه و فرزانه است و آن، ایستادگی در این راه و ادامه دادن این جهت و حرکت است. لذاست که در دعایی که همین حالا جناب آقای «موحّدی[1] » بر زبان آوردند - که از ادعیه شریفه ماه رجب است - عرض میکنیم: «الّلهم انّی اسئلک صبر الشّاکرین لک.» «شکر»، به معناىِ اقرار به نعمت است؛ اقرار به آن موقعیتی است که خدای متعال، آن را شایسته توجّه لطف خود دانسته است. پس، باید در این راه ایستاد. و این همان صبر است که باید آن را ادامه داد. اوّلاً شکر کنید. ثانیاً، به دنبال شکر، در همین راه مستقیم و خطِّ قویم حرکت کنید و حرکت را ادامه دهید.
عزیزان من! بعضی از سرمایه‌های معنوی، با همه ارزشی که دارند، نیازمند حفظ کردنند. مثلاً محبّت را باید حفظ کرد؛ مثل گیاهی است که اگر به آن نرسیدید، از دست خواهد رفت. ایمان از این قبیل است. ایمان را باید حفظ کنید. حفظ ایمان، با رفتار خوب، با تأمّل و تدبّر خوب، با توجّه به خدا، با حفظ و تقویت ارتباط با خداست. حفظ این گوهر، با تواصىِ به حق و تواصىِ به صبر است. هر دو نفرتان، یکدیگر را به حق و صبر توصیه کنید. صبر، یعنی پایداری و استقامت.
«ان اللَّه سریع الحساب»[8] ؛ خدا سریعاً محاسبه کرد و پاداش داد؛ بعد به مقام عزیزی مصر رسید. زمینه، طوری فراهم شد که برادران بیوفا به او احتیاج پیدا کردند، سراغش آمدند و در امتحان دشواری، او را شناختند. بعد او این جمله را که اوّل صحبت خواندم، گفت: «انّه من یتق و یصبر فان اللَّه لایضیع اجر المحسنین»[9] هرکس که تقوا پیشه و صبر کند - صبر، یعنی پای فشردن بر موضع درست، استقامت - «فان اللَّه لایضیع اجر المحسنین»؛ خدا اجر نیکوکاران را ضایع نمیکند. در دعای امام سجاد هم میخوانیم: «یا ضامن جزاء المحسنین و یا مستصلح عمل المفسدین»[10] .

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

تحمل سختی‌های مادی برای اهداف بزرگ، راه رسیدن ملت به اوج ترقی

با این چشم به مسائل نگاه کنیم؛ همه‌، بخصوص شما جوانها. شما پاسدارها، شما نیروهاى انقلابى با این دید نگاه کنید به مسائل. مسائل جزئى، مسائل شخصى، مسائل مادّى، مسائل درجه‌ى دو هستند. سختى‌هاى مشکلات مادّى را باید تحمّل کرد براى اهداف بزرگ. این، آن راهى است که یک ملّتى وقتى بپیماید، به اوج ترقّى خواهد رسید؛ و این همان چیزى است که اسلام را در صدر اوّل پیروز کرد. اسلامِ پیروزِ صدرِ اوّل به مشکلات با این چشم نگاه کرد و اهداف را با آن دید نگریست که توانست پیش برود.

صبر و استقامت آزموده‌شدهٔ ملت ایران در میدان‌های گوناگون

… مسئولین همه دارند تلاش میکنند، کار میکنند، هر کدام در بخش مربوط به خود مخلصانه زحمت میکشند و خدا هم لطف کرده است و کمک کرده است، به کارهاى آنها توفیق میدهد؛ پیشرفتهاى زیادى پیدا میکنند؛ هم در زمینه‌هاى سیاسى، هم زمینه‌هاى اقتصادى، هم زمینه‌ى سازندگى کشور. صبر عظیم و پولادین این ملّت در میدانهاى گوناگون آزمایش شده است. با همین صبر و استقامت ان‌شاءالله‌ در آینده‌ى نه چندان دورى آن وضعیّتى به ‌وجود خواهد آمد که مسلمانان کشورهاى دیگر بلکه ملّتهاى غیر مسلمان، از این نظام زندگى و نظامى که مایه‌ى آبادانى و مایه‌ى سازندگى کشور است، درس بگیرند، الگو بگیرند و اسلام چهره‌ى سازنده‌ى خود را به ‌طور واقع آن روز به دنیا نشان بدهد؛ ان‌شاءالله‌.

شرط بودن فداکاری، صبر و مجاهدت برای هر کار بزرگ

برادران عزیز! هیچ کار بزرگى جز با فداکارى و صبر به ‌دست نمى‌آید؛ هیچ هدفى جز با تلاش و مجاهدت به‌ دست نمى‌آید. آن روزى که مسلمانها نشستند تا دنیا و آخرتشان تأمین بشود امّا هیچ حرکتى از خود نشان ندادند، دنیا را که در نقد از دست دادند، آخرت را هم خدا میداند! امّا انقلاب که مسلمانها را به حرکت درآورد، به فضل پروردگار، عزّت دنیا، شرف دنیا، پیشرفت دنیا را به ‌دست آوردند؛ …

صبر مادران، همسران و پدران رزمندگان در دوران جنگ

… غربت به شهادت نمیرسیدند و صبر نمیکردند، امروز ملّت ایران به این عظمت نمیرسید؛ همچنان که اگر شما جوانها در دوران جنگ تحمیلى به جنگ نمیرفتید و به جبهه خدمت نمیکردید و شهادت را به خود نمیپذیرفتید، امروز ایران و اسلام به این عظمت نمیبود. شما جوانها جبهه رفتید؛ شما مادرها و همسرها صبر کردید؛ شما پدرها صبر کردید؛ شما جوانها، جبهه و پشت جبهه را آباد کردید؛ در یگانهاى نظامى مبارزه کردید؛ خون مطهّر بعضى از شما جوانها بر زمین ریخت و ملّت ایران در همه‌جا این شجاعت و مردانگى را از خودش نشان داد. نتیجه چه شد؟ نتیجه این است که امروز در سطح عالم، پرچم پُرافتخار اسلام و جمهورى …

ارزش تحمل مشقت‌ها به بهای ترقی بشریت

مشاقی که انسان به قیمت ترقی بشریت به یک قدم بالاتر میخواهد آن را تحمل بکند، باارزش است؛ همان هدفی که به خاطرش حسین‌بن‌علی(علیه‌السّلام) به شهادت میرسد؛ دیگر از این که بالاتر نیست. آن همه امام حسین رنج کشید. مگر امام حسین نمیتوانست در خانه‌ی خودش بنشیند؟

عنصر اساسی حرکت اسلامی در کنار بصیرت

اوّلاً در این راه که خطرات زیادى از ناحیه‌ى بى‌صبرى یا بى‌بصیرتى حرکت را تهدید میکند، بر دو عنصر «صبر» و «بصیرت» بیش از همه‌چیز تأکید بورزید.

صبر و مقاومت برای خدا، زمینهٔ نصرت الهی

امّا حقیقت روشن دیگر این است که آنچه بالاخره پیروز خواهد شد، راه خدا است. این را تاریخ بر ما ثابت کرده است و سرگذشت دوران معاصر بشریّت هم این را به اثبات رسانده است. ما صبر میکنیم و مقاومت میکنیم براى خدا و میدانیم که نصرت هم پشت سر این صبر و مقاومت هست: وَ لَیَنصُرَنَّ‌ اللهُ مَن یَنصُرُه.[3]

صبر و مقاومت همراه بصیرت، تنها راه پیروزی مبارزان

در ایران، امام عظیم‌الشّأن ما به برکت بصیرت مردم که با صبر و مقاومت آنها همراه بود، این راه را طى کرد و به موفّقیّت رسید و خود او در ایجاد این بصیرت و صبر در مردم، بزرگ‌ترین مؤثّر بود. هر جا در انحاء عالم مبارزه‌اى صورت میگیرد، حرکتى میشود یا انسان دلسوزى در پى نجات توده‌هاى مردم حرکت میکند، باید بداند که با هوشمندى و بصیرت و نیز با صبر و مقاومت، این راه طى‌شدنى است و لاغیر؛ این هم حقیقت دوّم.

لزوم حفظ صبر برای پیشروی، چنان‌که با صبر پیروز شدیم

… دلسوز ادامه بدهید، خود شما خواهید توانست تمام مشکلاتى را که دشمنان بزرگ اسلام علیه این ملّت به ‌وجود آوردند ــ چه در گذشته در طول پنجاه سال، چه در جنگ تحمیلى و چه در حول ‌و حوش آن ــ برطرف کنید و کشور را یک کشور اسلامىِ حقیقىِ نمونه‌ى آزادِ آباد بسازید. مواظب باشید صبرتان را از دست ندهید. ما با صبر پیروز شدیم، باز هم با صبر باید پیشروى بکنیم. مواظب باشید بصیرتتان را از دست ندهید. دشمن را بشناسید، دشمنى‌هاى او را درست تشخیص بدهید، ترفندهاى دشمن را درست تشخیص بدهید، تبلیغاتى که دشمن میکند، حرفى که دشمن میزند، شایعه‌اى که دشمن مى‌اندازد، به چشمتان بیاید. توجّه کنید که دشمن با چه انگیزه‌اى این حرف را …

بی‌اثری قدرت نظامی و فشار استکبار در برابر انسان‌های صبور

… مخصوصاً علما و روشنفکران و قشرهاى مبارز بدانند، سِر و راز اصلى براى پیروزى این است که از قدرتهاى پوشالى و توخالى یعنى همین قدرتهاى استکبارى باید نترسند. اگر شما ملّتهاى مبارز مسلمان میخواهید پیروز بشوید، باید از آمریکا نترسید. اینها چیزى در چنته ندارند؛ اینها توپ ‌و تفنگ دارند، قدرت نظامى دارند، آتش دارند، امّا اینها فقط در مقابل مردم بى‌صبر و کم‌مقاومت، و انسانهایى که دل به دنیا بسته‌اند، کارگر است؛ [امّا] در مقابل انسانهایى که صبور باشند، توپ و تفنگ و فشارهاى این‌جورى به کار نمى‌آید و تأثیرى نمیکند.

لزوم صبر و ایستادگی در راه دشوار حق

… یک آدم زبان‌دارى پیدا میشد، میکشاند مردم را به یک طرف، شاخص را گم میکردند. در جادّه، شاخص باید همیشه مورد نظر باشد. اگر شاخص را گم کردید، زود اشتباه میکنید. اشتباه میکردند. امیرالمؤمنین میفرمود: وَ لا یَحمِلُ هٰذَا العَلَمَ اِلّا اَهلُ البَصَرِ وَ الصَّبر؛ اوّل، بصیرت، هوشمندى، بینایى، داراى قدرت فهم و تحلیل بودن، و بعد، صبر، مقاومت، ایستادگى: زود دل انسان آب نشود از آنچه پیش مى‌آید. راه حق راه دشوارى است.